{
    "success": true,
    "kitab_title": "Stories of the 25 Prophets in Islam (قصص الأنبياء)",
    "kitab_title_khmer": "កិតាបប្រវត្តិព្យាការីទាំង ២៥ រូប ក្នុងឥស្លាម",
    "total_prophets": 25,
    "prophets": [
        {
            "id": 1,
            "order_number": 1,
            "slug": "adam",
            "name_arabic": "آدَم عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អាដាំ (Adam)",
            "name_english": "Prophet Adam (PBUH)",
            "title_arabic": "أَبُو البَشَر (Abu al-Bashar)",
            "title_khmer": "ឪពុកនៃមនុស្សជាតិ (Abu al-Bashar) & ព្យាការីទី ១ នៃសាសនាឥស្លាម",
            "title_english": "Father of Mankind",
            "era": "ដើមដំបូងនៃសកលលោក និងមនុស្សជាតិ",
            "quran_mentions_count": 25,
            "key_surahs": [
                "Al-Baqarah",
                "Al-A'raf",
                "Ta-Ha",
                "Sad",
                "Al-Hijr",
                "Al-Isra"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អាដាំ (Adam) គឺជាមនុស្សជាតិដំបូងគេបង្អស់ និងជាព្យាការីទី ១ នៃសាសនាឥស្លាម។ អល់ឡោះជាម្ចាស់បានបង្កើតគាត់អំពីដីឥដ្ឋ ស៊កសែវដកដង្ហើមវិញ្ញាណចូល បង្រៀនឈ្មោះនៃវត្ថុទាំងអស់ក្នុងសកលលោក និងចាត់តាំងឱ្យធ្វើជាអ្នកគ្រប់គ្រង (ខលីហ្វះ) ដំបូងនៅលើផែនដី។",
            "summary_english": "Prophet Adam (peace be upon him) is the first human being and the first prophet created by Allah. He was fashioned from clay, and Allah breathed His spirit into him. Allah taught Adam the names of all things, elevating his status above the angels, who prostrated to him out of respect, except for Iblis (Satan), who refused out of arrogance. Later, Allah created Hawwa (Eve) as his wife. They dwelled in Paradise until Satan deceived them into eating from the forbidden tree. Consequently, they were sent down to Earth to begin human life as Allah's vicegerents (Khalifah).",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមដំបូងនៃការបង្កើតរូបកាយអំពីដី ៤ ទិស និងការប្រកាសដល់បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់",
                    "content": "មុនពេលបង្កើតមនុស្សជាតិ, អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់បានប្រកាសប្រាប់ដល់បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់អំពីផែនការនៃការបង្កើតអ្នកគ្រប់គ្រងលើផែនដី ៖ \n«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»\n*(ហើយចូររំលឹកនៅពេលដែលព្រះអម្ចាស់របស់អ្នបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ថា ៖ ពិតណាស់ យើងនឹងបង្កើតអ្នកគ្រប់គ្រងម្នាក់ (ខលីហ្វះ) នៅលើផែនដី! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់បាក៏រ៉ោះ: ៣០)*\n\nបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានទូលសួរដោយក្តីគោរពថា ៖ តើទ្រង់នឹងបង្កើតអ្នកដែលបង្កការខូចខាត និងបបង្ហូរឈាមនៅលើផែនដី ខណៈដែលពួកយើងសូត្រធម៌សរសើរ និងបរិសុទ្ធទ្រង់ឬ? អល់ឡោះបានឆ្លើយតបថា ៖ «ពិតណាស់ យើងដឹងនូវអ្វីដែលពួកអ្នកមិនដឹងឡើយ!»។\nបន្ទាប់មក អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យប្រមូលដីពីគ្រប់ទិសទីនៃផែនដី — ដីពណ៌ស ពណ៌ខ្មៅ ពណ៌ក្រហម ដីទន់ និងដីរឹង — មកលាយជាមួយទឹក បង្កើតជារូបរាងដីឥដ្ឋស្ងួត (Salsal) នៃព្យាការី អាដាំ។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ ការស៊កសែវដកដង្ហើមវិញ្ញាណចូលរូបកាយ និងការបង្រៀនឈ្មោះវត្ថុទាំងអស់ក្នុងសកលលោក",
                    "content": "នៅពេលរូបរាងដីឥដ្ឋត្រូវបានកែច្នៃយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ, អល់ឡោះបានស៊កសែវដកដង្ហើមវិញ្ញាណ (Ruh) របស់ទ្រង់ចូលទៅក្នុងរូបកាយរបស់អាដាំ។ នៅពេលវិញ្ញាណចូលដល់ក្បាល, អាដាំបានកណ្តាស ហើយពោលថា ៖ «الْحَمْدُ لِلَّهِ» (ការសរសើរទាំងអស់ជារបស់អល់ឡោះ!) ហើយអល់ឡោះបានឆ្លើយតបថា ៖ «يَرْحَمُكَ اللَّهُ يَا آدَمُ» (សូមអល់ឡោះមេត្តាករុណាដល់អ្នក ឱអាដាំ!)។\n\nដើម្បីបង្ហាញពីខ្ពង់ខ្ពស់នៃចំណេះដឹងដែលមនុស្សជាតិទទួលបាន, អល់ឡោះបានបង្រៀន ព្យាការី អាដាំ នូវឈ្មោះ និងអត្ថន័យនៃវត្ថុទាំងអស់នៅក្នុងសកលលោក ៖\n«وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ»\n*(ហើយទ្រង់បានបង្រៀនអាដាំនូវឈ្មោះនៃវត្ថុទាំងអស់ បន្ទាប់មកទ្រង់បានបង្ហាញវត្ថុទាំងនោះដល់បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ - ស៊ូរ៉ោះ អាល់បាក៏រ៉ោះ: ៣១)*\nនៅពេលអល់ឡោះសួរទៅបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់, ពួកគេបានទទួលស្គាល់ថា ពួកគេដឹងត្រឹមតែអ្វីដែលអល់ឡោះបានបង្រៀនប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលអាដាំអាចរៀបរាប់ឈ្មោះវត្ថុទាំងអស់បានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ព្រះបញ្ជាឱ្យសូជូទ, ការអំនួត និងការបដិសេធដាក់បណ្តាសារបស់មេបិសាចអ៊ីប្លីស",
                    "content": "បន្ទាប់ពីបង្ហាញពីខ្ពង់ខ្ពស់របស់អាដាំ, អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ និងអ៊ីប្លីស (មេបិសាច) ធ្វើការសូជូទ (ការក្រាបគោរព) ដល់អាដាំ ៖\n«فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ * إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَاسْتَكْبَر»\n*(បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ទាំងអស់បានសូជូទ លើកលែងតែអ៊ីប្លីស ដែលបានបដិសេធ និងមានអំនួត! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់បាក៏រ៉ោះ: ៣៤)*\n\nនៅពេលអល់ឡោះសួរអ៊ីប្លីសថា តើអ្វីជាហេតុផលដែលអ្នកមិនព្រមសូជូទ? អ៊ីប្លីសបានឆ្លើយតបដោយចិត្តច្រណែន និងអំនួតថា ៖ «កូនប្រសើរជាងវា! ទ្រង់បង្កើតកូនអំពីភ្លើង ឯវាបង្កើតអំពីដីឥដ្ឋ!»។ ដោយសារអំនួត និងការបដិសេធព្រះបញ្ជា, អល់ឡោះបានបណ្តេញអ៊ីប្លីសចេញពីក្តីមេត្តា និងដាក់បណ្តាសាជារៀងរហូត។ អ៊ីប្លីសបានសុំពន្យារពេលរហូតដល់ថ្ងៃបរលោក ដើម្បីស្បថល្បួងកូនចៅអាដាំឱ្យចាកចេញពីផ្លូវត្រង់។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ កំណើតលោកស្រី ហាវ៉ា (Hawwa) ចេញពីឆ្អឹងជំនីរ និងជីវិតក្នុងឋានសួគ៌ Al-Jannah",
                    "content": "ព្យាការី អាដាំ បានរស់នៅក្នុងឋានសួគ៌ (Al-Jannah) ប៉ុន្តែគាត់មានអារម្មណ៍ឯកោ។ នៅពេលអាដាំកំពុងលង់លក់, អល់ឡោះបានបង្កើតស្ត្រីដំបូង គឺ លោកស្រី ហាវ៉ា (Hawwa) ចេញពីឆ្អឹងជំនីរខាងឆ្វេងរបស់អាដាំ ដើម្បីធ្វើជាភរិយា និងជាដៃគូជីវិតប្រកបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសន្តិភាព។\n\nអល់ឡោះបានប្រទានអនុញ្ញាតឱ្យអាដាំ និងហាវ៉ា រស់នៅយ៉ាងសប្បាយរីករាយក្នុងឋានសួគ៌ ហូបផ្លែឈើគ្រប់ប្រភេទតាមចិត្តចង់ លើកលែងតែដើមឈើមួយដើមប៉ុណ្ណោះ ៖\n«وَلَا تَقْرَبَا هَٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ»\n*(ហើយពួកអ្នកកុំខិតជិតដើមឈើមួយដើមនេះឱ្យសោះ បើពុំនោះទេ ពួកអ្នកនឹងស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកបំពាន! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់បាក៏រ៉ោះ: ៣៥)*"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ការល្បួង និងការស្បថភូតភររបស់អ៊ីប្លីស រហូតដល់ការភ្លាត់ភ្លាំងហូបផ្លែឈើហាមឃាត់",
                    "content": "អ៊ីប្លីសបានតាមដាន និងស្វែងរកវិធីល្បួងអាដាំ និងហាវ៉ា។ វាបានចូលមកក្នុងរូបរាងអ្នកទូន្មាន និងបានស្បថភូតភរក្នុងព្រះនាមអល់ឡោះថា ៖ ប្រសិនបើពួកអ្នកហូបផ្លែឈើនៃដើមឈើនេះ ពួកអ្នកនឹងក្លាយជាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ឬទទួលបានជីវិតអមតៈជានិរន្តរ៍!\n\nដោយសារការស្បថភូតភររបស់អ៊ីប្លីស (ព្រោះអាដាំមិនដែលគិតថានឹងមាននរណាម្នាក់ហ៊ានស្បថភូតភរក្នុងព្រះនាមអល់ឡោះឡើយ), អាដាំ និងហាវ៉ា បានភ្លាត់ភ្លាំងហូបផ្លែឈើនោះ។ ភ្លាមៗនោះ សម្លៀកបំពាក់ឋានសួគ៌របស់ពួកគេត្រូវបានរបូតចេញ បង្ហាញពីកាយអាក្រាត ហើយពួកគេបានប្រញាប់ប្រញាល់យកស្លឹកឈើឋានសួគ៌មកបិទបាំងរាងកាយដោយក្តីអៀនខ្មាស។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ ការតវ៉បះសារភាពកំហុសផ្ទាល់ខ្លួន និងការទទួលបានការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ",
                    "content": "មិនដូចអ៊ីប្លីសដែលរឹងរូស និងមានអំនួតនោះទេ, ព្យាការី អាដាំ និងលោកស្រី ហាវ៉ា បានទទួលស្គាល់កំហុសភ្លាមៗដោយបេះដូងទន់ភ្លន់។ អល់ឡោះបានបង្រៀនអាដាំនូវពាក្យពេចន៍នៃការតវ៉បះ (សារភាពកំហុស) ៖\n«قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ»\n*(ពួកគេទាំងពីរបានពោលថា ៖ ឱព្រះអម្ចាស់នៃយើង! ពិតណាស់ ពួកយើងបានបំពានលើខ្លួនឯង ហើយប្រសិនបើទ្រង់មិនអភ័យទោស និងមេត្តាករុណាដល់ពួកយើងទេ ពិតណាស់ ពួកយើងនឹងស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកខាតបង់ជាប្រាកដ! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អារ៉ាហ្វ: ២៣)*\n\nអល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់បានទទួលយកការតវ៉បះ និងបានអភ័យទោសឱ្យអាដាំ និងហាវ៉ា ទាំងស្រុង ព្រោះទ្រង់ជាព្រះមហាអភ័យទោស និងមហាអាណិតស្រឡាញ់។"
                },
                {
                    "chapter": 7,
                    "title": "កណ្ឌទី ៧ ៖ ការចុះមកកាន់ផែនដី, បេសកកម្មព្យាការីដំបូង និងរឿងរ៉ាវនៃការបរិច្ចាគរវាង កាប៊ីល (Cain) និង ហាបីល (Abel)",
                    "content": "អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យអាដាំ, ហាវ៉ា និងអ៊ីប្លីស ចុះមកកាន់ផែនដី ដើម្បីចាប់ផ្តើមបេសកកម្មរស់នៅ និងការគ្រប់គ្រងតាមព្រះបញ្ជា។ អាដាំ និងហាវ៉ា បានជួបជុំគ្នានៅតំបន់អារ៉ាហ្វាត់ (Arafat) ជិតម៉ាកកះ ហើយបានចាប់ផ្តើមកសាងគ្រួសារ និងបង្រៀនកូនចៅនូវសាសនាឥស្លាម (តាវហ៊ីទ) ព្រមទាំងការធ្វើកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ។\n\nកូនៗរបស់អាដាំកើតមកជាគូប្រុសស្រី ៖ កាប៊ីល (Cain) និង ហាបីល (Abel)។ នៅពេលមានជម្លោះរឿងការរៀបការ, អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យពួកគេធ្វើការបរិច្ចាគទាន (Qurban) ៖\n- ហាបីល ដែលជាអ្នកសុច្ចរិត បានបរិច្ចាគកូនជៀមដ៏ល្អបំផុត។\n- កាប៊ីល បានបរិច្ចាគផលដំណាំអាក្រក់ៗដោយគ្មានចិត្តស្មោះត្រង់។\nអល់ឡោះបានទទួលយកការបរិច្ចាគរបស់ ហាបីល (ដោយមានភ្លើងពីលើមេឃចុះមកទទួល) ហើយបានបដិសេធកាប៊ីល។ ដោយចិត្តច្រណែន, កាប៊ីលបានប្រព្រឹត្តអំពើឃាតកម្មដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដោយបានសម្លាប់ ហាបីល។ បន្ទាប់មក អល់ឡោះបានបញ្ជូនក្អែកមួយក្បាលមកកាយដីកប់ក្អែកស្លាប់ ដើម្បីបង្រៀនកាប៊ីលពីរបៀបកប់សពប្អូនប្រុស។"
                },
                {
                    "chapter": 8,
                    "title": "កណ្ឌទី ៨ ៖ ការកសាងសង្គមមនុស្សជាតិ, មរណភាព និងមរតកនៃព្យាការី អាដាំ",
                    "content": "ព្យាការី អាដាំ បានរស់នៅលើផែនដី និងដឹកនាំកូនចៅជាច្រើនជំនាន់អស់រយៈពេលជិត ១,០០០ ឆ្នាំ។ គាត់បានបង្រៀនកូនចៅនូវជំនឿលើអល់ឡោះតែមួយ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងសីលធម៌បរិសុទ្ធ។\nមុនពេលទទួលមរណភាព, អាដាំបានចាត់តាំងកូនប្រុសសុច្ចរិត គឺ ព្យាការី ស៊ីត (Sheeth \/ Seth) ឱ្យធ្វើជាអ្នកបន្តវេន (Wasi) ដឹកនាំមនុស្សជាតិ។ នៅពេលអាដាំទទួលមរណភាព, បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានចុះមកលាងសម្អាតសព រុំក្រណាត់ស សូត្រធម៌បុណ្យសព និងកប់សពតាមវិន័យឥស្លាម ដើម្បីធ្វើជាគំរូដល់មនុស្សជាតិជារៀងរហូត។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: The First Human and the Supreme Knowledge",
                    "content": "Before creating humans, Allah informed the angels that He would place a 'Khalifah' (vicegerent) on Earth. The angels asked, 'Will You place upon it one who causes corruption therein and sheds blood, while we declare Your praise and sanctify You?' Allah replied, 'Indeed, I know that which you do not know.' (Surah Al-Baqarah: 30).\n\nAllah gathered clay from all over the earth, shaped Adam, and breathed His spirit into him. He then taught Adam the names of all things in the universe. When Allah asked the angels to name them, they could not, but Adam recited them perfectly, proving the superiority of the knowledge Allah bestowed upon mankind."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: The Angels' Prostration and Iblis's Arrogance",
                    "content": "To honor Adam's knowledge, Allah commanded all angels to prostrate (Sujud) to Adam. The angels obeyed immediately without hesitation.\n\nHowever, Iblis (Satan), a Jinn who worshipped among the angels, refused. When Allah asked him why, Iblis arrogantly replied, 'I am better than him. You created me from fire and created him from clay.' (Surah Al-A'raf: 12). Due to his pride, Allah expelled Iblis from His mercy, and he became the Shaytan, vowing to mislead Adam's descendants until the Day of Judgment."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: The Creation of Hawwa and Life in Paradise",
                    "content": "Despite living in beautiful Paradise, Adam felt lonely. While he slept, Allah created a woman, Hawwa (Eve), from his shortest left rib to be his companion and comfort.\n\nAllah allowed them to enjoy Paradise freely: 'O Adam, dwell, you and your wife, in Paradise and eat therefrom in [ease and] abundance from wherever you will.' However, He gave one prohibition: 'But do not approach this tree, lest you be among the wrongdoers.' (Surah Al-Baqarah: 35)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: Satan's Deception and the Forbidden Fruit",
                    "content": "Iblis, filled with envy, plotted to deceive Adam and Hawwa. He whispered to them softly, 'O Adam, shall I direct you to the tree of eternity and possession that will not deteriorate?' (Surah Taha: 120), swearing he was a sincere advisor.\n\nForgetting the warning, they ate from the tree. Instantly, their heavenly garments fell away, exposing their nakedness. Ashamed, they covered themselves with leaves. Allah admonished them: 'Did I not forbid you from that tree and tell you that Satan is to you a clear enemy?' (Surah Al-A'raf: 22)."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: Repentance and the Descent to Earth",
                    "content": "Unlike Iblis who was arrogant in his sin, Adam and Hawwa immediately acknowledged their mistake and pleaded for forgiveness: 'Our Lord, we have wronged ourselves, and if You do not forgive us and have mercy upon us, we will surely be among the losers.' (Surah Al-A'raf: 23).\n\nAllah fully accepted their repentance. However, to fulfill the original plan, He commanded them to descend to Earth: 'Go down, [all of you], as enemies to one another, and you will have upon the earth a place of settlement and provision for a time.' (Surah Al-Baqarah: 36). Their descent was not a punishment, but the beginning of humanity's role as Earth's caretakers."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: Life on Earth, the First Murder, and Adam's Legacy",
                    "content": "Adam and Hawwa started their new life on Earth, bearing many children (in sets of twins). Later, a tragedy struck when Qabil (Cain) murdered his younger brother Habil (Abel) out of jealousy after God rejected Qabil's sacrifice—marking the first murder in history.\n\nDespite the heartbreak, Prophet Adam continued to teach his descendants the truth, urging them to worship Allah and avoid Satan's traps. Before he passed away after hundreds of years, he passed his prophetic responsibilities to his righteous son Seth (Sheeth). Prophet Adam leaves behind the legacy of all human beings, the children of Adam and Eve."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Al-Baqarah (2:30)",
                    "arabic": "وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً",
                    "khmer": "ហើយ (ចូររំលឹក) នៅពេលដែលព្រះអម្ចាស់របស់អ្នកបានពោលទៅកាន់ទេវតាថា ៖ ពិតណាស់ យើងនឹងចាត់តាំងអ្នកតំណាង (Khalifah) ម្នាក់នៅលើផែនដី...",
                    "english": "And [mention, O Muhammad], when your Lord said to the angels, \"Indeed, I will make upon the earth a successive authority (Khalifah)...\""
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-A'raf (7:23)",
                    "arabic": "قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ",
                    "khmer": "អ្នកទាំងពីរ (អាដាំ និងហាវ៉ា) បានទូលថា ៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃយើងខ្ញុំ! យើងខ្ញុំបានបំពានលើខ្លួនឯងហើយ! ប្រសិនបើទ្រង់មិនអភ័យទោស និងមិនមេត្តាដល់យើងខ្ញុំទេនោះ យើងខ្ញុំប្រាកដជានឹងស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលខាតបង់ជាមិនខាន!",
                    "english": "They said, \"Our Lord, we have wronged ourselves, and if You do not forgive us and have mercy upon us, we will surely be among the losers.\""
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3326) & Sahih Muslim (2841)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «ព្រះអល់ឡោះបានបង្កើត អាដាំ ដោយមានកម្ពស់ ៦០ ហត្ថ (ប្រហែល ៣០ ម៉ែត្រ)។ បន្ទាប់ពីបង្កើតរួច ទ្រង់បានប្រាប់គាត់ថា ៖ ចូរអ្នកទៅជម្រាបសួរក្រុមទេវតាដែលកំពុងអង្គុយនោះចុះ ហើយស្តាប់នូវអ្វីដែលពួកគេឆ្លើយតប ព្រោះវាជាការជម្រាបសួររបស់អ្នក និងកូនចៅរបស់អ្នក...»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"Allah created Adam, making him 60 cubits tall. When He created him, He said to him, 'Go and greet that group of angels, and listen to their reply, for it will be your greeting and the greeting of your offspring...'\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ចំណេះដឹងគឺជាកិត្តិយសដ៏ធំបំផុតដែលព្រះអល់ឡោះបានប្រទានដល់មនុស្សជាតិ ធ្វើឲ្យមនុស្សមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ជាងទេវតា។",
                "ភាពអំនួត (Kibr) ដូចជាអ៊ីប្លីស គឺជាអំពើបាបដំបូងបង្អស់ និងជាមូលហេតុនៃការវិនាសអន្តរាយ។",
                "មនុស្សតែងតែមានការភ្លេចភ្លាំង និងធ្វើខុស ប៉ុន្តែភាពខុសគ្នារវាងមនុស្ស និងសាតាំង គឺមនុស្សចេះទទួលស្គាល់កំហុស និងសុំការអភ័យទោស (Tawbah)។",
                "សាតាំងគឺជាសត្រូវដ៏ច្បាស់ក្រឡែត ដែលតែងតែប្រើល្បិចបោកបញ្ឆោតដោយពាក្យសម្តីផ្អែមល្ហែម និងការស្បថស្បែ។",
                "ការចុះមកផែនដីរបស់អាដាំ មិនមែនជាការដាក់បណ្តាសាទេ ប៉ុន្តែជាការចាប់ផ្តើមតួនាទីជាអ្នកថែរក្សាផែនដី។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T12:10:56.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ណាពី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي"
        },
        {
            "id": 2,
            "order_number": 2,
            "slug": "idris",
            "name_arabic": "إِدْرِيس عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស (Idris \/ Enoch)",
            "name_english": "Prophet Idris (PBUH)",
            "title_arabic": "صِدِّيقًا نَبِيًّا (Siddiqan Nabiyya)",
            "title_khmer": "អ្នកសច្ចធម៌ និងជាព្យាការីដ៏ស្មោះត្រង់ (Siddiqan Nabiyya) & មនុស្សដំបូងដែលចេះប្រើប៊ិច",
            "title_english": "The Scholar and Father of Civilization",
            "era": "បន្ទាប់ពីសម័យកាលព្យាការី អាដាំ និង ស៊ីត",
            "quran_mentions_count": 2,
            "key_surahs": [
                "Maryam",
                "Al-Anbiya"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស (Idris \/ Enoch) គឺជាព្យាការីទី ២ នៃសាសនាឥស្លាម។ គាត់គឺជាមនុស្សជាតិដំបូងគេបង្អស់ដែលបានប្រើប្រាស់ប៊ិចដើម្បីសរសេរអក្សរ និងជាមនុស្សដំបូងគេដែលចេះកាត់ដេរខោអាវ ព្រមទាំងមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះផ្នែកតារាសាស្ត្រ គណិតសាស្ត្រ និងត្រូវបានអល់ឡោះលើកតម្កើងរូបកាយទៅកាន់ជាន់អាកាសទី ៤។",
            "summary_english": "Prophet Idris (Enoch, peace be upon him) was the second prophet after Adam and Seth. He is praised by Allah for his truthfulness, patience, and profound knowledge. He is recognized as the first person in history to write with a pen and the first to sew and wear tailored garments (before him, people wore animal skins). He bravely preached the truth and fought against the corruption of Cain's (Qabil's) descendants. Due to his exceptional piety and continuous worship, Allah elevated him to a high station in the heavens.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត, ពូជពង្ស ខាងណុខ (Akhnukh) និងការបន្តមរតកជំនឿពី អាដាំ និង ស៊ីត",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស (Idris \/ Enoch) មានឈ្មោះដើមថា ខាងណុខ (Akhnukh)។ គាត់កើតនៅក្នុងសម័យកាលបន្ទាប់ពីព្យាការី អាដាំ និងព្យាការី ស៊ីត (Seth \/ Sheeth)។ \nឈ្មោះ «អ៊ីឌ្រីស» ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមឡើងដោយសារតែគាត់ជាមនុស្សដែលខិតខំសិក្សា រៀនសូត្រ (Dirasah) និងបង្រៀនក្បួនច្បាប់សាសនាឥស្លាមយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដល់ប្រជាជន។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ មនុស្សដំបូងគេដែលចេះប្រើប្រាស់ប៊ិចសរសេរអក្សរ, កាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងតារាសាស្ត្រ",
                    "content": "អល់ឡោះជាម្ចាស់បានប្រទានអច្ឆរិយភាព និងចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឥតឧបមាដល់ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស ៖\n១. **ការប្រើប្រាស់ប៊ិចសរសេរអក្សរ ៖** គាត់គឺជាមនុស្សជាតិដំបូងគេបង្អស់នៅលើផែនដីដែលបានប្រើប្រាស់ប៊ិច និងកត់ត្រាចំណេះដឹងជាអក្សរ។\n២. **ការកាត់ដេរខោអាវ ៖** គាត់គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលចេះវាស់វែង កាត់ដេរ និងដេរភ្ជាប់សម្លៀកបំពាក់អំពីក្រណាត់ ខណៈដែលមុនសម័យគាត់ មនុស្សជាតិប្រើប្រាស់ស្បែកសត្វ។ រាល់ពេលគាត់ដេរម្ជុលមួយ គាត់តែងតែសូត្រ ៖ «Subhanallah» (មហាបរិសុទ្ធអល់ឡោះ!)។\n៣. **តារាសាស្ត្រ និងគណិតសាស្ត្រ ៖** គាត់មានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះផ្នែកចលនានៃផ្កាយ តារាសាស្ត្រ និងការគណនាពេលវេលា។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការផ្សព្វផ្សាយសាសនាឥស្លាម (តាវហ៊ីទ) ដោយភាពអត់ធ្មត់ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស បានដើរអំពាវនាវប្រជាជនឱ្យគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះតែមួយ និងបោះបង់ចោលអំពើអាក្រក់។ គាត់បានប្រាប់ប្រជាជនអំពីសារៈសំខាន់នៃការបួស ការថ្វាយបង្គំយប់ ការផ្តល់ទាន និងការរក្សាចិត្តស្អាតស្អំ។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ ជីហាទដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ៖ ការលើកដាវប្រយុទ្ធប្រឆាំងពួកប្រព្រឹត្តបាប",
                    "content": "នៅពេលដែលកូនចៅរបស់ កាប៊ីល (Cain) នៅតំបន់ទំនាបបានបន្តប្រព្រឹត្តអំពើបាប ការអាក្រក់ និងការល្បួងប្រជាជនភ្នំ, ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស គឺជាព្យាការីដំបូងគេបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដែលបានរៀបចំកងទ័ព និងសេះចម្បាំង ធ្វើជីហាទលើកដាវប្រយុទ្ធដើម្បីការពារសច្ចធម៌ និងជំនឿឥស្លាម។"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ការកសាង ទីក្រុង, ការបែងចែករដ្ឋបាល និងការរៀបចំច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស បានបែងចែកទីក្រុង និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងសង្គមដំបូងបង្អស់ ៖ គាត់បានសង់ទីក្រុងជិត ២០០ ទីក្រុង បង្រៀនប្រជាជននូវច្បាប់រដ្ឋបាល ច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម ការវាស់វែងដីធ្លី និងការរៀបចំកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ មហិទ្ធិឫទ្ធិនៃទូអា និងសីលធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមនុស្សដែលមានទូអាត្រូវបានទទួលយកភ្លាមៗពីអល់ឡោះ។ គាត់មានសីលធម៌ទន់ភ្លន់ ស្មោះត្រង់ និងតែងតែថ្វាយបង្គំព្រះយ៉ាងច្រើន រហូតដល់អំពើល្អរបស់គាត់ក្នុងមួយថ្ងៃស្មើនឹងអំពើល្អរបស់មនុស្សជាតិទាំងមូលក្នុងសម័យនោះ!"
                },
                {
                    "chapter": 7,
                    "title": "កណ្ឌទី ៧ ៖ ការលើកតម្កើងរូបកាយទៅកាន់ជាន់អាកាសទី ៤ ( المكان العلي )",
                    "content": "អល់ឡោះជាម្ចាស់បានមានព្រះបន្ទូលសរសើរ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស នៅក្នុងគម្ពីរកុរអានថា ៖\n«وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا * وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا»\n*(ហើយចូររំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរអំពី អ៊ីឌ្រីស ៖ ពិតណាស់ គាត់គឺជាអ្នកសច្ចធម៌ និងជាព្យាការី! ហើយយើងបានលើកតម្កើងរូបកាយរបស់គាត់ទៅកាន់ទីកន្លែងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត! - ស៊ូរ៉ោះ ម៉ារយ៉ាម: ៥៦-៥៧)*\n\nតាមការផ្ទៀងផ្ទាត់នៃហាឌីសសហ៊ីហ៍, អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យម៉ាឡាអ៊ីកាត់នាំរូបកាយទាំងមូលរបស់ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស ឡើងទៅកាន់ជាន់អាកាសទី ៤ ដោយកិត្តិយស និងកិត្យានុភាព។"
                },
                {
                    "chapter": 8,
                    "title": "កណ្ឌទី ៨ ៖ ការជួបគ្នារវាង ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និង អ៊ីឌ្រីស ក្នុងរាត្រី Isra & Mi'raj",
                    "content": "នៅក្នុងរាត្រី អ៊ីស្រោះ និងមីរ៉ាច (Isra and Mi’raj), ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ត្រូវបាននាំឡើងទៅកាន់ជាន់អាកាស ៖ នៅពេលដល់ជាន់អាកាសទី ៤, ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានជួប និងស្វាគមន៍ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស។ អ៊ីឌ្រីសបានពោលស្វាគមន៍ថា ៖ «مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ» (សូមស្វាគមន៍បងប្អូនសុច្ចរិត និងព្យាការីសុច្ចរិត!)។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: Birth and Pursuit of Knowledge",
                    "content": "Prophet Idris (AS), whose original name was Akhnookh (Enoch), was born in Babylon. He was a direct descendant of Seth, the son of Adam. From a young age, he was remarkably intelligent and devoted to learning.\n\nBecause he spent so much time studying the scriptures and teachings of Adam and Seth, people called him 'Idris' (meaning 'one who studies'). Allah chose him as a Prophet and Messenger to continue guiding humanity towards the worship of the One God."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: The Forefather of Technology and Civilization",
                    "content": "Prophet Idris is considered the father of early civilization. He is the first person in human history whom Allah taught to write with a pen and document knowledge, a massive leap in human development.\n\nFurthermore, before his time, people wore animal skins. Idris was the first to sew and wear tailored garments. He continuously praised Allah (Subhanallah) with every stitch of his needle. Because of his constant remembrance of God, his daily good deeds equaled the good deeds of all people on earth combined! (Tafsir Ibn Kathir)."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: Preaching and Fighting Corruption",
                    "content": "In his era, humanity was divided: the righteous followers of Seth and the corrupt descendants of Qabil (Cain). Qabil's descendants had introduced evil, illicit music, intoxication, and immorality.\n\nProphet Idris stood up and called them to return to purity, but most arrogantly refused. Consequently, he became the first person to organize an army and fight against the oppressors (Jihad) to defend truth and justice on Earth, earning him the title 'Lion' (Asad al-Ghabah)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: Migration (Hijrah) to Egypt",
                    "content": "When the people of Babylon rejected his guidance, Prophet Idris decided to migrate (Hijrah) with the believers. They traveled and settled in the land of Egypt by the beautiful Nile River.\n\nUpon seeing the Nile, he praised Allah's magnificent creation. There, he taught the Egyptians to worship God, practice agriculture, build cities, and follow moral laws. He taught them patience, avoiding greed, and organizing a civilized society."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: Friendship with the Angel of Death",
                    "content": "Due to Idris's overwhelming good deeds, the Angel of Death (Malak al-Mawt) admired him greatly and asked Allah's permission to visit and befriend him.\n\nThe Angel of Death came in human form, and they worshipped together. One day, Prophet Idris asked the Angel for three monumental favors: to experience the taste of death and be brought back to life, to see Hellfire to increase his fear of Allah, and to see Paradise to increase his hope. Allah permitted these requests (Tafsir Ibn Kathir)."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: Elevation to the High Heavens",
                    "content": "When Prophet Idris was taken to visit Paradise, he tasted its unimaginable bliss and beauty. He decided not to return to Earth, reminding the Angel that Allah declared those who enter Paradise shall not be expelled.\n\nAllah was pleased with his purity and elevated him to live in the heavens permanently. Allah stated in the Quran: 'And We raised him to a high station' (Surah Maryam: 57). During the Night Journey (Isra and Mi'raj), Prophet Muhammad (ﷺ) met Prophet Idris personally in the fourth heaven."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Maryam (19:56-57)",
                    "arabic": "وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَّبِيًّا * وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا",
                    "khmer": "ហើយចូររំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរអំពី អ៊ីឌ្រីស។ ពិតណាស់ គាត់គឺជាអ្នកដែលមានភាពស្មោះត្រង់បំផុត និងជាព្យាការីម្នាក់។ ហើយយើងបានលើកគាត់ទៅកាន់ទីកន្លែងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់!",
                    "english": "And mention in the Book, Idris. Indeed, he was a man of truth and a prophet. And We raised him to a high station."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Anbiya (21:85-86)",
                    "arabic": "وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ * وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا ۖ إِنَّهُم مِّنَ الصَّالِحِينَ",
                    "khmer": "និង (ចូររំលឹក) អ៊ីស្មាអែល អ៊ីឌ្រីស និងហ្ស៊ុលគីហ្វល (Zul-Kifl) ពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតែស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានការអត់ធ្មត់។ ហើយយើងបានបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់យើង ពិតណាស់ ពួកគេស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលសាងអំពើល្អ។",
                    "english": "And [mention] Ishmael and Idris and Dhul-Kifl; all were of the patient. And We admitted them into Our mercy. Indeed, they were of the righteous."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3207) - Al-Isra wal-Mi'raj",
                    "text_khmer": "នៅក្នុងយប់នៃព្រឹត្តិការណ៍ អ៊ីស្រក់ និង មីអ៍រ៉ាជ្ជ ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) រួមជាមួយទេវតាជុប្រ៊ីល បានឡើងទៅដល់ឋានសួគ៌ជាន់ទី ៤ ហើយបានជួបនឹងបុរសម្នាក់។ ទេវតាជុប្រ៊ីល បានប្រាប់ថា ៖ «នេះគឺជា អ៊ីឌ្រីស ចូរអ្នកជម្រាបសួរគាត់ចុះ»។ ខ្ញុំក៏បានជម្រាបសួរគាត់ ហើយគាត់បានឆ្លើយតបថា ៖ «សូមស្វាគមន៍ បងប្អូនដ៏ល្អ និងព្យាការីដ៏ល្អ»។",
                    "text_english": "During the Night Journey (Isra and Mi'raj), the Prophet (ﷺ) with Jibril ascended to the fourth heaven and met a man. Jibril said, \"This is Idris; greet him.\" So I greeted him and he replied, \"Welcome, O pious brother and pious Prophet.\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ចំណេះដឹង (ការអាន និងការសរសេរ) គឺជាអំណោយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ពីព្រះអល់ឡោះ ដែលមនុស្សត្រូវប្រើប្រាស់ដើម្បីស្វែងរកសច្ចធម៌។",
                "ការរម្លឹកដល់ព្រះអល់ឡោះ (Zikr) គ្រប់ពេលវេលា និងគ្រប់សកម្មភាព (ដូចជាការដេររបស់អ៊ីឌ្រីស) នាំមកនូវអំពើល្អ និងឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។",
                "ការតស៊ូ (Jihad) ទប់ទល់នឹងអំពើអាក្រក់ គឺជាការចាំបាច់ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម។",
                "ភាពស្មោះត្រង់ (Siddiq) និងការអត់ធ្មត់ (Sabr) គឺជាលក្ខណៈសម្បត្តិដែលធ្វើឲ្យមនុស្សទទួលបានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការលើកតម្កើងពីព្រះជាម្ចាស់។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T12:10:56.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 3,
            "order_number": 3,
            "slug": "nuh",
            "name_arabic": "نُوح عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី នូហ៍ (Nuh \/ Noah)",
            "name_english": "Prophet Nuh (PBUH)",
            "title_arabic": "شَيْخُ المُرْسَلِين (Shaykh al-Mursalin)",
            "title_khmer": "ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនៃបណ្តាព្យាការី (Shaykh al-Mursalin) & ឪពុកទី ២ នៃមនុស្សជាតិ",
            "title_english": "Second Father of Mankind",
            "era": "សម័យកាលមុនមហាតាមពៃទឹកជំនន់",
            "quran_mentions_count": 43,
            "key_surahs": [
                "Nuh",
                "Hud",
                "Al-A'raf",
                "Al-Mu'minun"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី នូហ៍ (Nuh \/ Noah) គឺជាព្យាការីទី ៣ នៃសាសនាឥស្លាម និងជា រ៉ស៊ូល (Messenger) ដំបូងគេបង្អស់។ គាត់បានអំពាវនាវប្រជាជាតិនៃគាត់ឱ្យគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះតែមួយអស់រយៈពេល ៩៥០ ឆ្នាំ ដោយភាពអត់ធ្មត់បំផុត មុនពេលអល់ឡោះប្រទាននាវាអច្ឆរិយ និងលិចលង់ពួកកាហ្វៀរដោយមហាតាមពៃទឹកជំនន់។",
            "summary_english": "Prophet Nuh (Noah, peace be upon him) was the first of the major Messengers (Ulul Azmi) sent to humanity after idolatry began to spread on Earth. He patiently preached to his people for 950 years, yet only a few believed. Due to their persistent rebellion, Allah commanded him to build a massive Ark to save the believers and pairs of animals from a catastrophic Great Flood that engulfed the entire Earth, wiping out the disbelievers, which tragically included his own wife and son.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើតនៃការថ្វាយបង្គំរូបសំណាក (Wadd, Suwa, Yaghuth, Yauq, Nasr) និងការចាត់តាំង នូហ៍",
                    "content": "បន្ទាប់ពីសម័យកាលរបស់ ព្យាការី អ៊ីឌ្រីស, មនុស្សជាតិបានរស់នៅក្នុងភាពសុខសាន្តអស់រយៈពេល ១,០០០ ឆ្នាំ។ ក្រោយមក នៅពេលបុរសសុច្ចរិត ៥ រូប (Wadd, Suwa’, Yaghuth, Ya’uq, Nasr) បានទទួលមរណភាព, អ៊ីប្លីសបានល្បួងប្រជាជនឱ្យធ្វើរូបសំណាកបុរសទាំង ៥ នោះដើម្បីរំលឹកគុណ។ បន្ទាប់ពីកូនចៅជំនាន់ក្រោយធំដឹងក្តី ដោយមិនដឹងប្រវត្តិដើម, អ៊ីប្លីសបានល្បួងឱ្យពួកគេចាប់ផ្តើមថ្វាយបង្គំរូបសំណាកទាំងនោះជាព្រះ (អំពើស្ស៊ីរ៉ិកដំបូងបង្អស់!)។\n\nអល់ឡោះជាម្ចាស់បានចាត់តាំង ព្យាការី នូហ៍ (Nuh \/ Noah) ឱ្យធ្វើជា រ៉ស៊ូល (Messenger) ដំបូងគេបង្អស់នៅលើផែនដី ដើម្បីអំពាវនាវប្រជាជនឱ្យត្រឡប់មកថ្វាយបង្គំអល់ឡោះតែមួយ។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ ការអំពាវនាវ ៩៥០ ឆ្នាំ ដោយភាពអត់ធ្មត់ឥតរញើត ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ",
                    "content": "ព្យាការី នូហ៍ បានដើរអំពាវនាវប្រជាជាតិរបស់គាត់ដោយភាពអត់ធ្មត់ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់បំផុតអស់រយៈពេល ៩៥០ ឆ្នាំ! \n«قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارًا»\n*(គាត់បានពោលថា ៖ ឱព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! ពិតណាស់ ខ្ញុំបានអំពាវនាវប្រជាជនរបស់ខ្ញុំទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ! - ស៊ូរ៉ោះ នូហ៍: ៥)*\n\nគាត់បានអំពាវនាវដោយស្ងាត់ស្ងៀម ដោយចំហ ដោយភាពទន់ភ្លន់ និងប្រាប់ពីពរជ័យនៃការសុំការអភ័យទោស (Istighfar) ៖ អល់ឡោះនឹងប្រទានភ្លៀងធ្លាក់ ទ្រព្យសម្បត្តិ កូនចៅ និងសួនច្បារប្រកបដោយផលដំណាំដល់ពួកគេ។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការមើលងាយពីពួកមេដឹកនាំមានអំនួត, ការស្ទាក់ត្រចៀក និងការបដិសេធ",
                    "content": "ទោះបីជា ព្យាការី នូហ៍ ខិតខំអំពាវនាវយ៉ាងណាក៏ដោយ, ពួកមេដឹកនាំមានបាន និងពួកមានអំនួតបានសើចចំអក និងមើលងាយ នូហ៍ ថាជាមនុស្សធម្មតា ហើយមើលងាយបណ្តាអ្នកមានជំនឿថាជាពួកក្រីក្រ និងទន់ខ្សោយ។\nរាល់ពេល នូហ៍ ចូលទៅជិតអំពាវនាវ, ពួកគេយកម្រាមដៃសកត្រចៀក យកខោអាវគ្របមុខ និងរឹងរូសដោយអំនួត ៖\n«وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ»\n*(ហើយពិតណាស់ រាល់ពេលដែលខ្ញុំអំពាវនាវពួកគេ ដើម្បីឱ្យទ្រង់អភ័យទោសឱ្យពួកគេ ពួកគេបានយកម្រាមដៃរបស់ពួកគេសកត្រចៀក និងយកខោអាវគ្របដណ្តប់មុខ... - ស៊ូរ៉ោះ នូហ៍: ៧)*"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ ព្រះបញ្ជាឱ្យសង់នាវាធំ (កប៉ាល់ នូហ៍) នៅលើភ្នំ និងការសើចចំអករបស់ពួកកាហ្វៀរ",
                    "content": "បន្ទាប់ពី ៩៥០ ឆ្នាំ, អល់ឡោះបានប្រាប់ នូហ៍ ថា ៖ គ្មាននរណាម្នាក់នឹងជឿទៀតឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលមានជំនឿស្រាប់ប៉ុណ្ណោះ! អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យ ព្យាការី នូហ៍ ចាប់ផ្តើមដាំដើមឈើ ចាប់យកឈើ និងសង់នាវាធំមួយ (Al-Fulk) នៅលើកំពូលភ្នំ និងដីគោកស្ងួត ៖\n«وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا»\n*(ហើយចូរអ្នកសង់នាវាដោយការមើលថែ និងការបញ្ជាបង្ហាញរបស់យើង! - ស៊ូរ៉ោះ ហ៊ូដ: ៣៧)*\n\nរាល់ពេលពួកកាហ្វៀរដើរឆងាត់កាត់, ពួកគេបានសើចចំអកឱ្យ នូហ៍ ថា ៖ ឱ នូហ៍! តើអ្នកប្រែពីព្យាការីមកជាជាងឈើសង់កប៉ាល់នៅលើដីគោកគ្មានទឹកឬ? នូហ៍ បានឆ្លើយតបដោយជឿជាក់ថា ៖ ប្រសិនបើពួកអ្នកសើចចំអកឱ្យពួកយើងនៅថ្ងៃនេះ ពួកយើងនឹងសើចចំអកឱ្យពួកអ្នកវិញនៅថ្ងៃដែលទារុណកម្មមកដល់!"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ដើមដំបូងនៃមហន្តរាយ ៖ ទឹកពុះចេញពីជើងក្រាន (តាន់នូរ) និងការប្រមូលសត្វមួយគូៗ",
                    "content": "នៅពេលព្រះបញ្ជានៃទារុណកម្មមកដល់, សញ្ញាសម្គាល់ដំបូងបានលេចឡើង ៖ ទឹកបានពុះកញ្ជ្រោលចេញពីជើងក្រានធ្វើនំ (Tannur)! \nអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យ ព្យាការី នូហ៍ ៖\n១. ប្រមូលសត្វធាតុគ្រប់ប្រភេទនៅលើផែនដី មួយគូៗ (ឈ្មោលមួយ ញីមួយ) ឡើងលើនាវា។\n២. នាំយកគ្រួសារ និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងអស់ឡើងលើនាវា ដោយពោលថា ៖ «بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا» (ក្នុងព្រះនាមអល់ឡោះ នាវាចរណ៍ និងការចុះចតរបស់វា!)។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ មហាតាមពៃទឹកជំនន់លិចលង់ផែនដី និងការបដិសេធរបស់កូនប្រុស (កាអាន)",
                    "content": "ទ្វារមេឃបានបើកចំហ ចុះភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំងឥតឈប់ឈរ ហើយដីទូទាំងផែនដីបានបាញ់ទឹកចេញ បង្កើតជាមហាតាមពៃទឹកជំនន់លិចលង់ពិភពលោក។ នាវារបស់ នូហ៍ បានអណ្តែតលើទឹករលកធំៗដូចជាភ្នំ!\n\nព្យាការី នូហ៍ បានក្រឡេកឃើញកូនប្រុសរបស់គាត់ (កាអាន \/ Yam) ឈរនៅដាច់ដោយឡែក, នូហ៍ បានស្រែកហៅដោយក្តីស្រឡាញ់នៃឪពុកថា ៖ ឱកូនប្រុស! ចូរឡើងនាវាជាមួយពួកយើង ហើយកុំស្ថិតក្នុងចំណោមពួកកាហ្វៀរឡើយ!\nកូនប្រុសបានឆ្លើយតបដោយអំនួតថា ៖ ខ្ញុំនឹងរត់ឡើងទៅលើកំពូលភ្នំខ្ពស់ វានឹងការពារខ្ញុំពីទឹកជំនន់!\nនូហ៍ បានពោលថា ៖ គ្មានអ្វីអាចការពារពីព្រះបញ្ជារបស់អល់ឡោះនៅថ្ងៃនេះបានឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលទ្រង់មេត្តាករុណា! ភ្លាមៗនោះ ទឹករលកធំបានបោកបក់កាត់ផ្តាច់រវាងពួកគេ ហើយកូនប្រុសរបស់ នូហ៍ ត្រូវបានលិចលង់ស្លាប់ក្នុងទឹកជំនន់។"
                },
                {
                    "chapter": 7,
                    "title": "កណ្ឌទី ៧ ៖ ការស្រកចុះនៃទឹកជំនន់ និងការចុះចតនាវានៅលើភ្នំ ជូឌី (Judi)",
                    "content": "បន្ទាប់ពីពួកកាហ្វៀរ និងពួកបំពានទាំងអស់ត្រូវបានកម្ទេចគ្មានសេសសល់, អល់ឡោះបានបញ្ជាថា ៖ \n«وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَا سَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ»\n*(ហើយត្រូវបានមានព្រះបន្ទូលថា ៖ ឱផែនដី! ចូរស្រូបយកទឹករបស់អ្នកវិញ! ហើយឱមេឃ! ចូរឈប់ភ្លៀង! ហើយទឹកបានស្រកចុះ... - ស៊ូរ៉ោះ ហ៊ូដ: ៤៤)*\n\nនាវាអច្ឆរិយរបស់ ព្យាការី នូហ៍ បានចុះចតដោយសុវត្ថិភាពនៅលើកំពូលភ្នំ ជូឌី (Mount Judi)។ ព្យាការី នូហ៍ និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿបានចុះពីនាវាដោយក្តីអរព្រះគុណ និងសន្តិភាព។"
                },
                {
                    "chapter": 8,
                    "title": "កណ្ឌទី ៨ ៖ ការកសាងសង្គមថ្មី, ពរជ័យ និងការប្រសិទ្ធនាមជា «ឪពុកទី ២ នៃមនុស្សជាតិ»",
                    "content": "បន្ទាប់ពីទឹកជំនន់, មនុស្សជាតិទាំងមូលដែលនៅសេសសល់ គឺកើតចេញពីខ្សែស្រឡាយកូនប្រុសទាំង ៣ រូបរបស់ ព្យាការី នូហ៍ ៖\n១. **សាម (Sheem \/ Sem) ៖** បុព្វបុរសនៃជនជាតិអារ៉ាប់ អ៊ីស្រាអែល និងអាស៊ី។\n២. **ហាម (Ham) ៖** បុព្វបុរសនៃជនជាតិអាហ្វ្រិក។\n៣. **យ៉ាហ្វិត (Japheth) ៖** បុព្វបុរសនៃជនជាតិអឺរ៉ុប និងអាស៊ីខាងជើង។\n\nដោយសារហេតុនេះ, ព្យាការី នូហ៍ ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាមថាជា «ឪពុកទី ២ នៃមនុស្សជាតិ» (Abu al-Bashar al-Thani)។ គាត់បានរស់នៅ និងដឹកនាំប្រជាជនដោយក្តីមេត្តាករុណារហូតដល់ទទួលមរណភាព ដោយបន្សល់ទុកមរតកជំនឿឥស្លាមជារៀងរហូត។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: The Emergence of Idolatry",
                    "content": "After Prophet Idris (AS), humanity remained on the true path for generations. Eventually, five righteous men died, and out of love, Satan (Iblis) persuaded the people to carve statues to remember them.\n\nOver time, future generations forgot the original purpose, and Satan tricked them into worshipping and seeking help directly from these idols. This was the first appearance of Shirk (idolatry\/polytheism) on Earth. To save humanity, Allah sent Prophet Nuh (AS) as the first major Messenger."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: The 950-Year Preaching Mission",
                    "content": "Prophet Nuh began his incredibly difficult mission, calling his people day and night, in public and private, to abandon idols and worship Allah alone. \n\nThey responded with arrogant rejection, thrusting their fingers into their ears and covering their heads with their garments (Surah Nuh: 7). The arrogant chiefs mocked him: 'We see you as nothing but a human like us, followed only by the lowest among us!' (Surah Hud: 27). Despite relentless mockery and physical abuse, Prophet Nuh patiently preached for 950 years, yet fewer than 80 people believed."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: The Command to Build the Ark",
                    "content": "Finally, Allah revealed to Nuh: 'No one will believe from your people except those who have already believed, so do not be distressed by what they have been doing' (Surah Hud: 36). Allah commanded him to plant trees and build a massive Ark under His guidance.\n\nNuh built the Ark on land far from any sea, causing the disbelievers to mock him daily: 'O Nuh, have you become a carpenter after being a prophet? How will this ship sail on land?' He replied, 'If you ridicule us now, we will ridicule you later' (Surah Hud: 38)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Great Flood Begins",
                    "content": "The sign of the impending punishment arrived when water gushed forth from an oven (Tannur) in Nuh's house. Allah commanded him to load the believers and pairs of all living creatures onto the Ark (Surah Hud: 40).\n\nAllah then opened the gates of heaven with torrential rain and caused the earth to burst with springs. The water rose rapidly, creating waves as high as mountains. The Ark sailed safely through the terrifying storm 'in the Name of Allah is its course and its anchorage' (Surah Hud: 41)."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: The Tragedy of Nuh's Son and Wife",
                    "content": "As the Ark sailed, Nuh saw his disbelieving son (Kan'an) trying to escape the floodwaters. With a father's compassion, he called out: 'O my son, come aboard with us and be not with the disbelievers.' But his stubborn son replied, 'I will take refuge on a mountain to protect me from the water' (Surah Hud: 42-43).\n\nNuh replied, 'There is no protector today from the decree of Allah, except for whom He gives mercy.' Suddenly, a massive wave swept between them, and the son drowned. Nuh's wife, who had betrayed him by calling him mad, also perished with the disbelievers."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: The End of the Flood and a New Beginning",
                    "content": "After the earth was cleansed of corruption, Allah commanded: 'O earth, swallow your water, and O sky, withhold [your rain]' (Surah Hud: 44). The water subsided, and the Ark rested safely upon Mount Judi on the 10th of Muharram.\n\nAllah said: 'O Nuh, disembark in security from Us and blessings upon you and upon nations [descending] from those with you' (Surah Hud: 48). Nuh and the believers stepped onto the new earth with profound gratitude. Since all surviving humanity descended from him, Prophet Nuh is revered as the 'Second Father of Mankind.'"
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Hud (11:36-37)",
                    "arabic": "وَأُوحِيَ إِلَىٰ نُوحٍ أَنَّهُ لَن يُؤْمِنَ مِن قَوْمِكَ إِلَّا مَن قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ * وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا وَلَا تُخَاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا ۚ إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ",
                    "khmer": "ហើយត្រូវបានផ្តល់វ៉ាហ៊ីដល់ នូហ៍ ថា ៖ «ពិតណាស់ នឹងគ្មាននរណាម្នាក់ពីប្រជាជនរបស់អ្នកជឿទៀតឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលបានជឿរួចហើយ។ ដូច្នេះ ចូរកុំសោកសង្រេងនឹងអំពើដែលពួកគេកំពុងធ្វើឲ្យសោះ។ ហើយចូរសាងសង់សំពៅក្រោមការមើលថែរបស់យើង និងការណែនាំរបស់យើង ហើយកុំមកនិយាយតវ៉ានឹងយើងអំពីពួកដែលបំពានឲ្យសោះ ពិតណាស់ ពួកគេនឹងត្រូវលិចលង់»។",
                    "english": "And it was revealed to Noah that, \"No one will believe from your people except those who have already believed, so do not be distressed by what they have been doing. And construct the ship under Our observation and Our inspiration and do not address Me concerning those who have wronged; indeed, they are [to be] drowned.\""
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Ankabut (29:14)",
                    "arabic": "وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ",
                    "khmer": "ហើយពិតប្រាកដណាស់ យើងបានបញ្ជូន នូហ៍ ទៅកាន់ប្រជាជនរបស់គាត់ ហើយគាត់បានរស់នៅក្នុងចំណោមពួកគេអស់រយៈពេល ១ ពាន់ឆ្នាំ ខ្វះ ៥០ ឆ្នាំ។ បន្ទាប់មក ទឹកជំនន់ (Tufan) ក៏បានបំផ្លាញពួកគេ ខណៈដែលពួកគេគឺជាអ្នកបំពាន។",
                    "english": "And We certainly sent Noah to his people, and he remained among them a thousand years minus fifty years, and the flood seized them while they were wrongdoers."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3340)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «នៅថ្ងៃបរលោក មនុស្សជាច្រើននឹងមករក នូហ៍ ហើយនិយាយថា ៖ ឱ នូហ៍! លោកគឺជារ៉សូលទីមួយដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់អ្នកនៅលើផែនដី ហើយព្រះអល់ឡោះបានហៅលោកថា អ្នកបម្រើដ៏កតញ្ញូ (Abdan Shakura) សូមជួយសុំការអន្តរាគមន៍ពីព្រះអម្ចាស់សម្រាប់ពួកយើងផង!...»",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"On the Day of Resurrection, people will come to Noah and say, 'O Noah, you are the first of the Messengers to the people of the earth, and Allah called you a thankful servant. Please intercede for us with your Lord...'\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ការអត់ធ្មត់ (Sabr) ដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្យាការី នូហ៍ ដែលមិនព្រមបោះបង់ការងារសាសនាទោះបីជាចំណាយពេលជិតមួយពាន់ឆ្នាំ។",
                "អំពើស៊ីរិក (Shirk - ការគោរពដៃគូព្រះ) គឺជារបកគំហើញរបស់សាតាំង ដែលចាប់ផ្តើមពីការស្រឡាញ់មនុស្សល្អជ្រុលហួសហេតុ។",
                "ចំណងគ្រួសារមិនអាចជួយសង្គ្រោះមនុស្សនៅចំពោះមុខព្រះអល់ឡោះបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានជំនឿ (ដូចជាប្រពន្ធ និងកូនរបស់នូហ៍)។",
                "ការជឿជាក់លើការសន្យារបស់ព្រះអល់ឡោះ ទោះបីជាសកម្មភាពនោះមើលទៅចម្លែកក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកដទៃ (ដូចជាការសាងសង់សំពៅលើគោក)។",
                "អ្នកដែលមានជំនឿ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់ នឹងទទួលបានសុវត្ថិភាពពីព្រះអល់ឡោះ ទោះបីជាពិភពលោកទាំងមូលត្រូវវិនាសក៏ដោយ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T12:10:56.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 4,
            "order_number": 4,
            "slug": "hud",
            "name_arabic": "هود عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ហ៊ូដ (Hud)",
            "name_english": "Prophet Hud (PBUH)",
            "title_arabic": "نبي قوم عاد",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃកុលសម្ព័ន្ធយក្ស អាត (Aad)",
            "title_english": "Prophet to the Giants of Aad",
            "era": "សម័យកាលប្រជាជាតិអាដ (យេម៉ែន)",
            "quran_mentions_count": 7,
            "key_surahs": [
                "Hud",
                "Al-A'raf",
                "Ash-Shu'ara"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ហ៊ូដ (Hud عليه السلام) គឺជារ៉សូលដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់កុលសម្ព័ន្ធ អាត (Aad) នៅក្នុងតំបន់អាល់អាហ្កហ្វ (Al-Ahqaf) ភាគខាងត្បូងឧបទ្វីបអារ៉ាប់។ ប្រជាជន អាត គឺជាមនុស្សដែលមានមាឌធំកម្ពស់ខ្ពស់សម្បើម និងមានកម្លាំងខ្លាំងក្លាអស្ចារ្យ ពួកគេបានសាងសង់ទីក្រុងដ៏អស្ចារ្យឈ្មោះ អ៊ីរ៉ាម (Iram) ដែលមានសសរខ្ពស់ៗ។ ទោះជាយ៉ាងណា ពួកគេមានភាពអំនួតយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានងាកទៅគោរពបូជារូបសំណាក។ ព្យាការី ហ៊ូដ បានអំពាវនាវពួកគេឲ្យគោរពព្រះអល់ឡោះ តែពួកគេបានបដិសេធ និងសើចចំអក។ ជាលទ្ធផល ព្រះអល់ឡោះបានបំផ្លាញពួកគេដោយខ្យល់ព្យុះដ៏កាចសាហាវដែលបក់បោកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់រយៈពេល ៧ យប់ ៨ ថ្ងៃ។",
            "summary_english": "Prophet Hud (peace be upon him) was the Messenger sent to the tribe of Aad in the region of Al-Ahqaf (southern Arabia). The people of Aad were giants of immense strength who built the magnificent city of Iram with towering pillars. However, they were incredibly arrogant and turned to idolatry. Prophet Hud preached to them to worship Allah alone, but they mocked and rejected him. Consequently, Allah destroyed them with a devastating, freezing windstorm that battered them relentlessly for seven nights and eight days.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ កុលសម្ព័ន្ធ អាត (Aad) និងទីក្រុង អ៊ីរ៉ាម (Iram)",
                    "content": "បន្ទាប់ពីទឹកជំនន់ដ៏ធំក្នុងសម័យព្យាការី នូហ៍ មនុស្សលោកបានកើនឡើងជាថ្មី។ ក្នុងចំណោមកូនចៅរបស់សាម (Sam កូនប្រុសរបស់ នូហ៍) មានកុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មួយឈ្មោះថា អាត (Aad) ដែលបានតាំងទីលំនៅនៅតំបន់ អាល់អាហ្កហ្វ (Al-Ahqaf - ជ្រលងខ្សាច់រវាងយេម៉ែន និងអូម៉ង់)។\n\nព្រះអល់ឡោះបានប្រទានពរជ័យដល់ពួកគេយ៉ាងច្រើន ៖ ដីជីជាតិ ធនធានទឹក និងជាពិសេសគឺរូបរាងកាយដែលមានមាឌធំខ្ពស់សម្បើម និងកម្លាំងខ្លាំងក្លាជាងមនុស្សធម្មតា។ ពួកគេបានសាងសង់ទីក្រុងមួយឈ្មោះ អ៊ីរ៉ាម (Iram) ដែលពោរពេញដោយអគារ និងសសរខ្ពស់ៗដ៏អស្ចារ្យ ដែលមិនធ្លាប់មាននរណាសាងសង់ដូចឡើយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ (Surah Al-Fajr: 7-8)។ ប៉ុន្តែ ជំនួសឲ្យការដឹងគុណព្រះអល់ឡោះ ពួកគេបែរជាមានភាពអំនួតកោងកាច ដោយពោលថា ៖ «តើមាននរណាខ្លាំងជាងពួកយើងទៅ?» (Surah Fussilat: 15) ហើយពួកគេបានចាប់ផ្តើមគោរពបូជារូបសំណាកឡើងវិញ។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ បេសកកម្ម និងការអំពាវនាវរបស់ ព្យាការី ហ៊ូដ",
                    "content": "ដើម្បីណែនាំកុលសម្ព័ន្ធ អាត ព្រះអល់ឡោះបានជ្រើសរើសបុរសម្នាក់ពីចំណោមពួកគេផ្ទាល់ គឺ ព្យាការី ហ៊ូដ (AS) ធ្វើជារ៉សូល។ លោកគឺជាមនុស្សដែលមានភាពទន់ភ្លន់ ឆ្លាតវៃ និងមានគុណធម៌ខ្ពស់បំផុត។\n\nព្យាការី ហ៊ូដ បានចាប់ផ្តើមអំពាវនាវពួកគេដោយក្តីមេត្តា ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិព្រះអល់ឡោះទៅ! អ្នករាល់គ្នាគ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ។ ពិតណាស់ អ្នករាល់គ្នាគ្រាន់តែជាអ្នកប្រឌិត (រឿងរូបសំណាក) ប៉ុណ្ណោះ!» (Surah Hud: 50)។ លោកបានរំលឹកពួកគេអំពីពរជ័យដែលព្រះបានប្រទាន និងព្រមានពួកគេកុំឲ្យមានភាពអំនួត ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំ! ចូរសុំការអភ័យទោសពីព្រះអម្ចាស់របស់អ្នក ហើយងាកត្រឡប់មករកទ្រង់វិញ ទ្រង់នឹងបញ្ជូនភ្លៀងមកលើអ្នករាល់គ្នាយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងបង្កើនកម្លាំងបន្ថែមលើកម្លាំងរបស់អ្នករាល់គ្នា!» (Surah Hud: 52)។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការបដិសេធ និងការសើចចំអកពីមេដឹកនាំ អាត",
                    "content": "មេដឹកនាំដ៏ក្រអឺតក្រទមនៃកុលសម្ព័ន្ធ អាត មិនព្រមស្តាប់ការព្រមានរបស់ ព្យាការី ហ៊ូដ ឡើយ។ ពួកគេបានមើលងាយលោក និងឆ្លើយតបដោយពាក្យប្រមាថថា ៖ «ឱ ហ៊ូដ! អ្នកមិនបាននាំយកភស្តុតាងច្បាស់លាស់ណាមួយមកឲ្យពួកយើងឡើយ ហើយពួកយើងក៏មិនបោះបង់ព្រះរបស់យើងដោយសារតែសម្តីរបស់អ្នកដែរ!» (Surah Hud: 53)។\n\nពួកគេថែមទាំងបានចោទប្រកាន់លោកថាជាមនុស្សឆ្កួត ដោយគិតថាព្រះ (រូបសំណាក) របស់ពួកគេបានដាក់បណ្តាសាលោក ៖ «ពួកយើងគ្រាន់តែអាចនិយាយបានថា ព្រះខ្លះរបស់យើងបានធ្វើឲ្យអ្នកមានវិកលរិតប៉ុណ្ណោះ!»។ ព្យាការី ហ៊ូដ បានតបតដោយភាពក្លាហាន និងជំនឿមុតមាំថា ៖ «ពិតណាស់ ខ្ញុំសុំព្រះអល់ឡោះធ្វើជាសាក្សី ហើយអ្នករាល់គ្នាក៏ធ្វើជាសាក្សីចុះថា ខ្ញុំសូមផ្តាច់ខ្លួនពីអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាយកមកធ្វើជាដៃគូរបស់ទ្រង់! ដូច្នេះ ចូរអ្នករាល់គ្នា (និងព្រះរបស់អ្នករាល់គ្នា) រៀបចំផែនការប្រឆាំងនឹងខ្ញុំទាំងអស់គ្នាទៅ ហើយកុំទុកពេលឲ្យខ្ញុំឡើយ!» (Surah Hud: 54-55)។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ គ្រោះរាំងស្ងួត និងការព្រមានចុងក្រោយ",
                    "content": "ដោយសារតែភាពរឹងរូសរបស់ពួកគេ ព្រះអល់ឡោះបានបង្កឲ្យមានគ្រោះរាំងស្ងួតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងតំបន់របស់ពួកគេអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ។ ដំណាំបានងាប់ ហើយទឹកបានរីងស្ងួត។ នេះគឺជាការព្រមានដំបូងដើម្បីឲ្យពួកគេភ្ញាក់រលឹក។\n\nព្យាការី ហ៊ូដ បានប្រាប់ពួកគេម្តងទៀតថា បើពួកគេព្រមចុះចូលចំពោះព្រះអល់ឡោះ គ្រោះរាំងស្ងួតនេះនឹងត្រូវបញ្ចប់។ ប៉ុន្តែប្រជាជន អាត កាន់តែរឹងរូស និងមានអំនួតជាងមុន។ ពួកគេបាននាំគ្នាទៅបួងសួងសុំទឹកភ្លៀងពីរូបសំណាករបស់ពួកគេទៅវិញ។ ទីបំផុត ពួកគេបានឃើញពពកខ្មៅដ៏ធំមួយហោះតម្រង់មករកទីក្រុងរបស់ពួកគេ។ ពួកគេអរអរយ៉ាងខ្លាំងដោយគិតថាវាជាពពកទឹកភ្លៀង ប៉ុន្តែ ព្យាការី ហ៊ូដ បានព្រមានថា ៖ «អត់ទេ! វាគឺជាអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាសុំឲ្យប្រញាប់មកដល់ គឺខ្យល់ព្យុះដែលមានទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់!» (Surah Al-Ahqaf: 24)។"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ខ្យល់ព្យុះដ៏កាចសាហាវ (Sarsar) និងការបំផ្លិចបំផ្លាញ",
                    "content": "ពពកខ្មៅនោះមិនមែនជាទឹកភ្លៀងទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាខ្យល់ព្យុះដ៏ត្រជាក់គំហុក និងកាចសាហាវបំផុត (Sarsar - صَرْصَرٍ)។ ខ្យល់នេះបានបក់បោកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ដោយសម្លេងគួឲ្យរន្ធត់ វាបានបោកបក់គាស់រំលើងដើមឈើ ផ្ទះសម្បែង និងមនុស្ស។\n\nប្រជាជន អាត ដែលមានមាឌធំកម្លាំងខ្លាំង បានព្យាយាមតោងគ្នាដើម្បីទប់ទល់ ប៉ុន្តែខ្យល់ព្យុះបានលើកពួកគេបោះទៅលើអាកាស ហើយទម្លាក់មកវិញបាក់កខ្ទេចខ្ទី ដូចជាគល់ត្នោតដែលប្រហោងក្នុង (Surah Al-Haaqqa: 7)។ ខ្យល់នេះបានបក់បោកឥតឈប់ឈររយៈពេល ៧ យប់ ៨ ថ្ងៃជាប់គ្នា! ទីក្រុង អ៊ីរ៉ាម ដ៏អស្ចារ្យ ត្រូវបានកប់ក្រោមគំនរខ្សាច់ ហើយគ្មានអ្វីនៅសេសសល់ឡើយ ក្រៅពីផ្ទះបាក់បែករបស់ពួកគេ (Surah Al-Ahqaf: 25)។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ ការសង្គ្រោះ ព្យាការី ហ៊ូដ និងសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់",
                    "content": "ខណៈដែលខ្យល់ព្យុះកំពុងបំផ្លាញអ្នកទុច្ចរិត ព្រះអល់ឡោះបានការពារ ព្យាការី ហ៊ូដ និងអ្នកដែលមានជំនឿជាមួយលោក ឲ្យស្ថិតក្នុងកន្លែងដ៏មានសុវត្ថិភាពមួយ។ ខ្យល់ព្យុះដ៏កាចសាហាវនោះមិនបានប៉ះពាល់ពួកគេសូម្បីតែបន្តិច ផ្ទុយទៅវិញ វាគ្រាន់តែជាខ្យល់ត្រជាក់ល្មមសម្រាប់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ។\n\nព្រះអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា ៖ «នៅពេលដែលបញ្ជារបស់យើងបានមកដល់ យើងបានសង្គ្រោះ ហ៊ូដ និងអ្នកដែលបានជឿជាមួយគាត់ដោយសេចក្តីមេត្តាករុណាពីយើង ហើយយើងបានសង្គ្រោះពួកគេពីទណ្ឌកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ» (Surah Hud: 58)។ បន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញ ព្យាការី ហ៊ូដ រួមជាមួយអ្នកជឿ បានធ្វើដំណើរទៅរស់នៅតំបន់ហាសដារ៉ាម៉ាវ (Hadhramaut) ក្នុងប្រទេសយេម៉ែនដោយសុខសន្តិភាព និងបន្តថ្វាយបង្គំព្រះអល់ឡោះរហូតដល់លោកទទួលមរណភាព។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: The Tribe of Aad and the City of Iram",
                    "content": "After the Great Flood, humanity multiplied again. Among the descendants of Sam (Noah's son) was an Arab tribe called Aad, who settled in Al-Ahqaf (a sandy valley between Yemen and Oman).\n\nAllah blessed them abundantly with fertile land, springs, and notably, physical stature and strength far exceeding normal humans. They built the magnificent city of Iram, featuring lofty pillars the likes of which had never been created in the land (Surah Al-Fajr: 7-8). However, instead of showing gratitude, they grew arrogantly proud, saying, 'Who is greater than us in strength?' (Surah Fussilat: 15) and reverted to worshipping idols."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: The Mission of Prophet Hud",
                    "content": "To guide Aad, Allah chose a man from among themselves: Prophet Hud (AS). He was a man of gentle nature, immense intelligence, and high moral character.\n\nHud preached to them with compassion: 'O my people, worship Allah; you have no deity other than Him. You are not but inventors [of falsehood]' (Surah Hud: 50). He reminded them of God's blessings and warned against arrogance: 'O my people, ask forgiveness of your Lord and then repent to Him. He will send [rain from] the sky upon you in showers and increase you in strength [added] to your strength!' (Surah Hud: 52)."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: Rejection and Mockery by the Chiefs",
                    "content": "The arrogant leaders of Aad refused to heed Hud's warnings. They insulted him, saying: 'O Hud, you have not brought us clear evidence, and we are not ones to leave our gods on your say-so' (Surah Hud: 53).\n\nThey even accused him of madness, claiming their idols had cursed him. Prophet Hud boldly challenged them with absolute faith in Allah: 'Indeed, I call Allah to witness, and witness yourselves that I am free from whatever you associate with Him... So plot against me all together; then do not give me respite!' (Surah Hud: 54-55)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Drought and the Final Warning",
                    "content": "Due to their rebellion, Allah subjected them to a severe drought for three years. Crops died, and springs dried up. This was a preliminary warning to make them reflect.\n\nHud told them the drought would end if they repented. Instead, they stubbornly prayed to their idols for rain. Finally, they saw a massive dark cloud approaching their valley. They rejoiced, thinking it was a raincloud. But Prophet Hud warned: 'No! It is what you were impatient for: a wind, within it a painful punishment!' (Surah Al-Ahqaf: 24)."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: The Devastating Wind (Sarsar) and Destruction",
                    "content": "The dark cloud was not rain, but a freezing, violently howling windstorm (Sarsar). It battered the city with a terrifying roar, uprooting trees, houses, and people.\n\nThe giant people of Aad tried to cling together, but the wind lifted them high into the air and smashed them down, leaving them like hollow trunks of palm trees (Surah Al-Haaqqa: 7). The wind raged relentlessly for seven nights and eight days! The magnificent city of Iram was buried under sand dunes, leaving nothing visible except their ruined dwellings (Surah Al-Ahqaf: 25)."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: The Salvation of Hud and Peaceful Resolution",
                    "content": "While the wind annihilated the wrongdoers, Allah protected Prophet Hud and the believers in a safe enclosure. To them, the raging storm felt like nothing more than a gentle, cooling breeze.\n\nAllah states: 'And when Our command came, We saved Hud and those who believed with him, by mercy from Us; and We saved them from a harsh punishment' (Surah Hud: 58). After the destruction, Prophet Hud and the believers migrated to Hadhramaut in Yemen, where they lived in peace, worshipping Allah until he passed away."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Hud (11:58)",
                    "arabic": "وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُودًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَنَجَّيْنَاهُم مِّنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ",
                    "khmer": "ហើយនៅពេលដែលបញ្ជារបស់យើងបានមកដល់ យើងបានសង្គ្រោះ ហ៊ូដ និងអ្នកដែលបានជឿជាមួយគាត់ដោយសេចក្តីមេត្តាករុណាពីយើង ហើយយើងបានសង្គ្រោះពួកគេពីទណ្ឌកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។",
                    "english": "And when Our command came, We saved Hud and those who believed with him, by mercy from Us; and We saved them from a harsh punishment."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Haaqqa (69:6-7)",
                    "arabic": "وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ * سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَىٰ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ",
                    "khmer": "ហើយចំណែកឯប្រជាជន អាត ពួកគេត្រូវបានបំផ្លាញដោយខ្យល់ព្យុះដ៏ត្រជាក់ និងបក់បោកយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ ទ្រង់បានឲ្យវាបក់បោកលើពួកគេ ៧ យប់ ៨ ថ្ងៃជាប់ៗគ្នា។ ដូច្នេះ អ្នកនឹងឃើញពួកគេដេកស្លាប់នៅទីនោះ ហាក់ដូចជាគល់ត្នោតដែលប្រហោងក្នុង។",
                    "english": "And as for Aad, they were destroyed by a screaming, violent wind. Which Allah imposed upon them for seven nights and eight days in succession, so you would see the people therein fallen as if they were hollow trunks of palm trees."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sunan Ibn Majah (1080) & Sahih Muslim",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលពន្យល់អំពីខ្យល់ព្យុះដែលព្រះអល់ឡោះប្រើប្រាស់ ៖ «ខ្ញុំត្រូវបានជួយសង្គ្រោះដោយខ្យល់ខាងកើត (ខ្យល់ដែលផាត់នៅសមរភូមិខាន់ដាក់) ហើយប្រជាជន អាត ត្រូវបានបំផ្លាញដោយខ្យល់ខាងលិច (Dabur)»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"I have been made victorious with As-Saba (an easterly wind) and the people of Aad were destroyed by Ad-Dabur (a westerly wind).\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "កម្លាំងកាយ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងអំណាច មិនអាចការពារមនុស្សពីទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះអល់ឡោះបានឡើយ ប្រសិនបើពួកគេមានភាពអំនួត។",
                "ភាពអំនួត និងការគិតថាខ្លួនឯងខ្លាំងជាងគេ គឺជាដើមចមនៃការបំផ្លិចបំផ្លាញ (ដូចពាក្យប្រជាជនអាតថា តើមានអ្នកណាខ្លាំងជាងយើង?)។",
                "ការទុកចិត្តលើព្រះអល់ឡោះ (Tawakkul) របស់ព្យាការី ហ៊ូដ ដែលហ៊ានប្រឈមមុខនឹងប្រជាជនយក្សទាំងមូលតែម្នាក់ឯង។",
                "រាល់ពេលដែលព្រះអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ (កម្លាំង និងភាពសម្បូរសប្បាយ) យើងត្រូវតែដឹងគុណទ្រង់ មិនមែនក្អេងក្អាងនោះទេ។",
                "ការសុំការអភ័យទោស (Istighfar) គឺជាមូលហេតុដែលធ្វើឲ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ និងកើនឡើងនូវកម្លាំង និងភាពចម្រុងចម្រើន។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T11:44:27.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 5,
            "order_number": 5,
            "slug": "salih",
            "name_arabic": "صالح عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី សឡិហ៍ (Salih)",
            "name_english": "Prophet Salih (PBUH)",
            "title_arabic": "نبي قوم ثمود",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃអព្ភូតហេតុអូដ្ឋញី (Prophet of the She-Camel)",
            "title_english": "Prophet of the She-Camel",
            "era": "សម័យកាលប្រជាជាតិតាមូដ (អាល់-ហ៊ុច្ចរ)",
            "quran_mentions_count": 9,
            "key_surahs": [
                "Al-A'raf",
                "Hud",
                "Ash-Shu'ara",
                "Ash-Shams"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី សឡេះ (Salih عليه السلام) គឺជារ៉សូលដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់កុលសម្ព័ន្ធ ថាមូត (Thamud) ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ អាល់ហ៊ីជើរ (Al-Hijr)។ ពួកគេគឺជាអ្នកជំនាញក្នុងការដាប់ថ្មភ្នំធ្វើជាផ្ទះសម្បែងដ៏រឹងមាំ និងស្រស់ស្អាត។ ប៉ុន្តែពួកគេមានភាពអំនួត និងបានងាកទៅគោរពរូបសំណាក។ នៅពេលដែល ព្យាការី សឡេះ អំពាវនាវពួកគេ ពួកគេបានទាមទារអព្ភូតហេតុ ដោយសុំឲ្យមានសត្វអូដ្ឋញីមួយក្បាលចេញពីផ្ទាំងថ្ម។ ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានអូដ្ឋញីនោះមែន ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាបំពានបម្រាមដោយសម្លាប់វាទៅវិញ។ ជាលទ្ធផល ព្រះអល់ឡោះបានបំផ្លាញពួកគេដោយសម្លេងស្រែកដ៏កាចសាហាវ (Sayhah) និងការរញ្ជួយដី ធ្វើឲ្យពួកគេស្លាប់ក្នុងផ្ទះថ្មរបស់ពួកគេទាំងអស់។",
            "summary_english": "Prophet Salih (peace be upon him) was the Messenger sent to the tribe of Thamud, who lived in Al-Hijr. They were master builders who carved magnificent homes directly into mountainsides. Despite their skills and wealth, they became arrogant and worshipped idols. When Salih preached to them, they demanded a miracle: a specific she-camel to emerge from a solid rock. Allah granted this miracle, but they rebelliously slaughtered the she-camel. As a result, Allah destroyed them with a terrifying blast\/shout (Sayhah) and an earthquake, leaving them dead inside their impenetrable mountain homes.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ កុលសម្ព័ន្ធ ថាមូត (Thamud) និងទីក្រុងថ្ម អាល់ហ៊ីជើរ (Al-Hijr)",
                    "content": "បន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃកុលសម្ព័ន្ធ អាត (Aad) ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានអំណាច និងភាពសម្បូរសប្បាយដល់កុលសម្ព័ន្ធមួយទៀត ឈ្មោះថា ថាមូត (Thamud)។ ពួកគេបានតាំងទីលំនៅនៅតំបន់ អាល់ហ៊ីជើរ (Al-Hijr) ស្ថិតនៅចន្លោះទីក្រុងម៉ាឌីណាស់ (Madinah) និងប្រទេសស៊ីរី។\n\nប្រជាជន ថាមូត គឺជាស្ថាបត្យករដ៏អស្ចារ្យ។ ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានឲ្យពួកគេនូវជំនាញដ៏ពិសេស គឺពួកគេអាចដាប់ចាំងផ្ទាំងថ្មភ្នំដ៏រឹងមាំ ដើម្បីធ្វើជាផ្ទះសម្បែង និងវិមានដ៏ស្រស់ស្អាត សម្រាប់ជាកន្លែងជ្រកកោនដ៏សុវត្ថិភាពក្នុងរដូវរងា និងប្រើប្រាស់តំបន់វាលទំនាបសម្រាប់ធ្វើកសិកម្ម (Surah Al-A'raf: 74)។ ប៉ុន្តែ ទោះបីជាមានភាពរុងរឿងយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេបានងាកទៅគោរពបូជារូបសំណាកដែលធ្វើពីថ្មដូចគ្នា និងបានភ្លេចព្រះអល់ឡោះទាំងស្រុង។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ បេសកកម្មរបស់ ព្យាការី សឡេះ",
                    "content": "ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជូន ព្យាការី សឡេះ (AS) ដែលជាបុរសម្នាក់មានប្រាជ្ញា និងទទួលបានការគោរពស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងពីប្រជាជនរបស់លោក ធ្វើជារ៉សូល។ មុនពេលលោកទទួលបានវ៉ាហ៊ី ពួកគេធ្លាប់មានក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងធំធេងលើលោកថា លោកនឹងក្លាយជាមេដឹកនាំរបស់ពួកគេ។\n\nប៉ុន្តែនៅពេលដែលលោកចាប់ផ្តើមអំពាវនាវថា ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិព្រះអល់ឡោះទៅ! អ្នករាល់គ្នាគ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ» (Surah Hud: 61) ពួកគេមានការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ពួកគេបានប្រាប់លោកថា ៖ «ឱ សឡេះ! ពិតណាស់ ពីមុនអ្នកធ្លាប់ជាក្តីសង្ឃឹមរបស់ពួកយើង។ តើអ្នកចង់ហាមឃាត់ពួកយើងមិនឲ្យគោរពអ្វីដែលបុព្វបុរសពួកយើងធ្លាប់គោរពឬ? ពិតណាស់ ពួកយើងកំពុងតែមានការសង្ស័យយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្វីដែលអ្នកកំពុងអំពាវនាវនេះ!» (Surah Hud: 62)។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការទាមទារអព្ភូតហេតុអូដ្ឋញីពីផ្ទាំងថ្ម",
                    "content": "ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពជាព្យាការីរបស់លោក ប្រជាជន ថាមូត បានទាមទារនូវរឿងដែលមិនអាចទៅរួច។ ពួកគេបានចង្អុលទៅផ្ទាំងថ្មដ៏ធំមួយ ហើយប្រាប់ ព្យាការី សឡេះ ថា ៖ «ប្រសិនបើអ្នកពិតជាព្យាការីមែន ចូរអ្នកធ្វើឲ្យមានសត្វអូដ្ឋញីមួយក្បាល ដែលមានរោមក្រាស់ និងកំពុងមានផ្ទៃពោះ ចេញពីផ្ទាំងថ្មនេះមក!»\n\nព្យាការី សឡេះ បានសួរពួកគេថា ៖ «ចុះបើខ្ញុំអាចធ្វើបាន តើអ្នករាល់គ្នានឹងជឿលើព្រះអល់ឡោះទេ?» ពួកគេទាំងអស់គ្នាបានយល់ព្រម។ ព្យាការី សឡេះ បានបួងសួងសុំពីព្រះអល់ឡោះ។ ភ្លាមៗនោះ ផ្ទាំងថ្មដ៏ធំនោះក៏ប្រេះបែក ហើយសត្វអូដ្ឋញីដ៏ស្រស់ស្អាតមួយក្បាល ដូចដែលពួកគេបានទាមទារ បានដើរចេញមកយ៉ាងពិតប្រាកដ! មនុស្សមួយចំនួនបានជឿ ប៉ុន្តែភាគច្រើននៅតែរឹងរូសបដិសេធ (Surah Al-A'raf: 73)។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ បម្រាមរបស់ព្រះអល់ឡោះ និងការឃុបឃិតរបស់ជនទុច្ចរិត",
                    "content": "សត្វអូដ្ឋញីនោះ (Naqatullah - សត្វអូដ្ឋរបស់ព្រះអល់ឡោះ) គឺជាអព្ភូតហេតុដ៏អស្ចារ្យ។ វាមិនស៊ីចំណីធម្មតាទេ វាស៊ីតែស្មៅ និងផឹកទឹកពីអណ្តូងរបស់ទីក្រុង។ ដោយសារវាមានមាឌធំ វាផឹកទឹកអស់មួយអណ្តូងនៅថ្ងៃដែលជាវេនរបស់វា ហើយនៅថ្ងៃបន្ទាប់ ទើបប្រជាជនអាចផឹកទឹកពីអណ្តូងនោះបាន។ ជាការដោះដូរ អូដ្ឋនោះបានផ្តល់ទឹកដោះយ៉ាងច្រើនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។\n\nព្យាការី សឡេះ បានព្រមានយ៉ាងតឹងរ៉ឹងថា ៖ «នេះគឺជាសត្វអូដ្ឋរបស់ព្រះអល់ឡោះ ទុកជាភស្តុតាងសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា។ ដូច្នេះ ចូរទុកឲ្យវាស៊ីស្មៅលើផែនដីរបស់ព្រះអល់ឡោះចុះ ហើយកុំធ្វើបាបវាឲ្យសោះ បើពុំនោះទេ ទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់នឹងធ្លាក់មកលើអ្នករាល់គ្នា!» (Surah Al-A'raf: 73)។ ទោះជាយ៉ាងណា ពួកមេដឹកនាំទុច្ចរិតទាំង ៩ នាក់ នៅក្នុងទីក្រុង បានឃុបឃិតគ្នារៀបចំផែនការសម្លាប់អូដ្ឋនោះ ដើម្បីបំបាត់ភស្តុតាង។"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ការសម្លាប់អូដ្ឋញី និងការព្យាករណ៍ទណ្ឌកម្ម",
                    "content": "ពួកមេដឹកនាំទុច្ចរិតបានបញ្ចុះបញ្ចូលបុរសម្នាក់ឈ្មោះ Qudar ibn Salif ឲ្យធ្វើសកម្មភាព។ នៅពេលដែលអូដ្ឋកំពុងផឹកទឹក Qudar បានបាញ់ព្រួញចំជើងរបស់វា ហើយអ្នកផ្សេងទៀតបានចូលមកកាប់សម្លាប់វាដោយគ្មានក្តីមេត្តា។\n\nនៅពេលដែល ព្យាការី សឡេះ បានឃើញហេតុការណ៍នេះ លោកមានការសោកសង្រេងយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានប្រាប់ពួកគេថា ៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាសប្បាយនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នករាល់គ្នារយៈពេល ៣ ថ្ងៃទៀតចុះ! នេះគឺជាការសន្យាដែលមិនអាចកុហកបានឡើយ» (Surah Hud: 65)។ ពួកជនទុច្ចរិតមិនត្រឹមតែមិនកែប្រែទេ ពួកគេថែមទាំងបានរៀបចំផែនការសម្ងាត់ ដើម្បីចូលទៅសម្លាប់ ព្យាការី សឡេះ និងគ្រួសាររបស់លោកនៅពេលយប់ទៀតផង ប៉ុន្តែព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជូនផ្ទាំងថ្មធ្លាក់សង្កត់ពួកគេស្លាប់មុននឹងពួកគេអាចធ្វើសកម្មភាពបាន។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ សម្លេងស្រែក (Sayhah) និងការវិនាសសាបសូន្យ",
                    "content": "បន្ទាប់ពី ៣ ថ្ងៃកន្លងផុតទៅ ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី សឡេះ និងអ្នកជឿ ចាកចេញពីទីក្រុង។ នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី ៤ ទណ្ឌកម្មដ៏គួរឲ្យរន្ធត់បានកើតឡើង។\n\nព្រះអល់ឡោះមិនបានបញ្ជូនទឹកជំនន់ ឬខ្យល់ព្យុះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់បានបញ្ជូនសម្លេងស្រែកដ៏ខ្លាំងរន្ធត់ពីលើមេឃ (Sayhah) និងការរញ្ជួយដីពីខាងក្រោម ដែលធ្វើឲ្យបេះដូងរបស់ពួកគេបែកខ្ទេច។ ពួកគេទាំងអស់គ្នាបានដេកស្លាប់នៅនឹងកន្លែង ក្នុងផ្ទះថ្មដ៏រឹងមាំរបស់ពួកគេដែលពួកគេធ្លាប់អួតអាងថាមានសុវត្ថិភាពបំផុត (Surah Hud: 67)។ ផ្ទះថ្មភ្នំទាំងនោះបានក្លាយជាទីបញ្ចុះសពរបស់ពួកគេ ហើយនៅសេសសល់រហូតដល់សព្វថ្ងៃជាមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីអំណាចរបស់ព្រះអល់ឡោះឡើយ។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: The Tribe of Thamud and the Rock City of Al-Hijr",
                    "content": "After the destruction of Aad, Allah granted power and prosperity to the tribe of Thamud, who settled in Al-Hijr (Mada'in Salih, between Madinah and Syria).\n\nThe people of Thamud were master architects. Allah gave them the skill to carve magnificent mansions directly into solid mountain rocks to serve as secure winter fortresses, while using the plains for agriculture (Surah Al-A'raf: 74). However, despite their advanced civilization and wealth, they turned to worshipping stone idols and completely forgot Allah."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: The Mission of Prophet Salih",
                    "content": "Allah sent Prophet Salih (AS), a wise man deeply respected and loved by his people. Before his prophethood, they had high hopes for him to become their leader.\n\nBut when he began preaching, 'O my people, worship Allah; you have no deity other than Him' (Surah Hud: 61), they were severely disappointed. They responded, 'O Salih, you were among us as a man of promise before this. Do you forbid us to worship what our fathers worshipped? And indeed we are, about that to which you invite us, in disquieting doubt' (Surah Hud: 62)."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: The Demand for a Miracle from the Rock",
                    "content": "To prove his prophethood, the Thamud demanded the impossible. They pointed to a massive rock and told Salih, 'If you are truly a prophet, bring out a pregnant she-camel with thick hair from this very rock!'\n\nProphet Salih asked, 'If I do this, will you believe in Allah?' They agreed. Salih prayed to Allah, and miraculously, the giant solid rock split open, and a beautiful she-camel exactly as they described walked out! Some believed, but the majority stubbornly refused (Surah Al-A'raf: 73)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Warning and the Conspiracy",
                    "content": "The she-camel (Naqatullah - the Camel of Allah) was a living miracle. It did not eat normal fodder but grazed freely and drank from the town's well. Because of its size, it drank all the water on its turn, and the people drank the next day. In return, it provided abundant milk for everyone.\n\nSalih warned them strictly: 'This is the she-camel of Allah as a sign to you, so let her feed upon Allah's earth and do not touch her with harm, or you will be taken by a painful punishment' (Surah Al-A'raf: 73). However, nine corrupt leaders in the city conspired to kill the camel to eliminate the evidence."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: The Slaughter and the 3-Day Ultimatum",
                    "content": "The corrupt leaders convinced a man named Qudar ibn Salif to act. When the camel came to drink, Qudar shot an arrow into its leg, and the others brutally slaughtered it.\n\nWhen Prophet Salih saw this, he was deeply sorrowful and warned them: 'Enjoy yourselves in your homes for three days. That is a promise not to be denied' (Surah Hud: 65). The disbelievers did not repent; instead, they plotted a secret night assassination to kill Salih and his family. But Allah sent rocks down upon the assassins, crushing them before they could execute their plan."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: The Sayhah (Shout) and Total Annihilation",
                    "content": "After the three days passed, Allah commanded Prophet Salih and the believers to leave the city. On the early morning of the fourth day, the terrifying punishment arrived.\n\nAllah did not send a flood or a windstorm. Instead, He sent a devastating, piercing Shout (Sayhah) from the sky, accompanied by a violent earthquake from below. The sheer terror of the sound shattered their hearts, and they fell dead on their faces inside their impenetrable mountain homes (Surah Hud: 67). Their mountain fortresses became their tombs, standing to this day as a historic lesson that no one can outbuild or escape the power of Allah."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Al-A'raf (7:73)",
                    "arabic": "وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا ۗ قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ۖ قَدْ جَاءَتْكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ ۖ هَٰذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً ۖ فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ ۖ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ",
                    "khmer": "ហើយ (យើងបានបញ្ជូន) ទៅកាន់ប្រជាជន ថាមូត នូវបងប្អូនរបស់ពួកគេ គឺ សឡេះ។ គាត់បានពោលថា ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិព្រះអល់ឡោះទៅ! អ្នករាល់គ្នាគ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ។ ពិតណាស់ ភស្តុតាងដ៏ច្បាស់លាស់ពីព្រះអម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាបានមកដល់អ្នករាល់គ្នាហើយ។ នេះគឺជាសត្វអូដ្ឋញីរបស់ព្រះអល់ឡោះ ដែលជាភស្តុតាងសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា។ ដូច្នេះ ចូរទុកឲ្យវាស៊ីស្មៅនៅលើផែនដីរបស់ព្រះអល់ឡោះចុះ ហើយកុំធ្វើបាបវាឲ្យសោះ បើពុំនោះទេ ទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់នឹងធ្លាក់មកលើអ្នករាល់គ្នា»។",
                    "english": "And to the Thamud [We sent] their brother Salih. He said, \"O my people, worship Allah; you have no deity other than Him. There has come to you clear evidence from your Lord. This is the she-camel of Allah [sent] to you as a sign. So leave her to eat within Allah's land and do not touch her with harm, lest there seize you a painful punishment.\""
                },
                {
                    "surah": "Surah Hud (11:67)",
                    "arabic": "وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ",
                    "khmer": "ហើយសម្លេងស្រែកដ៏ខ្លាំងរន្ធត់ (Sayhah) ក៏បានយាយីអ្នកដែលបានបំពានទាំងនោះ ហើយពួកគេក៏បានដេកស្លាប់នៅនឹងកន្លែង នៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ។",
                    "english": "And the shriek seized those who had wronged, and they became within their homes [corpses] fallen prone."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3377)",
                    "text_khmer": "នៅពេលដែល ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តំបន់ អាល់ហ៊ីជើរ ជាមួយសាវ័ក លោកបានមានបន្ទូលថា ៖ «ចូរកុំចូលទៅកន្លែងរបស់ពួកដែលត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មទាំងនេះឲ្យសោះ លុះត្រាតែអ្នករាល់គ្នាកំពុងយំ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនយំទេ កុំចូលទីនោះអី ក្រែងលោទណ្ឌកម្មដែលធ្លាក់លើពួកគេ ធ្លាក់មកលើអ្នកដែរ»។",
                    "text_english": "When the Prophet (ﷺ) passed by Al-Hijr with his companions, he said: \"Do not enter the dwelling places of those who were punished unless you are weeping. If you are not weeping, do not enter them, lest what befell them befall you.\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "បច្ចេកវិទ្យា និងការអភិវឌ្ឍ (ដូចជាការឆ្លាក់ភ្នំធ្វើផ្ទះ) មិនអាចជួយសង្គ្រោះមនុស្សពីទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះបានទេ ប្រសិនបើពួកគេខ្វះសីលធម៌ និងជំនឿ។",
                "អព្ភូតហេតុ (ដូចជាអូដ្ឋញីចេញពីថ្ម) មិនមែនជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យមនុស្សជឿទេ ប្រសិនបើបេះដូងរបស់ពួកគេងងឹតងងល់ទៅហើយ។",
                "ការឃុបឃិតរបស់មនុស្សទុច្ចរិត (៩នាក់នៅថាមូត) តែងតែនាំសេចក្តីវិនាសដល់សង្គមទាំងមូល ប្រសិនបើសង្គមនោះមិនទប់ស្កាត់ពួកគេ។",
                "ទ្រព្យសម្បត្តិដែលព្រះប្រទានឲ្យ គឺជាការសាកល្បង មិនមែនមានន័យថាព្រះពេញចិត្តយើងរហូតទោះយើងធ្វើខុសនោះទេ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T11:45:40.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 6,
            "order_number": 6,
            "slug": "ibrahim",
            "name_arabic": "إبراهيم عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim \/ Abraham)",
            "name_english": "Prophet Ibrahim (PBUH)",
            "title_arabic": "خليل الله",
            "title_khmer": "មិត្តសំឡាញ់របស់អល់ឡោះ (Khalilullah) & ឪពុកនៃបណ្តាព្យាការី",
            "title_english": "Friend of Allah (Khalilullah) & Father of the Prophets",
            "era": "សម័យកាលបាប៊ីឡូន & ប៉ាឡេស្ទីន & មេកាស់",
            "quran_mentions_count": 69,
            "key_surahs": [
                "Ibrahim",
                "Al-Baqarah",
                "Al-An'am",
                "Al-Anbiya",
                "As-Saffat"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim \/ Abraham عليه السلام) គឺជា «Khalilullah» (មិត្តសំឡាញ់របស់អល់ឡោះ) និងជារ៉សូលដ៏ឧត្តមបំផុតមួយអង្គក្នុងចំណោម រ៉សូល Ulul 'Azm ទាំង ៥ អង្គ ព្រមទាំងជា «Abul Anbiya» (ឪពុកនៃបណ្តាព្យាការី)។ លោកបានតស៊ូប្រឆាំងនឹងការថ្វាយបង្គំរូបសំណាក និងស្តេចសាហាវ ណំរូដ នៅបាប៊ីឡូន ត្រូវបានព្រះអល់ឡោះសង្គ្រោះពីភ្នំភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ បានលះបង់កូនប្រុស អ៊ីស្មាអែល តាមសុបិនបរិសុទ្ធ ព្រមទាំងបានសាងសង់អាល់-កហ៍បះ (Ka'bah) និងប្រកាសបុណ្យហច្ចិ (Hajj) ជាមរតកអមតៈសម្រាប់មនុស្សលោក។",
            "summary_english": "Prophet Ibrahim (Abraham peace be upon him) is 'Khalilullah' (The Intimate Friend of Allah), one of the five greatest Messengers of Ulul 'Azm, and 'Abul Anbiya' (The Father of the Prophets). He fearlessly confronted idolatry and the tyrant King Nimrod in Babylon, was miraculously saved from a roaring fire, demonstrated unparalleled submission by offering his son Isma'il in sacrifice, rebuilt the Holy Ka'bah in Makkah, and established the rites of Hajj for all mankind.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ កុមារភាព និងការស្វែងរកសច្ចធម៌ក្នុងដែនដីបាប៊ីឡូន (Babylon)",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) បានចាប់កំណើតនៅក្នុងដែនដីបាប៊ីឡូន (Babylon - អ៊ីរ៉ាក់) ក្នុងសម័យកាលដែលប្រជាជនទាំងអស់ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ស្តេចសាហាវ និងមោទនភាពឈ្មោះ ណំរូដ (Nimrod)។ ប្រជាជនបាប៊ីឡូនបានលិចលង់យ៉ាងជ្រៅក្នុងការថ្វាយបង្គំរូបសំណាក ផ្កាយ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ។ ឪពុករបស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ឈ្មោះ អាហ្សារ (Azar) គឺជាជាងចម្លាក់រូបសំណាកដ៏ល្បីល្បាញ និងជាអ្នកលក់រូបសំណាកថ្វាយបង្គំដល់ប្រជាជន។\n\nតាំងពីវ័យក្មេង ព្រះអល់ឡោះបានប្រទាននូវប្រជ្ញាឈ្លាសវៃ និងការពិចារណាដ៏បរិសុទ្ធដល់ អ៊ីប្រាហ៊ីម។ នៅពេលយប់ងងឹត លោកបានសម្លឹងមើលផ្ទៃមេឃ ហើយឃើញផ្កាយមួយរះចែងចាំង លោកបានពោលថា ៖ «តើនេះជាព្រះរបស់ខ្ញុំឬ?» ប៉ុន្តែនៅពេលផ្កាយនោះរលត់បាត់ លោកបានពោលថា ៖ «ខ្ញុំមិនចូលចិត្តអ្វីដែលអស្ដង្គតឡើយ!»។ បន្ទាប់មក លោកបានឃើញព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យរះដ៏ធំសម្បើម ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកវារលត់បាត់បន្តបន្ទាប់ លោកបានប្រកាសដោយជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! ពិតណាស់ ខ្ញុំប្រកាសផុតស្រឡះពីអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានយកមកធ្វើជាភាគី (ថ្វាយបង្គំ)! ពិតណាស់ ខ្ញុំបានងាកមុខរបស់ខ្ញុំដោយស្មោះត្រង់ទៅកាន់ព្រះដែលបានបង្កើតផ្ទៃមេឃ និងផែនដី» (Surah Al-An'am: 75-79)។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ ការវាយកម្ទេចរូបសំណាក និងការតស៊ូជាមួយឪពុក និងប្រជាជន",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) បានចាប់ផ្តើមអំពាវនាវឪពុករបស់លោកដោយក្តីគោរព និងភាពទន់ភ្លន់ ៖ «ឱ ពុកเอើយ! ហេតុអ្វីបានជាពុកទៅគោរពប្រតិបត្តិអ្វីដែលមិនឮ មិនឃើញ និងមិនអាចជួយអ្វីពុកបានទាល់តែសោះ?» (Surah Maryam: 42)។ ប៉ុន្តែ អាហ្សារ បានគំរាមកំហែងថានឹងយកថ្មចោលសម្លាប់លោក ប្រសិនបើលោកមិនឈប់និយាយ។ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម មិនបានខឹងសម្បារឡើយ ប៉ុន្តែបានសូមសន្តិភាព និងសូមការអភ័យទោសពីព្រះអល់ឡោះជូនឪពុករបស់លោក។\n\nនៅថ្ងៃបុណ្យសម្រាកដ៏ធំមួយ នៅពេលដែលប្រជាជន និងស្តេចបានចាកចេញពីក្រុងទៅកម្សាន្តនៅក្រៅក្រុង ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានលួចចូលទៅក្នុងប្រាសាទថ្វាយបង្គំរូបសំណាក។ លោកបានឃើញម្ហូបអាហារជាច្រើនត្រូវបានគេយកមកតាំងជូនរូបសំណាកថ្មដា លោកបាននិយាយឌឺដងថា ៖ «តើអ្នករាល់គ្នាមិនញ៉ាំទេឬ? ហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នា មិននិយាយ?»។ បន្ទាប់មក លោកបានយកពូថៅវាយកម្ទេចរូបសំណាកទាំងអស់ឲ្យបែកបាក់ទីទៃ លើកលែងតែរូបសំណាកធំជាងគេបង្អស់មួយប៉ុណ្ណោះ ហើយលោកបានយកពូថៅទៅការព្យួរនៅលើកនៃរូបសំណាកធំនោះ (Surah Al-Anbiya: 58)។ នៅពេលប្រជាជនត្រឡប់មកវិញ ហើយឃើញភាពខ្ទេចខ្ទាំ ពួកគេបានសួរដេញដោល អ៊ីប្រាហ៊ីម ដោយកំហឹង។ លោកបានឆ្លើយតបថា ៖ «អ្នកដែលធ្វើគឺរូបសំណាកធំនោះតើ! ចូរអ្នករាល់គ្នាទៅសួរវាទៅ ប្រសិនបើវាអាចនិយាយបាន!»។ ប្រជាជនបានស្ងាត់ជ្រងំ និងខ្មាសអៀន ប៉ុន្តែដោយសារភាពច្រណែន និងមោទនភាព ពួកគេបានស្រែកប្រកាសថា ៖ «ចូរដុតវាចោល ហើយជួយសង្គ្រោះព្រះរបស់អ្នករាល់គ្នា!» (Surah Al-Anbiya: 68)។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ភ្លើងកំហឹងនៃស្តេច ណំរូដ និងអព្ភូតហេតុភ្លើងត្រជាក់ត្រជុំ",
                    "content": "ស្តេច ណំរូដ និងប្រជាជនបាប៊ីឡូនបានជីករណ្តៅដីដ៏ធំសម្បើម និងបានប្រមូលឈើដុតបង្កាត់ភ្នំភ្លើងយ៉ាងខ្លាំងក្លារយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ រហូតដល់កំដៅភ្លើងក្តៅសន្ធោសន្ធៅមិនអាចឲ្យមនុស្សចូលទៅជិតបានឡើយ។ ពួកគេបានបង្កើតស្នាធំ (Catapult) មួយយ៉ាងធំ ដើម្បីបាញ់ផ្លោង ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) ចូលទៅក្នុងកណ្តាលភ្នំភ្លើងនោះ។\n\nនៅពេលដែល ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ត្រូវគេចងជើងចងដៃ និងបាញ់ផ្លោងតាមអាកាស ទេវតា ជុប្រ៊ីល (Jibril AS) បានមកបង្ហាញខ្លួននៅលើអាកាស ហើយសួរថា ៖ «ឱ អ៊ីប្រាហ៊ីម! តើអ្នកមានតម្រូវការ ឬត្រូវការជំនួយអ្វីពីខ្ញុំទេ?»។ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានឆ្លើយតបដោយជំនឿឥតរង្គោះរង្គើថា ៖ «ចំពោះអ្នក ខ្ញុំមិនត្រូវការឡើយ! ប៉ុន្តែចំពោះព្រះអល់ឡោះ គឺទ្រង់ដឹងពីស្ថានភាពរបស់ខ្ញុំ ហើយទ្រង់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្ញុំហើយ (Hasbunallahu wa ni'mal wakeel)!»។ រំពេចនោះ ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់បានបញ្ជាទៅកាន់ភ្លើងថា ៖ «ឱ ភ្លើងเอើយ! ចូរឯងត្រជាក់ និងប្រកបដោយសុវត្ថិភាពចំពោះអ៊ីប្រាហ៊ីម!» (Surah Al-Anbiya: 69)។ ភ្លើងបានឆេះបំផ្លាញតែខ្សែចំណងរបស់លោក ប៉ុន្តែមិនបានធ្វើឲ្យក្តៅ ឬប៉ះពាល់រោមមួយសរសៃរបស់លោកឡើយ! ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានអង្គុយយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់នៅក្នុងកណ្តាលភ្នំភ្លើង ហើយបានដើរចេញមកវិញដោយសុវត្ថិភាព ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជន និងស្តេច ណំរូដ ភ្ញាក់ផ្អើល និងរន្ធត់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ ការតតាំងជាមួយស្តេច ណំរូដ និងការចាកចេញធ្វើហិជរ៉ោះ (Migration)",
                    "content": "បន្ទាប់ពីអព្ភូតហេតុភ្លើង ស្តេច ណំរូដ បានហៅ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) មកតតាំងពាក្យសម្តីនៅក្នុងព្រះរាជវាំង។ ណំរូដបានប្រកាសដោយអំនួតថា ៖ «យើងគឺជាព្រះ! យើងអាចប្រទានជីវិត និងសម្លាប់មនុស្សបាន!» ដោយគេបាននាំយកទណ្ឌិតពីរនាក់មក ណំរូដបានបញ្ជាឲ្យសម្លាប់ទណ្ឌិតម្នាក់ និងដោះលែងទណ្ឌិតម្នាក់ទៀត ដើម្បីបង្ហាញថាខ្លួនមានអំណាច។\n\nព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) បានឆ្លើយតបយ៉ាងត្រជាក់ និងមុតមាំថា ៖ «ពិតណាស់ ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំ ទ្រង់នាំយកព្រះអាទិត្យឲ្យរះពីទិសខាងកើត ចូរអ្នកឯងនាំវាឲ្យរះពីទិសខាងលិចមកមើល!» (Surah Al-Baqarah: 258)។ ស្តេច ណំរូដ បានគាំងស្ងាត់ជ្រងំ មិនអាចតបតបានឡើយ ហើយត្រូវទទួលបរាជ័យយ៉ាងអាម៉ាស់បំផុត។ បន្ទាប់ពីនោះ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម រួមជាមួយភរិយារបស់លោកគឺ ស្រី សារ៉ោះ (Sarah) និងក្មួយប្រុសរបស់លោកគឺ ព្យាការី លូត (Lut AS) បានធ្វើហិជរ៉ោះចាកចេញពីដែនដីបាប៊ីឡូន ទៅកាន់ដែនដីសាម (Palestine\/Syria) និងអេស៊ីប (Egypt) ដើម្បីបន្តបេសកកម្មអំពាវនាវមករកព្រះអល់ឡោះ។"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ លោកស្រី ហាជើរ (Hajar) និងការបោះទីតាំងនៅវាលខ្សាច់ម៉ាកកះ (Makkah)",
                    "content": "នៅពេលរស់នៅក្នុងដែនដីអេស៊ីប ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ទទួលបានលោកស្រី ហាជើរ (Hajar) ជាភរិយាទីពីរ ហើយព្រះអល់ឡោះបានប្រទានកូនប្រុសដំបូងគេដល់លោកគឺ ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល (Isma'il AS) នៅពេលដែលលោកមានវ័យជរាទៅហើយ។ បន្ទាប់ពីទារក អ៊ីស្មាអែល ចាប់កំណើត ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម នាំលោកស្រី ហាជើរ និងទារក អ៊ីស្មាអែល ធ្វើដំណើរទៅកាន់វាលខ្សាច់រាំងស្ងួតដែលគ្មានមនុស្ស និងគ្មានប្រភពទឹក គឺដែនដីម៉ាកកះ (Makkah)។\n\nនៅពេលដែល ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានទុកទឹក និងល្មើមួយបន្តិច ហើយរៀបចំដើរចាកចេញ ស្រី ហាជើរ បានរត់តាមសួរថា ៖ «ឱ អ៊ីប្រាហ៊ីម! តើលោកទុកពួកយើងចោលនៅទីនេះឬ?» ប៉ុន្តែលោកមិនបានបែរក្រោយឡើយ។ លោកស្រីបានសួរជាថ្មីថា ៖ «តើព្រះអល់ឡោះជាអ្នកបញ្ជាឲ្យលោកធ្វើបែបនេះឬ?» លោកបានឆ្លើយថា ៖ «ត្រូវហើយ!» លោកស្រី ហាជើរ បានពោលដោយជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ៖ «បើដូច្នេះ ទ្រង់នឹងមិនបោះបង់ពួកយើងឡើយ!»។ បន្ទាប់ពីទឹកបន្តិចបន្តួចអស់ ទារក អ៊ីស្មាអែល បានយំស្រេកទឹកយ៉ាងខ្លាំង។ លោកស្រី ហាជើរ បានរត់ឡើងចុះចន្លោះភ្នំ អាល់-សាហ្វា (Al-Safa) និង អាល់-មរ៉វ៉ោះ (Al-Marwah) ចំនួន ៧ ជុំ ដើម្បីស្វែងរកជំនួយ។ រំពេចនោះ ទេវតា ជុប្រ៊ីល បានវាយកែងជើងលើដី ហើយប្រភពទឹកបរិសុទ្ធ ហ្សាំហ្សាំ (Zamzam) បានបាញ់ច្រោចចេញពីក្រោមជើងទារក អ៊ីស្មាអែល ដែលក្លាយជាប្រភពជីវិតបង្កើតទីក្រុងម៉ាកកះរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ ការលះបង់ដ៏ធំធេង - សុបិននៃការបូជាកូនប្រុស អ៊ីស្មាអែល (The Sacrifice)",
                    "content": "នៅពេលដែល ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល (AS) ធំដឹងក្តី និងអាចដើរជួយការងារឪពុកបាន ព្រះអល់ឡោះបានសាកល្បងជំនឿដ៏ធំបំផុត និងពិបាកបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ៖ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានឃើញក្នុងសុបិនជាច្រើនយប់ជាប់ៗគ្នាថា លោកកំពុងអារកបូជាកូនប្រុសជាទីស្រឡាញ់តែមួយគត់របស់លោក។\n\nព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បាននាំកូនប្រុសទៅកាន់ភ្នំ មិនា (Mina) ហើយពិភាក្សាដោយក្តីស្រឡាញ់ ៖ «ឱ កូនប្រុសរបស់ពុកเอើយ! ពុកបានឃើញក្នុងសុបិនថាកំពុងអារកបូជាកូន ចូរពិចារណាមើល តើកូនយល់យ៉ាងណាដែរ?»។ ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល បានឆ្លើយតបដោយភាពអត់ធ្មត់ និងជំនឿឥតរង្គោះរង្គើ ៖ «ឱ ពុកเอើយ! ចូរធ្វើតាមអ្វីដែលព្រះបានបញ្ជាចុះ! ពុកនឹងឃើញពុកជាអ្នកអត់ធ្មត់ ឥនសាអល់ឡោះ!» (Surah As-Saffat: 102)។ នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរបានប្រគល់ខ្លួនជូនព្រះ ហើយ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានដាក់មុខកូនប្រុសចុះលើដី ហើយយកកាំបិតមកអារកកូន ព្រះអល់ឡោះបានស្រែកហៅលោកថា ៖ «ឱ អ៊ីប្រាហ៊ីម! អ្នកពិតជាបានសម្រេចសុបិននោះហើយ!» (Surah As-Saffat: 104-105)។ ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជូនចៀមបរិសុទ្ធដ៏ធំមួយពីឋានសួគ៌មកជំនួសការបូជាទារក\/កូនប្រុស ហើយព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាប្រភពនៃការអារកសត្វបូជាក្នុងពិធីបុណ្យ ឥដ្ឌុល អាដហា (Eid al-Adha) រហូតដល់ថ្ងៃបញ្ចប់។"
                },
                {
                    "chapter": 7,
                    "title": "កណ្ឌទី ៧ ៖ ការសាងសង់អាល់កាអ៍បះ (Ka'bah) និងការប្រកាសហច្ចិ (Hajj)",
                    "content": "បន្ទាប់ពីការសាកល្បងនៃការបូជា ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់បានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម និងកូនប្រុស ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល សាងសង់ប្រាសាទបរិសុទ្ធ អាល់-កាអ៍បះ (Ka'bah) ឡើងវិញនៅកណ្តាលក្រុងម៉ាកកះ ជាផ្ទះថ្វាយបង្គំព្រះដំបូងគេបង្អស់សម្រាប់មនុស្សលោក (Surah Al-Baqarah: 127)។\n\nព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានរៀបចំថ្ម ហើយ ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល ជាអ្នកជញ្ជូនថ្ម។ ពួកគេទាំងពីរបានលើកថ្មសាងសង់ជញ្ជាំងកាអ៍បះ ដោយបួងសួងយ៉ាងរំភើបថា ៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់របស់ពួកយើង! ចូរកំពូលទទួលយកពីពួកយើងផង ពិតណាស់ទ្រង់ជាអ្នកឈ្លាសវៃ និងជាអ្នកដឹងសព្វគ្រប់»។ ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានថ្មខ្មៅបរិសុទ្ធ (Hajar al-Aswad) ពីឋានសួគ៌ មកដាក់នៅជ្រុងកាអ៍បះ ហើយបានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ឡើងលើភ្នំប្រកាសអំពាវនាវមនុស្សលោក ៖ «ហើយចូរប្រកាសដល់មនុស្សលោកអំពីបុណ្យហច្ចិ ពួកគេនឹងមកឯអ្នកដោយដើរជើង និងជិះលើខ្នងអូដ្ឋស្គមស្គាំងមកពីគ្រប់ទិសទី» (Surah Al-Hajj: 27)។ សំឡេងអំពាវនាវរបស់ អ៊ីប្រាហ៊ីម បានលាន់ឮទៅដល់បេះដូងមនុស្សលោកគ្រប់ជំនាន់រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។"
                },
                {
                    "chapter": 8,
                    "title": "កណ្ឌទី ៨ ៖ ដំណឹងល្អនៃព្យាការី អ៊ីសហក (Isaac) និងមរតកអមតៈនៃមិត្តសំឡាញ់ព្រះ (Khalilullah)",
                    "content": "នៅពេលដែល ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (AS) និងលោកស្រី សារ៉ោះ (Sarah) មានវ័យជរាយ៉ាងខ្លាំង ទេវតានៃព្រះអល់ឡោះក្នុងទម្រង់ជាភ្ញៀវកិត្តិយសបានមកជួប និងនាំមកនូវដំណឹងល្អថា ពួកគេនឹងទទួលបានកូនប្រុសទីពីរ គឺ ព្យាការី អ៊ីសហក (Ishaq \/ Isaac AS) ហើយបន្ទាប់ពី អ៊ីសហក គឺ ព្យាការី យ៉ាកូប (Ya'qub \/ Jacob AS) (Surah Hud: 69-73)។\n\nព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ត្រូវបានប្រទានប្រសិទ្ធនាមជា «Khalilullah» (មិត្តសំឡាញ់របស់អល់ឡោះ) និង «Abul Anbiya» (ឪពុកនៃបណ្តាព្យាការី) ព្រោះខ្សែស្រឡាយព្យាការីជាច្រើនបន្ទាប់ពីលោក តាំងពី អ៊ីសហក, យ៉ាកូប, យូសុហ្វ, មូសា, អ៊ីសា រហូតដល់ ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) សុទ្ធសឹងជាសកលកូនចៅកើតចេញពីខ្សែស្រឡាយរបស់លោក។ លោកបានចាកចេញពីពិភពលោកនេះក្នុងវ័យជរា ដោយបន្សល់ទុកនូវមរតកនៃជំនឿ តាវហ៊ីដ (Tawhid) ដ៏បរិសុទ្ធ និងការប្រតិបត្តិសាសនាឥស្លាមដែលបន្តរហូតដល់ថ្ងៃសព្វថ្ងៃ។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: Childhood and the Search for Truth in Ancient Babylon",
                    "content": "Prophet Ibrahim (AS) was born in Babylon (modern Iraq) during the reign of the tyrannical King Nimrod. The people of Babylon were deeply immersed in polytheism, worshipping idols, stars, the moon, and the sun. Ibrahim's father, Azar, was a famous sculptor and vendor of idols.\n\nFrom a young age, Allah bestowed upon Ibrahim spiritual intellect and wisdom. Looking up at the night sky, he saw a shining star and pondered: 'Is this my Lord?' But when it set, he declared: 'I do not like that which sets!' He then observed the moon and the sun, but when they too disappeared, he proclaimed with unwavering faith: 'O my people, I am free from what you associate with Allah. I have turned my face toward Him who created the heavens and the earth' (Surah Al-An'am: 75-79)."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: Destroying the Idols and Confronting his Nation",
                    "content": "Prophet Ibrahim lovingly called his father Azar to abandon helpless statues: 'O my father, why do you worship that which does not hear or see and will not benefit you at all?' (Surah Maryam: 42). However, Azar threatened to stone him if he persisted.\n\nDuring a major festival when the townspeople departed, Ibrahim entered the idol temple. Seeing the untouched food offerings, he mocked the statues before smashing them to pieces with an axe, sparing only the largest idol and hanging the axe around its neck (Surah Al-Anbiya: 58). Upon returning, the enraged villagers demanded an explanation. Ibrahim replied: 'Rather, this largest one of them did it! So ask them, if they can speak!' Speechless and humiliated, their pride turned to vengeance as they cried: 'Burn him and save your gods!' (Surah Al-Anbiya: 68)."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: The Fiery Pit of Nimrod and the Cool Fire Miracle",
                    "content": "King Nimrod and his people dug a colossal pit and fueled a raging fire for days until the intense heat prevented anyone from approaching. They constructed a giant catapult to hurl Prophet Ibrahim into the roaring inferno.\n\nAs Ibrahim was launched through the air, Angel Jibril appeared, asking: 'O Ibrahim, do you need any help?' Ibrahim famously replied: 'From you, no! But from Allah, He knows my state and He is sufficient for me (Hasbunallahu wa ni'mal wakeel)!' Instantly, Allah commanded the fire: 'O fire, be coolness and safety for Ibrahim!' (Surah Al-Anbiya: 69). The flames burned only his bindings, leaving him completely unharmed. Ibrahim walked out of the ashes safely, terrifying Nimrod and his court."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Royal Debate with Nimrod and Migration (Hijrah)",
                    "content": "Following the fire miracle, King Nimrod summoned Ibrahim to his palace. Arrogantly claiming divinity, Nimrod declared: 'I give life and cause death!' by executing one prisoner and sparing another.\n\nProphet Ibrahim replied calmly: 'Allah brings the sun from the east; so bring it from the west!' (Surah Al-Baqarah: 258). Stunned and utterly defeated, Nimrod was silenced. Ibrahim, along with his wife Sarah and his nephew Prophet Lut (AS), migrated from Babylon toward Syria, Palestine, and Egypt to spread Allah's monotheistic message."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: Hajar and the Settlement in the Desert Valley of Makkah",
                    "content": "In Egypt, Ibrahim married Hajar, and Allah blessed him in his old age with his firstborn son, Prophet Isma'il (AS). Shortly after Isma'il's birth, Allah commanded Ibrahim to take Hajar and infant Isma'il to a barren, uninhabited valley in Makkah.\n\nAs Ibrahim prepared to leave them with minimal provisions, Hajar asked: 'Did Allah command you to do this?' He replied: 'Yes.' Hajar declared with absolute trust: 'Then He will not abandon us!' When their water ran out, infant Isma'il cried in thirst. Hajar ran seven times between the hills of Al-Safa and Al-Marwah seeking help. Angel Jibril struck the earth, causing the miraculous spring of Zamzam to gush forth, giving birth to the city of Makkah."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: The Great Trial - The Sacrifice of Isma'il (AS)",
                    "content": "When Isma'il grew to an age of assistance, Allah tested Ibrahim with the ultimate trial: Ibrahim saw in repeated dreams that he was sacrificing his beloved son.\n\nIbrahim consulted Isma'il: 'O my son, I have seen in a dream that I am sacrificing you, so see what you think.' Isma'il answered with steadfast devotion: 'O my father, do as you are commanded; you will find me, Allah willing, among the patient' (Surah As-Saffat: 102). As Ibrahim laid his son down and placed the blade to his throat, Allah called out: 'O Ibrahim, you have fulfilled the vision!' (Surah As-Saffat: 104-105). Allah substituted a majestic ram from Paradise, commemorating this supreme devotion through the annual festival of Eid al-Adha."
                },
                {
                    "chapter": 7,
                    "title": "Chapter 7: Rebuilding the Holy Ka'bah and Proclaiming Hajj",
                    "content": "Following the sacrifice trial, Allah commanded Ibrahim and Isma'il to rebuild the Holy Ka'bah in Makkah as the first house of worship established for mankind (Surah Al-Baqarah: 127).\n\nTogether, they raised the foundations of the Ka'bah, praying: 'Our Lord, accept [this] from us; indeed You are the Hearing, the Knowing.' Allah sent down the Black Stone (Hajar al-Aswad) from Paradise, and commanded Ibrahim to proclaim Hajj: 'And proclaim to the people the pilgrimage; they will come to you on foot and on every lean camel from every distant pass' (Surah Al-Hajj: 27)."
                },
                {
                    "chapter": 8,
                    "title": "Chapter 8: Glad Tidings of Ishaq (Isaac) and Eternal Legacy as Khalilullah",
                    "content": "In their advanced old age, angelic messengers visited Ibrahim and Sarah, bringing the miraculous news of a second son, Prophet Ishaq (Isaac AS), and after him, Prophet Ya'qub (Jacob AS) (Surah Hud: 69-73).\n\nProphet Ibrahim was designated as 'Khalilullah' (Friend of Allah) and 'Abul Anbiya' (Father of the Prophets), as line after line of prophets—Ishaq, Ya'qub, Yusuf, Musa, Isa, and ultimately Prophet Muhammad (ﷺ)—descended from his lineage. He passed away leaving behind the eternal legacy of pure Tawhid."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Al-An'am (6:74-83)",
                    "arabic": "وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَبَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً ۖ إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ",
                    "khmer": "ហើយនៅពេលដែលអ៊ីប្រាហ៊ីមបានពោលទៅកាន់ឪពុករបស់លោកគឺអាហ្សារថា ៖ តើពុកយករូបសំណាកធ្វើជាព្រះឬ? ពិតណាស់ ខ្ញុំឃើញពុក និងប្រជាជនរបស់ពុកស្ថិតក្នុងការវង្វេងយ៉ាងច្បាស់...",
                    "english": "And [remember] when Abraham said to his father Azar: Do you take idols as deities? Indeed, I see you and your people in manifest error..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Anbiya (21:51-70)",
                    "arabic": "قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ",
                    "khmer": "យើងបានបញ្ជាថា ៖ ឱ ភ្លើងเอើយ! ចូរឯងត្រជាក់ និងប្រកបដោយសុវត្ថិភាពចំពោះអ៊ីប្រាហ៊ីម!",
                    "english": "We said: O fire, be coolness and safety for Abraham!"
                },
                {
                    "surah": "Surah As-Saffat (37:99-111)",
                    "arabic": "فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ",
                    "khmer": "នៅពេលដែលកូនប្រុសបានធំដឹងក្តីដើរជាមួយលោក លោកបានពោលថា ៖ ឱ កូនប្រុសរបស់ពុកเอើយ! ពុកបានឃើញក្នុងសុបិនថាកំពុងអារកបូជាកូន ចូរពិចារណាមើល តើកូនយល់យ៉ាងណាដែរ?...",
                    "english": "And when he reached with him [the age of] exertion, he said: O my son, indeed I have seen in a dream that I must sacrifice you, so see what you think..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Baqarah (2:124-129)",
                    "arabic": "وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ",
                    "khmer": "ហើយនៅពេលដែលអ៊ីប្រាហ៊ីម និងអ៊ីស្មាអែលបានលើកគ្រឹះនៃប្រាសាទកហ៍បះ ដោយបួងសួងថា ៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់របស់ពួកយើង! ចូរកំពូលទទួលយកពីពួកយើងផង...",
                    "english": "And [remember] when Abraham was raising the foundations of the House with Ishmael, [saying]: Our Lord, accept [this] from us; indeed You are the Hearing, the Knowing..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Hajj (22:27-28)",
                    "arabic": "وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ",
                    "khmer": "ហើយចូរប្រកាសដល់មនុស្សលោកអំពីបុណ្យហច្ចិ ពួកគេនឹងមកឯអ្នកដោយដើរជើង និងជិះលើខ្នងអូដ្ឋស្គមស្គាំងមកពីគ្រប់ទិសទី...",
                    "english": "And proclaim to the people the pilgrimage; they will come to you on foot and on every lean camel; they will come from every distant pass..."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3364)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីដំណើរដើមកំណើតនៃទីក្រុងម៉ាកកះ និងប្រភពទឹកហ្សាំហ្សាំ (Zamzam) ថា ៖ «សូមព្រះអល់ឡោះប្រទានមេត្តាករុណាដល់ម្តាយនៃអ៊ីស្មាអែល (លោកស្រី ហាជើរ)! ប្រសិនបើលោកស្រីទុកទឹកហ្សាំហ្សាំឲ្យហូរដោយមិនយកដៃទប់ទេនោះ ទឹកហ្សាំហ្សាំមុខជាក្លាយជាទន្លេដ៏ធំដែលហូរមិនចេះរីងស្ងួតឡើយ»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"May Allah bestow His Mercy on the mother of Ishmael! Had she left the Zamzam water to flow without scooping, Zamzam would have been a flowing stream.\""
                },
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3350) & Sahih Muslim (2371)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «ពិតណាស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម គឺជាមនុស្សលោកដ៏ប្រសើរបំផុត (Khayr al-Bariyyah) ហើយលោកគឺជា មិត្តសំឡាញ់ស្មោះត្រង់របស់ព្រះអល់ឡោះ (Khalilullah)»។",
                    "text_english": "The Prophet Muhammad (ﷺ) said: \"Indeed, Prophet Ibrahim (Abraham) is the best of creation (Khayr al-Bariyyah) and the Intimate Friend of Allah (Khalilullah).\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ការស្វែងរកសច្ចធម៌ និងជំនឿលើព្រះអល់ឡោះតែមួយអង្គគត់ (Tawhid) ដោយប្រើប្រាស់ប្រជ្ញា និងការពិចារណាលើធម្មជាតិ។",
                "ភាពក្លាហានក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអំពើខុសឆ្គង និងការថ្វាយបង្គំរូបសំណាក ទោះបីជាត្រូវប្រឈមមុខនឹងកំហឹងនៃស្តេច និងសង្គមទាំងមូលក៏ដោយ។",
                "ការទុកចិត្ត និងការប្រគល់ខ្លួនទាំងស្រុងជូនព្រះអល់ឡោះ (Tawakkul) ដូចជាពាក្យពោល «Hasbunallahu wa ni'mal wakeel» ដែលធ្វើឲ្យភ្លើងកំហឹងប្រែជាត្រជាក់ និងមានសុវត្ថិភាព។",
                "ការគោរព និងការប្រដៅឪពុកម្តាយដោយភាពទន់ភ្លន់ និងការសូមការអភ័យទោសជូនពួកគាត់ ទោះបីជាពួកគាត់ស្ថិតក្នុងការយល់ច្រឡមក៏ដោយ។",
                "ភាពស្មោះត្រង់ និងការលះបង់ដ៏អស្ចារ្យរបស់លោកស្រី ហាជើរ នៅវាលខ្សាច់ម៉ាកកះ ដែលជាគំរូនៃជំនឿ និងការប្រឹងប្រែង (Sabr & Sa'i)។",
                "ការស្តាប់បង្គាប់ព្រះអល់ឡោះដោយគ្មានការសង្ស័យ ក្នុងការលះបង់អ្វីដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុត (ដូចជាការបូជាកូនប្រុស អ៊ីស្មាអែល) ដែលនាំមកនូវរង្វាន់ និងក្តីមេត្តាដ៏មហាសាល។",
                "ការសាងសង់អាល់-កហ៍បះ (Ka'bah) និងការបង្កើតពិធីបុណ្យហច្ចិ (Hajj) និង ឥដ្ឌុល អាដហា (Eid al-Adha) ជាមរតកសាសនាសម្រាប់មនុស្សជាតិគ្រប់ជំនាន់។",
                "គុណតម្លៃនៃការធ្វើជា «Khalilullah» (មិត្តសំឡាញ់របស់អល់ឡោះ) និងជា «Abul Anbiya» (ឪពុកនៃបណ្តាព្យាការី) ដែលជាគំរូនាំមុខគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាម។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T07:59:42.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "ulul_azm",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូលដ៏ឧត្តម (Ulul 'Azm)",
            "prophet_type_arabic": "أولو العزم"
        },
        {
            "id": 7,
            "order_number": 7,
            "slug": "lut",
            "name_arabic": "لوط عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ឡូត (Lut \/ Lot)",
            "name_english": "Prophet Lut (PBUH)",
            "title_arabic": "نبي قوم سدوم",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃប្រជាជាតិសូដូម (Sodom)",
            "title_english": "Prophet to the People of Sodom",
            "era": "សម័យកាលក្បែរសមុទ្រស្លាប់ (Dead Sea)",
            "quran_mentions_count": 27,
            "key_surahs": [
                "Hud",
                "Al-A'raf",
                "Al-Anbiya",
                "Ash-Shu'ara"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ឡូត (Lut \/ Lot عليه السلام) គឺជាក្មួយប្រុសរបស់ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim AS) និងជារ៉សូលដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះអល់ឡោះ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ប្រជាជាតិសូដូម (Sodom) និងហ្គូម៉ូរ៉ោះ (Gomorrah) ក្នុងតំបន់សមុទ្រស្លាប់ (Dead Sea\/Sadum)។ លោកបានតស៊ូអំពាវនាវដោយភាពស្មោះត្រង់ប្រឆាំងនឹងអំពើអសីលធម៌ និងអំពើស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា (Fahishah \/ Homosexuality) ដែលមិនធ្លាប់មានមនុស្សលោកណាមួយប្រព្រឹត្តពីមុនមក។ ដោយសារភាពរឹងរូស និងមោទនភាព ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានទណ្ឌកម្មក្រឡាប់ផ្ទៃដីក្រុងប្រឡាស និងទម្លាក់កម្ទេចថ្មដុតពីផ្ទៃមេឃ បំផ្លាញប្រជាជាតិសូដូម និងប្រពន្ធរបស់លោកដែលជាអ្នកក្បត់។",
            "summary_english": "Prophet Lut (Lot peace be upon him) was the nephew of Prophet Ibrahim (AS) and an honored Messenger of Allah sent to the cities of Sodom and Gomorrah near the Dead Sea. He valiantly preached against severe immorality and homosexuality (Fahishah), a transgression unprecedented in human history. Due to their persistent defiance and wicked rejection, Allah unleashed a catastrophic judgment, turning their city upside down and raining baked clay stones upon them, completely annihilating Sodom and Lut's disloyal wife.",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត បេសកកម្ម និងប្រជាជាតិសូដូម (Sodom)",
                    "content": "ព្យាការី ឡូត (Lut AS) គឺជាក្មួយប្រុសរបស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim AS)។ លោកបានជឿជាក់លើសារហិរញ្ញវត្ថុនៃជំនឿតាវហ៊ីដរបស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម តាំងពីដំបូង ហើយបានធ្វើហិជរ៉ោះចាកចេញពីដែនដីបាប៊ីឡូន (Babylon) រួមជាមួយ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម និងលោកស្រី សារ៉ោះ ទៅកាន់ដែនដីសាម (Palestine\/Syria)។ បន្ទាប់មក ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស ព្យាការី ឡូត ឲ្យធ្វើជាព្យាការី និងជារ៉សូល ហើយបានបញ្ជាឲ្យលោកធ្វើដំណើរទៅកាន់ដែនដីសូដូម (Sodom) និងក្រុងជុំវិញដែលស្ថិតនៅតំបន់សមុទ្រស្លាប់ (Dead Sea Valley) (Surah Al-Anbiya: 74, Surah Al-An'am: 86)።\n\nប្រជាជាតិសូដូមគឺជាប្រជាជាតិដ៏មានសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ ដីស្រែចម្ការជីជាតិ ប៉ុន្តែពួកគេជាមនុស្សដែលមានអំពើពុករលួយ អាក្រក់ជួរជាតិ និងអសីលធម៌បំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ ពួកគេបានបង្កើត និងប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាស (Fahishah - ٱلۡفَٰحِشَةَ) ដ៏សាហាវព្រៃផ្សៃ គឺអំពើស្រឡាញ់ និងរួមភេទរវាងបុរសនិងបុរស (Homosexuality \/ Sodomy) ដែលមិនធ្លាប់មានប្រជាជាតិ ឬមនុស្សលោកណាមួយនៅលើផែនដីធ្លាប់ប្រព្រឹត្តពីមុនមកឡើយ (Surah Al-A'raf: 80, Surah Ash-Shu'ara: 165-166)។ លើសពីនេះ ពួកគេបានប្លន់អ្នកធ្វើដំណើរ ធ្វើបាបភ្ញៀវ និងប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់នៅកន្លែងប្រជុំសាធារណៈដោយគ្មានភាពខ្មាសអៀនទល់តែសោះ (Surah An-Naml: 54)។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ ការអំពាវនាវមករកសច្ចធម៌ និងការបដិសេធដ៏ព្រើនប្រហើន",
                    "content": "ព្យាការី ឡូត (AS) បានចាប់ផ្តើមបេសកកម្មអំពាវនាវប្រជាជាតិសូដូមដោយក្តីមេត្តាករុណា និងភាពស្មោះត្រង់ ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិព្រះអល់ឡោះទៅ! តើអ្នករាល់គ្នាប្រយ័ត្នប្រយែងដែរឬទេ? ពិតណាស់ ខ្ញុំគឺជាអ្នកប្រដៅដ៏គួរឲ្យទុកចិត្តសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា» (Surah Ash-Shu'ara: 161-163)។ លោកបានរំលឹក និងទូន្មានពួកគេដោយចាស់ដៃថា ៖ «តើអ្នករាល់គ្នាហ៊ានប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាស ដែលគ្មានមនុស្សលោកណាមួយនៅលើផែនដីធ្លាប់ប្រព្រឹត្តមុនអ្នករាល់គ្នាឬ? ពិតណាស់ អ្នករាល់គ្នាបានចូលទៅជិតបុរសដោយកាមតណ្ហា ជំនួសឲ្យស្ត្រី! ផ្ទុយទៅវិញ អ្នករាល់គ្នាគឺជាប្រជាជាតិដែលរំលោភបំពានដែនកំណត់!» (Surah Al-A'raf: 80-81)។\n\nទោះបីជា ព្យាការី ឡូត (AS) បានប្រដៅ និងព្រមានពួកគេអំពីទណ្ឌកម្មនៃព្រះអល់ឡោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រជាជាតិសូដូមមិនត្រឹមតែមិនភ្ញាក់រលឹកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានឆ្លើយតបដោយភាពព្រើនប្រហើន និងការឌឺដង ៖ «ចូរអ្នកឯងនាំយកទណ្ឌកម្មនៃព្រះអល់ឡោះមកលើពួកយើងចុះ ប្រសិនបើអ្នកនិយាយពិតមែននោះ!» (Surah Al-'Ankabut: 29)។ ជាងនេះទៅទៀត ពួកគេបានប្រជុំគ្នារៀបចំផែនការបណ្តេញ ព្យាការី ឡូត និងគ្រួសាររបស់លោកចេញពីក្រុង ដោយពោលពាក្យសើចចំអកថា ៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាដេញពួកគេចេញពីក្រុងរបស់អ្នករាល់គ្នាទៅ! ពិតណាស់ ពួកគេគឺជាមនុស្សដែលធ្វើខ្លួនបរិសុទ្ធជ្រុល!» (Surah Al-A'raf: 82, Surah An-Naml: 56)។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការលួចក្បត់នៃប្រពន្ធព្យាការី ឡូត និងការមកដល់នៃទេវតា",
                    "content": "នៅក្នុងផ្ទះរបស់ ព្យាការី ឡូត (AS) មានការល្បួង និងការក្បត់ដ៏ធំមួយ ៖ ប្រពន្ធរបស់លោក (ឈ្មោះ Wā'ilah - វ៉ាអ៊ីឡោះ) មិនបានជឿលើកិច្ចការព្យាការីរបស់ប្តីឡើយ។ លោកស្រីបានធ្វើជាជនបង្កប់ និងជាអ្នកលួចផ្តល់ព័ត៌មានដល់ជនទុច្ចរិតក្នុងក្រុងសូដូម។ នៅពេលណាដែលមានភ្ញៀវប្រុសៗប្លែកមុខមកកាន់ផ្ទះ ព្យាការី ឡូត លោកស្រីតែងតែលួចចេញទៅដុតភ្លើង បង្កើតផ្សែង ឬប្រាប់ជនទុច្ចរិតដើម្បីឲ្យពួកគេមកធ្វើបាបភ្ញៀវទាំងនោះ (Surah At-Tahrim: 10)។\n\nថ្ងៃមួយ ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់បានបញ្ជូនទេវតាយ៉ាងថ្លៃថ្នូរ ៣ អង្គ (រួមមាន ទេវតា ជុប្រ៊ីល - Jibril, មីកាអែល - Mika'il, និង អ៊ីស្រាហ្វីល - Israfil) ក្នុងទម្រង់ជាបុរសវ័យក្មេង ស្រស់សង្ហាឥតខ្ចោះ និងមានក្លិនក្រអូប។ ទេវតាទាំងនោះបានចូលទៅជួប ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ជាដំបូងដើម្បីផ្តល់ដំណឹងល្អអំពីកំណើត ព្យាការី អ៊ីសហក និងផ្តល់ដំណឹងអំពីការបំផ្លាញប្រជាជាតិសូដូម។ បន្ទាប់មក ទេវតាទាំងនោះបានធ្វើដំណើរមកកាន់ផ្ទះរបស់ ព្យាការី ឡូត (AS) នៅក្រុងសូដូម។ នៅពេលឃើញភ្ញៀវវ័យក្មេងដ៏ស្រស់ស្អាតទាំងនោះ ព្យាការី ឡូត មានការព្រួយបារម្ភ និងតប់ប្រមល់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងចិត្ត ដោយពោលថា ៖ «នេះគឺជាថ្ងៃដ៏លំបាកបំផុត!» (Surah Hud: 77) ព្រោះលោកដឹងពីភាពសាហាវព្រៃផ្សៃនៃប្រជាជនរបស់លោក។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ ហ្វូងជនទុច្ចរិតចោមរោមផ្ទះ និងការបើកចំហអត្តសញ្ញាណទេវតា",
                    "content": "នៅពេលដែលភ្ញៀវដ៏ស្រស់ស្អាតបានចូលក្នុងផ្ទះ ប្រពន្ធក្បត់របស់ ព្យាការី ឡូត បានលួចរត់ចេញទៅប្រាប់ជនទុច្ចរិតក្នុងក្រុងថា ៖ «នៅក្នុងផ្ទះរបស់ ឡូត មានបុរសកម្លោះស្រស់ស្អាតបំផុតដែលខ្ញុំមិនធ្លាប់ឃើញពីមុនមកឡើយ!»។ រំពេចនោះ ហ្វូងជនទុច្ចរិតទូទាំងក្រុងបានរត់មកចោមរោមផ្ទះរបស់ ព្យាការី ឡូត យ៉ាងពុះកញ្ជ្រោល និងបានបុកទ្វារព្យាយាមចូលទៅចាប់ភ្ញៀវ (Surah Hud: 78)។\n\nព្យាការី ឡូត (AS) បានចេញទៅឈររាំងទ្វារ ហើយអំពាវនាវពួកគេដោយក្តីសោកសង្រេង ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំเอើយ! នេះគឺជាកូនស្រី (ស្ត្រីក្នុងក្រុង) របស់ខ្ញុំ ពួកនាងស្អាតស្អំជាងសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា! ចូរអ្នករាល់គ្នាខ្លាចព្រះអល់ឡោះ ហើយកុំធ្វើឲ្យខ្ញុំអាម៉ាស់មុខចំពោះភ្ញៀវរបស់ខ្ញុំឡើយ! តើគ្មានបុរសម្នាក់ដែលមានគំនិតត្រឹមត្រូវក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាទេឬ?» (Surah Hud: 78)។ ជនទុច្ចរិតបានឆ្លើយតបដោយអាកប្បកិរិយាថោកទាបថា ៖ «អ្នកពិតជាបានដឹងហើយថា ពួកយើងគ្មានតម្រូវការលើកូនស្រីរបស់អ្នកឡើយ ហើយអ្នកពិតជាដឹងនូវអ្វីដែលពួកយើងចង់បាន!»។ ព្យាការី ឡូត ស្រែកថ្ងូរថា ៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំមានកម្លាំងតតាំងនឹងអ្នករាល់គ្នា ឬមានបង្អែកដ៏រឹងមាំ (កុលសម្ព័ន្ធជួយ) តើល្អយ៉ាងណា!» (Surah Hud: 80)។ នៅពេលនោះ ទេវតា ជុប្រ៊ីល (AS) បានប្រកាសប្រាប់លោកថា ៖ «ឱ ឡូត! ពិតណាស់ ពួកយើងគឺជាអ្នកប្រដៅ (ទេវតា) នៃព្រះអម្ចាស់របស់អ្នក! ពួកគេនឹងមិនអាចប៉ះពាល់អ្នកបានឡើយ!» (Surah Hud: 81)។ ទេវតា ជុប្រ៊ីល បានប្រើស្លាបរបស់លោកបក់ផ្ទប់មុខហ្វូងជនទុច្ចរិតដែលបុកទ្វារ បណ្តាលឲ្យភ្នែករបស់ពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាខ្វាក់ងងឹតសឈឹងភ្លាមៗ (Surah Al-Qamar: 37)! ពួកគេបានស្រែកថ្ងូរដោយការឈឺចាប់ និងស្ទាបជញ្ជាំងរត់ថយក្រោយវិញ។"
                },
                {
                    "chapter me": 5,
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ការចាកចេញនៅពេលយប់ងងឹត និងការកាត់ទោសប្រពន្ធក្បត់",
                    "content": "ទេវតាបានបញ្ជា ព្យាការី ឡូត (AS) ថា ៖ «ចូរអ្នក និងគ្រួសាររបស់អ្នកចាកចេញពីក្រុងនេះនៅភាគមួយនៃយប់ងងឹត ហើយកុំឲ្យមាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាងាកក្រោយមើលឡើយ លើកលែងតែប្រពន្ធរបស់អ្នក! ពិតណាស់ អ្វីដែលនឹងធ្លាក់លើពួកគេ នឹងធ្លាក់លើនាងដែរ! ពិតណាស់ សន្យានៃទណ្ឌកម្មរបស់ពួកគេគឺនៅពេលព្រឹកព្រលឹម! តើព្រឹកព្រលឹមមិនជិតដល់ហើយទេឬ?» (Surah Hud: 81)។\n\nនៅពាក់កណ្តាលយប់ងងឹត ព្យាការី ឡូត (AS) រួមជាមួយកូនស្រី និងអ្នកที่มีជំនឿត្រឹមត្រូវ បានធ្វើដំណើរចាកចេញពីក្រុងសូដូមដោយស្ងាត់ស្ងៀម។ ប្រពន្ធក្បត់របស់លោកបានដើរតាមពីក្រោយ ប៉ុន្តែចិត្តរបស់នាងនៅតែជាប់ជំពាក់នឹងជនទុច្ចរិតក្នុងក្រុង។ នៅពេលដែលព្រឹកព្រលឹមឈានមកដល់ សំឡេងផ្ទុះ និងសម្រែកទណ្ឌកម្មដ៏រន្ធត់បានលាន់ឡើង នាងបានល្មើសបញ្ជា ហើយបានងាកក្រោយស្រែកថា ៖ «ឱ ប្រជាជនរបស់ខ្ញុំ!» រំពេចនោះ ថ្មដុតពីផ្ទៃមេឃបានធ្លាក់មកបុកក្បាលនាង បណ្តាលឲ្យនាងស្លាប់ភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែង ជាទណ្ឌកម្មនៃអ្នកក្បត់ (Surah Al-A'raf: 83)।"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ ទណ្ឌកម្មក្រឡាប់ផ្ទៃដី (Al-Mu'tafikah) និងមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រអមតៈ",
                    "content": "នៅពេលព្រះអាទិត្យរះឡើង ព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់បានប្រទានទណ្ឌកម្មដ៏រន្ធត់បំផុត និងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ៖ ទេវតា ជុប្រ៊ីល (AS) បានចាក់ស្លាបរបស់លោកចូលទៅក្រោមដីនៃក្រុងសូដូម និងក្រុងជុំវិញ ហើយបានលើកផ្ទៃដីក្រុងទាំងមូលឡើងទៅលើអាកាស រហូតដល់ទេវតានៅលើផ្ទៃមេឃបានឮសំឡេងឆ្កែព្រុស និងមាន់រងាវនៃក្រុងនោះ។ បន្ទាប់មក លោកបានក្រឡាប់ផ្ទៃដីក្រុងនោះចុះមកក្រោមវិញ (Al-Mu'tafikah - ٱلۡمُؤۡتَفِكَةَ) ដោយយកផ្នែកខាងលើត្រឡប់ទៅខាងក្រោម និងផ្នែកខាងក្រោមទៅខាងលើ (Surah Hud: 82, Surah An-Najm: 53)!\n\nមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអល់ឡោះបានបង្អុរភ្លៀងថ្មដុតពីដីឥដ្ឋស្ងួត (Sijjīl - ﺳِﺠِّﻴﻞٍ) មកលើពួកគេជាបន្តបន្ទាប់ ដោយថ្មនីមួយៗមានកត់ឈ្មោះជនទុច្ចរិតម្នាក់ៗយ៉ាងច្បាស់លាស់ (Surah Hud: 82-83)។ ទីក្រុងសូដូមទាំងមូលត្រូវបានបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីគ្មានសល់ ហើយបានក្លាយជាបឹងទឹកប្រៃពុល និងរាំងស្ងួត ដែលត្រូវគេស្គាល់ថាជា «សមុទ្រស្លាប់» (Dead Sea \/ Bahr Lut) រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ព្រះអល់ឡោះបានប្រកាសថា ៖ «ហើយទណ្ឌកម្មនេះ មិនស្ថិតនៅឆ្ងាយពីពួកជនអយុត្តិធម៌ (គ្រប់ยุគសម័យ) ឡើយ!» (Surah Hud: 83)។ ព្យាការី ឡូត (AS) បានរស់នៅយ៉ាងមានសុខសន្តិភាពក្នុងការថ្វាយបង្គំព្រះអល់ឡោះ ដោយបន្សល់ទុកនូវមរតកនៃសីលធម៌ និងការប្រឆាំងដាច់ខាតចំពោះអំពើអាសអាភាសស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: Lineage, Mission, and the Corrupt City of Sodom",
                    "content": "Prophet Lut (Lot peace be upon him) was the nephew of Prophet Ibrahim (AS). He embraced Tawhid early, migrating from Babylon with Ibrahim and Sarah to Sham. Allah appointed Lut as a Messenger and sent him to the valley of Sodom and Gomorrah near the Dead Sea (Surah Al-Anbiya: 74).\n\nThe people of Sodom were prosperous yet utterly degraded, initiating an unprecedented transgression in human history: homosexuality and sodomy (Fahishah) (Surah Al-A'raf: 80). They also robbed travelers and committed wickedness openly in their gatherings."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: Calling to Purity and Arrogant Defiance",
                    "content": "Prophet Lut preached earnestly: 'O my people, worship Allah! Will you not fear Him? I am to you a trustworthy messenger' (Surah Ash-Shu'ara: 161-163). He rebuked their unnatural desires: 'Do you approach males among the worlds and leave what your Lord has created for you of your wives?' (Surah Ash-Shu'ara: 165-166).\n\nInstead of repenting, the defiant citizens mocked him: 'Bring upon us the punishment of Allah if you are of the truthful!' (Surah Al-'Ankabut: 29), threatening to expel Lut and his family for being 'people who keep themselves pure' (Surah Al-A'raf: 82)."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: Treachery of Lut's Wife and Arrival of the Angels",
                    "content": "Inside Lut\\'s household, his wife (Wa\\'ilah) harbored betrayal, secretly informing the wicked townsmen whenever guests arrived (Surah At-Tahrim: 10).\n\nAllah dispatched three honored angels (Jibril, Mika\\'il, Israfil) in the form of handsome young men. After visiting Ibrahim, they arrived at Lut\\'s house. Seeing their beauty, Lut felt immense anguish, fearing his people\\'s wickedness: 'This is a dreadful day!' (Surah Hud: 77)."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Wicked Mob and the Blinding Miracle",
                    "content": "Lut\\'s treacherous wife alerted the town, and an agitated mob rushed to surround his house, attempting to break down the doors (Surah Hud: 78). Lut pleaded desperately: 'O my people, these are my daughters (women of the nation); they are purer for you. Fear Allah and do not disgrace me regarding my guests!'\n\nThe mob arrogantly refused. Thereupon, Angel Jibril reassured Lut: 'O Lut, we are messengers of your Lord; they will never reach you!' Jibril struck the mob with his wing, instantly blinding every attacker (Surah Al-Qamar: 37), leaving them stumbling in pain."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: Night Departure and the Doom of the Traitorous Wife",
                    "content": "The angels instructed Lut: 'Travel with your family in a portion of the night and let not one of you look back—except your wife; indeed, what strikes them will strike her. Indeed, their appointment is for the morning' (Surah Hud: 81).\n\nAt midnight, Lut and his daughters departed safely. As dawn broke and divine retribution began, his wife disobeyed and turned back to look, whereupon a striking stone crushed her instantly."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: The Overturned City (Al-Mu'tafikah) and Timeless Moral",
                    "chapter me": 6,
                    "content": "At sunrise, Allah executed a terrifying judgment: Angel Jibril lifted the entire land of Sodom into the sky and flipped it upside down (Al-Mu\\'tafikah) (Surah Hud: 82, Surah An-Najm: 53).\n\nAllah then rained marked stones of baked clay upon them (Sijjīl), submerging Sodom into the toxic Dead Sea. Allah warns: 'And this punishment is not far from the wrongdoers' (Surah Hud: 83)."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Al-A'raf (7:80-84)",
                    "arabic": "وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّنَ الْعَالَمِينَ",
                    "khmer": "ហើយ (ចូររំលឹក) ឡូត នៅពេលដែលលោកបានពោលទៅកាន់ប្រជាជនរបស់លោកថា ៖ តើអ្នករាល់គ្នាប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាស ដែលគ្មានមនុស្សលោកណាមួយនៅលើផែនដីធ្លាប់ប្រព្រឹត្តមុនអ្នករាល់គ្នាឬ?...",
                    "english": "And [remember] Lot, when he said to his people: Do you commit immorality such as no one among the worlds has committed before you?..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Hud (11:77-83)",
                    "arabic": "فَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَٰذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ",
                    "khmer": "ហើយនៅពេលដែលពួកអ្នកប្រដៅ (ទេវតា) របស់យើងបានមកដល់ឡូត លោកមានការព្រួយបារម្ភ និងតប់ប្រមល់យ៉ាងខ្លាំង ហើយបានពោលថា ៖ នេះគឺជាថ្ងៃដ៏លំបាកបំផុត!...",
                    "english": "And when Our messengers came to Lot, he was distressed for them and felt for them great discomfort and said: This is a dreadful day!..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Ash-Shu'ara (26:160-175)",
                    "arabic": "كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ * إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ",
                    "khmer": "ប្រជាជនរបស់ឡូតបានបដិសេធពួកអ្នកប្រដៅ នៅពេលដែលបងប្អូនរបស់ពួកគេគឺឡូតបានពោលទៅកាន់ពួកគេថា ៖ តើអ្នករាល់គ្នាប្រយ័ត្នប្រយែងដែរឬទេ?...",
                    "english": "The people of Lot denied the messengers when their brother Lot said to them: Will you not fear Allah?..."
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Qamar (54:33-40)",
                    "arabic": "كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ * إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّا آلَ لُوطٍ ۖ نَّجَّيْنَاهُم بِسَحَرٍ",
                    "khmer": "ប្រជាជនរបស់ឡូតបានបដិសេធការព្រមាន ពិតណាស់ យើងបានបញ្ជូនខ្យល់ព្យុះបក់បោកថ្មមកលើពួកគេ លើកលែងតែគ្រួសាររបស់ឡូត ដែលយើងបានសង្គ្រោះនៅពេលព្រឹកព្រលឹម...",
                    "english": "The people of Lot denied the warnings. Indeed, We sent upon them a storm of stones, except the family of Lot - We saved them before dawn..."
                },
                {
                    "surah": "Surah At-Tahrim (66:10)",
                    "arabic": "ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ ۖ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا",
                    "khmer": "ព្រះអល់ឡោះបានពោលជាឧទាហរណ៍ចំពោះពួកដែលបដិសេធ គឺប្រពន្ធរបស់នូហ៍ និងប្រពន្ធរបស់ឡូត អ្នកទាំងពីរស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងនៃអ្នកបម្រើដ៏ល្អពីររូបក្នុងចំណោមអ្នកបម្រើរបស់យើង ប៉ុន្តែអ្នកទាំងពីរបានលួចក្បត់ប្តី...",
                    "english": "Allah presents an example of those who disbelieved: the wife of Noah and the wife of Lot. They were under two of Our righteous servants but betrayed them..."
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sunan Abi Dawud (4462) & Jami at-Tirmidhi (1456)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «អ្នកណាដែលអ្នករាល់គ្នាជួបឃើញកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើនៃប្រជាជាតិរបស់ឡូត (អំពើស្រឡាញ់ និងរួមភេទរវាងបុរសនិងបុរស) ចូរអ្នករាល់គ្នាកាត់ទោសអ្នកប្រព្រឹត្ត និងអ្នកដែលត្រូវគេប្រព្រឹត្តលើ!» (ដោយសារវាជាបទល្មើសឧក្រិដ្ឋអសីលធម៌ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងសង្គម)។",
                    "text_english": "The Messenger of Allah (ﷺ) said: \"Whoever you find doing the action of the people of Lot, execute the one who does it and the one to whom it is done.\""
                },
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3347)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «សូមព្រះអល់ឡោះប្រទានមេត្តាករុណាដល់ ឡូត! ពិតណាស់ លោកធ្លាប់បានជ្រកកោននៅជិតបង្អែកដ៏រឹងមាំបំផុត (គឺព្រះអល់ឡោះជាម្ចាស់)»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"May Allah bestow His Mercy on Lot! He indeed used to seek refuge in a strong support (Allah Almighty).\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "អំពើស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា (Homosexuality\/Sodomy) គឺជាអំពើអាសអាភាស (Fahishah) ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដែលបំផ្លាញសីលធម៌សង្គម និងប្រឆាំងនឹងធម្មជាតិដែលព្រះបានបង្កើត។",
                "ការតស៊ូអំពាវនាវរបស់ព្យាការី ឡូត គឺជាគំរូនៃភាពក្លាហានក្នុងការប្រឈមមុខនឹងសង្គមដែលអសីលធម៌ និងពុករលួយ។",
                "ការក្បត់សាសនារបស់ប្រពន្ធព្យាការី ឡូត បង្ហាញថា ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ ឬការធ្វើជាប្រពន្ធព្យាការី មិនអាចជួយសង្គ្រោះមនុស្សបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន។",
                "ព្រះអល់ឡោះគឺជាបង្អែកដ៏រឹងមាំបំផុត (Cornerstone) នៅពេលដែលមនុស្សស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាក និងគ្មានការគាំទ្រពីមនុស្សជុំវិញ។",
                "ទណ្ឌកម្មនៃព្រះអល់ឡោះលើប្រជាជាតិសូដូម (ការក្រឡាប់ផ្ទៃដី និងភ្លៀងថ្មដុត) គឺជាមេរៀន និងសញ្ញាព្រមានអមតៈសម្រាប់មនុស្សជាតិគ្រប់ยุគសម័យ។",
                "ព្រះអល់ឡោះតែងតែសង្គ្រោះអ្នកที่มีជំនឿត្រឹមត្រូវ និងបរិសុទ្ធ ចេញពីទណ្ឌកម្ម និងគ្រោះមហន្តរាយជាកំហិត។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T09:08:57.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 8,
            "order_number": 8,
            "slug": "ismail",
            "name_arabic": "إسماعيل عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល (Ismail \/ Ishmael)",
            "name_english": "Prophet Ismail (PBUH)",
            "title_arabic": "ذبيح الله",
            "title_khmer": "អ្នកកសាងវិហារកាក់អ៍ពះ (Builder of the Kaaba)",
            "title_english": "Builder of the Kaaba",
            "era": "សម័យកាលមេកាស់ (Makkah)",
            "quran_mentions_count": 12,
            "key_surahs": [
                "Al-Baqarah",
                "Maryam",
                "As-Saffat"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល (Ismail \/ Ishmael عليه السلام) គឺជាកូនប្រុសច្បងរបស់ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim AS) ជាមួយលោកស្រី ហាជ័រ (Hajar)។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារភាពអត់ធ្មត់ ភាពស្តាប់បង្គាប់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងការលះបង់យ៉ាងអស្ចារ្យចំពោះព្រះអល់ឡោះ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗក្នុងជីវិតរបស់លោកមានដូចជា ការរកឃើញប្រភពទឹកហ្សាំហ្សាំ (Zamzam) ការសាងសង់វិហារកាក់អ៍ពះ (Kaaba) ជាមួយឪពុករបស់លោក និងព្រឹត្តិការណ៍សាកល្បងដ៏ធំនៃការបូជា (Qurbani) ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាប្រពៃណីបុណ្យ អ៊ីឌុលអ័ដហា (Eid al-Adha)។ លោកគឺជាបុព្វបុរសនៃជនជាតិអារ៉ាប់ និងជាជីដូនជីតារបស់ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ)។",
            "summary_english": "Prophet Ismail (Ishmael peace be upon him) was the firstborn son of Prophet Ibrahim (AS) and Hajar. He is universally renowned for his immense patience, unwavering obedience, and supreme submission to Allah. Major events in his life include the miraculous spring of Zamzam, the rebuilding of the Kaaba with his father, and the profound test of sacrifice (Qurbani) which established the tradition of Eid al-Adha. He is the patriarch of the Arabs and a direct ancestor of Prophet Muhammad (ﷺ).",
            "story_khmer": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "កណ្ឌទី ១ ៖ កំណើត និងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ជ្រលងភ្នំស្ងាត់ជ្រងំ (Makkah)",
                    "content": "ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibrahim AS) មិនមានបុត្រអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ នៅពេលដែលលោកមានវ័យចាស់ជរា លោកស្រី សារ៉ោះ (Sarah) បានយល់ព្រមឲ្យលោកមានភរិយាមួយទៀតគឺលោកស្រី ហាជ័រ (Hajar)។ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានកូនប្រុសមួយដ៏ប្រពៃ គឺ ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល (Ismail AS)។\n\nនៅពេល អ៊ីស្មាអែល នៅជាទារកបៅដោះ ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម នាំប្រពន្ធ និងកូនទៅទុកចោលនៅជ្រលងភ្នំមួយដែលគ្មានរុក្ខជាតិ និងគ្មានមនុស្សរស់នៅ (គឺទីក្រុងម៉ាក្កហ៍ ឬ Makkah នាពេលបច្ចុប្បន្ន)។ លោកស្រី ហាជ័រ បានសួរដោយក្តីបារម្ភថា ៖ «តើអ្នកទុកពួកយើងនៅទីនេះឲ្យរស់នៅជាមួយនរណា?» ប៉ុន្តែនៅពេលដឹងថាវាជាបញ្ជារបស់ព្រះអល់ឡោះ លោកស្រីបានតបដោយជំនឿមុតមាំថា ៖ «បើដូច្នេះមែន ទ្រង់ប្រាកដជាមិនបោះបង់ពួកយើងចោលឡើយ!»។ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានដើរចេញទៅ ហើយលើកដៃបួងសួងសុំឲ្យព្រះអល់ឡោះថែរក្សាពួកគេ និងធ្វើឲ្យទីនេះក្លាយជាទីក្រុងដ៏មានសុវត្ថិភាព (Surah Ibrahim: 37)។"
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "កណ្ឌទី ២ ៖ ទឹកភ្នែកម្តាយ និងអព្ភូតហេតុនៃប្រភពទឹកហ្សាំហ្សាំ (Zamzam)",
                    "content": "មិនយូរប៉ុន្មាន ទឹកដោះ និងទឹកសម្រាប់ផឹកបានអស់។ ទារក អ៊ីស្មាអែល បានយំដោយសារភាពស្រេកឃ្លានយ៉ាងខ្លាំង។ ដោយក្តីអាណិតកូន លោកស្រី ហាជ័រ បានរត់ចុះឡើងៗរវាងភ្នំ ស្វរហ្វា (Safa) និងភ្នំ ម៉ារ៉វ៉ះ (Marwah) ចំនួន ៧ ដង ដើម្បីស្វែងរកជំនួយ។ ការរត់ចុះឡើងនេះ ក្រោយមកបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចមួយ (Sa'i) នៅក្នុងបុណ្យហាជ្ជ (Hajj) (Surah Al-Baqarah: 158)។\n\nនៅពេលលោកស្រីត្រឡប់មករកកូនវិញ ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជូនទេវតា ជុប្រ៊ីល (Jibril AS) មក។ ទេវតាបានវាយដីដោយស្លាប (ឬទារក អ៊ីស្មាអែល យកកែងជើងកេះដី) រំពេចនោះ ប្រភពទឹកដ៏ថ្លាឈ្វេងបានផុសឡើង! លោកស្រី ហាជ័រ ប្រញាប់ប្រញាល់ទប់ទឹកនោះកុំឲ្យហូរទៅឆ្ងាយ ដោយពោលពាក្យថា «ហ្សាំហ្សាំ» (Zamzam - មានន័យថា បញ្ឈប់ ឬប្រមូលផ្តុំ)។ ទឹកហ្សាំហ្សាំបានក្លាយជាប្រភពទឹកបរិសុទ្ធដែលផ្តល់ជីវិតដល់ទីក្រុងម៉ាក្កហ៍រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។"
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "កណ្ឌទី ៣ ៖ ការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិជួរហ៊ូម (Jurhum) និងការធំធាត់",
                    "content": "ដោយសារតែមានប្រភពទឹកហ្សាំហ្សាំ សត្វស្លាបបានហើរមកក្រវែលទីនោះ។ កុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មួយឈ្មោះ ជួរហ៊ូម (Jurhum) ដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ បានសុំអនុញ្ញាតពីលោកស្រី ហាជ័រ ដើម្បីតាំងទីលំនៅនៅទីនោះ។ ទីក្រុងម៉ាក្កហ៍ក៏ចាប់ផ្តើមមានមនុស្សរស់នៅ។\n\nអ៊ីស្មាអែល បានធំធាត់ឡើងក្នុងចំណោមជនជាតិអារ៉ាប់ ជួរហ៊ូម។ លោកបានរៀនភាសាអារ៉ាប់យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ (ក្លាយជាជនជាតិអារ៉ាប់ Musta'ribah) ហើយបានហ្វឹកហាត់ក្បាច់គុន និងការបាញ់ធ្នូយ៉ាងពូកែ។ ក្រោយមក លោកបានរៀបការជាមួយស្ត្រីម្នាក់ក្នុងកុលសម្ព័ន្ធជួរហ៊ូម។ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម តែងតែមកសួរសុខទុក្ខពួកគេម្តងម្កាល។ ទោះជាបាត់បង់ម្តាយជាទីស្រឡាញ់ (លោកស្រី ហាជ័រ) នៅពេលធំវ័យក៏ដោយ អ៊ីស្មាអែល នៅតែរក្សាបាននូវអត្តចរិតល្អប្រពៃ និងភាពកតញ្ញូជានិច្ច។"
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "កណ្ឌទី ៤ ៖ សុបិននៃការសាកល្បង និងការបូជាដ៏អស្ចារ្យ (The Great Sacrifice)",
                    "content": "នៅពេល អ៊ីស្មាអែល ឈានចូលវ័យជំទង់ (វ័យដែលអាចជួយធ្វើការឪពុកបាន) ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានឃើញសុបិនមួយច្បាស់លាស់ពីព្រះអល់ឡោះបញ្ជាឲ្យលោកអារកកូនប្រុសសម្លាប់ជាការបូជា (Qurbani)។ ដោយយល់ថា សុបិនរបស់ព្យាការីគឺជាវ៉ាហ៊ី (វិវរណៈ) លោកបានសួរកូនដោយក្តីសោកសង្រេងថា ៖ «ឱ កូនប្រុសរបស់ពុក! ពិតណាស់ ពុកបានឃើញក្នុងសុបិនថា ពុកកំពុងតែអារកកូនសម្លាប់ជាការបូជា។ ចូរប្រាប់ពុកមក តើកូនយល់យ៉ាងណាដែរ?» (Surah As-Saffat: 102)។\n\nដោយមិនមានការភ័យខ្លាច ឬរារែកសូម្បីតែបន្តិច យុវជន អ៊ីស្មាអែល បានឆ្លើយតបដោយភាពស្តាប់បង្គាប់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា ៖ «ឱ ឪពុករបស់ខ្ញុំ! សូមលោកអនុវត្តនូវអ្វីដែលព្រះបានបញ្ជាមកលើលោកចុះ! លោកនឹងឃើញខ្ញុំ (បើសិនព្រះអល់ឡោះសព្វព្រះទ័យ) ជាអ្នកដែលមានការអត់ធ្មត់បំផុត!» (Surah As-Saffat: 102)។ នេះគឺជាកំពូលនៃការលះបង់ទាំងឪពុក និងកូន ដែលសុខចិត្តបូជាជីវិតដើម្បីព្រះជាម្ចាស់។"
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "កណ្ឌទី ៥ ៖ ការសង្គ្រោះពីព្រះអល់ឡោះ និងការផ្តួចផ្តើមបុណ្យ អ៊ីឌុលអ័ដហា",
                    "content": "នៅពេលដែល ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម បានផ្តួលកូនប្រុសទៅលើដី (ផ្កាប់មុខកុំឲ្យឃើញមុខគ្នានៅពេលអារ) ហើយរៀបនឹងដាក់កាំបិតលើកញ្ចឹងក អព្ភូតហេតុដ៏ធំក៏បានកើតឡើង! ព្រះអល់ឡោះបានត្រាស់ហៅលោកថា ៖ «ឱ អ៊ីប្រាហ៊ីម เอើយ! ពិតណាស់ អ្នកបានធ្វើឲ្យសុបិននោះក្លាយជាការពិតហើយ! ពិតណាស់ របៀបនេះហើយដែលយើងតបស្នងរង្វាន់ដល់អ្នកសាងអំពើល្អ! ពិតណាស់ នេះគឺជាការសាកល្បងដ៏ជាក់ច្បាស់មួយ!» (Surah As-Saffat: 104-106)។\n\nព្រះអល់ឡោះបានប្រទានសត្វចៀមដ៏ធំមួយ (មកពីឋានសួគ៌) ជំនួសឲ្យការបូជាជីវិត អ៊ីស្មាអែល (Surah As-Saffat: 107)។ ការសាកល្បងនេះបានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យយ៉ាងត្រចះត្រចង់។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានមូស្លីមទូទាំងពិភពលោកប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហៅថាបុណ្យ អ៊ីឌុលអ័ដហា (Eid al-Adha) និងការធ្វើ គួរបាន (Qurbani - កាប់សត្វពាហនៈចែកទាន) ដើម្បីរំលឹកពីគំរូនៃភាពស្តាប់បង្គាប់របស់ឪពុក និងកូន។"
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "កណ្ឌទី ៦ ៖ ការកសាងវិហារកាក់អ៍ពះ (Kaaba) និងបេសកកម្មបន្តវេន",
                    "content": "ក្រោយមក ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជាឲ្យ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម សាងសង់ផ្ទះគោរពសក្ការៈដំបូងបង្អស់សម្រាប់មនុស្សជាតិ គឺ វិហារកាក់អ៍ពះ (Kaaba) នៅទីក្រុងម៉ាក្កហ៍។ ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល បានជួយឪពុករបស់លោកយ៉ាងសកម្ម ដោយជញ្ជូនថ្ម និងសាងសង់ជញ្ជាំង។ ពេលកំពុងសាងសង់ អ្នកទាំងពីរបានបួងសួងថា ៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃយើងខ្ញុំ! សូមទ្រង់ទទួលយក (អំពើល្អ) ពីយើងខ្ញុំផង! ពិតណាស់ ទ្រង់គឺជាមហាឮ និងមហាដឹង!» (Surah Al-Baqarah: 127)។\n\nបន្ទាប់ពីសាងសង់រួច ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល ត្រូវបានចាត់តាំងជាព្យាការីដើម្បីបង្រៀនប្រជាជនអារ៉ាប់នៅតំបន់នោះ។ លោកតែងតែដាស់តឿនគ្រួសារ និងប្រជាជនរបស់លោកឲ្យថ្វាយបង្គំព្រះ និងបរិច្ចាគទាន (Zakat) ជានិច្ច (Surah Maryam: 54-55)។ លោកបានបន្សល់ទុកនូវកូនចៅអារ៉ាប់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលគេស្គាល់ថា អារ៉ាប់អាដណាន (Adnanites) ហើយពីពូជពង្សរបស់លោកនេះហើយ ទើបផុសចេញនូវព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់ គឺ ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលបាននាំយកសច្ចធម៌មកបំភ្លឺពិភពលោកម្តងទៀត។"
                }
            ],
            "story_english": [
                {
                    "chapter": 1,
                    "title": "Chapter 1: Birth and Journey to the Barren Valley (Makkah)",
                    "content": "Prophet Ibrahim (AS) had no children for many years. When he grew old, his wife Sarah agreed for him to marry Hajar. Soon after, Allah blessed them with a wonderful son, Prophet Ismail (AS).\n\nWhen Ismail was a nursing infant, Allah commanded Ibrahim to leave his wife and child in a barren, uninhabited valley (present-day Makkah). Hajar worriedly asked, 'Who are you leaving us with here?' But upon realizing it was Allah's command, she responded with firm faith, 'Then He will not abandon us!' Ibrahim departed and prayed to Allah to protect them and make the city a place of safety."
                },
                {
                    "chapter": 2,
                    "title": "Chapter 2: A Mother's Tears and the Miracle of Zamzam",
                    "content": "Soon, their milk and water ran out. The infant Ismail cried from severe hunger. Out of pity for her child, Hajar ran back and forth between the mountains of Safa and Marwah seven times seeking help. This running later became a mandatory ritual (Sa'i) in Hajj.\n\nWhen she returned to her child, Allah sent Angel Jibril (AS). The angel struck the ground with his wing (or the infant Ismail scraped it with his heel), and suddenly, a crystal-clear spring gushed forth! Hajar rushed to contain the water, saying 'Zamzam' (meaning 'stop' or 'gather'). Zamzam became the sacred spring that gave life to Makkah to this day."
                },
                {
                    "chapter": 3,
                    "title": "Chapter 3: The Settlement of Jurhum and Growing Up",
                    "content": "Because of the Zamzam spring, birds began to circle the area. A passing Arab tribe named Jurhum asked Hajar for permission to settle there, and Makkah began to be inhabited.\n\nIsmail grew up among the Jurhum Arabs. He learned Arabic fluently and became highly skilled in martial arts and archery. Later, he married a woman from the Jurhum tribe. Prophet Ibrahim would occasionally visit them. Despite losing his beloved mother (Hajar) as he grew older, Ismail always maintained excellent character and filial piety."
                },
                {
                    "chapter": 4,
                    "title": "Chapter 4: The Dream of the Great Sacrifice",
                    "content": "When Ismail reached the age of puberty (old enough to help his father work), Prophet Ibrahim saw a clear dream from Allah commanding him to sacrifice his son. Understanding that a prophet's dream is revelation, he asked his son with sorrow: 'O my son! Indeed I have seen in a dream that I must sacrifice you. So tell me, what do you think?'\n\nWithout any fear or hesitation, the young Ismail replied with supreme obedience: 'O my father! Do as you are commanded. You will find me, if Allah wills, of the steadfast!' This was the pinnacle of devotion from both father and son, willing to sacrifice life for God."
                },
                {
                    "chapter": 5,
                    "title": "Chapter 5: Divine Rescue and the Initiation of Eid al-Adha",
                    "content": "When Prophet Ibrahim laid his son face down on the ground and was about to place the knife on his neck, a great miracle occurred! Allah called out to him: 'O Ibrahim! You have already fulfilled the vision. Indeed, this is how We reward the doers of good. Indeed, this was a clear trial.'\n\nAllah provided a large ram (from Paradise) as a ransom for Ismail's life. This trial ended in glorious success. This event is celebrated by Muslims worldwide every year as Eid al-Adha, performing Qurbani (sacrificing an animal for charity) to commemorate the obedience of the father and son."
                },
                {
                    "chapter": 6,
                    "title": "Chapter 6: Building the Kaaba and the Continuing Mission",
                    "content": "Later, Allah commanded Prophet Ibrahim to build the first house of worship for humanity, the Kaaba in Makkah. Prophet Ismail actively helped his father, carrying stones and building the walls. While building, they both prayed: 'Our Lord! Accept this from us. Indeed, You are the Hearing, the Knowing.'\n\nAfter its construction, Prophet Ismail was appointed as a prophet to teach the Arabs in that region. He constantly urged his family and people to pray and give charity (Zakat). He left behind a multitude of Arab descendants known as Adnanites, and from this lineage emerged the final Prophet, Muhammad (ﷺ), who brought truth to illuminate the world once more."
                }
            ],
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Surah Maryam (19:54-55)",
                    "arabic": "وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَّبِيًّا * وَكَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَكَانَ عِندَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا",
                    "khmer": "ហើយចូររំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរអំពី អ៊ីស្មាអែល។ ពិតណាស់ គាត់គឺជាអ្នកដែលស្មោះត្រង់នឹងការសន្យា ហើយគាត់គឺជាអ្នកនាំសារ និងជាព្យាការីម្នាក់។ ហើយគាត់តែងតែបង្គាប់គ្រួសាររបស់គាត់ឲ្យសឡាត និងបរិច្ចាគហ្សាកាត់ ហើយគាត់គឺជាទីគាប់ព្រះទ័យនៅចំពោះព្រះអម្ចាស់របស់គាត់។",
                    "english": "And mention in the Book, Ishmael. Indeed, he was true to his promise, and he was a messenger and a prophet. And he used to enjoin on his people prayer and zakah and was to his Lord pleasing."
                },
                {
                    "surah": "Surah As-Saffat (37:101-102)",
                    "arabic": "فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ * فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ ۚ قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ ۖ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ",
                    "khmer": "ដូច្នេះ យើងបានផ្តល់ដំណឹងល្អដល់គាត់ (អ៊ីប្រាហ៊ីម) អំពីកូនប្រុសមួយដែលមានភាពអត់ធ្មត់ និងទន់ភ្លន់។ លុះពេលកូននោះឈានដល់វ័យអាចធ្វើការជាមួយគាត់ គាត់បានពោលថា ៖ «ឱកូនប្រុសរបស់ពុក! ពិតណាស់ ពុកបានឃើញក្នុងសុបិនថា ពុកកំពុងអារកកូន (ជាការបូជា) ចូរប្រាប់ពុកមក តើកូនយល់យ៉ាងណា?» កូនបានឆ្លើយថា ៖ «ឱឪពុករបស់ខ្ញុំ! សូមលោកអនុវត្តនូវអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាមកចុះ លោកនឹងឃើញខ្ញុំ បើសិនព្រះអល់ឡោះសព្វព្រះទ័យ ជាអ្នកដែលមានការអត់ធ្មត់!»",
                    "english": "So We gave him good tidings of a forbearing boy. And when he reached with him [the age of] exertion, he said, \"O my son, indeed I have seen in a dream that I [must] sacrifice you, so see what you think.\" He said, \"O my father, do as you are commanded. You will find me, if Allah wills, of the steadfast.\""
                },
                {
                    "surah": "Surah Al-Baqarah (2:127)",
                    "arabic": "وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ",
                    "khmer": "ហើយ (ចូររំលឹក) នៅពេលដែល អ៊ីប្រាហ៊ីម បានលើកសាងសង់គ្រឹះនៃផ្ទះ (កាក់អ៍ពះ) ព្រមជាមួយ អ៊ីស្មាអែល (ដោយបួងសួងថា) ៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃយើងខ្ញុំ! សូមទ្រង់ទទួលយក (អំពើល្អ) ពីយើងខ្ញុំផង! ពិតណាស់ ទ្រង់គឺជាមហាឮ និងមហាដឹង!»",
                    "english": "And [mention] when Abraham was raising the foundations of the House and [with him] Ishmael, [saying], \"Our Lord, accept [this] from us. Indeed You are the Hearing, the Knowing.\""
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (3364) - summarized",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីប្រវត្តិរបស់លោកស្រី ហាជ័រ និងទារក អ៊ីស្មាអែល នៅទីក្រុងម៉ាក្កហ៍ ការរត់រកទឹក ៧ ដង និងអព្ភូតហេតុនៃទឹកហ្សាំហ្សាំ ដែលបង្កឡើងដោយទេវតា ជុប្រ៊ីល ព្រមទាំងការមកដល់នៃកុលសម្ព័ន្ធជួរហ៊ូម។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) narrated the detailed story of Hajar and infant Ishmael in Makkah, her running 7 times searching for water, the miracle of Zamzam brought by Angel Jibril, and the arrival of the Jurhum tribe."
                },
                {
                    "source": "Sahih Muslim (2276)",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មុហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានបន្ទូលថា ៖ «ពិតណាស់ ព្រះអល់ឡោះបានជ្រើសរើស កីណានោះ (Kinana) ពីកូនចៅរបស់ អ៊ីស្មាអែល ហើយបានជ្រើសរើស គួរ៉ៃស្យ៍ (Quraish) ពីកីណានោះ ហើយបានជ្រើសរើស បាណូហាស៊ីម (Banu Hashim) ពីគួរ៉ៃស្យ៍ ហើយបានជ្រើសរើស ខ្ញុំ ពីបាណូហាស៊ីម»។",
                    "text_english": "The Messenger of Allah (ﷺ) said: \"Verily Allah granted eminence to Kinana from amongst the descendants of Ishmael, and he granted eminence to the Quraish amongst Kinana, and he granted eminence to Banu Hashim amongst the Quraish, and he granted me eminence from the tribe of Banu Hashim.\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ការជឿជាក់លើព្រះអល់ឡោះយ៉ាងមុតមាំ (Tawakkul) ដូចជាលោកស្រី ហាជ័រ នាំមកនូវជំនួយ និងពរជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់។",
                "ការខិតខំប្រឹងប្រែង និងមិនបោះបង់ការសង្ឃឹម (ដូចការរត់រកទឹក ៧ ដង) គឺជាសកម្មភាពដែលព្រះអល់ឡោះពេញចិត្ត និងប្រទានរង្វាន់។",
                "ភាពស្តាប់បង្គាប់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ចំពោះឪពុកម្តាយ និងព្រះជាម្ចាស់ ដូចជាយុវជន អ៊ីស្មាអែល គឺជាគំរូដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់យុវជនគ្រប់រូប។",
                "ការសាកល្បងដ៏ធំ នាំមកនូវរង្វាន់ដ៏ធំ។ ភាពអត់ធ្មត់ក្នុងការសាកល្បងបានប្រែក្លាយទៅជាបុណ្យប្រពៃណី អ៊ីឌុលអ័ដហា ដល់សព្វថ្ងៃ។",
                "ការរួមសហការរវាងឪពុកនិងកូន ក្នុងការកសាងវិហារកាក់អ៍ពះ បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការកសាងសង្គម និងសាសនារួមគ្នាជាគ្រួសារ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T09:49:03.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول"
        },
        {
            "id": 9,
            "order_number": 9,
            "slug": "ishaq",
            "name_arabic": "إسحاق عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីសហក (Ishaq \/ Isaac)",
            "name_english": "Prophet Ishaq (PBUH)",
            "title_arabic": "نبي الله المبشَّر به",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃដំណឹងល្អ (Glad Tidings)",
            "title_english": "Prophet of Good Tidings",
            "era": "សម័យកាលកាណាន (Canaan \/ Palestine)",
            "quran_mentions_count": 17,
            "key_surahs": [
                "Al-Baqarah",
                "Hud",
                "Maryam"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីសហក (Ishaq \/ Isaac) គឺជាកូនប្រុសទី ២ របស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម និងលោកស្រី សារ៉ោះ។ គាត់ជាព្យាការីដ៏សុច្ចរិត ជាឪពុករបស់ ព្យាការី យ៉ាកូប និងជាបុព្វបុរសនៃបណ្តាព្យាការីកូនចៅអ៊ីស្រាអែល។",
            "summary_english": "Prophet Ishaq (PBUH) was the blessed son of Ibrahim and Sarah, father of Ya'qub.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ដំណឹងល្អពីបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ដល់លោកស្រី សារ៉ោះ\r\nបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានផ្តល់ដំណឹងល្អដល់លោកស្រី សារ៉ោះ (Sarah) និង ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម ថានាងនឹងមានផ្ទៃពោះប្រទានកូនប្រុស អ៊ីសហក ទោះបីជាពួកគេមានអាយុចាស់ជរាក៏ដោយ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ កំណើត ព្យាការី អ៊ីសហក និងការធំដឹងក្តីក្នុងសេចក្តីស្ងប់សុខ\r\nអល់ឡោះបានប្រទានកំណើត អ៊ីសហក ធ្វើជាពរជ័យដ៏ធំធេង។ គាត់បានធំដឹងក្តីរៀនសូត្រពីឪពុក (អ៊ីប្រាហ៊ីម) នូវសាសនាឥស្លាម (តាវហ៊ីទ) និងភាពស្មោះត្រង់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ បេសកកម្មព្យាការី និងការណែនាំប្រជាជននៅប៉ាឡេស្ទីន\r\nព្យាការី អ៊ីសហក ត្រូវបានចាត់តាំងជាព្យាការីនៅតំបន់ប៉ាឡេស្ទីន (Sham)។ គាត់បានអំពាវនាវប្រជាជនដោយភាពទន់ភ្លន់ និងសេចក្តីមេត្តាករុណា។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ខ្សែស្រឡាយ និងការប្រទានកូនប្រុស យ៉ាកូប (Ya’qub)\r\nអល់ឡោះបានប្រទានកូនប្រុស យ៉ាកូប (Ya’qub \/ Israel) និង អ៊ីសូ (Esau) ដល់ អ៊ីសហក។ ពី យ៉ាកូប មក ខ្សែស្រឡាយនៃបណ្តាព្យាការីកូនចៅអ៊ីស្រាអែលបានកើតឡើង។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ មរណភាព និងមរតកនៃ ព្យាការី អ៊ីសហក\r\nព្យាការី អ៊ីសហក បានរស់នៅដោយភាពសុច្ចរិត រហូតដល់ទទួលមរណភាពនៅតំបន់ហេប្រុន (Hebron \/ Al-Khalil) ដោយបន្សល់ទុកមរតកជំនឿដ៏បរិសុទ្ធ។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Ishaq (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ដំណឹងល្អ និងពរជ័យពីអល់ឡោះដល់គ្រួសារអ្នកមានជំនឿ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبياً من الصالحين"
        },
        {
            "id": 10,
            "order_number": 10,
            "slug": "yaqub",
            "name_arabic": "يعقوب عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី យ៉ាកូប (Ya'qub \/ Jacob \/ Israel)",
            "name_english": "Prophet Ya'qub (PBUH)",
            "title_arabic": "إسرائيل",
            "title_khmer": "ព្យាការី អ៊ីស្រាអែល (Israel \/ Ya’qub)",
            "title_english": "Israel (Servant of Allah)",
            "era": "សម័យកាលកាណាន & អេហ្ស៊ីប",
            "quran_mentions_count": 16,
            "key_surahs": [
                "Yusuf",
                "Al-Baqarah",
                "Aal-Imran"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី យ៉ាកូប (Ya’qub \/ Jacob \/ Israel) គឺជាកូនប្រុសរបស់ អ៊ីសហក និងជាឪពុករបស់កូនប្រុស ១២ នាក់ (កុលសម្ព័ន្ធ ១២ នៃអ៊ីស្រាអែល)។ គាត់គឺជាគំរូនៃភាពអត់ធ្មត់ដ៏ស្រស់ស្អាត (Sabrun Jameel) ក្នុងការបាត់បង់កូនប្រុស យូស៊ុហ្វ។",
            "summary_english": "Prophet Ya'qub (PBUH) displayed beautiful patience (Sabrun Jamil) during trials and loss.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ កំណើត ព្យាការី យ៉ាកូប (Israel) និងពូជពង្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់\r\nព្យាការី យ៉ាកូប គឺជាកូនប្រុសរបស់ ព្យាការី អ៊ីសហក និងជាចៅប្រុសរបស់ ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម។ គាត់ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា «អ៊ីស្រាអែល» (Israel \/ អ្នកបម្រើរបស់អល់ឡោះ)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ កូនប្រុស ១២ នាក់ និងដើមកំណើតកុលសម្ព័ន្ធ ១២\r\nព្យាការី យ៉ាកូប មានកូនប្រុសសរុប ១២ នាក់ រួមមាន យូស៊ុហ្វ (Joseph) និង បេនយ៉ាមីន (Benjamin)។ កូនប្រុសទាំង ១២ នាក់នេះគឺជាបុព្វបុរសនៃកុលសម្ព័ន្ធ ១២ នៃកូនចៅអ៊ីស្រាអែល (Bani Isra’il)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការបាត់បង់ យូស៊ុហ្វ និងភាពអត់ធ្មត់ដ៏ស្រស់ស្អាត (Sabrun Jameel)\r\nនៅពេលបងៗយកអាវប្រឡាក់ឈាមភូតភរថា យូស៊ុហ្វ ត្រូវខ្លាឃ្មុំស៊ី, យ៉ាកូប បានដឹងពីការភូតភរ ហើយពោលថា៖ «فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ» (ដូច្នេះ ភាពអត់ធ្មត់ដ៏ស្រស់ស្អាត គឺជាជម្រើសរបស់ខ្ញុំ! ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកជួយ) (ស៊ូរ៉ោះ យូស៊ុហ្វ: ១៨)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការយំសោកសៅរហូតដល់ភ្នែកងងឹត ប៉ុន្តែមិនបាត់បង់សង្ឃឹមលើអល់ឡោះ\r\nយ៉ាកូប បានយំសោកសៅចំពោះការបាត់បង់ យូស៊ុហ្វ និង បេនយ៉ាមីន អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំរហូតដល់ភ្នែកប្រែជាសងងឹត ប៉ុន្តែគាត់តែងតែមានសង្ឃឹមលើក្តីមេត្តារបស់អល់ឡោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ អច្ឆរិយភាពអាវរបស់ យូស៊ុហ្វ និងការជាសះស្បើយនៃភ្នែក\r\nនៅពេលបងៗនាំយកអាវរបស់ យូស៊ុហ្វ មកជូតលើផ្ទៃមុខរបស់ យ៉ាកូប, ភ្នែករបស់គាត់បានប្រែជាមើលឃើញច្បាស់ឡើងវិញភ្លាមៗដោយអច្ឆរិយភាព។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការធ្វើដំណើរទៅកាន់អេស៊ីប និងការជួបជុំគ្រួសារឡើងវិញ\r\nព្យាការី យ៉ាកូប និងគ្រួសារទាំងមូលបានធ្វើដំណើរទៅកាន់អេស៊ីប ជួបជុំជាមួយ យូស៊ុហ្វ ដោយក្តីរំភើប និងការអរព្រះគុណចំពោះអល់ឡោះ។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Ya'qub (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ភាពអត់ធ្មត់ដ៏ស្រស់ស្អាតដោយមិនបាត់បង់សង្ឃឹមលើអល់ឡោះ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله (إسرائيل)"
        },
        {
            "id": 11,
            "order_number": 11,
            "slug": "yusuf",
            "name_arabic": "يوسف عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី យូស៊ុហ្វ (Yusuf \/ Joseph)",
            "name_english": "Prophet Yusuf (PBUH)",
            "title_arabic": "الصِّدِّيق",
            "title_khmer": "ព្យាការីដ៏ស្រស់ស្អាតបំផុត (Ahsan al-Qasas)",
            "title_english": "The Truthful & Handsome Prophet",
            "era": "សម័យកាលអេហ្ស៊ីបបុរាណ",
            "quran_mentions_count": 27,
            "key_surahs": [
                "Yusuf"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី យូស៊ុហ្វ (Yusuf \/ Joseph) គឺជាព្យាការីដែលមានសម្រស់ស្រស់ស្អាតបំផុត និងមានរឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ល្អឥតខ្ចោះបំផុត (Ahsan al-Qasas) ក្នុងកុរអាន។ ពីការត្រូវបងៗទម្លាក់ចូលក្នុងអណ្តូង គាត់បានប្រែជាប្រធានឃ្លាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអ្នកដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យនៅអេស៊ីប។",
            "summary_english": "Prophet Yusuf's story is declared in Quran as 'The Best of Stories', showcasing resilience, chastity, and forgiveness.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ សុបិនអច្ឆរិយនៃផ្កាយ ១១ ដួង ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទ\r\nកុមារ យូស៊ុហ្វ បានយល់សប្តិឃើញផ្កាយ ១១ ដួង ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទ ក្រាបសំពះគោរពគាត់។ ឪពុករបស់គាត់ (ព្យាការី យ៉ាកូប) បានប្រាប់ឱ្យរក្សាការសម្ងាត់នេះ ព្រោះដឹងថា យូស៊ុហ្វ នឹងទទួលបានឋានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ចិត្តច្រណែនរបស់បងៗ និងការទម្លាក់ យូស៊ុហ្វ ចូលក្នុងអណ្តូងទឹក\r\nបងៗទាំង ១០ នាក់របស់ យូស៊ុហ្វ មានចិត្តច្រណែននឹងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ឪពុក។ ពួកគេបានបបួល យូស៊ុហ្វ ទៅលេង ហើយបានទម្លាក់គាត់ចូលទៅក្នុងអណ្តូងទឹកជ្រៅ រួចយកអាវប្រឡាក់ឈាមភូតភរឪពុកថាខ្លាឃ្មុំស៊ី យូស៊ុហ្វ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការជួយសង្គ្រោះដោយក្បួនពាណិជ្ជករ និងការលក់ យូស៊ុហ្វ ទៅកាន់អេស៊ីប\r\nក្បួនពាណិជ្ជករបានដក យូស៊ុហ្វ ចេញពីអណ្តូង រួចនាំយកគាត់ទៅលក់នៅប្រទេសអេស៊ីប។ មន្ត្រីធំអេស៊ីប (Al-Aziz) បានទិញ យូស៊ុហ្វ យកទៅចិញ្ចឹមក្នុងព្រះរាជវាំង។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការល្បងលសម្រស់ ៖ លោកស្រី ហ្ស៊ូឡៃខា (Zulaikha) និងការជាប់ពន្ធនាគារដោយសុច្ចរិត\r\nនៅពេល យូស៊ុហ្វ ធំដឹងក្តី មានសម្រស់ស្រស់ស្អាតឥតខ្ចោះ, ភរិយារបស់មន្ត្រីធំ (Zulaikha) បានល្បួងគាត់ប្រព្រឹត្តអំពើបាប។ យូស៊ុហ្វ បានបដិសេធ និងជ្រើសរើសការជាប់ពន្ធនាគារជាជាងការប្រព្រឹត្តអំពើបាបចំពោះអល់ឡោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការកាត់សុបិនក្នុងពន្ធនាគារ និងសុបិនរបស់ស្តេចអេស៊ីប\r\nក្នុងពន្ធនាគារ យូស៊ុហ្វ បានកាត់សុបិនឱ្យអ្នកទោសពីរនាក់។ ក្រោយមក ស្តេចអេស៊ីបបានយល់សប្តិឃើញមេគោស្គម ៧ ក្បាល ស៊ីមេគោធាត់ ៧ ក្បាល។ យូស៊ុហ្វ បានកាត់សុបិន និងណែនាំផែនការសេដ្ឋកិច្ច ១៤ ឆ្នាំ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការដោះលែង ភាពស្អាតស្អំ និងការចាត់តាំងជាប្រធានឃ្លាំងហិរញ្ញវត្ថុអេស៊ីប\r\nស្តេចអេស៊ីបបានដោះលែង យូស៊ុហ្វ ប្រកាសភាពស្អាតស្អំរបស់គាត់ និងបានចាត់តាំង យូស៊ុហ្វ ជាប្រធានឃ្លាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងកសិកម្មនៃចក្រភពអេស៊ីប។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ ការមកដល់របស់បងៗស្វែងរកស្បៀង និងការសាកល្បង បេនយ៉ាមីន (Benjamin)\r\nក្នុងសម័យរាំងស្ងួត, បងៗរបស់ យូស៊ុហ្វ បានមកទិញស្បៀងនៅអេស៊ីប ដោយមិនស្គាល់ យូស៊ុហ្វ ឡើយ។ យូស៊ុហ្វ បានរៀបចំផែនការយកប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់គាត់ (Benjamin) មកនៅជាមួយ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៨ ៖ ការជួបជុំគ្រួសារឡើងវិញ សុបិនប្រែជាការពិត និងការអភ័យទោសដ៏ធំធេង\r\nយូស៊ុហ្វ បានប្រកាសអត្តសញ្ញាណដល់បងៗ ហើយបានអភ័យទោសឱ្យពួកគេទាំងស្រុង។ ឪពុករបស់គាត់ (ព្យាការី យ៉ាកូប) និងគ្រួសារទាំងមូលបានធ្វើដំណើរមកអេស៊ីប ហើយបានក្រាបសំពះគោរព យូស៊ុហ្វ ៖ សុបិនផ្កាយ ១១ ដួងបានប្រែជាការពិត!\r\n",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Yusuf (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការរក្សាបរិសុទ្ធភាព សីលធម៌ និងការអភ័យទោសដល់អ្នកដែលធ្លាប់ធ្វើបាបយើង។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله الصدّيق"
        },
        {
            "id": 12,
            "order_number": 12,
            "slug": "ayyub",
            "name_arabic": "أيوب عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អាយ៉ូប (Ayyub \/ Job)",
            "name_english": "Prophet Ayyub (PBUH)",
            "title_arabic": "صابر الأنبياء",
            "title_khmer": "គំរូនៃភាពអត់ធ្មត់ដ៏បរិសុទ្ធ (Sabir \/ Job)",
            "title_english": "Paragon of Patience",
            "era": "សម័យកាលហ្វារ៉ាន \/ ដាម៉ាស",
            "quran_mentions_count": 4,
            "key_surahs": [
                "Sad",
                "Al-Anbiya"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អាយ៉ូប (Ayyub \/ Job) គឺជាគំរូខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃភាពអត់ធ្មត់ (Sabr)។ ទោះបីជាត្រូវល្បងលដោយការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ កូនៗ និងកើតជំងឺធ្ងន់ធ្ងរអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ គាត់នៅតែសរសើរអល់ឡោះ រហូតទទួលបានការជាសះស្បើយ និងពរជ័យទ្វេដង។",
            "summary_english": "Prophet Ayyub (PBUH) endured severe illness and loss with unwavering gratitude and patience.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ សេចក្តីសុខ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវិតបរិសុទ្ធរបស់ ព្យាការី អាយ៉ូប\r\nព្យាការី អាយ៉ូប គឺជាព្យាការីដ៏មានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ មានដីស្រែចម្ការ សត្វពាហនៈ និងកូនៗជាច្រើន។ គាត់តែងតែថ្វាយបង្គំព្រះ និងបរិច្ចាគទានដល់អ្នកក្រីក្រ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការល្បងលរន្ធត់ ៖ ការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនៗទាំងអស់\r\nអល់ឡោះបានល្បងល អាយ៉ូប ដោយទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ត្រូវបានផ្លាញ និងកូនៗទាំងអស់បានទទួលមរណភាព។ ទោះជាយ៉ាងណា អាយ៉ូប បានពោលសរសើរអល់ឡោះ និងស្ដាប់បង្គាប់ជានិច្ច។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការកើតជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ និងការមើលថែដោយក្តីស្មោះត្រង់ពីភរិយា\r\nអាយ៉ូប បានកើតជំងឺសស្បែក និងរាងកាយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ (ប្រហែល ១៨ ឆ្នាំ)។ ប្រជាជនបានរត់ចោលគាត់ លើកលែងតែភរិយាសុច្ចរិតរបស់គាត់ (Rahmah) ដែលមើលថែគាត់ដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ទូអាសុំក្តីមេត្តារបស់ ព្យាការី អាយ៉ូប ៖ Anni Massaniyad-Durr\r\nទោះបីជាមានការឈឺចាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ អាយ៉ូប មិនដែលអាក់អន់ចិត្តចំពោះអល់ឡោះឡើយ។ គាត់បានទូអាថា៖ «أَنِّي مَسَّنِيَ الضُِّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ» (ពិតណាស់ ការឈឺចាប់បានប៉ះពាល់ខ្ញុំ ហើយទ្រង់គឺជាអ្នកមេត្តាករុណាបំផុត!) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អាំប៊ីយ៉ា: ៨៣)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ អច្ឆរិយភាពប្រភពទឹកត្រជាក់ជាសះស្បើយ និងការស្តារទ្រព្យសម្បត្តិ\r\nអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យ អាយ៉ូប យារជើងលើដី ៖ ប្រភពទឹកអច្ឆរិយត្រជាក់បានបាញ់ចេញ។ អាយ៉ូប បានអាបទឹក និងផឹកទឹកនោះ រហូតដល់ជំងឺទាំងអស់ជាសះស្បើយ ទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការប្រទានពរជ័យទ្វេដង និងមរតកនៃភាពអត់ធ្មត់ (Sabr)\r\nអល់ឡោះបានប្រទានកូនៗ និងទ្រព្យសម្បត្តិទ្វេដងដល់ អាយ៉ូប វិញ។ ព្យាការី អាយ៉ូប គឺជាសញ្ញាសំគាល់នៃភាពអត់ធ្មត់ដ៏បរិសុទ្ធជារៀងរហូត។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Ayyub (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការសរសើរ និងដឹងគុណអល់ឡោះទាំងក្នុងពេលមាន និងពេលក្រ\/ឈឺថ្កាត់។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله الصابر"
        },
        {
            "id": 13,
            "order_number": 13,
            "slug": "shuayb",
            "name_arabic": "شعيب عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ (Shu'ayb)",
            "name_english": "Prophet Shu'ayb (PBUH)",
            "title_arabic": "خطيب الأنبياء",
            "title_khmer": "អ្នកនិយាយដ៏ស្ទាត់ជំនាញ (Khatib al-Anbiya)",
            "title_english": "Orator of the Prophets",
            "era": "សម័យកាលម៉ាឌយ៉ាន់ (Madyan)",
            "quran_mentions_count": 11,
            "key_surahs": [
                "Hud",
                "Al-A'raf",
                "Ash-Shu'ara"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ (Shu’ayb) ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅកាន់ប្រជាជនមេឌាន (Madyan \/ Aykah) ដែលប្រព្រឹត្តការភូតភរ និងកេងបន្លំក្នុងការថ្លឹងថ្លែងទំនិញ។ គាត់បានអំពាវនាវឱ្យពួកគេប្រកាន់យុត្តិធម៌ ប៉ុន្តែពួកគេបានបដិសេធ ហើយត្រូវបានបំផ្លាញដោយរញ្ជួយផែនដី និងថ្ងៃកើនកម្ដៅ (As-Hāb al-Aykah)។",
            "summary_english": "Prophet Shu'ayb (PBUH) preached economic honesty and fair measurements in commerce.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ប្រជាជនមេឌាន (Madyan) និងអំពើកេងបន្លំការថ្លឹងថ្លែង\r\nប្រជាជនមេឌាន និង អាល់-អៃកះ (Al-Aykah) គឺជាពាណិជ្ជករដែលថ្វាយបង្គំដើមឈើ និងប្រព្រឹត្តអំពើកេងបន្លំ ៖ ពេលទិញចូលថ្លឹងលើស ពេលលក់ចេញថ្លឹងខ្វះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការចាត់តាំង ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ (Khatib al-Anbiya)\r\nព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា «អ្នកនិយាយដ៏ស្ទាត់ជំនាញនៃបណ្តាព្យាការី» (Khatib al-Anbiya) ដោយសារសមត្ថភាពនិយាយបញ្ជុះបញ្ចូល។ គាត់បានអំពាវនាវប្រជាជនឱ្យគោរពអល់ឡោះ និងថ្លឹងថ្លែងដោយយុត្តិធម៌។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការអំពាវនាវយុត្តិធម៌ក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងការព្រមាន\r\nស្ហ៊ូអៃ បានប្រាប់ប្រជាជនថា៖ «ចូរពួកអ្នកបង្គ្រប់ការថ្លឹងថ្លែង និងជញ្ជីង ហើយកុំកេងបន្លំវត្ថុរបស់ប្រជាជនឡើយ!» (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អារ៉ាហ្វ: ៨៥)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការមើលងាយពីពួកមេដឹកនាំមានអំនួត និងការគំរាមចាក់ដេញ\r\nពួកកាហ្វៀរបានសើចចំអកឱ្យ ស្ហ៊ូអៃ ហើយគំរាមបណ្តេញគាត់ និងអ្នកមានជំនឿចេញពីទីក្រុង ប្រសិនបើមិនត្រឡប់ទៅកាន់សាសនាដូនតារបស់ពួកគេវិញ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ មហន្តរាយថ្ងៃកើនកម្ដៅ និងការរញ្ជួយផែនដី (Rajfah)\r\nអល់ឡោះបានបញ្ជូនមហន្តរាយ ៖ កម្ដៅយ៉ាងខ្លាំងឥតភ្លៀង រួចពពកបាំងកម្ដៅបានលេចឡើង។ ពេលពួកកាហ្វៀររត់ទៅក្រោមពពក ភ្លៀងភ្លើង និងសំឡេងផ្ទុះរញ្ជួយផែនដី (Rajfah) បានកម្ទេចពួកគេទាំងអស់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការសង្គ្រោះ ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ និងអ្នកមានជំនឿ\r\nអល់ឡោះបានរំដោះ ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿឱ្យរួចផុតពីទារុណកម្មដោយសុវត្ថិភាព។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Shu'ayb (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ភាពស្មោះត្រង់ និងយុត្តិធម៌ក្នុងការថ្លឹង និងធ្វើជំនួញ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول أمين (خطيب الأنبياء)"
        },
        {
            "id": 14,
            "order_number": 14,
            "slug": "musa",
            "name_arabic": "موسى عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី មូសា (Musa \/ Moses)",
            "name_english": "Prophet Musa (PBUH)",
            "title_arabic": "كليم الله",
            "title_khmer": "អ្នកសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយអល់ឡោះ (Kalimullah)",
            "title_english": "The One Who Spoke with Allah",
            "era": "សម័យកាលអេហ្ស៊ីប & ភ្នំស៊ីណៃ (Sinai)",
            "quran_mentions_count": 136,
            "key_surahs": [
                "Al-Qasas",
                "Ta-Ha",
                "Al-A'raf",
                "Al-Baqarah",
                "Ash-Shu'ara"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី មូសា (Musa \/ Moses) គឺជា Kalimullah (អ្នកសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយអល់ឡោះ)។ គាត់បានតស៊ូប្រឆាំងនឹងស្តេចផារ៉ាអុង (Pharaoh \/ Fir’awn) ធ្វើអច្ឆរិយភាពឈើច្រត់ប្រែជាពស់ និងវាយបំបែកសមុទ្រក្រហម រួចទទួលបានគម្ពីរ តាវរ៉ាត (Tawrat \/ Torah)។",
            "summary_english": "Prophet Musa (PBUH) is the most mentioned prophet in the Quran, who confronted Pharaoh and parted the Red Sea.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ កំណើតកុមារ មូសា និងការបោះកន្ត្រកចូលទន្លេនីល (Nile)\r\nស្តេចផារ៉អុង (Fir’awn) បានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ទារកប្រុសទាំងអស់របស់កូនចៅអ៊ីស្រាអែល។ ម្តាយរបស់ មូសា បានដាក់ទារកក្នុងកន្ត្រក ហើយបណ្តែតតាមទន្លេនីល ដោយការទុកចិត្តលើអល់ឡោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការធំដឹងក្តីក្នុងព្រះរាជវាំងផារ៉អុង និងការភៀសខ្លួនទៅកាន់មេឌាន (Madyan)\r\nកន្ត្រកបានរអិលចូលក្នុងព្រះរាជវាំង ហើយភរិយារបស់ផារ៉អុង (លោកស្រី Asiya) បានសុំចិញ្ចឹម មូសា។ នៅពេលធំដឹងក្តី, មូសា បានជ្រោះដៃវាយបុរសជនជាតិអេស៊ីបម្នាក់ស្លាប់ ដោយអចេតនា រួចបានភៀសខ្លួនទៅកាន់ទីក្រុង មេឌាន (Madyan)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការរៀបការនៅមេឌាន និងការសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយអល់ឡោះនៅភ្នំទួរ (Mount Sinai)\r\nមូសា បានធ្វើការ និងរៀបការជាមួយកូនស្រីរបស់ ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ ຢູ່មេឌាន។ នៅពេលធ្វើដំណើរត្រឡប់មកវិញ នៅភ្នំទួរ (Tur Sinai), អល់ឡោះបានសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយ មូសា និងប្រទានបេសកកម្មព្យាការី ៖ «إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي» (ពិតណាស់ យើងគឺជាអល់ឡោះ! គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីយើងឡើយ ចូរអ្នកថ្វាយបង្គំយើង!) (ស៊ូរ៉ោះ ថាហា: ១៤)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ បណ្តាអច្ឆរិយភាព ៖ ឈើច្រត់ប្រែជាពស់ធំ និងដៃបញ្ចេញពន្លឺ\r\nអល់ឡោះបានប្រទានអច្ឆរិយភាព ២ ដល់ មូសា ៖ ឈើច្រត់ទម្លាក់ចុះប្រែជាពស់ធំ និងដៃសកចូលក្លៀកប្រែជាមានពន្លឺចែងចាំង។ អល់ឡោះបានចាត់តាំងបងប្រុសរបស់គាត់ (ព្យាការី ហារូន) ឱ្យធ្វើជាអ្នកជួយ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការប្រឈមមុខជាមួយស្តេចផារ៉អុង និងការចាញ់មន្តអាគម\r\nមូសា និង ហារូន បានចូលជួបស្តេចផារ៉អុង ហើយអំពាវនាវឱ្យដោះលែងកូនចៅអ៊ីស្រាអែល។ ផារ៉អុងបានប្រមូលគ្រូមន្តអាគមទូទាំងប្រទេសមកប្រកួត ប៉ុន្តែឈើច្រត់របស់ មូសា បានលេបត្របាក់មន្តអាគមទាំងអស់ ហើយគ្រូមន្តអាគមបានសូជូទជឿលើអល់ឡោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ អច្ឆរិយភាពការវាយបំបែកសមុទ្រក្រហម និងការលិចលង់របស់ផារ៉អុង\r\nនៅពេល ផារ៉អុង និងកងទ័ពដេញតាម, មូសា បានយកឈើច្រត់វាយសមុទ្រក្រហម។ សមុទ្របានប្រែជាផ្លូវស្ងួត ១២ ខ្សែ។ មូសា និងប្រជាជនបានឆ្លងផុតដោយសុវត្ថិភាព ឯ ផារ៉អុង និងកងទ័ពត្រូវបានទឹកសមុទ្របិទបត់លិចលង់ស្លាប់ទាំងអស់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ ការបញ្ចុះគម្ពីរ តាវរ៉ាត (Tawrat) នៅភ្នំស៊ីណាយ\r\nអល់ឡោះបានហៅ មូសា ទៅកាន់ភ្នំស៊ីណាយរយៈពេល ៤០ យប់ ហើយបានបញ្ចុះផ្ទាំងថ្មច្បាប់ តាវរ៉ាត (Tawrat \/ Torah) ផ្ទុកនូវព្រះបញ្ជា និងវិន័យសាសនា។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៨ ៖ ការវង្វេង ៤០ ឆ្នាំក្នុងវាលខ្សាច់ និងមរតកនៃ ព្យាការី មូសា\r\nដោយសារការរឹងរូសរបស់កូនចៅអ៊ីស្រាអែលក្នុងការចូលទីក្រុងបរិសុទ្ធ, អល់ឡោះបានដាក់ទោសឱ្យពួកគេវង្វេងក្នុងវាលខ្សាច់ ទីហះ (Tih) អស់រយៈពេល ៤០ ឆ្នាំ។ ព្យាការី មូសា គឺជាព្យាការីដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាម។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Musa (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ភាពក្លាហានក្នុងការប្រឈមមុខនឹងស្ដេចអយុត្តិធម៌ និងការជឿជាក់លើជំនួយរបស់អល់ឡោះ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "ulul_azm",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូលដ៏ឧត្តម (Ulul Azm)",
            "prophet_type_arabic": "رسول الله وكليمه (أولو العزم)"
        },
        {
            "id": 15,
            "order_number": 15,
            "slug": "harun",
            "name_arabic": "هارون عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ហារូន (Harun \/ Aaron)",
            "name_english": "Prophet Harun (PBUH)",
            "title_arabic": "وزير موسى",
            "title_khmer": "បងប្រុស និងរដ្ឋមន្ត្រីជួយជ្រោមជ្រែង ព្យាការី មូសា",
            "title_english": "Helper & Brother of Moses",
            "era": "សម័យកាលអេហ្ស៊ីប & ស៊ីណៃ",
            "quran_mentions_count": 20,
            "key_surahs": [
                "Ta-Ha",
                "Al-A'raf",
                "Maryam"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ហារូន (Harun \/ Aaron) គឺជាបងប្រុសបង្កើតរបស់ ព្យាការី មូសា។ គាត់មានសមត្ថភាពនិយាយស្ទាត់ជំនាញ និងត្រូវបានចាត់តាំងជាព្យាការីដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែង មូសា ក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងស្តេចផារ៉អុង។",
            "summary_english": "Prophet Harun (PBUH) was appointed as a prophet and helper alongside his brother Musa.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ជម្រើសរបស់ ព្យាការី មូសា ៖ ទូអាសុំ ហារូន ធ្វើជាអ្នកជួយ\r\nនៅពេលអល់ឡោះចាត់តាំង មូសា, មូសា បានទូអាថា៖ «وَاجْعَل لِّي وَزِيرًا مِّنْ أَهْلِي هَارُونَ أَخِي» (ហើយចូរប្រទានរដ្ឋមន្ត្រីជំនួយការម្នាក់ពីគ្រួសារខ្ញុំ គឺ ហារូន ជាបងប្រុសខ្ញុំ!) (ស៊ូរ៉ោះ ថាហា: ២៩-៣០)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ សមត្ថភាពនិយាយស្ទាត់ជំនាញ និងសេចក្តីក្លាហានរបស់ ហារូន\r\nអល់ឡោះបានទទួលយកទូអា ហើយចាត់តាំង ហារូន ជាព្យាការី។ ហារូន មានអណ្តាតនិយាយស្ទាត់ជំនាញ និងបានរួមដំណើរជាមួយ មូសា ចូលជួបស្តេចផារ៉អុង។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការតស៊ូរួមគ្នាប្រឆាំងនឹងស្តេចផារ៉អុង និងគ្រូមន្តអាគម\r\nហារូន បានឈរនៅក្បែរ មូសា ដោយសេចក្តីក្លាហាន ប្រកាសសច្ចធម៌នៅចំពោះមុខស្តេចផារ៉អុង និងគាំទ្រ មូសា ក្នុងអច្ឆរិយភាពទាំង ៩។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការដឹកនាំប្រជាជនក្នុងអំឡុងពេល មូសា ទៅកាន់ភ្នំស៊ីណាយ\r\nនៅពេល មូសា ទៅកាន់ភ្នំស៊ីណាយរយៈពេល ៤០ យប់, ហារូន ត្រូវបានប្រគល់ការទទួលខុសត្រូវដឹកនាំកូនចៅអ៊ីស្រាអែល។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការប្រឆាំងនឹងអំពើថ្វាយបង្គំរូបសំណាកកូនគោមាស (Samiri)\r\nបុរសម្នាក់ឈ្មោះ សាមិរី (Samiri) បានធ្វើរូបសំណាកកូនគោមាស។ ហារូន បានប្រយុទ្ធប្រឆាំង និងហាមឃាត់ប្រជាជនយ៉ាងខ្លាំងមិនឱ្យថ្វាយបង្គំរូបសំណាកនោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ មរណភាព និងមរតកនៃ ព្យាការី ហារូន\r\nព្យាការី ហារូន បានទទួលមរណភាពក្នុងអំឡុងពេលការវង្វេងក្នុងវាលខ្សាច់ ទីហះ មុនមរណភាពរបស់ មូសា ដោយបន្សល់ទុកមរតកនៃភាពស្មោះត្រង់។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Harun (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "កិច្ចសហការ និងការគាំទ្រគ្នាក្នុងការធ្វើអំពើល្អ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله (وزير موسى)"
        },
        {
            "id": 16,
            "order_number": 16,
            "slug": "dhulkifl",
            "name_arabic": "ذو الكفل عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ហ្ស៊ុលកិហ្វល (Dhul-Kifl \/ Ezekiel)",
            "name_english": "Prophet Dhul-Kifl (PBUH)",
            "title_arabic": "ذو العهد والوفاء",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងការរក្សាសព្វសច្ចា (Dhul-Kifl \/ Ezekiel)",
            "title_english": "Possessor of the Fold \/ Covenant",
            "era": "សម័យកាលឥស្រអែលបុរាណ",
            "quran_mentions_count": 2,
            "key_surahs": [
                "Al-Anbiya",
                "Sad"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ហ្ស៊ុលកិហ្វល (Dhul-Kifl \/ Ezekiel) គឺជាព្យាការីដ៏អត់ធ្មត់ មានសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងតែងតែរក្សាសព្វសច្ចាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះព្រះបញ្ជារបស់អល់ឡោះ ក្នុងការដឹកនាំ និងកាត់ក្តីប្រជាជនដោយយុត្តិធម៌។",
            "summary_english": "Prophet Dhul-Kifl (PBUH) was praised for his steadfastness and righteousness.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត និងឈ្មោះ ហ្ស៊ុលកិហ្វល (Dhul-Kifl)\nព្យាការី ហ្ស៊ុលកិហ្វល គឺជាព្យាការីម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីនៃកូនចៅអ៊ីស្រាអែល។ ឈ្មោះ «ហ្ស៊ុលកិហ្វល» មានន័យថា «ម្ចាស់នៃសព្វសច្ចា និងកាតព្វកិច្ច» ព្រោះគាត់បានសន្យាថានឹងបួសនៅពេលថ្ងៃ ថ្វាយបង្គំព្រះនៅពេលយប់ និងកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការទទួលខុសត្រូវកាត់ក្តី និងការគ្រប់គ្រងប្រជាជន\nនៅពេលព្យាការីមុនលោកបានចាស់ជរា គាត់បានស្វែងរកអ្នកមកបន្តវេនដែលហ៊ានសន្យាថា នឹងកាត់ក្តីដោយមិនខឹងសម្បារ ថ្វាយបង្គំយប់ និងបួសថ្ងៃ។ ហ្ស៊ុលកិហ្វល បានទទួលយកកាតព្វកិច្ចនេះដោយភាពស្មោះត្រង់។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការល្បងលរបស់អ៊ីប្លីស (Iblis) និងសេចក្តីអត់ធ្មត់ដ៏រឹងមាំ\nអ៊ីប្លីសបានព្យាយាមធ្វើឱ្យ ហ្ស៊ុលកិហ្វល ខឹងសម្បារ ដោយផ្ញើបិសាចមកធ្វើឱ្យរំខានដល់ពេលវេលាសម្រាករបស់គាត់ ប៉ុន្តែ ហ្ស៊ុលកិហ្វល មិនដែលខឹង និងនៅតែរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់ជានិច្ច។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការសរសើរនៅក្នុងគម្ពីរកុរអាន\nអល់ឡោះបានសរសើរ ហ្ស៊ុលកិហ្វល នៅក្នុងស៊ូរ៉ោះ Al-Anbiya និង Sad ថា ៖ «وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ ۖ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ» (ហើយចូររំលឹកដល់ អ៊ីស្មាអែល អ៊ីឌ្រីស និង ហ្ស៊ុលកិហ្វល ៖ ពួកគេទាំងអស់គ្នាស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកអត់ធ្មត់!) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អាំប៊ីយ៉ា: ៨៥)។\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ មរតកនៃភាពស្មោះត្រង់ និងមរណភាព\nព្យាការី ហ្ស៊ុលកិហ្វល បានបំពេញកាតព្វកិច្ចយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃជីវិត ដោយបន្សល់ទុកគំរូនៃភាពស្មោះត្រង់ ការរក្សាសន្យា និងសេចក្តីអត់ធ្មត់ដល់ប្រជាជាតិទាំងមូល។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Dhul-Kifl (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការរក្សាកិច្ចសន្យា និងពាក្យសច្ចៈ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي من الصابرين"
        },
        {
            "id": 17,
            "order_number": 17,
            "slug": "dawud",
            "name_arabic": "داود عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ដាវូដ (Dawud \/ David)",
            "name_english": "Prophet Dawud (PBUH)",
            "title_arabic": "صاحب الزَّبُور",
            "title_khmer": "ស្ដេចព្យាការី & អ្នកទទួលគម្ពីរ ហ្សាប៊ួរ (Zabur \/ Psalms)",
            "title_english": "King Prophet & Recipient of Psalms",
            "era": "សម័យកាលហ្សេរ៉ូសាឡឹម (Jerusalem)",
            "quran_mentions_count": 16,
            "key_surahs": [
                "Sad",
                "Al-Baqarah",
                "An-Nisa"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ដាវូដ (Dawud \/ David) គឺជាស្ដេចព្យាការីដ៏មានអំណាច ដែលបានយកឈ្នះយក្ស ហ្សាលូត (Goliath) ទទួលបានគម្ពីរ ហ្សាប៊ួរ (Zabur) និងមានសំឡេងសូត្រធម៌ដ៏ពិរោះរហូតដល់ភ្នំ និងបក្សាបក្សីសូត្រតាម។",
            "summary_english": "Prophet Dawud (PBUH) was a just king, recipient of Psalms (Zabur), known for his beautiful voice and iron craftsmanship.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ សង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងយក្ស ហ្សាលូត (Goliath) និងជ័យជំនះរបស់ ដាវូដ\r\nកុមារ ដាវូដ ស្ថិតក្នុងកងទ័ពរបស់ស្ដេច ថឡូត (Talut)។ គាត់បានប្រើប្រាស់ដុំថ្មបាញ់កាយកម្ទេចយក្ស ហ្សាលូត (Goliath) ស្លាប់ភ្លាមៗ ៖ ជ័យជំនះដ៏អស្ចារ្យ!\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការចាត់តាំងជាស្ដេច និងជាព្យាការីនៃកូនចៅអ៊ីស្រាអែល\r\nអល់ឡោះបានប្រទានអំណាច ព្រះរាជបល្ល័ង្ក និងបេសកកម្មព្យាការីដល់ ដាវូដ ៖ «وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ» (ហើយអល់ឡោះបានប្រទានអំណាច និងប្រាជ្ញាញាណដល់គាត់) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-បាក៏រ៉ោះ: ២៥១)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការបញ្ចុះគម្ពីរ ហ្សាប៊ួរ (Zabur \/ Psalms) និងសំឡេងសូត្រធម៌ពិរោះ\r\nអល់ឡោះបានបញ្ចុះគម្ពីរ ហ្សាប៊ួរ (Zabur) ដល់ ដាវូដ។ គាត់មានសំឡេងសូត្រធម៌ពិរោះឥតខ្ចោះ រហូតដល់ភ្នំ និងបក្សាបក្សីឈប់ទុំសូត្រធម៌សរសើរអល់ឡោះជាមួយគាត់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ អច្ឆរិយភាពការទន់ដែកក្នុងដៃ (Softening Iron) និងការធ្វើអាវក្រោះ\r\nអល់ឡោះបានធ្វើឱ្យដែករឹងប្រែជាទន់ក្នុងដៃរបស់ ដាវូដ ដោយគ្មានប្រើភ្លើង។ គាត់គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលចេះកាត់ធ្វើអាវក្រោះដែកសម្រាប់ការពារកងទ័ព។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការផ្កាប់មុខថ្វាយបង្គំព្រះ និងការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌\r\nដាវូដ គឺជាស្ដេចដែលកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌បំផុត។ គាត់តែងតែបែងចែកពេលវេលា ៖ ថ្ងៃខ្លះសម្រាប់កាត់ក្តី ថ្ងៃខ្លះសម្រាប់ថ្វាយបង្គំព្រះ និងថ្ងៃខ្លះសម្រាប់សម្រាក។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការហូបចុកពីផលនៃការងារធ្វើដោយដៃផ្ទាល់\r\nទោះបីជាស្ដេចមានអំណាចស្តុកស្តម្ភក៏ដោយ ដាវូដ មិនដែលហូបចុកពីទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋឡើយ។ គាត់ហូបចុកតែផលដែលបានមកពីការធ្វើអាវក្រោះលក់ដោយដៃផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ មរណភាព និងការផ្ទេរអំណាចរាជបល្ល័ង្កទៅកាន់ ព្យាការី ស៊ូឡៃម៉ាន\r\nព្យាការី ដាវូដ បានទទួលមរណភាពដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់ ហើយអល់ឡោះបានប្រទានការបន្តអំណាច និងប្រាជ្ញាញាណទៅឱ្យកូនប្រុសរបស់គាត់ គឺ ព្យាការី ស៊ូឡៃម៉ាន។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Dawud (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការធ្វើការរកស៊ីដោយដៃខ្លួនឯង និងការយុត្ដិធម៌ក្នុងការកាត់ក្ដី។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول ونبي (صاحب الزبور)"
        },
        {
            "id": 18,
            "order_number": 18,
            "slug": "sulaiman",
            "name_arabic": "سليمان عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ស៊ូឡៃម៉ាន (Sulaiman \/ Solomon)",
            "name_english": "Prophet Sulaiman (PBUH)",
            "title_arabic": "ملك الإنس والجن",
            "title_khmer": "ស្ដេចព្យាការីដែលមានអំណាចអស្ចារ្យបំផុតក្នុងសកលលោក",
            "title_english": "King of Men, Jinn & Animals",
            "era": "សម័យកាលហ្សេរ៉ូសាឡឹម",
            "quran_mentions_count": 17,
            "key_surahs": [
                "An-Naml",
                "Saba",
                "Sad"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ស៊ូឡៃម៉ាន (Sulaiman \/ Solomon) គឺជាស្ដេចព្យាការីដែលមានចក្រភពអស្ចារ្យបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ គាត់ចេះនិយាយភាសាសត្វ គ្រប់គ្រងខ្យល់ និងជិន (Jinn) ហើយបានសង់ប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស (Bayt al-Maqdis)។",
            "summary_english": "Prophet Sulaiman (PBUH) ruled an unmatched kingdom, understanding the language of birds and ants.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ប្រាជ្ញាញាណពីកុមារភាព និងការបន្តរាជបល្ល័ង្កពី ព្យាការី ដាវូដ\r\nព្យាការី ស៊ូឡៃម៉ាន បានបន្តរាជបល្ល័ង្ក និងបេសកកម្មព្យាការីពី ព្យាការី ដាវូដ។ គាត់មានប្រាជ្ញាញាណកាត់ក្តីដ៏អស្ចារ្យតាំងពីនៅក្មេង។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ អច្ឆរិយភាពនៃការយល់ភាសាសត្វ (បក្សាបក្សី និងស្រមោច)\r\nអល់ឡោះបានបង្រៀន ស៊ូឡៃម៉ាន នូវភាសាសត្វទាំងអស់។ ក្នុងស៊ូរ៉ោះ អាន-ណាមល, គាត់បានលឺស្រមោចនិយាយប្រាប់ហ្វូងស្រមោចឱ្យចូលរន្ធ ហើយគាត់បានញញឹមអរព្រះគុណអល់ឡោះ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការគ្រប់គ្រងលើខ្យល់ និងពូជជិន (Jinn)\r\nអល់ឡោះបានបង្អាប់ខ្យល់ឱ្យបក់បែងតាមបញ្ជារបស់ ស៊ូឡៃម៉ាន (ធ្វើដំណើរ ១ ខែក្នុងមួយព្រឹក) និងបានបង្អាប់ពូជជិន (Jinn) ឱ្យធ្វើការសង់ប្រាសាទ និងចាក់រូបចម្លាក់ជូនគាត់។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ រឿងរ៉ាវសត្វសារិកាកែវ (Hudhud) និងដំណឹងនៃប្រទេសសាបា (Sheba \/ Saba)\r\nសត្វសារិកាកែវ (Hudhud) បាននាំដំណឹងមកប្រាប់ ស៊ូឡៃម៉ាន អំពីប្រទេសសាបា (Saba) ដែលគ្រប់គ្រងដោយម្ចាស់ក្សត្រី ប៊ីលគីស (Bilqis) ថ្វាយបង្គំព្រះអាទិត្យ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ សំបុត្រអំពាវនាវ និងការនាំយករាជបល្ល័ង្កម្ចាស់ក្សត្រី ប៊ីលគីស ក្នុងមួយបកភ្នែក\r\nស៊ូឡៃម៉ាន បានផ្ញើសំបុត្រអំពាវនាវឱ្យ ប៊ីលគីស ទទួលជឿលើអល់ឡោះ។ បុរសមានចំណេះដឹង (Asaf bin Barhiya) បាននាំយករាជបល្ល័ង្ករបស់ ប៊ីលគីស មកដល់ចំពោះមុខ ស៊ូឡៃម៉ាន ក្នុងមួយបកភ្នែក!\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការចូលជឿសាសនាឥស្លាមរបស់ម្ចាស់ក្សត្រី ប៊ីលគីស\r\nនៅពេល ប៊ីលគីស ឃើញប្រាសាទកញ្ចក់លើផ្ទៃទឹក និងរាជបល្ល័ង្ករបស់នាង, នាងបានលុតជង្គង់ប្រកាសថា៖ «رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (ឱព្រះម្ចាស់! ពិតណាស់ ខ្ញុំបានធ្វើបាបខ្លួនឯង ហើយខ្ញុំសូមចូលជឿឥស្លាមជាមួយ ស៊ូឡៃម៉ាន ចំពោះអល់ឡោះ!) (ស៊ូរ៉ោះ អាន-ណាមល: ៤៤)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ ការសង់ប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស (Bayt al-Maqdis \/ Al-Aqsa)\r\nស៊ូឡៃម៉ាន បានដឹកនាំកម្លាំងជិន និងមនុស្សរៀបចំសង់ និងពង្រីកប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស (Al-Aqsa) យ៉ាងស្កឹមស្កៃ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៨ ៖ មរណភាពអច្ឆរិយ ៖ ការឈរច្រត់ឈើច្រត់ និងកណ្ដៀររгрыឈើច្រត់\r\nស៊ូឡៃម៉ាន បានទទួលមរណភាព ខណៈពេលឈរថ្វាយបង្គំព្រះច្រត់ឈើច្រត់។ ពូជជិនមិនដឹងថាកាត់ស្លាប់ឡើយ រហូតដល់កណ្ដៀររгрыច្រត់ឈើជ្រុះដួល ៖ បង្ហាញថា ជិនមិនដឹងពីអនាគតឡើយ!\r\n",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Sulaiman (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការដាក់ខ្លួន និងដឹងគុណអល់ឡោះ ទោះបីមានអំណាចធំធេងយ៉ាងណាក៏ដោយ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي وملك"
        },
        {
            "id": 19,
            "order_number": 19,
            "slug": "ilyas",
            "name_arabic": "إلياس عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស (Ilyas \/ Elijah)",
            "name_english": "Prophet Ilyas (PBUH)",
            "title_arabic": "نبي قوم بعلبك",
            "title_khmer": "ព្យាការីនៃប្រជាជាតិពាលបក្ស (Baal \/ Elijah)",
            "title_english": "Prophet Against Baal Worship",
            "era": "សម័យកាលបាលបេក (Baalbek \/ Lebanon)",
            "quran_mentions_count": 2,
            "key_surahs": [
                "As-Saffat",
                "Al-An'am"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស (Ilyas \/ Elijah) ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅកាន់ប្រជាជាតិ Baalbek (ឡេបាណូន) ដែលបានថ្វាយបង្គំព្រះរូបសំណាក Baal។ គាត់បានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងរូបសំណាកក្លែងក្លាយ ហើយត្រូវបានអល់ឡោះសង្គ្រោះ និងលើកតម្កើង។",
            "summary_english": "Prophet Ilyas (PBUH) called his people back to Allah away from Baal worship.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត និងបេសកកម្មរបស់ ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស នៅ Baalbek\nព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស (Elijah) គឺជាព្យាការីមកពីខ្សែស្រឡាយ ព្យាការី ហារូន។ គាត់ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅកាន់ប្រជាជាតិ Baalbek (នៅឡេបាណូនបច្ចុប្បន្ន) ដែលកំពុងថ្វាយបង្គំព្រះក្លែងក្លាយឈ្មោះ Baal។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការប្រឆាំងនឹងរូបសំណាក Baal និងការអំពាវនាវតាវហ៊ីទ\nអ៊ីលយ៉ាស បានអំពាវនាវប្រជាជនថា ៖ «أَتَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ الْخَالِقِينَ» (តើពួកអ្នកអំពាវនាវដល់ Baal ហើយបោះបង់ចោលព្រះដែលបង្កើតដ៏ល្អឥតខ្ចោះឬ?) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-ស្ហាហ្វហ្វាត់: ១២៥)។ គាត់បានប្រាប់ឱ្យពួកគេត្រឡប់មកថ្វាយបង្គំអល់ឡោះតែមួយ។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការរាំងស្ងួត និងការសាកល្បងប្រជាជន\nដោយសារប្រជាជននៅតែរឹងរូស អ៊ីលយ៉ាស បានទូអាសុំឱ្យអល់ឡោះទប់ស្កាត់ភ្លៀង។ គ្រោះរាំងស្ងួតបានកើតឡើងអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ រហូតដល់ប្រជាជនរងទុក្ខវេទនា និងអង្វរសុំឱ្យ អ៊ីលយ៉ាស ជួយទូអាសុំភ្លៀង។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការប្រកួតប្រជែង និងការបង្ហាញភាពទន់ខ្សោយនៃព្រះក្លែងក្លាយ\nអ៊ីលយ៉ាស បានឱ្យពួកថ្វាយបង្គំ Baal ធ្វើការបរិច្ចាគទានសុំឱ្យព្រះរបស់ពួកគេបញ្ជូន lửa មក ៖ គ្មានអ្វីកើតឡើងឡើយ! ប៉ុន្តែនៅពេល អ៊ីលយ៉ាស ទូអាសុំអល់ឡោះ, ភ្លើងពីលើមេឃបានចុះមកទទួលយកការបរិច្ចាគភ្លាមៗ។\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការរំដោះ ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស និងមរតកសន្តិភាព\nអល់ឡោះបានរំដោះ ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស ឱ្យរួចផុតពីការប៉ុនប៉ងសម្លាប់របស់ស្តេចកាហ្វៀរ ហើយបានសរសើរគាត់ ៖ «سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ يَاسِينَ» (សន្តិភាពកើតមានលើ អ៊ីលយ៉ាស!) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-ស្ហាហ្វហ្វាត់: ១៣០)។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Ilyas (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការប្រឆាំងនឹងការថ្វាយបង្គំព្រះក្លែងក្លាយ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول من المرسلين"
        },
        {
            "id": 20,
            "order_number": 20,
            "slug": "alyasa",
            "name_arabic": "اليسع عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អាល់-យ៉ាសា (Al-Yasa' \/ Elisha)",
            "name_english": "Prophet Al-Yasa' (PBUH)",
            "title_arabic": "من الخيار",
            "title_khmer": "អ្នកបន្តវេនពី ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស (Al-Yasa’ \/ Elisha)",
            "title_english": "Among the Outstanding Prophets",
            "era": "សម័យកាលស៊្រី \/ ប៉ាឡេស្ទីន",
            "quran_mentions_count": 2,
            "key_surahs": [
                "Al-An'am",
                "Sad"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អាល់-យ៉ាសា (Al-Yasa’ \/ Elisha) គឺជាសិស្ស និងជាអ្នកបន្តវេនពី ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស។ គាត់បានដឹកនាំកូនចៅអ៊ីស្រាអែលតាមគម្ពីរតាវរ៉ាត និងបានផ្សព្វផ្សាយសាសនាឥស្លាមដោយភាពខ្ជាប់ខ្ជួន។",
            "summary_english": "Prophet Al-Yasa' (PBUH) continued the prophetic mission after Ilyas.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត និងការធ្វើជាសិស្សរបស់ ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស\nព្យាការី អាល់-យ៉ាសា (Elisha) គឺជាកូនប្រុសរបស់ Akh tub។ គាត់បានជួប ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស នៅពេលគាត់នៅមានជំងឺ, អ៊ីលយ៉ាស បានទូអាឱ្យគាត់ជាសះស្បើយ ហើយ អាល់-យ៉ាសា បានស្ម័គ្រចិត្តធ្វើជាសិស្ស និងជាអ្នករួមដំណើរជាមួយ អ៊ីលយ៉ាស។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការបន្តបេសកកម្មព្យាការី និងការដឹកនាំកូនចៅអ៊ីស្រាអែល\nបន្ទាប់ពី ព្យាការី អ៊ីលយ៉ាស បានចាកចេញទៅ, អល់ឡោះបានចាត់តាំង អាល់-យ៉ាសា ជាព្យាការីបន្តវេន។ គាត់បានដឹកនាំប្រជាជនកូនចៅអ៊ីស្រាអែលតាមច្បាប់នៃគម្ពីរ តាវរ៉ាត (Tawrat) ដោយភាពយុត្តិធម៌ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ អច្ឆរិយភាព និងការណែនាំប្រជាជន\nអាល់-យ៉ាសា ទទួលបានអច្ឆរិយភាពជាច្រើនពីអល់ឡោះ រួមមានការធ្វើឱ្យទឹកប្រែជាស្អាត ការព្យាបាលជំងឺ និងការប្រដៅប្រជាជនឱ្យស្ថិតនៅលើផ្លូវត្រង់ ក្នុងសម័យកាលដែលមានការច្របូកច្របល់ផ្នែកនយោបាយ និងជំនឿ។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការសរសើរនៅក្នុងគម្ពីរកុរអាន\nអល់ឡោះបានសរសើរ អាល់-យ៉ាសា នៅក្នុងស៊ូរ៉ោះ Al-An’am និង Sad ថា ៖ «وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا ۚ وَكُلًّافَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ» (ហើយចូររំលឹកដល់ អ៊ីស្មាអែល អាល់-យ៉ាសា យូនុស និង ឡូត ៖ ពួកគេទាំងអស់គ្នា យើងបានលើកតម្កើងលើពិភពលោកទាំងមូល!) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អាន់អាំ: ៨៦)។\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ មរណភាព និងមរតកនៃសេចក្តីស្មោះត្រង់\nព្យាការី អាល់-យ៉ាសា បានបំពេញបេសកកម្មរហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃជីវិត មុនពេលចាត់តាំង ហ្ស៊ុលកិហ្វល ឱ្យធ្វើជាអ្នកបន្តវេនកាត់ក្តីប្រជាជន។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Al-Yasa' (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ការបន្តវេនបេសកកម្មឥស្លាមដោយភាពស្មោះត្រង់។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله"
        },
        {
            "id": 21,
            "order_number": 21,
            "slug": "yunus",
            "name_arabic": "يونس عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី យូនុស (Yunus \/ Jonah)",
            "name_english": "Prophet Yunus (PBUH)",
            "title_arabic": "ذو النُّون \/ صاحب الحوت",
            "title_khmer": "ម្ចាស់នៃត្រីបាឡែន (Dhu an-Nun)",
            "title_english": "Companion of the Whale",
            "era": "សម័យកាលនិនីវេ (Nineveh \/ Iraq)",
            "quran_mentions_count": 4,
            "key_surahs": [
                "Yunus",
                "Al-Anbiya",
                "As-Saffat",
                "Al-Qalam"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី យូនុស (Yunus \/ Jonah) គឺជា Dhu an-Nun (ម្ចាស់នៃត្រីបាឡែន)។ គាត់ត្រូវបានត្រីបាឡែនលេបចូលក្នុងពោះនៅកណ្តាលសមុទ្រ ហើយបានទូអាតវ៉បះ «La ilaha illa Anta Subhanaka inni kuntu minaz-zalimin» រហូតដល់អល់ឡោះរំដោះគាត់ឱ្យរួចផុត។",
            "summary_english": "Prophet Yunus (PBUH) was swallowed by a whale, making the famous dua of repentance that saved him.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ បេសកកម្មរបស់ ព្យាការី យូនុស ទៅកាន់ទីក្រុងនីនេវេ (Nineveh)\r\nព្យាការី យូនុស ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅកាន់ប្រជាជនទីក្រុង នីនេវេ (Nineveh) ក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ គាត់បានអំពាវនាវប្រជាជនឱ្យបោះបង់រូបសំណាក ប៉ុន្តែពួកគេបានបដិសេធ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ការចាកចេញដោយកំហឹង និងការឡើងលើនាវា\r\nដោយសារសេចក្តីខឹងសម្បារនឹងការរឹងរូសរបស់ប្រជាជន, យូនុស បានចាកចេញពីទីក្រុងមុនពេលមានព្រះបញ្ជាពីអល់ឡោះ។ គាត់បានឡើងលើនាវាពាណិជ្ជករមួយដើម្បីធ្វើដំណើរឆ្លងសមុទ្រ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ មហាតាមពៃខ្យល់ព្យុះ និងការចាប់ឆ្នោតទម្លាក់ចូលសមុទ្រ\r\nនៅកណ្តាលសមុទ្រ ខ្យល់ព្យុះយ៉ាងខ្លាំងបានបក់បោក។ អ្នកលើនាវាបានចាប់ឆ្នោតទម្លាក់មនុស្សម្នាក់ដើម្បីសម្រាលទម្ងន់ ៖ ឆ្នោតបានធ្លាក់លើ យូនុស ៣ លើក ជាប់ៗគ្នា ហើយគាត់បានលោតចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការលេបរបស់ត្រីបាឡែនធំ និងភាពងងឹត ៣ ជាន់\r\nអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យត្រីបាឡែនដ៏ធំមួយលេប យូនុស ចូលទៅក្នុងពោះ ដោយមិនឱ្យបាក់ឆ្អឹង ឬខូចសាច់ឡើយ។ យូនុស ស្ថិតក្នុងភាពងងឹត ៣ ជាន់ ៖ ភាពងងឹតនៃពោះត្រី ភាពងងឹតនៃជម្រៅសមុទ្រ និងភាពងងឹតនៃរាត្រី។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ទូអាតវ៉បះដ៏ល្បីល្បាញ ៖ La ilaha illa Anta Subhanaka\r\nក្នុងពោះត្រីបាឡែន, យូនុស បានដឹងខ្លួនតវ៉បះ ហើយសូត្រទូអាថា៖ «لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» (គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ! មហាសុទ្ធសាធចំពោះទ្រង់! ពិតណាស់ ខ្ញុំស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលធ្វើបាបខ្លួនឯង) (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អាំប៊ីយ៉ា: ៨៧)។\r\n\r\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ ការរំដោះសង្គ្រោះ ការលូតលាស់នៃដើមឃ្លោក និងការជឿរបស់ប្រជាជន ១០ ម៉ឺននាក់\r\nអល់ឡោះបានទទួលយកទូអា ហើយបញ្ជាឱ្យត្រីបាឡែនខ្ជាក់ យូនុស លើឆ្នេរខ្សាច់។ អល់ឡោះបានដាំដើមឃ្លោក (Yaqteen) បាំងកម្ដៅថ្ងៃឱ្យគាត់។ នៅពេល យូនុស ត្រឡប់ទៅនីនេវេវិញ, ប្រជាជនជាង ១០ ម៉ឺននាក់បានទទួលជឿលើអល់ឡោះទាំងអស់។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Yunus (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ទូអាអាយ៉ាត់ករីម៉ះ ក្នុងពេលជួបអាសន្ន ឬទុក្ខលំបាក។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "rasul",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូល (Rasul)",
            "prophet_type_arabic": "رسول من المرسلين"
        },
        {
            "id": 22,
            "order_number": 22,
            "slug": "zakariya",
            "name_arabic": "زكريا عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី ហ្សការីយ៉ា (Zakariya \/ Zechariah)",
            "name_english": "Prophet Zakariya (PBUH)",
            "title_arabic": "كافل مريم",
            "title_khmer": "អ្នកមើលថែ លោកស្រី ម៉ារយ៉ាំ (Mary) & ឪពុករបស់ ព្យាការី យ៉ះយ៉ា",
            "title_english": "Guardian of Mary",
            "era": "សម័យកាលហ្សេរ៉ូសាឡឹម",
            "quran_mentions_count": 7,
            "key_surahs": [
                "Aal-Imran",
                "Maryam",
                "Al-Anbiya"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី ហ្សការីយ៉ា (Zakariya \/ Zechariah) គឺជាអ្នកមើលថែមាតាព្រះអ៊ីសា (លោកស្រី ម៉ារយ៉ាំ) នៅក្នុងប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស។ ទោះបីជាមានអាយុចាស់ជរា និងភរិយា עֲקָרָה (ស្ត្រីមេម៉ាយអត់កូន), អល់ឡោះបានទទួលទូអា និងប្រទានកូនប្រុស ព្យាការី យ៉ះយ៉ា ដល់គាត់។",
            "summary_english": "Prophet Zakariya (PBUH) was blessed with son Yahya in his old age through sincere supplication.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ដើមកំណើត និងការមើលថែ លោកស្រី ម៉ារយ៉ាំ (Mary)\nព្យាការី ហ្សការីយ៉ា គឺជាព្យាការី និងជាអ្នកថែរក្សាប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស (Bayt al-Maqdis) នៅយេរូសាឡឹម។ គាត់បានទទួលមើលថែទារិកា ម៉ារយ៉ាំ (Mary - មាតាព្រះអ៊ីសា) នៅក្នុងបន្ទប់ថ្វាយបង្គំព្រះ (Mihrab)។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ អច្ឆរិយភាពផ្លែឈើខុសរដូវក្នុងបន្ទប់ លោកស្រី ម៉ារយ៉ាំ\nរាល់ពេល ហ្សការីយ៉ា ចូលទៅក្នុងបន្ទប់ ម៉ារយ៉ាំ, គាត់តែងតែឃើញផ្លែឈើស្រស់ៗខុសរដូវ។ នៅពេលគាត់សួរថា ៖ «ឱ ម៉ារយ៉ាំ! តើបានរបស់ទាំងនេះពីណា?» ម៉ារយ៉ាំ ឆ្លើយថា ៖ «វាមកពីអល់ឡោះ! ពិតណាស់ អល់ឡោះប្រទានផលដល់អ្នកណាដែលទ្រង់ចង់បានដោយគ្មានគណនា» (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អ៊ីមរ៉ាន: ৩৭)។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ទូអាសុំកូនប្រុសក្នុងវ័យចាស់ជរា\nដោយឃើញអច្ឆរិយភាពនេះ, ហ្សការីយ៉ា ដែលមានអាយុចាស់ជរាខ្លាំង និងភរិយាមិនអាចមានកូន បានទូអាដោយសម្ងាត់ថា ៖ «រ៉ុបបី ហាប់លី មិន លៈឌុនកា ហ្ស៊ុររិយះតិន ថយយិពះ» (ឱព្រះអម្ចាស់! ចូរប្រទានកូនចៅដ៏បរិសុទ្ធពីទ្រង់ដល់ខ្ញុំ!)។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ដំណឹងល្អពីបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ៖ កំណើត ព្យាការី យ៉ះយ៉ា (Yahya)\nនៅពេល ហ្សការីយ៉ា កំពុង ថ្វាយបង្គំ, បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានស្រែកប្រាប់ថា ៖ អល់ឡោះផ្តល់ដំណឹងល្អដល់អ្នកនូវកូនប្រុសឈ្មោះ «យ៉ះយ៉ា» (Yahya) ដែលជាឈ្មោះគ្មាននរណាម្នាក់ធ្លាប់មានពីមុនឡើយ!\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ សញ្ញាសម្គាល់ ៣ ថ្ងៃ មិននិយាយ លើកលែងតែការសូត្រធម៌\nហ្សការីយ៉ា បានសុំសញ្ញាសម្គាល់, អល់ឡោះបានប្រាប់ថា សញ្ញាសម្គាល់គឺ ៖ អ្នកមិនអាចនិយាយទៅកាន់មនុស្សរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ លើកលែងតែការប្រើប្រشارةដៃ ប៉ុន្តែត្រូវសូត្រធម៌សរសើរអល់ឡោះជានិច្ច! ក្រោយមក កូនប្រុស យ៉ះយ៉ា ក៏បានកើតមកប្រកបដោយពរជ័យ។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Zakariya (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "គ្មានអ្វីដែលអល់ឡោះមិនអាចធ្វើបានឡើយ សម្រាប់អ្នកដែលបួងសួងដោយស្មោះ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "نبي الله"
        },
        {
            "id": 23,
            "order_number": 23,
            "slug": "yahya",
            "name_arabic": "يحيى عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី យ៉ះយ៉ា (Yahya \/ John the Baptist)",
            "name_english": "Prophet Yahya (PBUH)",
            "title_arabic": "الحَصُور البَار",
            "title_khmer": "ព្យាការីដ៏ស្អាតស្អំ និងមានប្រាជ្ញាញាណពីកុមារភាព (John the Baptist)",
            "title_english": "The Pure & Chaste Prophet",
            "era": "សម័យកាលប៉ាឡេស្ទីន",
            "quran_mentions_count": 5,
            "key_surahs": [
                "Maryam",
                "Aal-Imran",
                "Al-Anbiya"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី យ៉ះយ៉ា (Yahya \/ John the Baptist) គឺជាកូនប្រុសរបស់ ព្យាការី ហ្សការីយ៉ា។ គាត់ទទួលបានប្រាជ្ញាញាណ (Hukm) តាំងពីនៅតូច មានចិត្តទន់ភ្លន់ និងស្អាតស្អំ ហើយបានការពារច្បាប់នៃសាសនាឥស្លាមរហូតដល់ទទួលមរណភាពជាស្ហាហ៊ីទ (Shahid)។",
            "summary_english": "Prophet Yahya (PBUH) was given wisdom while still a child, known for chastity and devotion.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ កំណើតអច្ឆរិយ និងប្រាជ្ញាញាណពីកុមារភាព\nព្យាការី យ៉ះយ៉ា (John the Baptist) គឺជាកូនប្រុសរបស់ ព្យាការី ហ្សការីយ៉ា ដែលកើតមកដោយអច្ឆរិយភាពពីឪពុកម្តាយចាស់ជរា។ អល់ឡោះបានប្រទានប្រាជ្ញាញាណ និងការយល់ដឹងពីសាសនាដល់ យ៉ះយ៉ា តាំងពីគាត់នៅជាកុមារតូច។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ គុណសម្បត្តិដ៏ស្អាតស្អំ ៖ សេចក្តីមេត្តា ការគោរពប្រតិបត្តិ និងភាពបរិសុទ្ធ\nអល់ឡោះបានសរសើរ យ៉ះយ៉ា នៅក្នុងស៊ូរ៉ោះ Maryam ថា ៖ «يَا يَحْيَىٰ خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا» (ឱ យ៉ះយ៉ា! ចូរចាប់យកគម្ពីរដោយកម្លាំងមាំមួន! ហើយយើងបានប្រទានប្រាជ្ញាញាណដល់គាត់តាំងពីនៅកុមារ) (ស៊ូរ៉ោះ ម៉ារយ៉ាំ: ១២)។ គាត់ជាមនុស្សទន់ភ្លន់ ស្អាតស្អំ និងប្រតិបត្តិតាមឪពុកម្តាយជានិច្ច។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការជួយជ្រោមជ្រែង ព្យាការី អ៊ីសា (Isa \/ Jesus)\nនៅពេល ព្យាការី អ៊ីសា ត្រូវបានចាត់តាំងជាព្យាការី, យ៉ះយ៉ា គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានជឿ និងជួយផ្សព្វផ្សាយបេសកកម្មរបស់ អ៊ីសា ដោយបានលាងសម្អាត (Baptism) ប្រជាជនឱ្យសោកស្តាយអំពើបាប និងត្រឡប់មកកាន់តាវហ៊ីទ។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការឈរប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ និងការរៀបការខុសច្បាប់របស់ស្តេច\nស្តេចអេស៊ីប\/ប៉ាឡេស្ទីន (Herod) ចង់រៀបការជាមួយក្មួយស្រីបង្កើត\/សាច់ញាតិជិតស្និទ្ធរបស់ខ្លួន ដែលជាការខុសច្បាប់សាសនា។ ព្យាការី យ៉ះយ៉ា បានប្រកាសយ៉ាងក្លាហានថា ការរៀបការនេះជាអំពើហរ៉ាម (Haram) ខុសច្បាប់ដាច់ខាត!\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ ការទទួលមរណភាពជាស្ហាហ៊ីទ (Shahid) និងសន្តិភាពជារៀងរហូត\nដោយសារកំហឹងនៃការហាមឃាត់នេះ, ស្រីកំណាន់ និងស្តេចបានបញ្ជាឱ្យចាប់ ព្យាការី យ៉ះយ៉ា និងធ្វើឃាតគាត់ ៖ យ៉ះយ៉ា បានទទួលមរណភាពជាស្ហាហ៊ីទ (Shahid) ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ អល់ឡោះបានប្រទានសន្តិភាពលើគាត់ ៖ នៅថ្ងៃកើត ថ្ងៃស្លាប់ និងថ្ងៃរស់ឡើងវិញ!",
            "story_english": "Detailed history of Prophet Yahya (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ភាពបរិសុទ្ធនៃផ្លូវចិត្ត និងការគោរពប្រតិបត្តិកត្តញ្ញូចំពោះឪពុកម្តាយ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": false,
            "prophet_type": "nabi",
            "prophet_type_khmer": "ព្យាការី \/ ណាប៊ី (Nabi)",
            "prophet_type_arabic": "سيداً وحصوراً ونبياً"
        },
        {
            "id": 24,
            "order_number": 24,
            "slug": "isa",
            "name_arabic": "عيسى عليه السلام",
            "name_khmer": "ព្យាការី អ៊ីសា (Isa \/ Jesus)",
            "name_english": "Prophet 'Isa (PBUH)",
            "title_arabic": "روح الله وكلمته",
            "title_khmer": "ព្រះមេស៊ីអាស់ (Al-Masih) & ព្យាការីបង្កើតឡើងដោយព្រះបន្ទូលពីអល់ឡោះ",
            "title_english": "Spirit & Word from Allah (Messiah)",
            "era": "សម័យកាលប៉ាឡេស្ទីន (Jerusalem \/ Nazareth)",
            "quran_mentions_count": 25,
            "key_surahs": [
                "Maryam",
                "Aal-Imran",
                "Al-Ma'idah",
                "An-Nisa"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី អ៊ីសា (Isa \/ Jesus) គឺជាព្រះមេស៊ីអាស់ (Al-Masih) និងជាព្យាការីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលកើតចេញពីលោកស្រី ម៉ារយ៉ាម (Mary) ដោយគ្មានឪពុក។ គាត់ទទួលបានក្បួនច្បាប់ អ៊ីនជីល (Injeel) ធ្វើអច្ឆរិយភាពប្រែជាមើលឃើញ និងប្រែជាជាពីជំងឺ ហើយត្រូវបានអល់ឡោះលើកតម្កើងទៅកាន់ឋានសួគ៌។",
            "summary_english": "Prophet 'Isa (PBUH) was born miraculously of Virgin Mary, performed great miracles, recipient of the Injeel (Gospel), and raised to heaven by Allah.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ កំណើតអច្ឆរិយនៃលោកស្រី ម៉ារយ៉ាម (Mary) និងការរស់នៅក្នុងប្រាសាទ\nលោកស្រី ម៉ារយ៉ាម (Mary) គឺជាស្ត្រីបរិសុទ្ធ និងសុច្ចរិតបំផុតដែលត្រូវបានម្តងរបស់នាងប្រគល់ជូនការថ្វាយបង្គំព្រះក្នុងប្រាសាទ បៃតុល ម៉ាកឌិស (Bayt al-Maqdis) ក្រោមការមើលថែរបស់ ព្យាការី ហ្សការីយ៉ា (Zakariya)។\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ដំណឹងល្អពីម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល (Gabriel) និងកំណើត ព្យាការី អ៊ីសា ដោយគ្មានឪពុក\nម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល បានមកជួបលោកស្រី ម៉ារយ៉ាម ហើយផ្តល់ដំណឹងល្អថានាងនឹងមានកូនប្រុសម្នាក់ដោយព្រះបន្ទូល «Kun» (ចូរប្រែជា) ពីអល់ឡោះ ដោយគ្មានការប៉ះពាល់ពីបុរសណាឡើយ។\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ អច្ឆរិយភាពនៃការនិយាយនៅក្នុងអង្រឹងទារក\nនៅពេលប្រជាជនចោទប្រកាន់លោកស្រី ម៉ារយ៉ាម, ទារក អ៊ីសា នៅក្នុងអង្រឹងបានពោលនិយាយភ្លាមៗថា៖ «ពិតណាស់ ខ្ញុំគឺជាអ្នកបម្រើរបស់អល់ឡោះ! ទ្រង់បានប្រទានក្បួនច្បាប់ (អ៊ីនជីល) ដល់ខ្ញុំ និងបានចាត់តាំងខ្ញុំជាព្យាការី» (ស៊ូរ៉ោះ ម៉ារយ៉ាម: ៣០)។\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ការបញ្ចុះក្បួនច្បាប់ អ៊ីនជីល (Injeel) និងបេសកកម្មអំពាវនាវ\nអល់ឡោះបានបញ្ចុះក្បួនច្បាប់ អ៊ីនជីល (Injeel \/ Gospel) ដល់ ព្យាការី អ៊ីសា ដើម្បីបង្រៀនកូនចៅអ៊ីស្រាអែលនូវផ្លូវត្រង់ និងកែសម្រួលច្បាប់សាសនាដោយសេចក្តីមេត្តាករុណា។\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ បណ្តាអច្ឆរិយភាពដ៏អស្ចារ្យ ៖ មើលឃើញ ជាពីជំងឺ និងប្រحيវិញ្ញាណអ្នកស្លាប់\nអល់ឡោះបានប្រទានអច្ឆរិយភាពជាច្រើនដល់ ព្យាការី អ៊ីសា ៖\n- ធ្វើរូបបក្សីអំពីដីឥដ្ឋ ហើយផ្លុំខ្យល់ចូលប្រែជាបក្សីមានជីវិត។\n- ព្យាបាលអ្នកខ្វាក់ភ្នែកពីកំណើត និងអ្នកកើតជំងឺឃ្លង់ឱ្យជាសះស្បើយ។\n- ប្រحيវិញ្ញាណអ្នកស្លាប់ឱ្យរស់ឡើងវិញដោយអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះ។\n\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ អច្ឆរិយភាពតុអាហារឋានសួគ៌ (Al-Ma’idah)\nបណ្តាសាវ័ក (Al-Hawariyyun) បានសុំឱ្យ អ៊ីសា ទូអាសុំតុអាហារធ្លាក់ចុះពីលើមេឃ។ អល់ឡោះបានបញ្ចុះតុអាហារឋានសួគ៌ អាល់-ម៉ាអ៊ីដះ (Al-Ma’idah) ធ្វើជាសញ្ញាសំគាល់ និងពរជ័យដល់អ្នកមានជំនឿ។\n\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ ការរៀបចំកម្ទេចពីពួកសត្រូវ និងការលើកតម្កើង អ៊ីសា ទៅកាន់ឋានសួគ៌\nពួកសត្រូវបានរៀបចំផែនការចាប់ និងសម្លាប់ ព្យាការី អ៊ីសា ប៉ុន្តែអល់ឡោះបានបន្លំរូបរាងមនុស្សម្នាក់ទៀត (យូដាស) ឱ្យដូច អ៊ីសា ហើយពួកសត្រូវ បានចាប់មនុស្សនោះទៅឆ្កាង។ ឯ ព្យាការី អ៊ីសា វិញ ត្រូវបានអល់ឡោះលើកតម្កើងទាំងរូបកាយ និងវិញ្ញាណទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសុវត្ថិភាព។\n\n### កណ្ឌទី ៨ ៖ ការត្រឡប់មកវិញនៃ ព្យាការី អ៊ីសា មុនថ្ងៃបរលោក និងមរតកឥស្លាម\nព្យាការី អ៊ីសា មិនទាន់ទទួលមរណភាពឡើយ។ គាត់នឹងចុះមកកាន់ផែនដីវិញមុនថ្ងៃបរលោក (Qiyamah) ដើម្បីកម្ទេច ដកហ្សាល (Dajjal) ដឹកនាំពិភពលោកដោយច្បាប់ឥស្លាម និងបង្កើតសន្តិភាពពេញលេញ។",
            "story_english": "Detailed history of Prophet 'Isa (PBUH).",
            "quranic_verses": [],
            "hadiths": [],
            "lessons_khmer": [
                "ឥស្លាមគោរព និងមានជំនឿលើព្យាការី អ៊ីសា ក្នុងនាមជាព្យាការីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់អល់ឡោះ។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "ulul_azm",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូលដ៏ឧត្តម (Ulul Azm)",
            "prophet_type_arabic": "رسول الله وكلمته (أولو العزم)"
        },
        {
            "id": 25,
            "order_number": 25,
            "slug": "muhammad",
            "name_arabic": "مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ",
            "name_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ រ៉សូលុលឡោះ (Muhammad ﷺ)",
            "name_english": "Prophet Muhammad (PBUH) - Messenger of Allah",
            "title_arabic": "خاتم الأنبياء والمرسلين • رحمة للعالمين • سيد ولد آدم",
            "title_khmer": "ត្រានៃបណ្តាព្យាការី (Khatam an-Nabiyyin) • រ៉សូលុលឡោះ • មេត្តាធម៌ដល់សកលលោក",
            "title_english": "Seal of the Prophets • Messenger of Allah • Mercy to All Worlds",
            "era": "សម័យកាលមេកាស់ និង ម៉ាឌីណាស់ (570 គ.ស. - 632 គ.ស. \/ Makkah & Madinah)",
            "quran_mentions_count": 4,
            "key_surahs": [
                "Al-Ahzab",
                "Muhammad",
                "Al-Fath",
                "Aal-Imran",
                "At-Tawbah",
                "Al-Anbiya",
                "Al-Isra",
                "Al-Hujurat",
                "An-Najm",
                "Al-Kawthar",
                "An-Nasr"
            ],
            "summary_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជារ៉សូល និងជាព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់របស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ (ត្រានៃបណ្តាព្យាការី - Khatam an-Nabiyyin) និងត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យមកធ្វើជាមេត្តាធម៌ដល់មនុស្សជាតិ និងសកលលោកទាំងមូល (Rahmah lil-'Alamin)។ ទ្រង់បានប្រសូតនៅទីក្រុងម៉ាកកះក្នុងឆ្នាំដំរី (570 គ.ស.) ជាក្មេងកំព្រាដែលល្បីល្បាញខាងភាពស្មោះត្រង់ (អាល់-អាមីន)។ នៅអាយុ ៤០ ឆ្នាំ ទ្រង់បានទទួលការបញ្ចុះគម្ពីរគួរអាន (Al-Qur'an) តាមរយៈម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល ដឹកនាំការអំពាវនាវទៅកាន់សាសនាឥស្លាម និងតាវហ៊ីទ ប្រឈមមុខនឹងការលំបាករាប់មិនអស់ ធ្វើហិជរ៉ះទៅកាន់ម៉ាឌីណះ បង្កើតរដ្ឋឥស្លាមប្រកបដោយយុត្តិធម៌ និងសន្តិសហវិជ្ជមាន រំដោះម៉ាកកះដោយគ្មានការបង្ហូរឈាម និងបន្សល់ទុកមរតកដ៏អស្ចារ្យ គឺគម្ពីរគួរអាន និងស៊ុននះ សម្រាប់មនុស្សជាតិជារៀងរហូត។",
            "summary_english": "Prophet Muhammad (peace and blessings be upon him) is the final Messenger of Allah, the Seal of the Prophets (Khatam an-Nabiyyin), and a Mercy to all creation (Rahmah lil-'Alamin). Born in Makkah in 570 CE as an orphan of the noble Banu Hashim clan, he was universally revered for his truthfulness and integrity as Al-Amin (The Trustworthy). At age 40, he received the first revelations of the Holy Quran through Angel Jibril in Cave Hira. Over 23 years of tireless devotion, patience, and profound wisdom, he conveyed the pure message of Tawhid, established a just and compassionate society in Madinah, liberated Makkah peacefully, and left an eternal moral and spiritual legacy in the Quran and his blessed Sunnah.",
            "story_khmer": "### កណ្ឌទី ១ ៖ ពូជពង្សដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម កំណើតនៅឆ្នាំដំរី ជីវិតកុមារភាពកំព្រា និងភាពល្បីល្បាញជា «អាល់-អាមីន» (Al-Amin)\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) កើតចេញពីត្រកូល បានូ ហាស៊ីម (Banu Hashim) នៃកុលសម្ព័ន្ធ កូរ៉ាយស្ហ (Quraysh) ដែលជាពូជពង្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងបរិសុទ្ធបំផុតរបស់អារ៉ាប់ ដោយមានខ្សែស្រឡាយបន្តផ្ទាល់ចុះមកពី ព្យាការី អ៊ីស្មាអែល និង ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម (عليهما السلام)។ បិតារបស់ទ្រង់មាននាមថា អាប់ឌុលឡោះ (Abdullah ibn Abd al-Muttalib) និងមាតាមាននាមថា លោកស្រី អាមីណះ (Aminah bint Wahb)។ \n\nមុនពេលទ្រង់ប្រសូត បិតារបស់ទ្រង់បានទទួលមរណភាពនៅទីក្រុង យ៉ាស្រ៊ីប (ម៉ាឌីណះ) ធ្វើឱ្យទ្រង់ក្លាយជាកូនកំព្រាតាំងពីនៅក្នុងផ្ទៃមាតាមកម៉្លេះ។ ទ្រង់បានប្រសូតនៅថ្ងៃចន្ទ ទី ១២ ខែ រ៉ Rabi' al-Awwal ក្នុងឆ្នាំដំរី (Year of the Elephant \/ ត្រូវនឹងឆ្នាំ 570 គ.ស.) ដែលជាឆ្នាំដែលអល់ឡោះបានបំផ្លាញកងទ័ពដំរីរបស់ អាប់រ៉ាហា (Abrahah) ដែលប៉ុនប៉ងកម្ទេចក្អពះ។\n\nតាមទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិអារ៉ាប់ជាន់ខ្ពស់នៅម៉ាកកះ ទារក មូហាំម៉ាត់ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅរស់នៅ និងបំបៅដោះនៅតំបន់វាលខ្សាច់ជាមួយលោកស្រី ហាឡីម៉ះ អាស-សាឌីយ៉ះ (Halimah as-Sa'diyyah) នៃកុលសម្ព័ន្ធ បានូ សាអ៊ាត់ ដើម្បីស្រូបយកខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ រៀនភាសាអារ៉ាប់ដ៏ត្រឹមត្រូវ និងមានសុខភាពរឹងមាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ព្រឹត្តិការណ៍អច្ឆរិយភាព «ការវះទ្រូង» (Shaqq as-Sadr) បានកើតឡើង នៅពេលដែលម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល (Gabriel) បានមកលាងសម្អាតដួងចិត្តរបស់ទ្រង់ដោយទឹកហ្សាំហ្សាំ (Zamzam) និងដកចំណែកនៃអារម្មណ៍លោភលន់ចេញ ដើម្បីរៀបចំទ្រង់ជាព្យាការីដ៏បរិសុទ្ធ។\n\nនៅអាយុ ៦ ឆ្នាំ មាតារបស់ទ្រង់ (លោកស្រី អាមីណះ) បានទទួលមរណភាពនៅតំបន់ អាល់-អាប់វ៉ា (Al-Abwa) ខណៈពេលធ្វើដំណើរត្រឡប់មកពីសួរសុខទុក្ខផ្នូរប្តីនៅម៉ាឌីណះ។ បន្ទាប់មក ជីតារបស់ទ្រង់ គឺលោក អាប់ឌុល មុតថឡិប (Abd al-Muttalib) បានមើលថែទ្រង់ដោយក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅរហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពនៅពេល មូហាំម៉ាត់ មានអាយុ ៨ ឆ្នាំ។ ក្រោយមក ពូរបស់ទ្រង់ គឺលោក អាប៊ូ ថឡិប (Abu Talib) បានទទួលបន្ទុកចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា និងការពារទ្រង់យ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ។\n\nក្នុងវ័យកុមារភាព និងយុវវ័យ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មិនដែលប្រព្រឹត្តអំពើពាលាបាល ឬថ្វាយបង្គំរូបសំណាកដូចអ្នកក្រុងម៉ាកកះឡើយ។ ទ្រង់បានប្រកបមុខរបរជាអ្នកឃ្វាលចៀម និងក្រោយមកជាអ្នកជំនួញដ៏ចំណាន។ ដោយសារតែភាពស្មោះត្រង់ យុត្តិធម៌ និងមិនដែលកុហក សូម្បីតែបន្តិច ប្រជាជនម៉ាកកះទាំងអស់បានប្រសិទ្ធនាមទ្រង់ថា **«អាល់-ស្ហាឌីក អាល់-អាមីន» (Al-Sadiq Al-Amin \/ អ្នកនិយាយពិត និងអ្នកស្មោះត្រង់គួរជាទីទុកចិត្តបំផុត)**។\n\nនៅអាយុ ២៥ ឆ្នាំ ដោយសារតែភាពល្បីល្បាញខាងសច្ចធម៌ លោកស្រី ខាឌីចះ ប៊ីនទី ឃូវ៉ៃលីទ (Khadijah bint Khuwaylid) ដែលជាស្រ្តីពោះម៉ាយអភិជន និងជាសេដ្ឋីនីដ៏ថ្លៃថ្នូរ បានជ្រើសរើសទ្រង់ឱ្យដឹកនាំក្បួនពាណិជ្ជកម្មទៅកាន់ស្រុកស្ហាម (Sham \/ Syria) ហើយក្រោយមកបានស្នើសុំរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយទ្រង់។ ពួកគេបានកសាងគ្រួសារដ៏មានសុភមង្គល និងផ្តល់កំណើតដល់បុត្រាបុត្រីជាច្រើន រួមទាំងលោកស្រី ហ្វាទីម៉ះ (Fatimah az-Zahra)។ \n\nនៅអាយុ ៣៥ ឆ្នាំ នៅពេលកុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មានជម្លោះស្ទើរតែក្លាយជាសង្គ្រាមស៊ីវិលរឿងការលើកតម្កល់ «ត្បូងខ្មៅ» (Hajar al-Aswad) ក្នុងការជួសជុលក្អពះឡើងវិញ ពួកគេបានព្រមព្រៀងគ្នាឱ្យអ្នកដែលចូលមកក្នុងវិហារមុនគេធ្វើជាចៅក្រមកាត់ក្តី។ នៅពេលពួកគេឃើញ មូហាំម៉ាត់ ដើរចូលមក ពួកគេបានស្រែកព្រមគ្នាដោយក្តីរីករាយថា ៖ «នេះគឺជា អាល់-អាមីន! ពួកយើងយល់ព្រមទទួលយកការកាត់ក្តីរបស់គាត់!»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានលាតក្រណាត់មួយផ្ទាំង លើកត្បូងខ្មៅដាក់លើកណ្តាល ហើយឱ្យមេដឹកនាំកុលសម្ព័ន្ធទាំងអស់កាន់ជ្រុងក្រណាត់ម្នាក់មួយលើកឡើងព្រមគ្នា រួចទ្រង់បានលើកត្បូងខ្មៅដោយព្រះហស្តផ្ទាល់យកទៅដំឡើងនៅកន្លែងដើម ដែលជាការដោះស្រាយជម្លោះប្រកបដោយប្រាជ្ញាញាណដ៏កំពូល។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ២ ៖ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងរូងភ្នំ ហ៊ីរ៉ ក៏ (Hira), ការបញ្ចុះអាយ៉ាត់ដំបូង និងការចាប់ផ្តើមនៃបេសកកម្មព្យាការី\nនៅពេលអាយុកាន់តែចម្រើនឡើង ជាពិសេសនៅជិតវ័យ ៤០ ឆ្នាំ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មានអារម្មណ៍មិនស្រណុកក្នុងចិត្តចំពោះសង្គមម៉ាកកះ ដែលពោរពេញទៅដោយការថ្វាយបង្គំរូបសំណាក អយុត្តិធម៌ ការសម្លាប់កូនស្រីទាំងរស់ និងការបែកបាក់។ ទ្រង់តែងតែចាកចេញពីទីក្រុង ឡើងទៅកាន់រូងភ្នំ ហ៊ីរ៉ ក៏ (Ghar Hira) នៅលើកំពូលភ្នំ ជៈពល់ អាន់-នូរ (Jabal an-Nur \/ ភ្នំនៃពន្លឺ) ដើម្បីធ្វើសមាធិ ស្វែងរកការពិត និងថ្វាយបង្គំព្រះដ៏ពិតប្រាកដតាមមាគ៌ារបស់ព្យាការី អ៊ីប្រាហ៊ីម។\n\nនៅក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌន ឆ្នាំ 610 គ.ស. (ត្រូវនឹងរាត្រី ល៉ៃឡាទុល កាដរ \/ Laylat al-Qadr) ក្នុងវ័យ ៤០ ឆ្នាំ ខណៈដែលទ្រង់កំពុងសមាធិក្នុងរូងភ្នំដ៏ស្ងាត់ជ្រងំ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល (Gabriel) បានលេចរូបរាងឡើងប្រកបដោយពន្លឺដ៏ត្រចះត្រចង់ ហើយបានបញ្ជាទៅកាន់ទ្រង់ថា ៖\n«اقْرَأْ» (ចូរអ្នកអាន!)\nមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានឆ្លើយតបដោយភាពភ្ញាក់ផ្អើល និងបន្ទាបខ្លួនថា ៖ «مَا أَنَا بِقَارِئٍ» (ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកចេះអានអក្សរឡើយ!)។\n\nម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល បានឱបក្រសោបទ្រង់យ៉ាងណែនរហូតដល់អស់កម្លាំង រួចលែង ហើយពោលជាលើកទីពីរ ៖ «ចូរអ្នកអាន!»។ ទ្រង់បានឆ្លើយដូចដើមវិញ។ រហូតដល់លើកទីបី ជិបទីល បានឱបទ្រង់ម្តងទៀត ហើយបានបញ្ចុះព្រះបន្ទូលដំបូងបង្អស់នៃគម្ពីរគួរអាន ៖\n\n«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ»\n*(ចូរអ្នកអានដោយព្រះនាមនៃព្រះអម្ចាស់របស់អ្នក ដែលបានបង្កើត! ទ្រង់បានបង្កើតមនុស្សអំពីដុំឈាមកក! ចូរអ្នកអានចុះ ហើយព្រះអម្ចាស់របស់អ្នកទ្រង់មហាថ្លៃថ្នូរបំផុត! ដែលបានបង្រៀន (មនុស្ស) ដោយការប្រើប៊ិច! ទ្រង់បានបង្រៀនមនុស្សនូវអ្វីដែលគេមិនធ្លាប់ដឹងឡើយ! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អាឡក់: ១-៥)*\n\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានទន្ទេញព្រះបន្ទូលទាំងនេះជាប់ក្នុងបេះដូង។ ទ្រង់បានរត់ចុះពីលើភ្នំទាំងរន្ធត់ញាប់ញ័រក្នុងព្រះកាយ សំដៅទៅកាន់ផ្ទះជួបភរិយាដ៏ជាទីស្រឡាញ់ គឺលោកស្រី ខាឌីចះ ហើយពោលថា ៖ «زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي» (ចូរយកភួយមករុំខ្លួនខ្ញុំ! ចូរយកភួយមករុំខ្លួនខ្ញុំ!)។\n\nបន្ទាប់ពីភាពភ័យខ្លាចបានស្ងប់ស្ងាត់ ទ្រង់បានរៀបរាប់ដំណើររឿងទាំងអស់ប្រាប់លោកស្រី ខាឌីចះ។ លោកស្រី ខាឌីចះ ដែលជាស្ត្រីប្រកបដោយប្រាជ្ញា បានលួងលោម និងបញ្ជាក់ជំហរយ៉ាងរឹងមាំថា ៖ \n«ទេ! សូមកុំភ័យព្រួយឡើយ! ស្បថនឹងអល់ឡោះ ទ្រង់នឹងមិនបោះបង់អ្នកឱ្យអាម៉ាស់ជាដាច់ខាត ព្រោះអ្នកតែងតែផ្សារភ្ជាប់ចំណងញាតិសន្តាន ជួយអ្នកទន់ខ្សោយ ផ្តល់ទានដល់អ្នកក្រីក្រ បដិសណ្ឋារកិច្ចភ្ញៀវ និងឈរខាងយុត្តិធម៌ជានិច្ច!»។\n\nបន្ទាប់មក លោកស្រី ខាឌីចះ បាននាំព្យាការីទៅជួបបងប្អូនជីដូនមួយរបស់នាង គឺលោក វ៉ារ៉ាកោះ អ៊ីប៊ន ណាវហ្វាល់ (Waraqah ibn Nawfal) ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញចេះដឹងគម្ពីរតាវរ៉ាត និងអ៊ីនជីល។ នៅពេល វ៉ារ៉ាកោះ បានស្តាប់រឿងរ៉ាវ គាត់បានពោលភ្លាមៗថា ៖ «នេះគឺជា អាល់-ណាមូស (Al-Namus \/ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ជិបទីល) ដែលធ្លាប់បានចុះមកជួប ព្យាការី មូសា! ឱ ខ្ញុំចង់នៅក្មេង និងរស់នៅទាន់ពេលដែលប្រជាជនរបស់អ្នកនឹងបណ្តេញអ្នកចេញពីស្រុកកំណើតណាស់!»។ ព្យាការីបានសួរថា ៖ «តើពួកគេនឹងបណ្តេញខ្ញុំចេញមែនឬ?»។ វ៉ារ៉ាកោះ បានឆ្លើយថា ៖ «មែនហើយ! គ្មានបុរសណាដែលនាំមកនូវសារលិខិតដូចអ្នកទេ លើកលែងតែត្រូវប្រជាជនខ្លួនធ្វើបាប និងប្រឆាំងជានិច្ច!»។ នេះជាការចាប់ផ្តើមនៃបេសកកម្មព្យាការីដ៏មហិមា។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៣ ៖ ការអំពាវនាវដោយសម្ងាត់ និងចំហនៅលើភ្នំ សាហ្វា (Safa), ការទប់ទល់នឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ\nបេសកកម្មនៃការផ្សព្វផ្សាយសាសនាឥស្លាមត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាលធំៗ ៖ ការផ្សព្វផ្សាយជាសម្ងាត់ (Sirriyyah) រយៈពេល ៣ ឆ្នាំដំបូង និងការផ្សព្វផ្សាយជាចំហ (Jahriyyah)។\n\nក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំដំបូង ព្យាការី (ﷺ) បានអំពាវនាវដល់មនុស្សដែលជិតស្និទ្ធបំផុត។ មនុស្សដំបូងគេបង្អស់ដែលបានទទួលយកសាសនាឥស្លាមគឺ ៖\n- ពីចំណោមស្ត្រី ៖ លោកស្រី ខាឌីចះ (Khadijah)\n- ពីចំណោមកុមារ ៖ អាលី អ៊ីប៊ន អាប៊ី ថឡិប (Ali ibn Abi Talib - អាយុ ១០ ឆ្នាំ)\n- ពីចំណោមបុរសពេញវ័យ ៖ អាប៊ូ បាក់រ អាស-សិទ្ទីក (Abu Bakr as-Siddiq)\n- ពីចំណោមអ្នកបម្រើ ៖ ហ្ស៉ៃទ អ៊ីប៊ន ហារីសះ (Zayd ibn Harithah) និង ប៊ីឡាល់ អ៊ីប៊ន រ៉ាប៉ាស់ (Bilal ibn Rabah)។\nពួកគេបានជួបជុំគ្នា និងរៀនសូត្រគម្ពីរគួរអានជាសម្ងាត់នៅក្នុងផ្ទះរបស់លោក អាល់-អើរកម (Dar al-Arqam)។\n\nបន្ទាប់ពីមានអ្នកទទួលយកជំនឿប្រមាណ ៤០ នាក់ អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យប្រកាសជាចំហតាមរយៈអាយ៉ាត់ ៖ «فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ» (ចូរអ្នកប្រកាសជាចំហនូវអ្វីដែលអ្នកត្រូវបានបញ្ជា ហើយចូរងាកចេញពីពួកពហុទេវនិយម!)។\n\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានឡើងទៅលើកំពូលភ្នំ សាហ្វា (Mount Safa) ហើយស្រែកបន្លឺសម្លេងប្រកាសអាសន្ន ៖ «វ៉ា សាបាហាហ៍!» (សញ្ញាប្រកាសអាសន្នពេលព្រឹក!)។ មនុស្សគ្រប់កុលសម្ព័ន្ធបានរត់មកជួបជុំគ្នា។ ព្យាការីបានសួរថា ៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំប្រាប់ពួកអ្នកថា មានកងទ័ពសេះកំពុងលាក់ខ្លួននៅក្រោយភ្នំនេះត្រៀមវាយប្រហារពួកអ្នក តើពួកអ្នកជឿខ្ញុំទេ?»។ ពួកគេទាំងអស់បានឆ្លើយតបព្រមគ្នាថា ៖ «ពិតណាស់ពួកយើងជឿ! ព្រោះពួកយើងមិនដែលឃើញអ្នកនិយាយកុហកសូម្បីតែម្តងណាឡើយ!»។ \n\nពេលនោះ ព្យាការីបានមានបន្ទូលថា ៖ «ដូច្នេះ ចូរដឹងចុះថា ខ្ញុំគឺជាអ្នកដាស់តឿនពួកអ្នក មុនពេលទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់នឹងមកដល់! ចូរពួកអ្នកពោលថា គ្មានព្រះឯណាពិតប្រាកដក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ (La ilaha illallah) ពួកអ្នកនឹងទទួលបានជោគជ័យ!»។ ភ្លាមនោះ ពូរបស់ទ្រង់គឺ អាប៊ូ ឡាហាប់ (Abu Lahab) បានស្រែកជេរប្រមាថថា ៖ «សូមឱ្យអ្នកវិនាសពេញមួយថ្ងៃ! តើអ្នកប្រមូលពួកយើងមកគ្រាន់តែដើម្បីរឿងនេះឬ?»។ អល់ឡោះក៏បានបញ្ចុះ ស៊ូរ៉ោះ អាល់-ម៉ាសាដ (Al-Masad) ឆ្លើយតបទៅកាន់ អាប៊ូ ឡាហាប់ ភ្លាមៗ។\n\nចាប់តាំងពីពេលនោះមក ពួកកូរ៉ាយស្ហបានចាប់ផ្តើមធ្វើទុក្ខបុកម្នេញយ៉ាងឃោរឃៅ ៖\n- ធ្វើទារុណកម្មលើជនទន់ខ្សោយ ដូចជាលោក ប៊ីឡាល់ (Bilal) ដែលត្រូវបានដាក់ថ្មធ្ងន់លើទ្រូងកណ្តាលថ្ងៃក្តៅហួតហែង ប៉ុន្តែលោកនៅតែស្រែកថា «អាហាត់! អាហាត់!» (អល់ឡោះមានតែមួយ!)។\n- គ្រួសាររបស់ យ៉ាសៀរ (Yasir) និងលោកស្រី ស៊ូម៉ៃយ៉ះ (Sumayyah) ដែលបានក្លាយជាស្ហាហ៊ីទ (អ្នកពលីជីវិតដើម្បីសាសនា) ដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាម។\n- ដោយសារទារុណកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ព្យាការីបានអនុញ្ញាតឱ្យសហការីមួយក្រុមធ្វើចំណាកស្រុកលើកទីមួយ និងទីពីរទៅកាន់ប្រទេស ហាបាសះ (Abyssinia \/ Ethiopia) ក្រោមការការពាររបស់ស្តេច ណាចាស៊ី (Najashi) ដែលជាស្តេចគ្រិស្តសាសនិកប្រកបដោយយុត្តិធម៌។\n- ពួកកូរ៉ាយស្ហបានធ្វើការកាត់ផ្តាច់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម (Boycott) លើត្រកូល បានូ ហាស៊ីម រយៈពេល ៣ ឆ្នាំនៅក្នុងជ្រលងភ្នំ ស្ហ៊ីអាប់ អាប៊ី ថឡិប រហូតដល់អ្នកមានជំនឿត្រូវហូបស្លឹកឈើ និងស្បែកសត្វដើម្បីរស់ ប៉ុន្តែជំនឿរបស់ពួកគេមិនដែលរង្គោះរង្គើឡើយ។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៤ ៖ ឆ្នាំនៃទុក្ខសោក (Aam al-Huzn), ដំណើរទៅកាន់ តាអ៊ីហ្វ (Ta'if) និងមហាសុបិន្តរាត្រី អ៊ីស្រោះ និង មីរ៉ាច (Al-Isra wal-Mi'raj)\nនៅក្នុងឆ្នាំទី ១០ នៃបេសកកម្មព្យាការី ព្រឹត្តិការណ៍សោកសៅជាប្រវត្តិសាស្ត្រពីរបានកើតឡើងផ្ទួនៗគ្នា ៖\n១. ការទទួលមរណភាពរបស់លោក អាប៊ូ ថឡិប ដែលជាពូ និងជាខែលការពារទ្រង់ពីពួកកូរ៉ាយស្ហ។\n២. ការទទួលមរណភាពរបស់លោកស្រី ខាឌីចះ ដែលជាភរិយាដ៏ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពឹងខាងផ្លូវចិត្ត និងជាអ្នកលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ដើម្បីឥស្លាម។\nឆ្នាំនោះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា **«អាម អាល់-ហ៊ូហ្ស៊ុន» (Aam al-Huzn \/ ឆ្នាំនៃទុក្ខសោកដ៏ក្រៀមក្រំ)**។\n\nដោយគ្មានអ្នកការពារនៅម៉ាកកះ ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើងទៅកាន់ទីក្រុង តាអ៊ីហ្វ (Ta'if) ចម្ងាយប្រមាណ ៨០ គីឡូម៉ែត្រ ដើម្បីអំពាវនាវដល់កុលសម្ព័ន្ធ សាគីហ្វ (Thaqif)។ ប៉ុន្តែមេដឹកនាំតាអ៊ីហ្វបានបដិសេធយ៉ាងព្រៃផ្សៃ ព្រមទាំងបានបញ្ជាឱ្យក្មេងពាល និងទាសករគប់ដុំថ្មលើទ្រង់តាមដងផ្លូវ រហូតដល់ព្រះបាទារបស់ទ្រង់ហូរឈាមពេញស្បែកជើង។ \n\nទ្រង់បានភៀសព្រះកាយទៅជ្រកក្រោមកន្លែងចម្ការទំពាំងបាយជូរមួយ ហើយបានលើកដៃទូអាទៅកាន់អល់ឡោះដោយពាក្យពេចន៍បន្ទាបខ្លួន និងទឹកភ្នែកដ៏រំជួលចិត្ត ៖ \n«ឱអល់ឡោះ! ខ្ញុំសូមត្អូញត្អែរចំពោះទ្រង់នូវភាពទន់ខ្សោយនៃកម្លាំងរបស់ខ្ញុំ ការខ្វះខាតនៃឧបាយកលរបស់ខ្ញុំ និងភាពអាម៉ាស់របស់ខ្ញុំនៅចំពោះមុខមនុស្សលោក... ប្រសិនបើទ្រង់មិនខឹងសម្បារនឹងខ្ញុំទេ ខ្ញុំមិនខ្វល់ពីអ្វីទាំងអស់!»។\n\nពេលនោះ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់នៃភ្នំបានចុះមកជាមួយ ជិបទីល ហើយទូលសួរថា ៖ «ឱមូហាំម៉ាត់! ប្រសិនបើអ្នកចង់ ខ្ញុំនឹងកំទេចភ្នំធំៗទាំងពីរឱ្យសង្កត់លើប្រជាជនតាអ៊ីហ្វទាំងស្រុង!»។ ប៉ុន្តែ ព្យាការីនៃសេចក្តីមេត្តាធម៌បានឆ្លើយតបថា ៖ «ទេ! ខ្ញុំសង្ឃឹមថា អល់ឡោះនឹងបង្កើតចេញពីពូជពង្សរបស់ពួកគេនូវមនុស្សដែលនឹងគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះតែមួយ និងមិនស៊ឺរិកអ្វីទាំងអស់ជាមួយទ្រង់!»។\n\nដើម្បីផ្តល់កម្លាំងចិត្ត និងលួងលោមបេះដូងរបស់ព្យាការី អល់ឡោះបានប្រទានអច្ឆរិយភាពដ៏មហិមា គឺ **អាល់-អ៊ីស្រោះ និង អាល់-មីរ៉ាច (Al-Isra wal-Mi'raj)** ៖\n- **អ៊ីស្រោះ (Isra) ៖** ការធ្វើដំណើរក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែកនៅពេលរាត្រី ដោយជិះសត្វអាល់-ប៊ូរ៉ក់ (Al-Buraq) អមដោយ ជិបទីល ពីវិហារ អាល់-ហារ៉ាម នៅម៉ាកកះ ទៅកាន់វិហារ អាល់-អាកសា (Al-Aqsa) នៅយេរូសាឡឹម។ នៅទីនោះ ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានដឹកនាំបណ្តាព្យាការីទាំងអស់តាំងពីអាដាំរហូតដល់អ៊ីសាថ្វាយបង្គំព្រះជុំគ្នា!\n- **មីរ៉ាច (Mi'raj) ៖** ការឡើងទៅកាន់ជាន់អាកាសទាំង ៧ ជួបបណ្តាព្យាការីធំៗ (អាដាំ, អ៊ីសា, យ៉ះយ៉ា, យូស៊ុហ្វ, អ៊ីឌ្រីស, ហារូន, មូសា និង អ៊ីប្រាហ៊ីម) រហូតដល់ដើមឈើ ស៊ីដរ៉ាតុល មុនតាហា (Sidrat al-Muntaha) ដែលគ្មានសត្វលោកណាអាចទៅដល់ឡើយ។\n- នៅទីនោះ អល់ឡោះបានសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយព្យាការី និងបានប្រទានកាតព្វកិច្ចសឡាត ៥ ពេលក្នុងមួយថ្ងៃ ធ្វើជាចំណងទាក់ទងផ្ទាល់រវាងអ្នកមានជំនឿ និងអល់ឡោះ។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៥ ៖ សច្ចាប្រណិធាន អាល់-អាកាបះ, ការធ្វើហិជរ៉ះ (Hijrah) និងការស្ថាបនារដ្ឋឥស្លាមដំបូងនៅម៉ាឌីណះ\nនៅពេលរដូវធ្វើហជ្ជមកដល់ ព្យាការី (ﷺ) តែងតែដើរជួបកុលសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ។ ក្រុមអ្នកស្រុក យ៉ាស្រ៊ីប (កុលសម្ព័ន្ធ អូស និង ខាហ្សរ៉ាច) បានទទួលយកឥស្លាម ហើយបានធ្វើសច្ចាប្រណិធាននៅ អាល់-អាកាបះ (Bay'ah al-Aqabah) លើកទី ១ និងទី ២ ដោយសន្យាថានឹងការពារព្យាការីដូចការពារក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ និងបានអញ្ជើញទ្រង់ទៅកាន់ទីក្រុង យ៉ាស្រ៊ីប។\n\nពួកកូរ៉ាយស្ហបានប្រជុំគ្នានៅ ដារ អាល់-ណាត់វ៉ះ (Dar al-Nadwah) ហើយបានសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយុវជនខ្លាំងៗពីគ្រប់កុលសម្ព័ន្ធដើម្បីធ្វើឃាតព្យាការីព្រមគ្នាក្នុងបន្ទប់គេង ដើម្បីកុំឱ្យត្រកូល បានូ ហាស៊ីម អាចទាមទារសងសឹកបាន។\n\nប៉ុន្តែអល់ឡោះបានប្រាប់ដំណឹងនេះដល់ព្យាការី។ ព្យាការីបានឱ្យ អាលី អ៊ីប៊ន អាប៊ី ថឡិប គេងនៅលើគ្រែរបស់ទ្រង់ដោយពាក់អាវរងារបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានដើរចេញពីផ្ទះកាត់មុខពួកឃាតករដែលកំពុងឡោមព័ទ្ធ ដោយសូត្រអាយ៉ាត់នៃស៊ូរ៉ោះ យ៉ាស៊ីន (Ya-Sin: 9) ៖ «وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ» (ហើយយើងបានធ្វើរនាំងនៅពីមុខពួកគេ និងរនាំងនៅពីក្រោយពួកគេ ហើយយើងបានបិទបាំងភ្នែកពួកគេ ដូច្នេះពួកគេមើលមិនឃើញឡើយ!)។\n\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងមិត្តសម្លាញ់ដ៏ស្មោះត្រង់ អាប៊ូ បាក់រ បានលាក់ខ្លួននៅក្នុងរូងភ្នំ ស៊ួរ (Ghar Thawr) រយៈពេល ៣ ថ្ងៃ។ នៅពេលពួកកូរ៉ាយស្ហដើរមកដល់មាត់រូងភ្នំ អាប៊ូ បាក់រ បានខ្សឹបដោយក្តីបារម្ភថា ៖ «ឱរ៉សូលុលឡោះ! ប្រសិនបើនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេឱនមើលក្រោមជើង ពួកគេនឹងឃើញយើងជាមិនខាន!»។ ព្យាការីបានឆ្លើយតបដោយជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ៖ \n«يَا أَبَا بَكْرٍ، مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا؟ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا»\n*(ឱ អាប៊ូ បាក់រ! តើអ្នកគិតយ៉ាងណាចំពោះមនុស្សពីរនាក់ ដែលមានអល់ឡោះជាអង្គទីបីនោះ? កុំព្រួយបារម្ភឡើយ ពិតណាស់ អល់ឡោះគង់នៅជាមួយពួកយើង! - ស៊ូរ៉ោះ អាត់-តាវបះ: ៤០)*។\n\nបន្ទាប់ពីធ្វើដំណើរដ៏គ្រោះថ្នាក់កាត់វាលខ្សាច់ ព្យាការីបានទៅដល់ភូមិ គូបា (Quba) ជាយក្រុងម៉ាឌីណះ ហើយបានសាងសង់វិហារឥស្លាមដំបូងបង្អស់ (Masjid Quba)។ បន្ទាប់មក ទ្រង់បានចូលទៅកាន់ទីក្រុង យ៉ាស្រ៊ីប (ដែលត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជា ម៉ាឌីណះ អាល់-មុន៉ាវ៉ារ៉ោះ \/ Madinah al-Munawwarah - ទីក្រុងនៃពន្លឺ) ដោយមានប្រជាជនច្រៀងចម្រៀងស្វាគមន៍យ៉ាងកងរំពង ៖ «ថឡាអាល់ បាដ្រូ អាឡៃណា...» (Tala'al Badru 'Alayna)។\n\nនៅម៉ាឌីណះ ព្យាការីបានបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរដ្ឋឥស្លាម ៖\n១. **កសាងវិហារ អាល់-ម៉ាស្ជីដ អាន់-ណាបាវី (Al-Masjid an-Nabawi) ៖** ជាមជ្ឈមណ្ឌលថ្វាយបង្គំព្រះ ការអប់រំ និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ។\n២. **ការចងសម្ព័ន្ធភាតរភាព (Mu'akhah) ៖** បង្រួបបង្រួមរវាងជនភៀសខ្លួនម៉ាកកះ (Muhajirun) និងអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះ (Ansar) ឱ្យស្រឡាញ់គ្នាលើសពីបងប្អូនបង្កើត។\n៣. **ធម្មនុញ្ញម៉ាឌីណះ (Mithaq al-Madinah) ៖** រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដំបូងបង្អស់ក្នុងពិភពលោក ដែលធានាសិទ្ធិស្មើគ្នា សេរីភាពជំនឿសាសនា និងការការពាររួមគ្នារវាងប្រជាជនមូស្លីម និងសហគមន៍ជ្វីហ្វ (Jewish)។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៦ ៖ បណ្តាសមរភូមិការពារសាសនា និងសេរីភាព ៖ បាដរ (Badr), អ៊ូហ៊ុត (Uhud), ខាន់ដាក (Khandaq) និងសន្ធិសញ្ញាហូដាយប៊ីយ៉ះ\nបន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋនៅម៉ាឌីណះ ពួកកូរ៉ាយស្ហនៅតែបន្តគំរាមកំហែង និងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកមានជំនឿនៅម៉ាកកះ។ អល់ឡោះបានប្រទានអនុញ្ញាតឱ្យប្រយុទ្ធដើម្បីការពារខ្លួន និងសិទ្ធិសេរីភាព ៖\n\n១. **សមរភូមិ បាដរ (Ghazwah Badr - ឆ្នាំទី ២ នៃហិជរ៉ះ) ៖**\nជាសមរភូមិកាត់សេចក្តីដំបូងបង្អស់។ កងទ័ពមូស្លីមមានចំនួនត្រឹមតែ ៣១៣ នាក់ គ្មានគ្រឿងសព្វាវុធគ្រប់គ្រាន់ បានប្រឈមមុខនឹងកងទ័ពកូរ៉ាយស្ហជាង ១,០០០ នាក់ ដែលប្រដាប់ដោយអាវុធពេញលេញ។ ព្យាការីបានទូអាពេញមួយយប់។ អល់ឡោះបានបញ្ជូនម៉ាឡាអ៊ីកាត់រាប់ពាន់ចុះមកជួយ ហើយមូស្លីមទទួលបានជ័យជំនះជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយមេដឹកនាំកាហ្វៀរធំៗដូចជា អាប៊ូ ចាហាល់ ត្រូវបានកម្ទេច។\n\n២. **សមរភូមិ អ៊ូហ៊ុត (Ghazwah Uhud - ឆ្នាំទី ៣ នៃហិជរ៉ះ) ៖**\nពួកកូរ៉ាយស្ហបានលើកទ័ព ៣,០០០ នាក់មកសងសឹក។ ព្យាការីបានដាក់ពង្រាយអ្នកបាញ់ធ្នូ ៥០ នាក់នៅលើភ្នំ និងបានបញ្ជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា ៖ «កុំចាកចេញពីទីតាំងនេះជាដាច់ខាត ទោះបីជាឃើញពួកយើងឈ្នះ ឬចាញ់ក៏ដោយ!»។ នៅពេលកងទ័ពមូស្លីមទទួលបានប្រៀប អ្នកបាញ់ធ្នូភាគច្រើនបានធ្វេសប្រហែសចុះមកប្រមូលផលសង្គ្រាម។ មេទ័ពសេះកូរ៉ាយស្ហ ខាលីទ អ៊ីប៊ន វ៉ាលីទ (មុនពេលគាត់ចូលឥស្លាម) បានវាយបកពីក្រោយ ធ្វើឱ្យមូស្លីមរងការខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង។ ពូរបស់ព្យាការី គឺលោក ហាំហ្សា (Hamzah ibn Abd al-Muttalib) បានពលីជីវិត ហើយព្យាការីផ្ទាល់បានរងរបួសបាក់ព្រះទន្ត។ នេះជាមេរៀនដ៏ធំបំផុតស្តីពីផលវិបាកនៃការមិនស្តាប់បង្គាប់រ៉សូល។\n\n៣. **សមរភូមិលេណដ្ឋាន \/ ខាន់ដាក (Ghazwah al-Khandaq - ឆ្នាំទី ៥ នៃហិជរ៉ះ) ៖**\nសម្ព័ន្ធមិត្តកាហ្វៀរជាង ១០,០០០ នាក់ (Ahzab) បានមកឡោមព័ទ្ធទីក្រុងម៉ាឌីណះ។ តាមការណែនាំរបស់សហការី សាល់ម៉ាន អាល់-ហ្វារីស៊ី (Salman al-Farsi) កងទ័ពមូស្លីមបានជីកលេណដ្ឋានដ៏ធំជុំវិញម៉ាឌីណះដែលសត្រូវមិនអាចឆ្លងកាត់បាន។ បន្ទាប់ពីការឡោមព័ទ្ធជិតមួយខែក្នុងអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង អល់ឡោះបានបញ្ជូនខ្យល់ព្យុះកំបុតត្បូងដ៏ត្រជាក់បំផ្លាញជំរំសត្រូវ បណ្តេញពួកគេឱ្យដកថយទាំងបរាជ័យដោយមិនបានប្រយុទ្ធសូម្បីតែមួយដាវ។\n\n៤. **សន្ធិសញ្ញា ហូដាយប៊ីយ៉ះ (Sulh al-Hudaybiyyah - ឆ្នាំទី ៦ នៃហិជរ៉ះ) ៖**\nព្យាការីបានដឹកនាំសហការី ១,៤០០ នាក់ទៅធ្វើអ៊ុំរ៉ោះដោយសន្តិវិធី ប៉ុន្តែពួកកូរ៉ាយស្ហបានរារាំងនៅតំបន់ហូដាយប៊ីយ៉ះ។ ព្យាការីបានយល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនមើលទៅហាក់ដូចជាមិនចំណេញដល់មូស្លីមក៏ដោយ។ គម្ពីរគួរអានបានហៅសន្ធិសញ្ញានេះថាជា «ជ័យជំនះដ៏ច្បាស់ក្រឡែត» (Fathan Mubina) ព្រោះសន្តិភាពបានបើកឱកាសឱ្យមនុស្សជាតិស្វែងយល់ពីឥស្លាម ហើយក្នុងរយៈពេល ២ ឆ្នាំបន្ទាប់ មនុស្សបានចូលសាសនាឥស្លាមច្រើនជាង ២០ ឆ្នាំមុនបូកបញ្ចូលគ្នា។ ព្យាការីបានផ្ញើសំបុត្រទៅកាន់ស្តេច និងអធិរាជពិភពលោក (ស្តេចរ៉ូម Heraclius, ស្តេចពែរ្ស Chosroes, ស្តេចអេហ្ស៊ីប Muqawqis, និងស្តេចហាបាសះ Negus) ដើម្បីអញ្ជើញពួកគេមកកាន់ឥស្លាម។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៧ ៖ ការរំដោះទីក្រុងម៉ាកកះដោយសន្តិវិធី (Fath Makkah) និងការលុបបំបាត់រូបសំណាក\nនៅឆ្នាំទី ៨ នៃហិជរ៉ះ សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកកូរ៉ាយស្ហ (កុលសម្ព័ន្ធ បានូ បាក់រ) បានបំពានសន្ធិសញ្ញាហូដាយប៊ីយ៉ះដោយបានវាយឆ្មក់សម្លាប់កុលសម្ព័ន្ធ បានូ ឃូហ្សាអា ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់មូស្លីមនៅក្នុងបរិវេណវិហារពិសិដ្ឋ។ \n\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានដឹកនាំកងទ័ពអ្នកមានជំនឿចំនួន ១០,០០០ នាក់ ធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះ។ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពអុជភ្លើង ១០,០០០ គំនរនៅពេលរាត្រីជុំវិញភ្នំ ដែលធ្វើឱ្យពួកកូរ៉ាយស្ហបាក់ស្បាត និងអស់ស្មារតីតស៊ូ។ មេដឹកនាំកូរ៉ាយស្ហ អាប៊ូ ស៊ូហ្វយ៉ាន (Abu Sufyan) បានចូលមកសុំចុះចាញ់ និងបានទទួលយកសាសនាឥស្លាម។\n\nនៅថ្ងៃទី ២០ ខែរ៉ាម៉ាឌន ឆ្នាំទី ៨ នៃហិជរ៉ះ ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានចូលទៅក្នុងទីក្រុងម៉ាកកះដោយសន្តិវិធី ដោយគ្មានការបង្ហូរឈាមសូម្បីតែមួយតំណក់។ ទ្រង់បានជិះលើខ្នងអូដ្ឋ ដោយឱនព្រះសិរសាទាបរហូតស្ទើរតែប៉ះនឹងកែបអូដ្ឋ ដើម្បីបង្ហាញពីការបន្ទាបខ្លួន និងការដឹងគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ ដោយគ្មានការអំនួត ឬមោទនភាពដូចស្តេចឈ្នះសង្គ្រាមទូទៅឡើយ។\n\nទ្រង់បានដើរសំដៅទៅកាន់ក្អពះ ធ្វើការតៈវ៉ាហ្វ និងបានយកដំបងគោះរូបសំណាកក្លែងក្លាយទាំង ៣៦០ ដែលតាំងនៅជុំវិញក្អពះឱ្យដួលបាក់បែកខ្ទេចខ្ទី ដោយសូត្របន្ទូលនៃគម្ពីរគួរអាន ៖\n«جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ۚ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا»\n*(សច្ចធម៌បានមកដល់ហើយ ហើយភាពមិនពិតបានវិនាសបាត់បង់ទៅ! ពិតណាស់ ភាពមិនពិតគឺតែងតែវិនាសសាបសូន្យជានិច្ច! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់-អ៊ីស្រោះ: ៨១)*។\n\nបន្ទាប់មក ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យលោក ប៊ីឡាល់ ឡើងទៅលើដំបូលក្អពះ ដើម្បីបន្លឺសម្លេងអាហ្សាន (Azan) ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលធ្វើឱ្យជ្រលងភ្នំម៉ាកកះទាំងមូលកក្រើកដោយសម្លេង «អល់ឡាហូ អាកបា»។\n\nប្រជាជនម៉ាកកះ និងមេដឹកនាំដែលធ្លាប់ធ្វើទារុណកម្ម សម្លាប់សហការី និងបណ្តេញព្យាការីចេញពីស្រុកកំណើតអស់រយៈពេល ២០ ឆ្នាំ បានឈរប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខក្អពះទាំងភ័យញ័ររន្ធត់ រង់ចាំការកាត់ទោសប្រហារជីវិត។ ព្យាការីបានសួរពួកគេថា ៖ \n«ឱប្រជាជនកូរ៉ាយស្ហ! តើពួកអ្នកគិតថាខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីចំពោះពួកអ្នក?»។\nពួកគេបានឆ្លើយតបដោយក្តីសង្ឃឹមថា ៖ «អ្នកគឺជាបងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូរ និងជាកូនប្រុសរបស់បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូរ!»។\n\nពេលនោះ ព្យាការីនៃសេចក្តីមេត្តាធម៌បានពោលពាក្យពេចន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលកក្រើកពិភពលោក ដូចដែលព្យាការី យូស៊ុហ្វ ធ្លាប់បានពោលទៅកាន់បងប្អូនរបស់គាត់ថា ៖\n«لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ، اذْهَبُوا فَأَنْتُمُ الطُّلَقَاءُ»\n*(គ្មានការស្តីបន្ទោស ឬការសងសឹកលើពួកអ្នកនៅថ្ងៃនេះឡើយ! ចូរពួកអ្នកទៅចុះ ពួកអ្នកទាំងអស់គ្នាមានសេរីភាពហើយ!)*។\n\nការលើកលែងទោសជាទូទៅដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិនេះ បានធ្វើឱ្យប្រជាជនម៉ាកកះរំជួលចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ហើយពួកគេបានសម្រុកចូលសាសនាឥស្លាមជាក្រុមៗដោយស្ម័គ្រចិត្ត។\n\n---\n\n### កណ្ឌទី ៨ ៖ ធម្មទេសនាហច្ចលា (Hajjat al-Wada'), ភាពពេញលេញនៃសាសនា និងការវិលត្រឡប់ទៅកាន់ព្រះអម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ (Ar-Rafiq al-A'la)\nនៅឆ្នាំទី ១០ នៃហិជរ៉ះ ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានដឹកនាំពិធីបុណ្យហិច្ចជាលើកដំបូង និងចុងក្រោយរបស់ទ្រង់ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា **«ហច្ចាត អាល់-វ៉ាដា» (Hajjat al-Wada' \/ ហច្ចលា)** ដោយមានសហការីជាង ១០០,០០០ នាក់ចូលរួម។\n\nនៅលើកំពូលភ្នំ ជៈពល់ អារ-រ៉ោះម៉ះ (ភ្នំអារ៉ាហ្វាត់) ព្យាការីបានថ្លែងសុន្ទរកថាប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញ ដែលជាសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ៖\n- **ភាពពិសិដ្ឋនៃជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ ៖** ជីវិត ឈាមជ័រ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នាគឺពិសិដ្ឋ មិនអាចរំលោភបំពានបានឡើយ។\n- **សមភាពពូជសាសន៍ ៖** «គ្មានជនជាតិអារ៉ាប់ណាប្រសើរជាងជនជាតិមិនមែនអារ៉ាប់ឡើយ ហើយគ្មានជនជាតិមិនមែនអារ៉ាប់ណាប្រសើរជាងជនជាតិអារ៉ាប់ឡើយ... គ្មានមនុស្សស្បែកសណាប្រសើរជាងមនុស្សស្បែកខ្មៅឡើយ លើកលែងតែដោយសារការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (តាកក្វា) ប៉ុណ្ណោះ! មនុស្សលោកទាំងអស់កើតចេញពីអាដាំ ហើយអាដាំកើតចេញពីដី!»។\n- **សិទ្ធិរបស់ស្ត្រី ៖** «ចូរពួកអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះចំពោះស្ត្រី! ចូរប្រព្រឹត្តចំពោះពួកគេដោយសេចក្តីល្អ និងយុត្តិធម៌!»។\n- **ការលុបបំបាត់ការប្រាក់ (Riba) និងការសងសឹកបែបអន្ធការ ៖** ហាមឃាត់ការស៊ីការប្រាក់ទាំងអស់។\n\nនៅចុងបញ្ចប់នៃសុន្ទរកថា ទ្រង់បានចង្អុលម្រាមដៃឡើងទៅលើមេឃ ហើយពោលថា ៖ «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ؟» (ឱអល់ឡោះ! តើទូលបង្គំបានពាំនាំសារលិខិតរួចរាល់ហើយឬនៅ?)។ សហការីជាងមួយសែននាក់បានស្រែកព្រមគ្នាថា ៖ «ពិតណាស់ ពួកយើងធ្វើជាសាក្សីថាអ្នកបានពាំនាំ បានបំពេញកាតព្វកិច្ច និងបានទូន្មានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ!»។ ព្យាការីបានពោលថា ៖ «اللَّهُمَّ اشْهَدْ» (ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ធ្វើជាសាក្សីចុះ!)។\n\nនៅថ្ងៃនោះ អល់ឡោះបានបញ្ចុះអាយ៉ាត់ដ៏ពេញលេញ ៖\n«الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا»\n*(នៅថ្ងៃនេះ យើងបានបំពេញសាសនារបស់ពួកអ្នកឱ្យបានពេញលេញសម្រាប់ពួកអ្នកហើយ ហើយយើងបានផ្តល់ពរជ័យរបស់យើឱ្យបានបរិបូណ៌ដល់ពួកអ្នក ហើយយើងបានពេញចិត្តសាសនាឥស្លាមជាសាសនារបស់ពួកអ្នក! - ស៊ូរ៉ោះ អាល់-ម៉ាអ៊ីដះ: ៣)*។\n\nនៅដើមឆ្នាំទី ១១ នៃហិជរ៉ះ ព្យាការីបានចាប់ផ្តើមធ្លាក់ខ្លួនប្រឈួនជាទម្ងន់។ ក្នុងអំឡុងពេលប្រឈួន ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យលោក អាប៊ូ បាក់រ ធ្វើជាអ៊ីម៉ាំដឹកនាំការសឡាតជំនួសទ្រង់។ ពាក្យផ្តាំផ្ញើចុងក្រោយរបស់ទ្រង់ដែលតែងតែមានបន្ទូលឡើងវិញគឺ ៖ «الصَّلَاةَ الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ» (ចូរកុំភ្លេចការសឡាត! ចូរកុំភ្លេចការសឡាត! និងចូរមើលថែអ្នកដែលនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ្នក!)។\n\nនៅថ្ងៃចន្ទ ទី ១២ ខែ រ៉ Rabi' al-Awwal ឆ្នាំទី ១១ នៃហិជរ៉ះ (ត្រូវនឹងថ្ងៃទី 8 មិថុនា ឆ្នាំ 632 គ.ស.) ក្នុងបន្ទប់របស់លោកស្រី អាយស្ហះ (Aisha) ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានសម្លឹងមើលទៅលើមេឃ ហើយបានបន្លឺពាក្យពេចន៍ចុងក្រោយបង្អស់ថា ៖\n«بَلِ الرَّفِيقَ الْأَعْلَى... بَلِ الرَّفِيقَ الْأَعْلَى»\n*(ផ្ទុយទៅវិញ ខ្ញុំជ្រើសរើសយកមិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត (អល់ឡោះ)... ខ្ញុំជ្រើសរើសយកមិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត!)*។\n\nដួងព្រលឹងដ៏បរិសុទ្ធរបស់ត្រានៃបណ្តាព្យាការីបានវិលត្រឡប់ទៅកាន់អល់ឡោះវិញក្នុងព្រះជន្ម ៦៣ ព្រះវស្សា។ សហការីទាំងអស់បានស្រក់ទឹកភ្នែក និងស្លុតចិត្តជាខ្លាំង។ ពេលនោះ អាប៊ូ បាក់រ បានឡើងថ្លែងពាក្យពេចន៍ដ៏រឹងមាំដើម្បីរំលឹកស្មារតីប្រជាជាតិថា ៖ \n«أَلَا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ»\n*(អ្នកណាដែលគោរពសក្ការៈចំពោះ មូហាំម៉ាត់ ចូរដឹងចុះថា មូហាំម៉ាត់ បានទទួលមរណភាពហើយ! ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះ ពិតណាស់ អល់ឡោះទ្រង់មានជីវិតអមតៈ មិនដែលស្លាប់ឡើយ!)* រួចគាត់បានសូត្រអាយ៉ាត់ ១៤៤ នៃស៊ូរ៉ោះ អាល-អ៊ីមរ៉ាន។\n\nព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានបន្សល់ទុកមរតកដ៏អស្ចារ្យបំផុតដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន ៖ គម្ពីរគួរអាន និងស៊ុននះ ដែលជាពន្លឺបំភ្លឺមនុស្សជាតិរហូតដល់ថ្ងៃបរលោក។",
            "story_english": "### Chapter 1: Noble Lineage, Birth in the Year of the Elephant, Orphanhood, and Renown as \"Al-Amin\"\nProphet Muhammad (ﷺ) descended from the noble Banu Hashim clan of the Quraysh tribe, tracing his unbroken lineage directly to Prophet Ismail and Prophet Ibrahim (peace be upon them). His father was Abdullah ibn Abd al-Muttalib and his mother was Aminah bint Wahb. His father passed away in Yathrib (Madinah) before his birth, leaving him an orphan in his mother's womb. He was born on Monday, the 12th of Rabi' al-Awwal in the Year of the Elephant (570 CE), the fateful year Allah miraculously defended the Ka'bah against the invading army of Abrahah.\n\nFollowing noble Arab tradition, he was placed under the loving care of Halimah as-Sa'diyyah in the desert of Banu Sa'd, where he acquired pristine Arabic speech, robust health, and independence. Here, the angelic opening of his chest (Shaqq as-Sadr) took place, where Angel Jibril purified his heart with Zamzam water, removing any inclination toward worldly vanity.\n\nAt age six, his mother passed away at Al-Abwa during their return from Madinah. His beloved grandfather, Abd al-Muttalib, took him in with immense tenderness until his passing when Muhammad was eight. His uncle, Abu Talib, then assumed his guardianship, protecting and nurturing him with steadfast loyalty. In his youth, Muhammad worked as a shepherd and accompanied caravans to Syria, earning universal admiration for his integrity, wisdom, and spotless virtue. The Quraysh universally honoured him with the title **\"Al-Sadiq Al-Amin\" (The Truthful and Trustworthy)**.\n\nAt age twenty-five, his exceptional trustworthiness led Lady Khadijah bint Khuwaylid (ra), a revered businesswoman of noble character, to propose marriage. Their union was blessed with profound love and children, including Lady Fatimah az-Zahra. At age thirty-five, when clan rivalries over placing the Black Stone (Hajar al-Aswad) threatened civil war during the Ka'bah's reconstruction, he demonstrated extraordinary diplomacy by placing the stone on a cloak and inviting all clan chiefs to hold its edges, personally installing it into the sanctuary wall.\n\n---\n\n### Chapter 2: Seclusion in Cave Hira, First Revelation, and the Dawn of Prophethood\nAs he approached forty, distressed by the idolatry, tribal violence, and moral degradation of pagan Arabia, Muhammad sought contemplative solitude in Cave Hira atop Mount Nur (Jabal an-Nur). There he engaged in earnest devotion (Tahannuth), seeking the pure monotheism of Ibrahim.\n\nIn the holy month of Ramadan, 610 CE (Laylat al-Qadr), Angel Jibril appeared before him with radiant majesty, commanding: *\"Iqra'!\"* (Read!). The Prophet humbly replied: *\"I am not of those who read.\"* Jibril embraced him intensely until he was exhausted, releasing him and repeating the command twice more. Finally, Jibril conveyed the very first words of the Holy Quran:\n\n*\"Read in the name of your Lord who created. Created man from a clinging clot. Read! And your Lord is the Most Generous. Who taught by the pen. Taught man that which he knew not.\"* (Surah Al-Alaq 96:1-5).\n\nTrembling with awe, he rushed home to Khadijah, pleading: *\"Cover me! Cover me!\"* Khadijah consoled him with monumental faith: *\"Never! By Allah, Allah will never disgrace you; you maintain family ties, assist the destitute, host guests, and stand for truth!\"* She brought him to her scholarly cousin Waraqah ibn Nawfal, who affirmed: *\"This is the divine messenger (Al-Namus) sent to Moses! How I wish I could be alive when your people expel you!\"* Thus began the final chapter of divine revelation.\n\n---\n\n### Chapter 3: The Secret and Open Calling, Persecution, and Early Sacrifices\nFor the first three years, the dawah proceeded discreetly. The earliest believers embraced Islam through personal bonds of trust: Lady Khadijah was the first woman, Ali ibn Abi Talib the first youth, Abu Bakr as-Siddiq the first freeman, and Zayd ibn Harithah and Bilal ibn Rabah among the early adherents. They gathered in secrecy at the house of Al-Arqam.\n\nWhen commanded by Allah: *\"Proclaim what you are commanded and turn away from the polytheists\"* (15:94), the Prophet ascended Mount Safa and sounded the alarm: *\"Wa Sabahah!\"* When the Quraysh assembled, he asked: *\"If I told you horsemen were poised behind this mountain to attack, would you believe me?\"* They unanimously declared: *\"Yes! We have never known you to utter a lie!\"* He declared: *\"Then know that I am a warner to you of a severe punishment! Say: There is no deity worthy of worship except Allah, and you shall succeed!\"* His uncle Abu Lahab cursed him, sparking open animosity.\n\nThe Quraysh subjected the vulnerable Muslims to unspeakable brutality. Bilal was pinned under scorching boulders in midday heat, repeatedly whispering *\"Ahad! Ahad!\"* (One! One!). Yasir and his wife Sumayyah were martyred, Sumayyah becoming the first martyr in Islam. The Prophet directed a contingent of companions to migrate across the Red Sea to Abyssinia (Habashah), where the righteous Christian king, the Negus (Najashi), granted them asylum. Frustrated, the Quraysh imposed a brutal three-year economic and social blockade on Banu Hashim in Shi'b Abi Talib, reducing the Muslims to consuming tree leaves, yet their faith remained unshakable.\n\n---\n\n### Chapter 4: The Year of Sorrow, Ta'if, and the Miraculous Night Journey (Al-Isra wal-Mi'raj)\nIn the tenth year of prophethood, tragedy struck twice: the death of his protective uncle Abu Talib, followed closely by the loss of his beloved wife and confidante Khadijah. This poignant period was remembered as **Aam al-Huzn (The Year of Sorrow)**.\n\nSeeking a haven for the message, the Prophet walked eighty kilometers to Ta'if to invite the Thaqif tribe. Its rulers met him with mockery, unleashing unruly mobs and youths who pelted him with stones until blood filled his sandals. Resting in an orchard, the Prophet supplicated with immortal humility: *\"O Allah, unto You do I complain of my weakness, of my helplessness and of my lowliness before people... If You are not displeased with me, I care not!\"* The angel of the mountains offered to crush the city between two peaks, but the Prophet replied with sublime mercy: *\"Nay, I hope that Allah will bring forth from their loins those who worship Allah alone, associating none with Him.\"*\n\nIn this moment of deep grief, Allah elevated His Messenger with **Al-Isra wal-Mi'raj**:\n- **Al-Isra:** A night journey on the celestial mount Al-Buraq from the Sacred Mosque in Makkah to Al-Masjid al-Aqsa in Jerusalem, where the Prophet led all prior prophets in congregational prayer.\n- **Al-Mi'raj:** An ascension through the seven heavens, greeting earlier prophets and culminating at the Lote Tree of the Utmost Boundary (Sidrat al-Muntaha).\n- Here, the five daily prayers (Salah) were bestowed as the paramount direct communion between the believer and the Creator.\n\n---\n\n### Chapter 5: Pledges of Aqabah, The Blessed Hijrah, and Establishing the Madinan State\nDuring the annual pilgrimage seasons, the Prophet met seekers from Yathrib (Madinah). In the First and Second Pledges of Aqabah, the tribes of Aws and Khazraj pledged fidelity, inviting him to lead their divided city.\n\nDesperate to halt the growing movement, Quraysh conspired in Dar al-Nadwah to assassinate the Prophet using assassins from every clan. Divinely alerted, the Prophet instructed Ali to sleep in his cloak upon his bed. The Prophet slipped past the assassins unperceived, reciting Surah Ya-Sin (36:9): *\"And We have placed a barrier before them and a barrier behind them...\"*\n\nWith Abu Bakr, the Prophet took refuge in Cave Thawr for three nights. When pursuers stood at the cave's opening, Abu Bakr whispered: *\"O Messenger of Allah, if one of them glances at his feet, he will see us!\"* The Prophet replied with tranquil conviction: *\"What think you, O Abu Bakr, of two whose third is Allah? Grieve not, for Allah is with us.\"* (9:40).\n\nArriving at Quba on the outskirts of Yathrib, he erected Islam's first mosque (Masjid Quba), before entering Yathrib amid joyous celebration, with the residents singing *\"Tala'al Badru 'Alayna\"*. The city was renamed **Madinah al-Munawwarah (The Radiant City)**. There, he laid the foundations of a just society:\n1. Building Al-Masjid an-Nabawi as the center of spiritual, civic, and educational life.\n2. Forging the bond of brotherhood (Mu'akhah) between the Makkan emigrants (Muhajirun) and the Madinan helpers (Ansar).\n3. Drafting the Constitution of Madinah (Mithaq al-Madinah), the world's first written constitution guaranteeing mutual defense, civil rights, and freedom of worship for all communities, including the Jewish tribes.\n\n---\n\n### Chapter 6: Defending Freedom and Faith: Badr, Uhud, The Trench, and Hudaybiyyah\nTo secure the young community against persistent Makkan hostility, defensive expeditions were sanctioned:\n1. **The Battle of Badr (2 AH):** 313 poorly equipped Muslims faced 1,000 veteran Qurayshite warriors. Following prolonged night-long supplication by the Prophet, Allah dispatched thousands of angels, granting an astonishing victory that dismantled pagan leadership.\n2. **The Battle of Uhud (3 AH):** 3,000 Quraysh marched to seek revenge. When Muslim archers prematurely abandoned their hilltop post against strict orders, Khalid ibn al-Walid mounted a rear cavalry charge. Hamzah, the Prophet's uncle, was martyred, and the Prophet himself was wounded. The battle served as an enduring lesson on the vital necessity of discipline and obedience.\n3. **The Battle of the Trench (Khandaq \/ Ahzab - 5 AH):** A coalition of 10,000 allied confederates besieged Madinah. Adopting Persian companion Salman al-Farsi's strategy, the Muslims dug a massive protective trench. After a month-long standoff, a devastating divine wind shattered the confederate camp, dispersing them in despair.\n4. **The Treaty of Hudaybiyyah (6 AH):** The Prophet led 1,400 unarmed believers intending to perform Umrah. Blocked outside Makkah, he concluded a ten-year non-aggression pact. While initially appearing disadvantageous, the Quran hailed it as a *\"Manifest Victory\"* (Fathan Mubina), as peaceful interaction facilitated unprecedented conversions. The Prophet utilized this peace to dispatch diplomatic letters to imperial sovereigns (Heraclius of Byzantium, Chosroes of Persia, the Negus of Abyssinia, and Muqawqis of Egypt).\n\n---\n\n### Chapter 7: The Peaceful Liberation of Makkah (Fath Makkah) and Cleansing the Sanctuary\nIn 8 AH, allies of the Quraysh violated the Treaty of Hudaybiyyah by attacking Banu Khuza'ah within the sacred territory. In response, the Prophet assembled an army of 10,000 faithful, marching toward Makkah. Recognizing the futility of resistance, Quraysh leader Abu Sufyan accepted Islam.\n\nOn the 20th of Ramadan, 8 AH, the Prophet entered his beloved birthplace in triumphant yet profoundly humble serenity, his head bowed so low upon his camel that his beard touched the saddle. Not a drop of blood was needlessly shed.\n\nProceeding to the Ka'bah, he performed circumambulation and shattered all 360 idols adorning the ancient house of monotheism, reciting: *\"Truth has come, and falsehood has vanished; surely falsehood is bound to perish\"* (17:81). He commanded Bilal to ascend the roof of the Ka'bah to sound the call to prayer (Azan) across the valley.\n\nAddressing the gathered Quraysh who had persecuted, tortured, and waged war against him for two decades, he asked: *\"O Quraysh! What do you think I shall do with you?\"* They answered: *\"You are a noble brother, son of a noble brother.\"* Echoing Prophet Yusuf's grace, he declared: *\"No reproach upon you this day! Go, for you are free!\"* This unparalleled magnanimity ignited widespread, willing embrace of Islam.\n\n---\n\n### Chapter 8: The Farewell Pilgrimage (Hajjat al-Wada'), Completion of Faith, and Return to the Highest Companion\nIn the tenth year of the Hijrah, the Prophet performed his sole and final pilgrimage, accompanied by over 100,000 companions, known as **Hajjat al-Wada' (The Farewell Pilgrimage)**.\n\nStanding upon Mount Arafat (Jabal ar-Rahmah), he delivered his monumental Farewell Sermon, outlining an everlasting charter of universal human dignity:\n- Sanctity of human life, property, and honour.\n- Absolute racial equality: *\"All mankind is from Adam and Eve; an Arab has no superiority over a non-Arab, nor does a non-Arab have any superiority over an Arab; also a white has no superiority over a black, nor does a black have any superiority over a white, except by piety and good action.\"*\n- Uncompromising defense of women's rights and fair treatment.\n- Eradication of exploitative usury (Riba) and pre-Islamic blood feuds.\n\nAt the sermon's close, the Prophet raised his forefinger heavenward: *\"O Allah, have I conveyed the message?\"* The multitude echoed: *\"We bear witness that you have conveyed, fulfilled, and counseled!\"* He replied: *\"O Allah, bear witness!\"* There, the concluding verse was revealed: *\"This day I have perfected for you your religion and completed My favor upon you and have approved for you Islam as your religion.\"* (5:3).\n\nIn Rabi' al-Awwal 11 AH, the Prophet took ill in Madinah. During his final days, he appointed Abu Bakr to lead the congregational prayers, constantly reminding his followers: *\"The prayer! The prayer! And care for those whom your right hands possess.\"*\n\nOn Monday, the 12th of Rabi' al-Awwal, 11 AH (June 8, 632 CE), in the quarters of Lady Aisha, the Messenger of Allah looked heavenward and murmured his final blessed words: *\"Nay, with the Highest Companion... with the Highest Companion.\"*\n\nHe passed into the divine presence at age sixty-three. When grief immobilized the community, Abu Bakr famously proclaimed: *\"Whoever worshipped Muhammad, let him know that Muhammad has passed away. But whoever worships Allah, let him know that Allah is Ever-Living and never dies.\"* Prophet Muhammad (ﷺ) left humanity with the Quran and his Sunnah—an eternal guiding light for all generations.",
            "quranic_verses": [
                {
                    "surah": "Al-Ahzab",
                    "verse_key": "33:40",
                    "text_arabic": "مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا",
                    "text_khmer": "មូហាំម៉ាត់ មិនមែនជាឪពុករបស់បុរសណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកឡើយ ប៉ុន្តែគាត់គឺជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ និងជាត្រានៃបណ្តាព្យាការីទាំងអស់ (ព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់) ហើយអល់ឡោះទ្រង់ដឹងនូវអ្វីៗទាំងអស់។",
                    "text_english": "Muhammad is not the father of [any] one of your men, but [he is] the Messenger of Allah and Seal of the prophets. And ever is Allah, of all things, Knowing."
                },
                {
                    "surah": "Al-Anbiya",
                    "verse_key": "21:107",
                    "text_arabic": "وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ",
                    "text_khmer": "ហើយយើងមិនបានចាត់អ្នក (មូហាំម៉ាត់) មកឡើយ លើកលែងតែដើម្បីធ្វើជាសេចក្តីមេត្តាករុណាដល់សកលលោកទាំងមូលប៉ុណ្ណោះ។",
                    "text_english": "And We have not sent you, [O Muhammad], except as a mercy to the worlds."
                },
                {
                    "surah": "Al-Qalam",
                    "verse_key": "68:4",
                    "text_arabic": "وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ",
                    "text_khmer": "ហើយពិតណាស់ អ្នកពិតជាស្ថិតនៅលើចរិយាសម្បត្តិ និងសីលធម៌ដ៏មហិមាឧត្តុង្គឧត្តមបំផុត។",
                    "text_english": "And indeed, you are of a great moral character."
                },
                {
                    "surah": "Al-Ahzab",
                    "verse_key": "33:21",
                    "text_arabic": "لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا",
                    "text_khmer": "ជាការពិតណាស់ នៅក្នុងរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ គឺមានគំរូដ៏ល្អប្រពៃបំផុតសម្រាប់ពួកអ្នក គឺសម្រាប់អ្នកដែលសង្ឃឹមជួបនឹងអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោក ហើយរំលឹកដល់អល់ឡោះយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។",
                    "text_english": "There has certainly been for you in the Messenger of Allah an excellent pattern for anyone whose hope is in Allah and the Last Day and [who] remembers Allah often."
                },
                {
                    "surah": "Al-Fath",
                    "verse_key": "48:29",
                    "text_arabic": "مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا",
                    "text_khmer": "មូហាំម៉ាត់ គឺជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! ហើយបណ្តាអ្នកដែលនៅជាមួយទ្រង់ គឺរឹងមាំម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះពួកកាហ្វៀរ និងមានសេចក្តីមេត្តាករុណាអាណិតស្រឡាញ់ក្នុងចំណោមពួកគេ...។",
                    "text_english": "Muhammad is the Messenger of Allah; and those with him are forceful against the disbelievers, merciful among themselves. You see them bowing and prostrating [in prayer], seeking bounty from Allah and [His] pleasure."
                },
                {
                    "surah": "Aal-Imran",
                    "verse_key": "3:144",
                    "text_arabic": "وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۚ أَفَإិន مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ",
                    "text_khmer": "ហើយមូហាំម៉ាត់មិនមែនអ្វីក្រៅពីរ៉សូលម្នាក់នោះឡើយ ដែលពិតណាស់ បណ្តារ៉សូលមុនៗគាត់បានកន្លងផុតទៅហើយ។ តើប្រសិនបើគាត់ទទួលមរណភាព ឬត្រូវបានសម្លាប់ ពួកអ្នកនឹងត្រឡប់ក្រោយវិញឬ?",
                    "text_english": "Muhammad is not but a messenger. [Other] messengers have passed on before him. So if he was to die or be killed, would you turn back on your heels [to disbelief]?"
                }
            ],
            "hadiths": [
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (Al-Adab al-Mufrad) & Musnad Ahmad",
                    "text_arabic": "إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មានបន្ទូលថា ៖ «ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យមក គឺដើម្បីបំពេញបន្ថែមនូវគុណធម៌ និងសីលធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថ្លៃថ្នូរបំផុត!»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"I was sent only to perfect noble character.\""
                },
                {
                    "source": "Sahih Muslim (2586)",
                    "text_arabic": "مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ الواحد إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មានបន្ទូលថា ៖ «ការប្រៀបធៀបអ្នកមានជំនឿទាំងអស់ នៅក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីមេត្តាករុណា និងការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក គឺដូចជារូបកាយតែមួយ ៖ ប្រសិនបើសរីរាង្គណាមួយមានការឈឺចាប់ សរីរាង្គផ្សេងទៀតទាំងអស់ក្នុងរូបកាយនឹងឈឺចាប់ និងក្តៅខ្លួនជាមួយគ្នា!»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"The example of the believers in their mutual love, mercy, and compassion is like that of a single body; if one limb suffers, the whole body responds with sleeplessness and fever.\""
                },
                {
                    "source": "Sahih al-Bukhari (13) & Sahih Muslim (45)",
                    "text_arabic": "لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មានបន្ទូលថា ៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកមានជំនឿពេញលេញឡើយ រហូតទាល់តែគេស្រឡាញ់សម្រាប់បងប្អូនរបស់គេ នូវអ្វីដែលគេស្រឡាញ់សម្រាប់ខ្លួនឯងផ្ទាល់!»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"None of you truly believes until he loves for his brother what he loves for himself.\""
                },
                {
                    "source": "Muwatta Malik & Sahih Muslim",
                    "text_arabic": "تَرَكْتُ فِيكُمْ أَمْرَيْنِ لَنْ تَضِلُّوا مَا تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا: كِتَابَ اللَّهِ وَسُنَّةَ نَبِيِّهِ",
                    "text_khmer": "ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មានបន្ទូលក្នុងធម្មទេសនាហច្ចលាថា ៖ «ខ្ញុំបានបន្សល់ទុកក្នុងចំណោមពួកអ្នកនូវរឿងពីរយ៉ាង ដែលពួកអ្នកនឹងមិនវង្វេងផ្លូវជាដាច់ខាត ដរាបណាពួកអ្នកនៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវរឿងទាំងពីរនោះ ៖ គឺគម្ពីររបស់អល់ឡោះ (កុរអាន) និងស៊ុននះនៃព្យាការីរបស់ទ្រង់!»។",
                    "text_english": "The Prophet (ﷺ) said: \"I have left among you two things; you will never go astray as long as you hold fast to them: the Book of Allah and the Sunnah of His Prophet.\""
                }
            ],
            "lessons_khmer": [
                "ភាពស្មោះត្រង់ និងសច្ចធម៌ (Al-Amanah & As-Sidq) គឺជាគ្រឹះនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំ ៖ ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «អាល់-អាមីន» តាំងពីមុនពេលទទួលវិវរណៈ ដែលធ្វើឱ្យពាក្យសម្តីរបស់ទ្រង់មានទម្ងន់ និងជាទីទុកចិត្តបំផុត។",
                "សេចក្តីមេត្តាករុណាឈ្នះលើកំហឹង និងការសងសឹក ៖ នៅពេលរំដោះទីក្រុងម៉ាកកះ ទ្រង់បានលើកលែងទោសដល់សត្រូវដែលធ្លាប់ធ្វើបាបទ្រង់ និងសម្លាប់សាច់ញាតិរបស់ទ្រង់អស់រយៈពេល ២០ ឆ្នាំ ដែលបង្ហាញពីចិត្តមេត្តាធម៌ដ៏កំពូល។",
                "សមភាព និងយុត្តិធម៌សង្គម ៖ ឥស្លាមលុបបំបាត់ការរើសអើងពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ និងវណ្ណៈសង្គម ដោយចាត់ទុកមនុស្សទាំងអស់ស្មើគ្នា ហើយភាពថ្លៃថ្នូរត្រូវបានវាស់វែងដោយការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (តាកក្វា)។",
                "ភាពអត់ធ្មត់ (Sabr) ក្នុងការប្រឈមមុខនឹងការលំបាក ៖ ជីវិតរបស់ទ្រង់ពោរពេញដោយការល្បងល (កំព្រា ក្រីក្រ បាត់បង់កូន ត្រូវគេបណ្តេញចេញ) ប៉ុន្តែទ្រង់មិនដែលត្អូញត្អែរ ឬបោះបង់ចោលសេចក្តីសង្ឃឹមលើអល់ឡោះឡើយ។",
                "ការបន្ទាបខ្លួន (Tawadu') ទោះបីជាស្ថិតនៅលើកំពូលនៃអំណាច ៖ នៅពេលចូលទីក្រុងម៉ាកកះក្នុងនាមជាអ្នកឈ្នះ ទ្រង់បានឱនក្បាលទាបលើខ្នងអូដ្ឋ ដោយគ្មានអំនួត ឬមោទនភាពឡើយ។",
                "ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិស្ត្រី ៖ ធម្មទេសនាហច្ចលាបានចែងយ៉ាងច្បាស់អំពីការការពារអាយុជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកិត្តិយសរបស់មនុស្សលោក ព្រមទាំងបញ្ជាឱ្យប្រព្រឹត្តចំពោះស្ត្រីដោយសេចក្តីល្អ និងយុត្តិធម៌។",
                "ការដឹកនាំដោយការពិគ្រោះយោបល់ (Shura) ៖ ទ្រង់តែងតែស្តាប់យោបល់របស់សហការី (ដូចជាយោបល់របស់ សាល់ម៉ាន អាល់-ហ្វារីស៊ី ក្នុងការជីកលេណដ្ឋាន) ដែលជាគំរូនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រកបដោយប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រាជ្ញា។",
                "ការប្រកាន់ខ្ជាប់គម្ពីរគួរអាន និងស៊ុននះ ៖ មាគ៌ាតែមួយគត់ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យក្នុងលោកិយ និងបរលោក គឺការរស់នៅតាមការណែនាំនៃគម្ពីរគួរអាន និងគំរូសីលធម៌ដ៏បរិសុទ្ធរបស់រ៉សូលុលឡោះ (ﷺ)។"
            ],
            "created_at": "2026-09-13T08:54:09.000000Z",
            "updated_at": "2026-09-14T02:48:44.000000Z",
            "is_rasul": true,
            "prophet_type": "ulul_azm",
            "prophet_type_khmer": "រ៉សូលដ៏ឧត្តម (Ulul Azm) & ត្រានៃបណ្តាព្យាការី",
            "prophet_type_arabic": "خاتم النبيين وسيد المرسلين (أولو العزم)"
        }
    ]
}