ការដាស់តឿនអំពីការធ្វេសប្រហែសក្នុងការកាត់ក្តី

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះដ៏មេត្តាករុណាដ៏មហាសប្បុរស។ សូមការសរសើរតម្កើងចំពោះអល់ឡោះ ហើយសូមការប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តចំពោះលោកម្ចាស់របស់យើង គឺព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារ និងសហការីរបស់លោក។ សូមការសរសើរតម្កើងចំពោះអល់ឡោះ និងសូមសេចក្តីសុខសាន្តចំពោះបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ដែលទ្រង់បានជ្រើសរើស។ នេះគឺជាផ្នែកមួយដែលប្រមូលផ្តុំនូវហាឌីសទាក់ទងនឹងការស្តីបន្ទោសចំពោះការទទួលតំណែងជាចៅក្រម និងការកាន់កាប់អំណាចសម្រេចក្តី។ ហាឌីសទាក់ទងនឹងការទទួលតំណែងជាចៅក្រម ១១២ - លោក អ៊ីបនូ អាប៊ី សៃបះ បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មូសាន់ណាហ្វ» ថា៖ លោក អ៊ីបនូ ណុមៃរ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើង ពីលោក ហ្វូឌៃល ប៊ិន ហ្គាហ្ស្វាន់ ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់រ៉ាស៊ីប៊ី ពីលោក បាស៊ីរ ប៊ិន អាស៊ឹម បាននិយាយថា៖ លោក អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាល់ខាតតប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានសរសេរលិខិតតែងតាំងរបស់លោក រួចលោកបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនត្រូវការវាទេ ព្រោះខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកដឹកនាំនឹងត្រូវគេនាំមកនៅថ្ងៃបរលោក រួចពួកគេនឹងឈរនៅលើស្ពានមួយនៅមាត់ជ្រោះនរក។ អ្នកណាដែលគោរពប្រតិបត្តិ (ចំពោះអល់ឡោះ) អល់ឡោះនឹងចាប់ដៃស្តាំរបស់ទ្រង់ជួយសង្គ្រោះគេ ហើយអ្នកណាដែលរឹងរូសចំពោះអល់ឡោះ ស្ពាននោះនឹងដាច់ធ្លុះចុះទៅក្នុងជ្រោះនរកដែលកំពុងឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ"»។ បន្ទាប់មក លោក អ៊ូម៉ារ បានចាត់ឱ្យគេទៅហៅលោក អាប៊ូហ្សារ និងលោក សាល់ម៉ាន់។ លោកបានសួរលោក អាប៊ូហ្សារ ថា៖ «តើអ្នកបានឮហាឌីសនេះពីមាត់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មែនឬ?»។ លោកឆ្លើយថា៖ «បាទ សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ ហើយនៅពីក្រោយជ្រោះនោះ នៅមានជ្រោះភ្លើងមួយទៀត»។ លោកបាននិយាយថា៖ លោកបានសួរលោក សាល់ម៉ាន់ ប៉ុន្តែលោកមិនចង់ប្រាប់ឡើយ។ លោក អ៊ូម៉ារ បានសួរថា៖ «តើអ្នកណាហ៊ានទទួលយកតំណែងនេះដោយទទួលខុសត្រូវលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលនៅក្នុងនោះ?»។ លោក អាប៊ូហ្សារ បានឆ្លើយថា៖ «គឺអ្នកដែលអល់ឡោះធ្វើឱ្យច្រមុះ និងភ្នែករបស់គេត្រូវអាម៉ាស់ ហើយមុខរបស់គេត្រូវអូសកិននឹងដី»។ លោកបាននិយាយថា៖ លោក វ៉ាគី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា លោក អាប៊ូ អាល់អាស្ហាប ហ្សាអហ្វារ ប៊ិន ហាយយ៉ាន់ បានរៀបរាប់ពីលោក អាល់ហាសាន់ ថា៖ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) បានតែងតាំងបុរសម្នាក់ (ឱ្យកាន់ការងារ) រួចបុរសនោះនិយាយថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សូមជ្រើសរើសអ្វីដែលល្អសម្រាប់ខ្ញុំផង?»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអង្គុយចុះ»។ ១១៤ - លោក វ៉ាគី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា លោក ស៊ូហ្វៀន បានរៀបរាប់ពីលោក ហារូន អាល់ខូឌរ៉ាមី ពីលោក អាប៊ូ បាករ ថា៖ លោក អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាល់ខាតតប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានតែងតាំងបុរសម្នាក់ រួចបុរសនោះនិយាយថា៖ «ឱមេដឹកនាំនៃអ្នកជំនឿអើយ សូមផ្តល់ដំបូន្មានដល់ខ្ញុំផង?»។ លោកឆ្លើយថា៖ «ចូរអង្គុយចុះ ហើយរក្សាវាទុកជាការសម្ងាត់សម្រាប់ខ្ញុំ»។ ១១៥ - លោក អាល់តូបារ៉ានី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់កាប៊ីរ» ពីលោក អាប៊ូ វ៉ាអិល ស៊ីកូក ប៊ិន សាឡាម៉ះ ថា៖ លោក អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាល់ខាតតប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានតែងតាំងលោក បាស៊ីរ ប៊ិន អាស៊ឹម ឱ្យទៅប្រមូលហ្សាកាត់នៅតំបន់ហាវ៉ាហ្ស៊ីន ប៉ុន្តែលោក បាស៊ីរ បានពន្យារពេល។ លោក អ៊ូម៉ារ បានជួបគាត់ហើយសួរថា៖ «អ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកយឺតយ៉ាវ? តើអ្នកមិនមានកាតព្វកិច្ចស្តាប់ និងគោរពតាមយើងទេឬ?»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «មាន ប៉ុន្តែខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកណាដែលកាន់កាប់កិច្ចការអ្វីមួយរបស់មូស្លីម គេនឹងត្រូវគេនាំមកនៅថ្ងៃបរលោក រហូតដល់ឈរនៅលើស្ពាននរក។ បើគេជាអ្នកធ្វើល្អ គេនឹងរួចខ្លួន បើគេជាអ្នកធ្វើអាក្រក់ ស្ពាននឹងដាច់ធ្លុះចុះ ហើយគេនឹងធ្លាក់ចុះទៅក្នុងនោះអស់រយៈពេលចិតសិបឆ្នាំ"»។ លោកបាននិយាយថា៖ លោក អ៊ូម៉ារ បានចេញទៅដោយភាពសោកសៅ និងទុក្ខព្រួយ។ លោកបានជួបលោក អាប៊ូហ្សារ ហើយលោកបានសួរថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំឃើញអ្នកសោកសៅ និងទុក្ខព្រួយយ៉ាងនេះ? ទាំងដែលខ្ញុំបានឮលោក បាស៊ីរ ប៊ិន អាស៊ឹម និយាយថា៖ អ្នកណាដែលកាន់កាប់កិច្ចការអ្វីមួយរបស់មូស្លីម គេនឹងត្រូវគេនាំមក... (រហូតដល់ចប់ហាឌីស)»។ លោក អាប៊ូហ្សារ បានសួរថា៖ «តើអ្នកបានឮវាពីមាត់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) ផ្ទាល់ឬ?»។ លោកឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ លោក អាប៊ូហ្សារ និយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមធ្វើសាក្សីថា ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកណាដែលកាន់កាប់កិច្ចការរបស់មនុស្សម្នាក់ គេនឹងត្រូវគេនាំមកនៅថ្ងៃបរលោក រហូតដល់ឈរនៅលើស្ពាននរក។ បើគេជាអ្នកធ្វើល្អ គេនឹងរួចខ្លួន បើគេជាអ្នកធ្វើអាក្រក់ ស្ពាននឹងដាច់ធ្លុះចុះ ហើយគេនឹងធ្លាក់ចុះទៅក្នុងនោះអស់រយៈពេលចិតសិបឆ្នាំ ដែលវាជាទីកន្លែងដ៏ខ្មៅងងឹត"»។ «តើហាឌីសមួយណាក្នុងចំណោមទាំងពីរនេះ ដែលធ្វើឱ្យចិត្តរបស់អ្នកឈឺចាប់ជាង?»។ លោក អ៊ូម៉ារ ឆ្លើយថា៖ «ទាំងពីរនេះសុទ្ធតែធ្វើឱ្យចិត្តខ្ញុំឈឺចាប់។ តើអ្នកណាហ៊ានទទួលយកតំណែងនេះដោយទទួលខុសត្រូវលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលនៅក្នុងនោះ?»។ លោក អាប៊ូហ្សារ ឆ្លើយថា៖ «គឺអ្នកដែលអល់ឡោះធ្វើឱ្យច្រមុះរបស់គេត្រូវអាម៉ាស់ ហើយមុខរបស់គេត្រូវអូសកិននឹងដី»។ ១១៦ - លោក អាល់ហាក៊ីម បានកត់ត្រាពីលោក អាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ះ ថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «ជិតដល់ពេលហើយ ដែលបុរសម្នាក់នឹងប្រាថ្នាចង់ឱ្យខ្លួនគេធ្លាក់ចុះពីលើផ្កាយព្រះគ្រោះ (ធូរ៉ាយ៉ា) ជាជាងការដែលគេត្រូវមកកាន់កាប់កិច្ចការរបស់មនុស្សលោក»។ ១១៧ - លោក អាហ៍ម៉ាត់, លោក អាប៊ូ យ៉ាឡា និងលោក អាល់បាហ្សារ បានកត់ត្រាពីលោក អាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «វិនាសហើយសម្រាប់អ្នកដឹកនាំ! វិនាសហើយសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រង! វិនាសហើយសម្រាប់អ្នកកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិ! នៅថ្ងៃបរលោក មនុស្សមួយក្រុមនឹងប្រាថ្នាចង់ឱ្យសក់ក្បាលរបស់ពួកគេត្រូវបានព្យួរជាប់នឹងផ្កាយព្រះគ្រោះ (ធូរ៉ាយ៉ា) ដោយយោលចុះយោលឡើងនៅចន្លោះមេឃ និងដី ជាជាងការដែលពួកគេបានកាន់កាប់កិច្ចការ (ដឹកនាំ) ណាមួយ»។

ដំបូន្មានរបស់រ៉សូល ﷺ ជូនចំពោះអាប៊ូហ្សារ ១១៨ - លោកអាហ្មាត់ និងលោកអាល់ហាក៊ីម បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហ្សារ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱអាប៊ូហ្សារអើយ! ខ្ញុំឃើញថាអ្នកជាមនុស្សទន់ខ្សោយ ដូច្នេះកុំឱ្យអ្នកទទួលតំណែងជាអ្នកដឹកនាំលើមនុស្សពីរនាក់ឱ្យសោះ ហើយក៏កុំឱ្យអ្នកទទួលខុសត្រូវលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រាឱ្យសោះ»។ ១១៩ - អ្នកកត់ត្រាទាំងបួន (អាល់ប៊ូខូរី, មូស្លីម, អាប៊ូដាវូដ, អាន់ណាសាអ៊ី) លោកអាល់ហាក៊ីម និងលោកអាល់បៃហាក់គី បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រម គឺប្រៀបដូចជាត្រូវបានគេកាត់កដោយគ្មានកាំបិតដូច្នោះដែរ»។

១២០ - លោកអាល់ហាកឹម បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហ្សារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសុំឱ្យរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែងតាំងខ្ញុំ (ឱ្យកាន់តំណែង)។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱអាប៊ូហ្សារអើយ! ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកជាមនុស្សខ្សោយ ហើយតំណែងនេះគឺជាទំនុកចិត្ត (អាម៉ាណាស់)។ ហើយនៅថ្ងៃបរលោក វានឹងក្លាយជាភាពអាម៉ាស់ និងការស្តាយក្រោយ»។ ភាពតឹងរ៉ឹងនៃការគណនាទោសចំពោះចៅក្រមដែលយុត្តិធម៌ ១២១ - លោកអាហ្មាត់, លោកតាបារ៉ូនី ក្នុងសៀវភៅ «អាល់អូសាត» និងលោកបៃហាក៊ី បានកត់ត្រាដោយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ (សាន់ណាត) ដែលល្អ ពីអ្នកម្នាងអាអ៊ីសះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងអ្នកម្នាង) ថា៖ នាងបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចៅក្រមដែលយុត្តិធម៌នឹងត្រូវនាំមកនៅថ្ងៃបរលោក ហើយគេនឹងជួបប្រទះនឹងភាពតឹងរ៉ឹងនៃការគណនាទោស រហូតដល់គេប្រាថ្នាថា៖ កុំឱ្យខ្លួនបានកាត់ក្តីរវាងមនុស្សពីរនាក់ សូម្បីតែរឿងផ្លែឈើមួយគ្រាប់ក៏ដោយ»។ _________ = កត់ត្រាដោយលោកអាហ្មាត់ (២/២៣០) តាមរយៈផ្លូវរបស់ សាអីត ប៊ីន អាប៊ីហ៊ីន ពី សាអីត ពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ ហើយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍របស់វាគឺ សហ៊ីហ៍ (ត្រឹមត្រូវ)។ ... កត់ត្រាដោយលោកបាហ្គាវី (១០/៩២) ក្នុងសៀវភៅ «ស៊ូហ៍អាស៊ូណាន់» តាមរយៈផ្លូវរបស់ហ្សៃត ប៊ីន អាស្លាម ពី សាអីត ពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ ដូចគ្នា។ ហើយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍របស់វាគឺ សហ៊ីហ៍។ (១១) ពាក្យសម្តីនេះគឺជាគោលការណ៍ដ៏ធំមួយក្នុងការជៀសវាងការទទួលតំណែងដឹកនាំ ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលមានភាពខ្សោយក្នុងការបំពេញភារកិច្ចនៃតំណែងនោះ។ ចំណែកឯភាពអាម៉ាស់ និងការស្តាយក្រោយ គឺសំដៅទៅលើអ្នកដែលមិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់តំណែងនោះ ឬអ្នកដែលមានសមត្ថភាពតែមិនបានអនុវត្តយុត្តិធម៌ក្នុងតំណែងនោះ ដូច្នេះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នឹងធ្វើឱ្យគេអាម៉ាស់ និងលាតត្រដាងកំហុសរបស់គេនៅថ្ងៃបរលោក ហើយគេនឹងស្តាយក្រោយចំពោះអ្វីដែលខ្លួនបានធ្វេសប្រហែស។ រីឯអ្នកដែលមានសមត្ថភាពសម្រាប់តំណែងដឹកនាំ ហើយបានអនុវត្តយុត្តិធម៌ក្នុងនោះ គេនឹងទទួលបានគុណធម៌ដ៏ធំធេង ដែលមានហាឌីសសហ៊ីហ៍ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ពីចំណុចនេះ។ (១២) ហាឌីសសហ៊ីហ៍។ កត់ត្រាដោយលោកមូស្លីម (១៨២៥), លោកអ៊ីប៊ុន សាត (៤/១/១៧០), លោកអ៊ីប៊ុន អាប៊ី សៃបះ (១២/២១៥), និងលោកអាល់ហាកឹម (៤/៩២)។ (១៣) ហាឌីសដូអីហ្វ (ខ្សោយ)។ កត់ត្រាដោយលោកអាហ្មាត់ (៦/៧៥), លោកតាយ៉ាលីស៊ី (១៥៤៦), លោកអ៊ីប៊ុន អាប៊ី ដុនយ៉ា (៩២) ក្នុងសៀវភៅ «អាល់អ៊ីស្រាហ្វ», លោកអ៊ីប៊ុន ហ៊ីបបាន (១៥៦៣), លោកតាបារ៉ូនី (២៧៨១) ក្នុងសៀវភៅ «អាល់អូសាត», និងលោកបៃហាក៊ី (១០/៩៨) ក្នុងសៀវភៅ «ស៊ូណាន់ អាល់គូប្រូ»។ សូមពិនិត្យមើលការពិភាក្សាលើហាឌីសនេះក្នុងសៀវភៅ «អាល់ស៊ីលស៊ីឡះ អាល់ដូអីហ្វះ» (១១៤២) និង «ម៉ាចម៉ាអ៊ុលហ្សាវ៉ាអ៊ីត» (៤/១៩២)។

១២២ - លោក អ៊ីបនូ ម៉ាចាហ៍ និងលោក អាល់បាហ្សា បានកត់ត្រាពីលោក អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ ដោយយោងទៅដល់ព្យាការី (រ៉សូល) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅថ្ងៃបរលោក ចៅក្រមនឹងត្រូវគេនាំមក ហើយឱ្យឈរនៅមាត់នរក។ ប្រសិនបើគេបញ្ជាឱ្យគាត់ធ្លាក់ចុះ នោះគាត់នឹងធ្លាក់ចុះទៅក្នុងនរកអស់រយៈពេលចិតសិបឆ្នាំ»។ ចំណែកឯពាក្យសម្តីរបស់លោក អ៊ីបនូ ម៉ាចាហ៍ គឺ «សែសិបឆ្នាំ»។ ១២៣ - លោក អាល់បៃហាក់គី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ូអាប់ អ៊ុលអ៊ីម៉ាន់» ពីលោក អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានអ្នកគ្រប់គ្រងណាម្នាក់ដែលកាត់ក្តីរវាងមនុស្សលោកឡើយ លើកលែងតែគាត់នឹងត្រូវគេនាំមក ហើយមានទេវតា (ម៉ាឡាអ៊ីកាត់) ម្នាក់អមពីក្រោយរហូតដល់នាំគាត់ទៅឈរនៅមាត់នរក។ បន្ទាប់មក ទេវតានោះនឹងងើយក្បាលទៅរកអល់ឡោះ ប្រសិនបើគេបញ្ជាឱ្យគាត់ទម្លាក់ចៅក្រមនោះចុះ នោះគាត់នឹងទម្លាក់ចៅក្រមនោះឱ្យធ្លាក់ចុះអស់រយៈពេលសែសិបឆ្នាំ»។ ការកាត់ក្តីដោយអយុត្តិធម៌ ឬដោយភាពល្ងង់ខ្លៅ ១២៤ - លោក អាប់ប៊ូ យ៉ាឡា, អាល់បាហ្សា និងអាតតូបរ៉ូនី បានកត់ត្រាដោយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត ពីលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន វ៉ាហ៍ប៍ ថា៖ លោក អ៊ូស្មង់ បាននិយាយទៅកាន់លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ថា៖ «ចូរអ្នកទៅធ្វើជាចៅក្រម»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បានឆ្លើយថា៖ «តើលោកមិនលើកលែងឱ្យខ្ញុំទេឬ?»។ លោក អ៊ូស្មង់ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមបង្គាប់ឱ្យអ្នកទៅធ្វើជាចៅក្រម»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បាននិយាយថា៖ «សូមកុំប្រញាប់អី»។ លោក អ៊ូស្មង់ បានសួរថា៖ «ហេតុអ្វី?»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បានឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកណាដែលសុំការការពារពីអល់ឡោះ គឺគេបានសុំការការពារពីទីពឹងដ៏ត្រឹមត្រូវហើយ"។ ដូច្នេះ ខ្ញុំសូមសុំការការពារពីអល់ឡោះ កុំឱ្យខ្ញុំក្លាយជាចៅក្រម»។ លោក អ៊ូស្មង់ សួរថា៖ «អ្វីដែលរារាំងអ្នក ខណៈដែលឪពុករបស់អ្នកធ្លាប់ធ្វើជាចៅក្រម?»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ឆ្លើយថា៖ «ព្រោះខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកណាដែលធ្វើជាចៅក្រម ហើយកាត់ក្តីដោយអយុត្តិធម៌ នោះគេនឹងក្លាយជាអ្នកនរក។ អ្នកណាដែលធ្វើជាចៅក្រម ហើយកាត់ក្តីដោយភាពល្ងង់ខ្លៅ នោះគេនឹងក្លាយជាអ្នកនរក។ ហើយអ្នកណាដែលធ្វើជាចៅក្រមដែលមានចំណេះដឹង ហើយកាត់ក្តីដោយសច្ចធម៌ ឬដោយយុត្តិធម៌ នោះគេនឹងសុំឱ្យខ្លួនឯងរួចផុតពីទោសពៃរ៍ដោយស្មើភាព"»។ ១២៥ - លោក អាតតូបរ៉ូនី បានកត់ត្រាពីលោក ណាភីអ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលលោក អ៊ូស្មង់ ត្រូវបានគេសម្លាប់ លោក អាលី បានមកជួបលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ហើយនិយាយថា៖ «អ្នកគឺជាមនុស្សដែលគេស្រឡាញ់ ដូច្នេះចូរអ្នកទៅកាន់តំបន់សាម (Syria)»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បានឆ្លើយថា៖ «ដោយសារតែទំនាក់ទំនងគ្រួសាររបស់ខ្ញុំ និងការដែលខ្ញុំជាសហការីរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ និងដោយសារតែចំណងញាតិមិត្តរវាងយើង សូមលោកលើកលែងឱ្យខ្ញុំផង»។ បន្ទាប់មក លោក អាលី ក៏មិនបានបង្ខំគាត់ទៀតឡើយ។

១២៦ - លោកអាហ្មាត់ និងលោកតបារ៉ានី បានកត់ត្រាដោយខ្សែសង្វាក់បញ្ជូន (អ៊ីស្ណាត) ដែលមានកម្រិតហាសាន់ (ល្អ) ពីលោក ហៃយ៉ាន អល់-ស៊ូដាអ៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានអ្វីល្អឡើយក្នុងការកាន់តំណែងដឹកនាំសម្រាប់មូស្លីមម្នាក់»។ ១២៧ - លោកអាប៊ូ យ៉ាឡា និងលោកតបារ៉ានី ក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អូសាត» បានកត់ត្រាពីលោកស្រី អាយ៉ាសា (អាអ៊ីសះ) ថា៖ នាងបានឮព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «វិនាសកម្មសម្រាប់អ្នកដឹកនាំ វិនាសកម្មសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រង និងវិនាសកម្មសម្រាប់អ្នកកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិ (អ្នកទុកចិត្ត)។ ពិតជាមានថ្ងៃមួយមកដល់សម្រាប់ពួកគេម្នាក់ៗ ដែលគេនឹងប្រាថ្នាចង់តែទៅតោងជាប់នឹងផ្កាយ (ដើម្បីកុំឱ្យមានតំណែង) ជាជាងការដែលគេបានកាន់ការងារនេះ»។ ការចាប់ផ្តើមនៃការដឹកនាំគឺការស្តីបន្ទោស ១២៨ - លោកតបារ៉ានី បានកត់ត្រាពីលោក មូអាវីយ៉ា ប៊ីន អាប៊ី ស៊ូហ្វ៊យ៉ាន ថា៖ ខ្ញុំបានឮព្យាការី ﷺ រំឭកអំពីការដឹកនាំ រួចលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការចាប់ផ្តើមនៃការដឹកនាំគឺការស្តីបន្ទោស ផ្នែកទីពីររបស់វាគឺការសោកស្តាយ ហើយផ្នែកទីបីរបស់វាគឺការដាក់ទណ្ឌកម្មនៅថ្ងៃបរលោក លើកលែងតែអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តដោយមេត្តាធម៌ និងយុត្តិធម៌»។ លោកបានធ្វើកាយវិការដោយដៃរបស់លោកអំពីទ្រព្យសម្បត្តិ រួចលោកក៏ស្ងៀមស្ងាត់ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើនឹងទៅជាយ៉ាងណា ចំពោះយុត្តិធម៌ជាមួយសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធនោះ?!»។ ១២៩ - លោកក៏បានកត់ត្រាផងដែរ ពីហាឌីសរបស់លោក អូហ្វ ប៊ីន ម៉ាលីក និងលោក អាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ។ - ហើយបានកត់ត្រាពីលោក អ៊ីស្មះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានតែងតាំងបុរសម្នាក់ឱ្យធ្វើការប្រមូលហ្សាកាត់ (សក្ដកាត)។ បុរសនោះបាននិយាយថា៖ «ឱ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សូមជ្រើសរើសឱ្យខ្ញុំផង (ឱ្យខ្ញុំធ្វើការងារផ្សេង)»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអង្គុយនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកចុះ»។ ១៣០ - លោកអាហ្មាត់ ប៊ីន អាប៊ី អ៊ូម៉ាម៉ា បានកត់ត្រាពីព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានបុរសណាម្នាក់ដែលកាន់តំណែងដឹកនាំមនុស្សដប់នាក់ ឬលើសពីនេះឡើយ លុះត្រាតែគេមកជួបអល់ឡោះនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដែលដៃរបស់គេត្រូវបានចងជាប់នឹងករបស់គេ។ ការប្រព្រឹត្តល្អរបស់គេនឹងស្រាយចំណងនោះ ឬអំពើបាបរបស់គេនឹងធ្វើឱ្យគេវិនាស»។ ១៣១ - លោកអាហ្មាត់ បានកត់ត្រាដូចគ្នានេះពីហាឌីសរបស់លោក អ៊ូបាដះ ប៊ីន សាមីត និងលោក សាដ ប៊ីន អ៊ូបាដះ ដោយប្រើពាក្យថា៖ «លុះត្រាតែគេនាំមកនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដែលដៃត្រូវបានចងជាប់ គ្មានអ្នកណាសារស្រាយចំណងនោះបានឡើយ ក្រៅពីអល់ឡោះ»។ ១៣២ - លោកតបារ៉ានី បានកត់ត្រាវានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អូសាត» ពីហាឌីសរបស់លោក ថូបាន។ ១៣៣ - លោកតបារ៉ានី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អូសាត» ពីលោក បូរ៉ៃដះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានអ្នកដឹកនាំមនុស្សដប់នាក់ណាម្នាក់ឡើយ លុះត្រាតែគេមកជួបអល់ឡោះនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដែលដៃទាំងពីររបស់គេត្រូវបានចងជាប់នឹងក។ ប្រសិនបើគេជាអ្នកធ្វើល្អ នោះចំណងនឹងត្រូវបានស្រាយចេញ ហើយបើគេជាអ្នកធ្វើអាក្រក់ នោះចំណងនឹងត្រូវបានបន្ថែមទ្វេដង»។ ១៣៤ - លោកបាហ្សារ បានកត់ត្រាពីហាឌីសរបស់លោក អាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ដូចគ្នានេះដែរ។ ១៣៥ - លោកតបារ៉ានី បានកត់ត្រាដោយខ្សែសង្វាក់បញ្ជូនដែលអ្នករាយការណ៍សុទ្ធតែជាអ្នកគួរឱ្យទុកចិត្ត ពីលោក អ៊ីបនូ អាប់បាស ថា៖ «គ្មានបុរសណាម្នាក់ដែលកាន់តំណែងដឹកនាំមនុស្សដប់នាក់ឡើយ លុះត្រាតែគេមកជួបអល់ឡោះនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដែលដៃរបស់គេត្រូវបានចងជាប់នឹងក រហូតដល់អល់ឡោះកាត់ក្តីរវាងគេ និងពួកគេ»។ ១៣៦ - លោកក៏បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អូសាត» ពីលោកដដែលថា៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលកាន់តំណែងដឹកនាំមនុស្សដប់នាក់ រួចគេកាត់ក្តីរវាងពួកគេដោយអ្វីដែលពួកគេពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តក្តី គេនឹងត្រូវនាំមកនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដែលដៃទាំងពីររបស់គេត្រូវបានចងជាប់នឹងក។ ប្រសិនបើគេកាត់ក្តីដោយអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមក មិនលំអៀងក្នុងការកាត់ក្តី និងមិនទទួលសំណូកទេនោះ ដៃស្តាំរបស់គេនឹងត្រូវបានដោះលែង»។ ១៣៧ - លោកក៏បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អូសាត» ពីលោក អាប៊ូ ដារដា ថា៖ ខ្ញុំបានឮព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលកាន់តំណែងដឹកនាំមនុស្សបីនាក់ លុះត្រាតែគេជួបអល់ឡោះក្នុងសភាពដែលដៃស្តាំរបស់គេត្រូវបានចងជាប់។ ការប្រព្រឹត្តយុត្តិធម៌របស់គេនឹងស្រាយចំណងនោះ ឬអំពើអយុត្តិធម៌របស់គេនឹងធ្វើឱ្យចំណងនោះរឹតបន្តឹង»។ ១៣៨ - លោកតាំម៉ាម ក្នុងសៀវភៅ «ហ្វាវ៉ាអ៊ីដ» និងលោក អ៊ីបនូ អាសាគីរ ក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់លោក បានកត់ត្រាពីលោក អាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដុំថ្មមួយបានស្រែកយំទៅកាន់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងរបស់ខ្ញុំ! ខ្ញុំបានគោរពបូជាទ្រង់យ៉ាងនេះៗ រួចហេតុអ្វីបានជាទ្រង់ដាក់ខ្ញុំឱ្យនៅបាតបង្គន់ទៅវិញ? អល់ឡោះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើអ្នកមិនពេញចិត្តទេឬ ដែលខ្ញុំបានជៀសវាងអ្នកពីកន្លែងកាត់ក្តី (តុលាការ) នោះ?»។

តើចៅក្រមគឺជាក្រុមមនុស្សដំបូងដែលត្រូវគេហៅមកកាត់ទោស (គណនេយ្យ) មែនឬ? ១៣៩ - លោក អައްឌីនវ៉ារី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់ម៉ាចាលីសាហ៍» ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន រ៉ាហ្វេអ៍ ថា៖ «ដំណឹងបានមកដល់ខ្ញុំថា មនុស្សក្រុមដំបូងដែលត្រូវគេហៅមកកាត់ទោសនៅថ្ងៃបរលោក គឺក្រុមចៅក្រម»។ ១៤០ - លោក អ៊ីបនូ អាសាគីរ បានកត់ត្រាពីលោក ម៉ាក់ហ៊ូល ថា៖ «ប្រសិនបើគេឱ្យខ្ញុំជ្រើសរើសរវាងការធ្វើជាចៅក្រម និងការត្រូវគេកាត់ក្បាល នោះខ្ញុំនឹងជ្រើសរើសយកការកាត់ក្បាលវិញ»។ ១៤១ - លោក អាប់ប៊ូ ណូអៃម៍ បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់ហ៊ីលយ៉ាហ៍» តាមរយៈខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ពី អាប់ឌុល រ៉ាហ្សាក់ ពីឪពុករបស់គាត់ថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់ វ៉ាហ៍ប ប៊ីន មូណាប់ប៊ីហ៍ ថា៖ «ពួកយើងតែងតែឃើញសុបិន ហើយលោកក៏ទាយប្រាប់ពួកយើង រួចវាក៏កើតឡើងពិតមែន!»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «សមត្ថភាពនោះបានបាត់ទៅពីខ្ញុំ ចាប់តាំងពីពេលដែលខ្ញុំបានកាន់តំណែងជាចៅក្រមមក»។ លោក អាប់ឌុល រ៉ាហ្សាក់ បាននិយាយថា៖ មានហាឌីសមួយទៀតទាក់ទងនឹងរឿងនេះពីលោក ម៉ូអាំម៉ារ ដែលបាននិយាយថា៖ «ហើយចំពោះលោក អាល់ហាសាន់ បន្ទាប់ពីលោកបានកាន់តំណែងជាចៅក្រម ពួកគេក៏មិនឃើញលោកមានការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះដូចមុនទៀតឡើយ»។

បុគ្គលដែលប្រាថ្នាចង់ត្រូវបានប្រមូលផ្តុំជាមួយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញ ១៤២ - លោក អ៊ីបនូ អាសាគីរ បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូអរអះ អត្តះហ្គហ្វ៊ី ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «លោក យ៉ះហ្យា អ៊ីបនូ ខាលីដ បានស្នើឱ្យលោក អាប់ឌុលឡោះ អ៊ីបនូ វ៉ះហប អាល់មិស្រី ទទួលតំណែងជាចៅក្រម។ លោក អ៊ីបនូ វ៉ះហប ក៏បានសរសេរឆ្លើយតបទៅកាន់គាត់ថា៖ ខ្ញុំមិនបានសិក្សាវិជ្ជាការ (ចំណេះដឹងសាសនា) ដោយមានបំណងចង់ឱ្យគេប្រមូលផ្តុំខ្ញុំនៅក្នុងក្រុមចៅក្រមនោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានសិក្សាវិជ្ជាការដោយមានបំណងចង់ឱ្យគេប្រមូលផ្តុំខ្ញុំនៅក្នុងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញវិញ»។ ១៤៣ - អ្នកនិពន្ធសៀវភៅ «អាល់ម៉ាហ្គហ្វ្រីប» បានលើកឡើងថា នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មុសហាប់» បានរៀបរាប់ថា លោក អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ បានកោះហៅលោក អាប់ឌុល ម៉ាលីក អ៊ីបនូ ហាប៊ីប ឱ្យមកទទួលតំណែងជាចៅក្រម។ លោក អាប់ឌុល ម៉ាលីក មានការលំបាកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះតំណែងនេះ ទើបលោកសុំដកខ្លួនចេញ ហើយសរសេរកំណាព្យផ្ញើទៅកាន់គាត់ថា៖ «ឱខាលីហ្វះរបស់អល់ឡោះ សូមមេត្តាដកតំណែងខ្ញុំចេញចុះ ព្រោះខ្ញុំមិនស័ក្តិសមនឹងការកាត់ក្តីឡើយ។ មិនថាជាអ្នកដែលឃោរឃៅ ឬជាអ្នកដែលទន់ខ្សោយនោះទេ គឺសុទ្ធតែមិនអាចបំពេញការងារបានដោយត្រឹមត្រូវឡើយ។ អ្នកនឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើបាបរបស់ខ្ញុំ ហើយគ្មានអ្នកណាម្នាក់ស្គាល់ពីចំណេះដឹងរបស់ខ្ញុំបានច្បាស់ដូចរូបខ្ញុំឡើយ»។ ខាលីហ្វះក៏បានកោតសរសើរចំពោះការឆ្លើយតបនោះ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សគួរតែមានលក្ខណៈបែបនេះឯង មិនមែនដូចជាក្រុមមនុស្សដែលគេត្រូវបង្ខំឱ្យទទួលតំណែងទាំងបង្ខិតបង្ខំដូចជាការដេញហ្វូងអូដ្ឋនោះទេ ខណៈដែលពួកគេបែរជាដណ្តើមគ្នាយកតំណែងនោះដូចជាសត្វមេអំបៅដែលហើរចូលទៅក្នុងភ្លើង»។

ការគេចវេះពីតំណែងចៅក្រមរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុន (សាលហ្វុ សាលីហ៍) ១៤៤ - លោក ឌីនូរី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-ម៉ាជាលីសាហ៍» ថា៖ អះម៉ាត់ ប៊ីន អ៊ីសា និងអាលី ប៊ីន អាប់ឌុលអាហ្ស៊ីស បានរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ អ៊ូបៃដ៍ អាល់កាស៊ីម ប៊ីន សាឡាម ពី អ៊ីស្មាអែល ប៊ីន អ៊ីប្រាហ៊ីម ពី អាយូព អាល់សាក់ធ្យានី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែល អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អ៊ូហ្សៃណាហ៍ បានទទួលមរណភាព លោក អាប់ប៊ូ កុលឡាបាហ៍ ត្រូវបានគេស្នើឱ្យទទួលតំណែងជាចៅក្រម គាត់ក៏បានរត់គេចខ្លួនរហូតទៅដល់តំបន់យ៉ាម៉ាម៉ាហ៍។ លោក អាយូព បានបន្តថា៖ ក្រោយមកខ្ញុំបានជួបគាត់ ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនឃើញនរណាម្នាក់ប្រៀបដូចជាចៅក្រមដែលមានចំណេះដឹងនោះទេ ក្រៅពីបុរសម្នាក់ដែលធ្លាក់ទៅក្នុងសមុទ្រ ហើយមិនបានព្យាយាមហែលទឹក រហូតដល់គាត់លង់ទឹកស្លាប់»។ ១៤៥ - កត់ត្រាដោយ អ៊ីបនុ សាត នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-តាបាកាត»។ ១៤៦ - នៅក្នុងសៀវភៅ «អុកឡាអុល ម៉ាជានីន» (អ្នកប្រាជ្ញដែលធ្វើពុតជាឆ្កួត) ដោយមានខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន យ៉ះយ៉ា អាល់បាសរី បាននិយាយថា៖ លោកអាល់ម៉ាន់សួរ បានអញ្ជើញ អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍, ថោរី, មីសអ័រ និងសារីក ដើម្បីតែងតាំងពួកគេឱ្យធ្វើជាចៅក្រម។ លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងធ្វើពុតជាឆ្កួតនៅចំពោះមុខអ្នករាល់គ្នា។ ចំពោះខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងរកល្បិចដើម្បីរួចខ្លួន។ ចំពោះ មីសអ័រ គាត់នឹងធ្វើពុតជាឆ្កួតដើម្បីរួចខ្លួន។ ចំពោះ ស៊ូហ្វ្យាន គាត់នឹងរត់គេចខ្លួន។ ចំពោះ សារីក គាត់នឹងទទួលយក»។ នៅពេលពួកគេចូលទៅជួបលោកអាល់ម៉ាន់សួរ លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំជាមនុស្សដែលមិនមែនជាជនជាតិអារ៉ាប់ ហើយជនជាតិអារ៉ាប់ភាគច្រើនមិនពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើជាអ្នកដឹកនាំពួកគេឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ខ្ញុំមិនស័ក្តិសមនឹងតំណែងនេះទេ។ ប្រសិនបើខ្ញុំនិយាយការពិត នោះខ្ញុំមិនស័ក្តិសមនឹងតំណែងនេះទេ ហើយប្រសិនបើខ្ញុំនិយាយកុហក នោះវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យលោកតែងតាំងអ្នកកុហកឱ្យមកកាន់កាប់ជីវិត និងកិត្តិយសរបស់មូស្លីមឡើយ»។ ចំពោះ ស៊ូហ្វ្យាន វិញ នៅពេលដែលអ្នកនាំសារទៅតាមរកគាត់តាមផ្លូវ គាត់បានទៅធ្វើធុរៈផ្ទាល់ខ្លួន ហើយអ្នកនាំសារនោះក៏រង់ចាំគាត់។ ស៊ូហ្វ្យាន បានឃើញទូកមួយ ក៏និយាយទៅកាន់អ្នកបើកទូកថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកជួយឱ្យខ្ញុំរួចផុតពីទីនេះ មិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងត្រូវគេកាត់កដោយគ្មានកាំបិត» ដោយយោងទៅលើប្រសាសន៍របស់រ៉សូល ﷺ ដែលថា៖ «អ្នកណាដែលត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រម គឺដូចជាត្រូវបានគេកាត់កដោយគ្មានកាំបិត»។ អ្នកបើកទូកក៏បានលាក់គាត់នៅក្រោមដងក្ដោងទូក។ ចំពោះ មីសអ័រ វិញ នៅពេលគាត់ចូលទៅជួបលោកអាល់ម៉ាន់សួរ គាត់បាននិយាយថា៖ «ហុចដៃមកមើល៍ តើអ្នក កូនចៅ និងសត្វពាហនៈរបស់អ្នកសុខសប្បាយជាទេ?» លោកអាល់ម៉ាន់សួរ ក៏និយាយថា៖ «នាំគាត់ចេញទៅ គាត់ឆ្កួតហើយ»។ ចំពោះ សារីក វិញ លោកអាល់ម៉ាន់សួរ បាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «ចូរទទួលតំណែងជាចៅក្រមទៅ»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំជាមនុស្សដែលខួរក្បាលមិនសូវល្អទេ»។ លោកអាល់ម៉ាន់សួរ តបថា៖ «ទទួលយកទៅ ហើយចូរពិសាអាហារ និងភេសជ្ជៈឱ្យបានច្រើន ដើម្បីឱ្យខួរក្បាលអ្នកប្រសើរឡើង»។ ក្រោយមក ស៊ូហ្វ្យាន អាល់ថោរី បានកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយគាត់ ហើយនិយាយថា៖ «អ្នកមានឱកាសរត់គេចខ្លួន ប៉ុន្តែអ្នកមិនព្រមរត់»។ ១៤៧ - នៅក្នុងសៀវភៅដដែល ដោយមានខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ពី យូណុស ប៊ីន អាប់ឌុលអាឡា អាល់សូដហ្វ៊ី បាននិយាយថា៖ ខាលីហ្វាហ៍ បានសរសេរសំបុត្រទៅកាន់ អាប់ឌុលឡាហ៍ ប៊ីន វ៉ាហ្ប៍ ដើម្បីឱ្យធ្វើជាចៅក្រមនៅអេហ្ស៊ីប។ គាត់ក៏ធ្វើពុតជាឆ្កួត ហើយសម្ងំនៅក្នុងផ្ទះ។ រ៉ាស៊ីដ ប៊ីន សាអីត បានទៅឃើញគាត់កំពុងធ្វើវូឌូ (លាងសម្អាតខ្លួន) នៅទីធ្លាផ្ទះ ហើយនិយាយថា៖ «ឱ អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)! តើអ្នកមិនចេញទៅជួបប្រជាជន ដើម្បីកាត់ក្តីពួកគេដោយគម្ពីរអល់ឡោះ និងស៊ូណាន់របស់រ៉សូលទេឬ? អ្នកធ្វើពុតជាឆ្កួត ហើយសម្ងំនៅក្នុងផ្ទះបែបនេះ?» គាត់ក៏ងើបមុខឡើង ហើយនិយាយថា៖ «តើខួរក្បាលអ្នកមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹងឬ? តើអ្នកមិនដឹងទេឬថា អ្នកប្រាជ្ញនឹងត្រូវគេប្រមូលផ្តុំជាមួយព្យាការី និងរ៉សូល ចំណែកឯចៅក្រមនឹងត្រូវគេប្រមូលផ្តុំជាមួយស្តេច និងអ្នកដឹកនាំ?»។ ១៤៨ - នៅក្នុងសៀវភៅដដែល ដោយមានខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ទៅកាន់ អាប់ប៊ូ ម៉ាអ្សារ ថា៖ មានបុរសម្នាក់បានស្បថថា នឹងមិនរៀបការរហូតដល់បានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយមនុស្សមួយរយនាក់។ បន្ទាប់ពីគាត់បានជួបទុក្ខលំបាកជាមួយស្ត្រី គាត់ក៏បានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយមនុស្សបានកៅសិបប្រាំបួននាក់។ នៅសល់តែម្នាក់ទៀត គាត់ក៏សម្រេចចិត្តសួរមនុស្សដំបូងដែលគាត់ជួប។ គាត់បានឃើញបុរសឆ្កួតម្នាក់ពាក់ខ្សែកធ្វើពីឆ្អឹង លាបមុខខ្មៅ ជិះឈើមួយដើមធ្វើជាសេះ និងកាន់លំពែង។ គាត់ក៏ផ្តល់សួស្តី ហើយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំមានសំណួរមួយ?» បុរសនោះឆ្លើយថា៖ «ចូរួរអ្វីដែលជារឿងរបស់អ្នក ហើយចូរជៀសឱ្យឆ្ងាយពីរឿងដែលមិនមែនជារឿងរបស់អ្នក ហើយចូរប្រយ័ត្នលំពែងរបស់សេះនេះផង»។ បុរសនោះនិយាយថា៖ «ខ្ញុំគិតក្នុងចិត្តថា នេះជាមនុស្សឆ្កួតពិតប្រាកដមែន។ បន្ទាប់មកខ្ញុំនិយាយថា៖ ខ្ញុំជាបុរសម្នាក់ដែលជួបទុក្ខលំបាកជាមួយស្ត្រី ហើយខ្ញុំបានស្បថថានឹងមិនរៀបការរហូតដល់បានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយមនុស្សមួយរយនាក់ ហើយអ្នកគឺជាមនុស្សទីមួយរយ»។ បុរសឆ្កួតនោះឆ្លើយថា៖ «ចូរដឹងថា ស្ត្រីមានបីប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ ជារបស់អ្នក (ផ្តល់ផលល្អដល់អ្នក)។ ប្រភេទទីពីរ ជារឿងដែលធ្វើឱ្យអ្នកលំបាក។ ប្រភេទទីបី មិនផ្តល់ផលល្អ ឬអាក្រក់ដល់អ្នកឡើយ។ ចំពោះប្រភេទដែលជារបស់អ្នក គឺស្ត្រីវ័យក្មេងដែលមិនទាន់មានទំនាក់ទំនងជាមួយបុរសណាម្នាក់ នាងនឹងនៅខាងអ្នក មិនមែនប្រឆាំងនឹងអ្នកឡើយ។ បើនាងឃើញរឿងល្អ នាងនឹងសរសើរ ហើយបើនាងឃើញរឿងអាក្រក់ នាងនឹងនិយាយថា៖ បុរសទាំងអស់សុទ្ធតែបែបនេះឯង។ ចំពោះប្រភេទដែលធ្វើឱ្យអ្នកលំបាក គឺស្ត្រីដែលមានកូនពីប្តីមុន នាងនឹងកេងប្រវ័ញ្ចប្តីបច្ចុប្បន្នដើម្បីយកទៅចិញ្ចឹមកូនរបស់នាង។ ចំពោះប្រភេទដែលមិនផ្តល់ផលល្អ ឬអាក្រក់ គឺស្ត្រីដែលធ្លាប់រៀបការពីមុនមក បើនាងឃើញរឿងល្អ នាងនឹងនិយាយថា គួរតែធ្វើបែបនេះ ហើយបើនាងឃើញរឿងអាក្រក់ នាងនឹងនឹកដល់ប្តីមុនរបស់នាង»។ បុរសនោះនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានសុំឱ្យអ្នកប្រាប់ខ្ញុំថា តើអ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយទៅជាបែបនេះ?» បុរសឆ្កួតនោះឆ្លើយថា៖ «តើខ្ញុំមិនបានប្រាប់អ្នកទេឬថា កុំសួររឿងដែលមិនមែនជារឿងរបស់អ្នក?»។ បុរសនោះក៏ទទូចសួរទៀត ទើបបុរសឆ្កួតនោះឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានគេជ្រើសរើសឱ្យធ្វើជាចៅក្រម ដូច្នេះខ្ញុំក៏ជ្រើសរើសយកជីវិតបែបនេះ ដើម្បីគេចចេញពីតំណែងចៅក្រម»។

ស្ថានភាពនៃចៅក្រមក្នុងសម័យកាលបនីអ៊ីស្រាអែល (កូនចៅអ៊ីស្រាអែល) ១៤៩ - លោក អាប់ឌុល ប៊ិន អាល់ហាកាំ បានកត់ត្រាក្នុងសៀវភៅ «ហ្វូទូហ៊ី មីស្រ» ពីលោក អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាស្លាំ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចៅក្រមក្នុងសម័យកាលបនីអ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើពួកគេមិនខ្លាចការរិះគន់ពីអ្នកណាម្នាក់ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះទេនោះ រាងកាយរបស់ពួកគេនឹងមិនត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មដោយគ្រោះកាចឡើយ ហើយសត្វល្អិតដែលស៊ីសម្លៀកបំពាក់របស់ពួកគេក៏នឹងមិនអាចបំផ្លាញវាបានដែរ។ មានចៅក្រមម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ។ នៅសម័យនោះ ពួកគេខ្លះត្រូវបានគេដាក់ក្នុងផ្ទះ ឬក្នុងប្រអប់។ បងប្រុសម្នាក់របស់គាត់បានមកជួបគាត់ហើយនិយាយថា៖ សូមអធិស្ឋានឱ្យខ្ញុំផង។ គាត់ក៏បាននាំយកសាកសពនោះមក ហើយស្រាប់តែមានសត្វល្អិតមួយក្បាលបានចោះកفنរហូតចេញមកតាមត្រចៀករបស់គាត់។ រឿងនេះធ្វើឱ្យគាត់មានការសោកសៅ។ លុះដល់ពេលយប់ គាត់បានយល់សប្តិឃើញវិញ្ញាណរបស់មិត្តគាត់មកជួប ហើយនិយាយថា៖ ឱបងប្រុសអើយ! អ្នកឃើញខ្ញុំសោកសៅចំពោះសត្វល្អិតដែលចេញពីត្រចៀកខ្ញុំមែនទេ? អ្នកគួរតែសរសើរអល់ឡោះចំពោះអ្វីដែលអ្នកស្អប់។ មានបុរសពីរនាក់បានមកអង្គុយជិតខ្ញុំ ម្នាក់ជាមនុស្សដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ ហើយម្នាក់ទៀតខ្ញុំមិនមានចិត្តស្រឡាញ់ទេ។ ខ្ញុំបានយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់តែមនុស្សដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ ហើយមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់មនុស្សម្នាក់ទៀតឡើយ»។ ១៥០ - ចៅក្រម អាប់ប៊ូ ហ្សាអ្វារ អាហ្មេត ប៊ិន អ៊ីស្ហាក អាល់បាហ្លូល បាននិពន្ធកំណាព្យមួយដែលលោក អ៊ីបនុន ណាចារ បានដកស្រង់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់គាត់៖ «ខ្ញុំបានបោះបង់ចោលការកាត់ក្តីសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើការងារនេះ ហើយខ្ញុំបានងាកមកខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីជីវិតបរលោក។ ប្រសិនបើវាជាកិត្តិយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ នោះខ្ញុំបានទទួលវាដោយដៃដ៏ប្រសើរ។ ហើយប្រសិនបើវាជាបាបកម្ម នោះសូមឱ្យវាឃ្លាតឆ្ងាយទៅចុះ ព្រោះគ្មានអ្វីល្អឡើយក្នុងពរជ័យដែលនាំមកនូវបាបកម្ម»។ ១៥១ - លោក អ៊ីបនុន ដូរ៉ៃដ៍ បានកត់ត្រាក្នុងសៀវភៅ «អាមាលី» របស់គាត់ថា៖ លោក អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សដែលអល់ឡោះស្អប់បំផុត គឺបុរសម្នាក់ដែលប្រមូលចំណេះដឹងដោយគ្មានការពិចារណា គាត់ងងឹតងងល់ចំពោះផ្លូវនៃសេចក្តីណែនាំ។ មនុស្សដូចគ្នាបានហៅគាត់ថាជាអ្នកប្រាជ្ញ ប៉ុន្តែគាត់មិនដែលរៀនសូត្រពីអ្នកប្រាជ្ញពិតប្រាកដឡើយ។ គាត់ខិតខំប្រមូលចំណេះដឹងឱ្យបានច្រើន ប៉ុន្តែចំណេះដឹងតិចតួចដែលត្រឹមត្រូវគឺប្រសើរជាងចំណេះដឹងច្រើនដែលគ្មានប្រយោជន៍។ លុះដល់ពេលគាត់ឆ្អែតឆ្អន់នឹងចំណេះដឹងដែលខូចខិល និងប្រមូលរបស់ដែលគ្មានតម្លៃ គាត់ក៏អង្គុយធ្វើជាចៅក្រម។ ការដោះស្រាយបញ្ហារបស់គាត់គឺដូចជាសំណាញ់ពីងពាង។ គាត់មិនដឹងថាខ្លួនឯងខុសឬត្រូវនោះទេ គាត់ដើរដោយងងឹតងងល់ ជិះជាន់លើភាពល្ងង់ខ្លៅ មិនហ៊ានទទួលស្គាល់កំហុសដើម្បីឱ្យខ្លួនឯងរួចខ្លួន មិនហ៊ានកាត់ក្តីដោយភាពម៉ឺងម៉ាត់ គាត់បោះបង់ចោលការរាយការណ៍ដូចជាខ្យល់បក់បោកកម្ទេចស្មៅ។ ឈាមបានស្រក់ដោយសារការកាត់ក្តីរបស់គាត់ ហើយសេចក្តីពិតបានស្រែកយំ។ គាត់បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្វីដែលហាមឃាត់ក្លាយជាការអនុញ្ញាត។ គាត់មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាដែលស្មុគស្មាញបានឡើយ ហើយគាត់មិនស័ក្តិសមនឹងតួនាទីដែលគាត់ទទួលបាននោះទេ»។ ១៥២ - លោក អាប់ប៊ូ ហូសៃន អាហ្មេត ប៊ិន អាប់ប៊ី ហាសាន់ អាលី ប៊ិន អារ៉ាស៊ីដ បានកត់ត្រាថា៖ លោក អាប់ប៊ូ ហារូន យូណុស ប៊ិន អាប់ឌុល អាក់ឡា ជាមនុស្សម្នាក់ដែលគេសុំពរជ័យ។ ចៅក្រម បាក់កា បានសួរគាត់ថា៖ «ឱ អាប់ប៊ូ ហារូន! តើអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបៀបណា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលឪពុកខ្ញុំបានបរិច្ចាគ (វ៉ាក់ហ្វ)»។ ចៅក្រម បាក់កា សួរថា៖ «តើវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «វាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្ញុំ»។ គាត់បានសួរចៅក្រមវិញថា៖ «តើខ្ញុំអាចសួរអ្នកបានទេ?» ចៅក្រមឆ្លើយថា៖ «សួរចុះ»។ គាត់បានសួរអំពីការងារចៅក្រម និងការលំបាកនានា រហូតដល់ចៅក្រមនោះមិនអាចឆ្លើយបាន។ គាត់ក៏បានដើរចេញពីចៅក្រមនោះ ហើយមិនដែលត្រឡប់ទៅជួបគាត់ទៀតឡើយ។ ១៥៣ - លោក អ៊ីបនុន សាអដ៍ បានកត់ត្រាពីលោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាអ៊ីដ៍ ថា៖ «នៅពេលដែល អាប់ប៊ូ ដារដា ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រម មនុស្សម្នាបានមកអបអរសាទរគាត់។ គាត់បាននិយាយថា៖ តើអ្នកអបអរសាទរខ្ញុំចំពោះការងារចៅក្រមនេះឬ? ខ្ញុំបានដាក់បន្ទុកដ៏ធ្ងន់លើក្បាលរបស់ខ្ញុំ ដែលភាពអាម៉ាស់របស់វាលឿនជាងការរត់របស់សត្វអូដ្ឋទៅទៀត។ ប្រសិនបើមនុស្សដឹងពីការលំបាកនៃការកាត់ក្តី ពួកគេនឹងគេចវេះពីវា។ ហើយប្រសិនបើមនុស្សដឹងពីគុណតម្លៃនៃការអំពាវនាវឱ្យអធិស្ឋាន (អាហ្សាន) ពួកគេនឹងដណ្តើមគ្នាធ្វើវាដោយក្តីរីករាយ»។ ១៥៤ - លោក អ៊ីបនុន ណាចារ បានកត់ត្រាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់គាត់ថា៖ នៅពេលដែល រ៉ាស៊ីដ ត្រឡប់មកពីធ្វើហជ្ជវិញ គាត់បានហៅ វ៉ាគី ប៊ិន អាល់ចារ៉ាហ៍, អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អ៊ីដ្រីស និង ហ្វស ប៊ិន ហ្គីយ៉ាស មកជួប។ គាត់បានសួរពួកគេម្នាក់ៗឱ្យធ្វើជាចៅក្រម ប៉ុន្តែពួកគេសុទ្ធតែបដិសេធដោយសារការភ័យខ្លាចចំពោះអល់ឡោះ។ ចុងក្រោយ ហ្វស ប៊ិន ហ្គីយ៉ាស ត្រូវបានបង្ខំឱ្យទទួលតំណែងនេះ។ នៅពេលដែលគាត់ចេញមកក្រៅដោយស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ចៅក្រម មានបុរសម្នាក់ឈ្មោះ បាហ្លូល បាននិយាយថា៖ «អ្នកណាដែលចង់ឃើញកូនក្រមុំក្នុងលោកិយនេះ ប៉ុន្តែជាអ្នកចាញ់ក្នុងបរលោក សូមមើលទៅ ហ្វស ចុះ»។ ហ្វស បានយំរហូតដល់ចូលទៅក្នុងវិហារ។