អត្ថបទដើមអាល់-រីសាលះ (ច្បាប់ម៉ាលីកី)

សេចក្តីផ្តើម សូមថ្វាយការសរសើរចំពោះអល់ឡោះ ដែលបានប្រទាននូវពរជ័យនៃគោលជំនឿតូហ៊ីត (ឯកទេវនិយម)។ សូមការប្រោសប្រណី និងសេចក្តីសុខសាន្ត ចូរមានចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកជាការមេត្តាដល់ពិភពលោកទាំងមូល (ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ) និងចំពោះក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ព្រមទាំងសហការី (សហាបះ) របស់លោក និងអ្នកដែលបានដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អរហូតដល់ថ្ងៃជំនុំជម្រះ។ បន្ទាប់មក៖ ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើម អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ អាល់កៃរ៉ាវ៉ានី (អាប់ឌុលឡោះ អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន់ អាន់ណាហ្វហ្ស៊ី) ដែលត្រូវបានគេហៅផងដែរថា អាន់ណាហ្វហ្សាវី តាមឈ្មោះកុលសម្ព័ន្ធមួយក្នុងចំណោមកុលសម្ព័ន្ធប៊ែរ ប៊ែរ (Berber) នៅអាហ្វ្រិក។ ខ្លះទៀតថា មកពីតំបន់ “ណាហ្វហ្សា” ក្នុងទឹកដីអាន់ដាលូស។ លោកជាអ្នកប្រាជ្ញម៉ាលីគីនៅកៃរ៉ាវ៉ាន កើតនៅឆ្នាំ ៣១០ ហ.ស. និងទទួលមរណភាពនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ ៣៨៦ ហ.ស. ដោយមានអាយុ ៧៦ ឆ្នាំ។ លោកគឺជាឥស្សរជនដ៏លេចធ្លោមួយរូបក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ និងជាអ្នកដែលមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់។ លោកយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងលើការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ូណាន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ និងអត្ថបទគម្ពីរ ហើយតែងតែឆ្លើយតបទៅនឹងក្រុមអ្នកដែលដើរតាមចំណង់តណ្ហា និងការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ) ជាពិសេសក្រុមអ៊ូបៃឌីយីន និងក្រុមតារីកាត។ ដោយសារចំណេះដឹង ភាពមុតស្រួច និងភាពប៉ិនប្រសប់របស់លោកក្នុងមហ្សហាបម៉ាលីគី ជាពិសេសតាមរយៈស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យរបស់លោកដែលមានចំណងជើងថា “អាន់ណាវ៉ាឌីរ វ៉ាល់ហ្ស៊ីយ៉ាដាត” (ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងស្ថិតក្នុងការស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសទុយណេស៊ី) លោកត្រូវបានគេហៅថា “ម៉ាលីគីតូច”។ លោក និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់លោក គឺជាអ្នកប្រាជ្ញចុងក្រោយនៃក្រុមអ្នកជំនាន់មុន (មូតាម៉ាក់ឌីមីន) និងជាអ្នកដំបូងនៃក្រុមអ្នកជំនាន់ក្រោយ (មូតាម៉ាក់អាក់ឃីរិន)។ លោកជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏មានចំណេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ ជាអ្នកហ្វិកហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ (នីតិសាស្ត្រ) មានសីលធម៌ខ្ពស់ មានចិត្តសប្បុរស មានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ មានមហិច្ឆតាខ្ពស់ និងមានកិត្តិយស។ លោកទទួលបានតំណែងជាអ្នកដឹកនាំនៃមហ្សហាបម៉ាលីគី និងជាអ្នកដឹកនាំនៃអ្នកកាន់តាមស៊ូណាន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ទាំងអស់នៅតំបន់ម៉ាក្រិប (អាហ្វ្រិកខាងជើង) ក្នុងសម័យកាលរបស់លោក។ លោកមានខ្សែសង្វាក់នៃការរាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយតែងតែខ្នះខ្នែងជួបជុំជាមួយអ្នកប្រាជ្ញនានា ដើម្បីរៀនសូត្រពីពួកគេទាំងនៅទិសខាងលិច និងទិសខាងកើត ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរទៅធ្វើហជ្ជនៅផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអះបះ)។ ហេតុនេះហើយ ទើបមានសិស្សគុនជាច្រើនចោមរោមរៀនសូត្រពីលោក។ ការសិក្សា និងការបង្រៀនបានក្លាយជាអាជីពរបស់លោក។ អ្នកប្រាជ្ញធំៗបានចូលរួមក្នុងថ្នាក់រៀនរបស់លោក ហើយសិស្សជំនាន់ក្រោយៗបានទទួលជោគជ័យតាមរយៈលោក។ លោកមានភាពលេចធ្លោក្នុងការនិពន្ធ ហើយស្នាដៃរបស់លោកមានភាពផ្អែមល្ហែម និងទាក់ទាញ។ ស្នាដៃរបស់លោកមានប្រហែល ៤០ ក្បាល ក្នុងវិស័យតាហ្វស៊ីរ (ការពន្យល់គម្ពីរ) ហាឌីស ហ្វិកហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ និងការឆ្លើយតបទៅនឹងអ្នកដែលប្រឆាំង។ ស្នាដៃដំបូងរបស់លោកគឺ “អាល់រីសាលះ” (Risalah) ដែលអ្នកប្រាជ្ញបាននិយាយថា៖ “វាជាផ្លែផ្កាដំបូងដ៏មានតម្លៃ និងជាខ្លឹមសារនៃមហ្សហាប”។ លោកបានសរសេរវាឡើងតាមសំណើរបស់មិត្តរួមជាតិរបស់លោក ដែលជាគ្រូបង្រៀនកុមារ និងជាអ្នកបង្រៀនគម្ពីរគួរអាន គឺលោក អាប់ប៊ូ ម៉ាហ្វូហ្ស មូហ្សរ៉ូ អ៊ីបនូ ខូឡាហ្វ អាល់បាក់រី អាល់ទុយណេស៊ី អាល់ម៉ាលីគី។ វាគឺជាសៀវភៅសង្ខេបដំបូងគេក្នុងមហ្សហាបម៉ាលីគី។ វាក៏ជាសៀវភៅដំបូងរបស់ អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ ហើយត្រូវបានបោះពុម្ពជាច្រើនលើកនៅហ្វេស កៃរ៉ូ ទុយណេស៊ី ឡុងដ៍ និងប៉ារីស ដោយត្រូវបានបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេស និងបារាំង។ សៀវភៅនេះគ្របដណ្តប់លើជំពូកនៃច្បាប់សាសនា (សារីអះ) រួមមាន៖ តូហ៊ីត, ហ្វិកហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍ហ៍, និងសីលធម៌ ដោយមានបញ្ហាសាសនាប្រហែល ៤,០០០ ចំណុច។ អ្នកប្រាជ្ញម៉ាលីគីទាំងនៅទិសខាងកើត និងទិសខាងលិច បានយកសៀវភៅនេះជាគោលក្នុងការសិក្សា ការបង្រៀន ការទន្ទេញចាំ ការពន្យល់ និងការរៀបរៀងជាកំណាព្យ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ មានការបកស្រាយ (ស៊ូរ៉ូហ៍) ប្រហែល ៣០ ក្បាល។ លោកហ្សារូក (ទទួលមរណភាពឆ្នាំ ៨៩៩ ហ.ស.) បានសរសេរក្នុងសៀវភៅពន្យល់របស់លោកថា៖ “គេបាននិយាយថា ចាប់តាំងពីសៀវភៅនេះត្រូវបានរកឃើញរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ក្នុងមួយឆ្នាំៗតែងតែមានការបកស្រាយថ្មីៗចេញមកជានិច្ច”។ ដោយសារតែការឱ្យតម្លៃយ៉ាងខ្លាំង សៀវភៅនេះត្រូវបានគេចម្លងដោយប្រើទឹកមាស ហើយច្បាប់ចម្លងដំបូងត្រូវបានលក់ក្នុងតម្លៃ ២០ កាក់មាស ក្នុងថ្នាក់រៀនរបស់គ្រូរបស់លោកនៅបាកដាដ គឺលោក អាប់ប៊ូ បាក់រ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីបនូ អាប់ឌុលឡោះ អាត់តាមីមី អាល់អាបហារី (ទទួលមរណភាពឆ្នាំ ៣៧៥ ហ.ស.)។ សេចក្តីផ្តើមនៃសៀវភៅនេះ ទោះបីជាខ្លី ប៉ុន្តែវាផ្ទុកទៅដោយគោលការណ៍នៃជំនឿ (អាគីដះ) ក្នុងសាសនាឥស្លាម តាមមាគ៌ារបស់អ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) នៃប្រជាជាតិមួយនេះ និងអ្នកដែលល្អបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេ គឺក្រុមសហាបះ និងអ្នកដែលដើរតាមពួកគេ៖ ក្នុងការបញ្ជាក់ពីការពិតនៃជំនឿ និងគោលការណ៍គ្រឹះទាំង ៦ របស់វា ការបញ្ជាក់ពីតូហ៊ីតរបស់អល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) ក្នុងនាម និងគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ ដូចជាការគង់នៅ (អាល់អ៊ីសទីវ៉ា) ដោយបញ្ជាក់វាទៅតាមការពិតរបស់វា ដោយមិនបកស្រាយខុសពីន័យដើម ដោយមិនប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្វីមួយ និងដោយមិនបដិសេធគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ឡើយ។ សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់អ្នកប្រាជ្ញរូបនេះដោយសេចក្តីមេត្តាដ៏ធំធេង។ អាមីន។

• ការប្រើប្រាស់ការកែសម្រួលខុសពីដើម (តាហ្រីហ្វ) ទៅលើអត្ថបទនៃសេចក្តីផ្តើមនៃគម្ពីរ «អារីសាលះ» (Ar-Risalah)៖ ខ្ញុំបានឃើញនៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទរបស់គាត់នូវការកែសម្រួលទៅលើអត្ថបទដើម ដោយការកាត់ចោលក្នុងពីរចំណុច (ទំព័រ ២០, ២៣) និងការផ្លាស់ប្តូរពាក្យមួយជំនួសពាក្យមួយទៀតក្នុងមួយចំណុច (ទំព័រ ២៥) ហើយនិងការបន្ថែមពាក្យផ្ទាល់ខ្លួនទៅក្នុងអត្ថបទដើមក្នុងប្រាំមួយចំណុច (ទំព័រ ៣៣, ៣៨, ៤១, ៤១, ៤១)។ រឿងនេះអាចដឹងបានតាមរយៈការប្រៀបធៀបរវាងអត្ថបទសេចក្តីផ្តើមដែលគាត់បានដកស្រង់ ជាមួយនឹងអត្ថបទសេចក្តីផ្តើមនៅក្នុងគម្ពីរ «អារីសាលះ» និងសៀវភៅពន្យល់ (ស៊ូហ៍) ដែលត្រូវបានបោះពុម្ព។ ខ្ញុំបានប្រៀបធៀបអត្ថបទដែលគាត់បានបោះពុម្ព ជាមួយនឹងច្បាប់ដើមនៃគម្ពីរ «អារីសាលះ» និងសៀវភៅពន្យល់ដែលបានបោះពុម្ពដូចខាងក្រោម៖ ១- គម្ពីរ «អារីសាលះ ហ្វិកហ៍» ជាមួយ «ហ្គូរ៉ារុល ម៉ាកូឡះ» របស់អាល់ម៉ាក់រ៉ាវី (ទំព័រ ៧១-៨០) ដែលបានត្រួតពិនិត្យនៅឆ្នាំ ១៤០៦ ហ.ស. បោះពុម្ពដោយ ដារុល ហ្គ័រប។ ២- «អារីសាលះ» របស់អាល់កៃរ៉ាវ៉ានី បោះពុម្ពដោយបណ្ណាល័យអាល់ហាលីប៊ី ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ឆ្នាំ ១៣៦៨ ហ.ស. (ទំព័រ ២-៤)។ ៣- «ម៉ាត់នុល អារីសាលះ» បោះពុម្ពដោយបណ្ណាល័យអាល់កៃរ៉ូ (ទំព័រ ៣-១២)។ ៤- «អារីសាលះ» របស់អ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ បោះពុម្ពនៅនីហ្សេរីយ៉ា (ទំព័រ ២-៩)។ ៥, ៦- សៀវភៅពន្យល់របស់ហ្សារូក និងសៀវភៅពន្យល់របស់អ៊ីប៊ុន ណាហ្ស៊ី (១/៤-៧១) បោះពុម្ពនៅអេហ្ស៊ីប ឆ្នាំ ១៣៣២ ហ.ស.។ ៧, ៨- សៀវភៅពន្យល់របស់អាល់អាដាវី ជាមួយសៀវភៅពន្យល់របស់អាល់ម៉ានូហ្វី (១/៧-១១០) បោះពុម្ពដោយ ដារុល ហ្វិក។ ៩- «អាល់ហ្វាវ៉ាគីហ៍ អ័ដដាវ៉ានី» របស់អ៊ីប៊ុន ហ្គូណៃម (១/២-១២៩)។ ១០- «អាល់ថាម៉ារុល ដាវ៉ានី» របស់សាលីហ៍ ប៊ីន អាប់ឌុល សាមីអា អាល់អាហ្សហារី (ទំព័រ ៣-២០)។ ១១- «តាន់វីរុល ម៉ាកូឡះ» របស់អាត់តាតាអ៊ី (១/៣១-៣៨០) បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៤០៩ ហ.ស.។ ១២- «គីហ្វាយ៉ាតុត តាលីប អារ៉ាប្បានី» របស់អាល់ម៉ានូហ្វី (១/១៣-២៣៤) បោះពុម្ពដាច់ដោយឡែកឆ្នាំ ១៤០៧ ហ.ស.។ តាមរយៈការប្រៀបធៀបទៅលើអត្ថបទសេចក្តីផ្តើមនៃគម្ពីរ «អារីសាលះ» នៅក្នុងច្បាប់ចម្លងទាំងអស់នេះ ខ្ញុំបានរកឃើញថា រាល់ការកែសម្រួលដែលគាត់បានធ្វើឡើង មិនថាការកាត់ចោល ការផ្លាស់ប្តូរ ឬការបន្ថែមសុទ្ធតែជាការកែសម្រួលដែលគាត់ធ្វើឡើងដោយខ្លួនឯង ហើយវាបង្កប់នូវនិន្នាការមហ្សហាប (និកាយ) និងភាពលំអៀងយ៉ាងច្បាស់។ ពិតមែនហើយ គាត់បានព្យាយាមធ្វើជាអ្នកប្រុងប្រយ័ត្ននៅក្នុងសេចក្តីផ្តើមនៃការបោះពុម្ព ដោយលើកឡើងថាគាត់នឹងបន្ថែមពាក្យមួយចំនួន...។ គាត់បានបង្វែរជំនឿនេះចេញពីភាពត្រឹមត្រូវនៃគោលការណ៍ជំនឿ ទៅជាកំណត់ត្រាផ្នែកហ្វិកហ៍ (នីតិសាស្ត្រ) តាមទម្រង់នៃមហ្សហាបរបស់គាត់ ដោយការបញ្ចូលពាក្យប្រាំមួយនៅក្នុងប្រាំមួយកន្លែងនៃសម្តីរបស់អ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ នៅក្នុងសេចក្តីផ្តើមរបស់គាត់។ នេះគឺជាការកុហកចំនួនប្រាំមួយដែលគាត់បានប្រឌិតឡើងលើអ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) ក្នុងនោះមានពាក្យថា៖ "ហ្វ័រដ៍ (កាតព្វកិច្ច), វ៉ាហ្ស៊ីប (ចាំបាច់), និងម៉ាត្លូប (អ្វីដែលត្រូវបានទាមទារ)"។ រឿងរ៉ាវនៃជំនឿ (អាគីដះ) គឺដើរលើផ្លូវតែមួយ ដោយចាត់ទុកវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសាសនា។ ចំពោះក្រុមអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ភាគច្រើន រួមទាំងអ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) គឺមិនមានភាពខុសគ្នារវាង "ហ្វ័រដ៍" និង "វ៉ាហ្ស៊ីប" នោះទេ ហើយអ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ ក៏ជាអ្នកប្រកាន់មហ្សហាបម៉ាលីគីដែរ។ ការបែងចែករវាងពាក្យទាំងពីរនេះ គឺជាលក្ខណៈពិសេសរបស់មហ្សហាបហានាហ្វី។ ដូច្នេះ តើហេតុអ្វីបានជាត្រូវធ្វើបែបនេះ? នៅពេលនោះ អ្នកនឹងដឹងពីអាថ៌កំបាំងនៃការដែលគាត់កាត់ចោលសម្តីរបស់អ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ នៅដើមសេចក្តីផ្តើមដែលថា៖ "ព្រោះអ្នកបានស្នើសុំឱ្យខ្ញុំសរសេរជូនអ្នកនូវសេចក្តីសង្ខេបនៃកាតព្វកិច្ចសាសនា ដែលអណ្តាតនិយាយ ក្នុងចិត្តជឿជាក់ និងអវយវៈអនុវត្ត ហើយអ្វីដែលទាក់ទងនឹងកាតព្វកិច្ចនោះពីស៊ូណាន់ (គំរូព្យាការី) ទាំងដែលជាកិច្ចការដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ និងកិច្ចការបន្ថែម (ណាវ៉ាហ្វិល) និងអ្វីដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត ក៏ដូចជាផ្នែកខ្លះនៃសីលធម៌... និងសេចក្តីសង្ខេបនៃមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃហ្វិកហ៍ និងវិទ្យាសាស្ត្ររបស់វា តាមមហ្សហាបរបស់អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក ប៊ីន អាន់ណាស (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) និងវិធីសាស្ត្ររបស់គាត់ ដែលធ្វើឱ្យងាយស្រួលនូវអ្វីដែលពិបាកយល់..."។ គាត់បានកាត់ចោលឃ្លាដែលបានគូសបន្ទាត់ពីក្រោមនោះ ដែលជាសម្តីដែលគ្របដណ្តប់លើរាល់អ្វីដែលគាត់នឹងលើកឡើងពីបញ្ហាជំនឿ សីលធម៌ និងច្បាប់ទម្លាប់ថាវាស្ថិតនៅលើមហ្សហាបរបស់ម៉ាលីក។ ចំណែកការផ្លាស់ប្តូរវិញ គឺនៅត្រង់សម្តីរបស់អ៊ីប៊ុន អាប៊ី ហ្សៃដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) ដែលថា៖ "ហើយពួកគេមិនត្រិះរិះអំពីខ្លឹមសារនៃអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយ" (ទំព័រ ២៥)។ បន្ទាប់ពីអាល់ហាលីប៊ី (អ្នកបោះពុម្ព) បានកាត់ពាក្យថា "ម៉ាហ៊ីយ៉ះ" (ខ្លឹមសារ) ហើយជំនួសដោយពាក្យថា "ហាក៊ីកះ" (ការពិត) គាត់បានសរសេរក្នុងកំណត់សម្គាល់ថា៖ "គឺគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងពីការពិតនៃអង្គរបស់អល់ឡោះឡើយ..."។ នេះមិនមែនជាការពន្យល់ដែលត្រឹមត្រូវនោះទេ ព្រោះកម្រិតនៃការត្រិះរិះ (តាហ្វាក់គូរ) គឺមុនកម្រិតនៃការដឹង (អ៊ីលម៍)។ ដូច្នេះ ការបដិសេធ "ការត្រិះរិះ" អំពីអង្គរបស់អល់ឡោះ គឺមានន័យជ្រាលជ្រៅជាងការបដិសេធ "ការដឹង" ទៅទៀត។ ចូរពិចារណាលើល្បិចកលនេះ៖ ការកាត់ចោល, ការបន្ថែម, ការផ្លាស់ប្តូរ, ការបន្លំ, ការរត់គេចពីវិធីសាស្ត្ររបស់ពួកសាលាហ្វ (អ្នកជំនាន់មុន) និងការប្រឌិតដែលមិនអាចទទួលយកបានតាមផ្លូវសាសនា។ ខ្ញុំមិនចង់ពន្យារពេលដោយការរៀបរាប់បន្ថែមនោះទេ ព្រោះតែការកែសម្រួលរបស់គាត់គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយក្នុងការថ្កោលទោស និងដកការទុកចិត្តចេញពីគាត់។

ការប្រើប្រាស់ការបកស្រាយខុសពីអត្ថន័យដើម ដោយងាកចេញពីមាគ៌ារបស់ពួកសាលហ្វ៍ (អ្នកជំនាន់មុនដ៏សុចរិត)៖ * ខ្ញុំបានឃើញនៅក្នុងការអធិប្បាយរបស់គាត់លើសេចក្តីផ្តើមនៃកិតាប «តូហ៊ីត» នេះថា គាត់បានបង្វែរវាពីជំនឿរបស់ពួកសាលហ្វ៍ ទៅជាជំនឿបែបខូឡាហ្វ៍ (អ្នកជំនាន់ក្រោយ) ដែលផ្ទុកទៅដោយ៖ ការពន្យារពេល (អ៊ិរជះ), ការប្រគល់អំណាច (តាហ្វ្វីដ), និងការបកស្រាយតាមទំនើងចិត្ត (តាក់វីល) ហើយការយកអត្ថបទស្តីពីគុណលក្ខណៈរបស់អល់ឡោះទៅដាក់ក្នុងចំណោមអត្ថបទដែលមិនច្បាស់លាស់ (មូតាស៊ីហ៍)៖ ដូច្នេះ គាត់បានបង្វែរ «ជំនឿ» (អ៊ីម៉ាន់) ពីខ្លឹមសារតាមគោលការណ៍សាសនា ដែលមាន៖ ការនិយាយ ការជឿ និងការប្រតិបត្តិ ទៅជាជំនឿបែប «អ៊ិរជះ»។ ព្រោះគាត់បានដក «ការប្រតិបត្តិ» ចេញពីខ្លឹមសារ និងនិយមន័យនៃជំនឿ ហើយគាត់បានធ្វើឱ្យមានភាពច្របូកច្របល់នៅក្នុងឃ្លាដូចដែលមាននៅក្នុងការអធិប្បាយលេខ ២ ទំព័រ ២៤។ ខ្ញុំបានបញ្ជាក់រួចហើយអំពីផលវិបាកនៃពាក្យសម្តីដ៏ខុសឆ្គងនេះ ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សាសនាឥស្លាម និងដល់មូស្លីមទាំងឡាយ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់ខ្ញុំដែលមានចំណងជើងថា៖ «ការបកស្រាយអត្ថបទខុសពីការពិត គឺជាវិធីសាស្ត្ររបស់ពួកអ្នកដែលដើរតាមចំណង់ចិត្តក្នុងការស្វែងរកភស្តុតាង»។ * ហើយគាត់បានបង្វែរអ្វីដែលលោក អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានកំណត់ថា៖ អល់ឡោះ (មហាឧត្តម) គឺនៅពីលើបល្ល័ង្កដ៏មហិមារបស់ទ្រង់ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់នៅគ្រប់ទីកន្លែងដោយចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ ទ្រង់បានបង្កើតមនុស្ស ហើយទ្រង់ដឹងនូវអ្វីដែលចិត្តរបស់ពួកគេខ្សឹបប្រាប់... ទ្រង់បានគង់លើបល្ល័ង្ក ហើយទ្រង់គ្រប់គ្រងលើអំណាច... គាត់បានបង្វែរវាទៅជាជំនឿ «តាហ្វ្វីដ» (ការប្រគល់អំណាចដោយមិនពន្យល់) តាមរយៈការអធិប្បាយបីកន្លែង៖ ការអធិប្បាយទីមួយ៖ លេខ ២ ទំព័រ ២៦, ការអធិប្បាយទីពីរ៖ លេខ ១ ទំព័រ ២៧, និងការអធិប្បាយទីបី៖ លេខ ១ ទំព័រ ៣១។ ការអធិប្បាយទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែវិលវល់ជុំវិញការបដិសេធនូវអ្វីដែលវិវរណៈទាំងពីរ (គម្ពីរគួរអាន និងហាឌីស) បានបញ្ជាក់អំពីការគង់លើបល្ល័ង្ករបស់អល់ឡោះ (មហាឧត្តម) ដែលជាការគង់ដ៏ពិតប្រាកដ សមស្របនឹងភាពអស្ចារ្យរបស់ទ្រង់ ដោយគ្មានការកំណត់រូបរាង គ្មានការប្រៀបធៀប និងគ្មានការបដិសេធចោល។ នេះគឺជាការពន្យល់៖ ១- គាត់បាននិយាយនៅក្នុងការអធិប្បាយទីមួយ លេខ ២ ទំព័រ ២៦ ថា៖ ពាក្យថា «ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់» មិនមាននៅក្នុងគម្ពីរ ឬស៊ូណាន់ ហើយក៏មិនមាននៅក្នុងសម្តីរបស់ពួកសហាបះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) ឡើយ។ លោក ហាហ្វីហ្ស៍ អައްហ្សាហាប៊ី បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អ៊ុលូ» ទំព័រ ១៧២ នៅពេលលើកឡើងពីពាក្យនេះក្នុងសម្តីរបស់ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ ថា៖ (ពួកគេបានរិះគន់ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ ចំពោះពាក្យថា «ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់» ដូច្នេះប្រសិនបើគាត់មិនប្រើពាក្យនេះគឺល្អជាង)។ រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃអ្វីដែលគាត់បានដកស្រង់ចេញពី អައްហ្សាហាប៊ី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) អំពីបញ្ហានេះ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ «ស៊ែរ អាក់ឡាម អាន់-នុបឡា» ក្នុងពីរទីតាំង។ នៅត្រង់នេះ មូស្លីមម្នាក់ៗគួរតែឈប់ពិចារណាលើការពិតដូចខាងក្រោម៖ * ការពិតទីមួយ៖ កិច្ចការរបស់មូស្លីមនៅតែបន្តស្ថិតនៅលើសាសនាឥស្លាម និងស៊ូណាន់ ចាប់តាំងពីសម័យពួកសហាបះ ទាំងពួកមូហាចិរិន និងពួកអាន់សារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) រហូតដល់អ្នកដែលតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ។ ពួកគេជឿលើគុណលក្ខណៈរបស់អល់ឡោះ (មហាឧត្តម) ដែលវិវរណៈទាំងពីរបានបញ្ជាក់។ ដូច្នេះ គុណលក្ខណៈទាំងនោះត្រូវតែទុកឱ្យនៅដដែលតាមអ្វីដែលបានចុះមក ហើយត្រូវទទួលស្គាល់តាមអត្ថន័យជាក់ស្តែងនៃពាក្យរបស់វា និងទទួលស្គាល់ថាអត្ថន័យនៃពាក្យទាំងនោះបង្ហាញពីការពិតរបស់វា និងអត្ថន័យរបស់វា ហើយកំណត់គោលដៅរបស់វាឱ្យសមស្របនឹងអល់ឡោះ (មហាឧត្តម) ដូចគ្នាទៅនឹងការនិយាយអំពីព្រះកាយរបស់ទ្រង់ដែរ ដោយប្រគល់របៀបនៃគុណលក្ខណៈនោះទៅឱ្យអល់ឡោះ (តាហ្វ្វីដ) និងបដិសេធការប្រៀបធៀប ឬការលើកឧទាហរណ៍ និងការជម្រះឱ្យផុតពីការបដិសេធចោល។ នេះគឺជាអ្វីដែលតម្រូវដោយអត្ថបទសាសនា សតិបញ្ញា និងធម្មជាតិដ៏បរិសុទ្ធរបស់មនុស្ស។ ស្ថានភាពនេះក៏មានដូចគ្នានៅក្នុងសម័យកាលដំបូងនៃប្រជាជាតិឥស្លាមក្នុងគ្រប់បញ្ហានៃតូហ៊ីត ដោយគ្មានភាពសង្ស័យអ្វីឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបអ្នកមិនឃើញមានការនិពន្ធសៀវភៅស្តីពីការកំណត់តូហ៊ីតនៅក្នុងសម័យកាលដ៏មានពរនេះឡើយ។ * ការពិតទីពីរ៖ នៅពេលដែលគ្រាប់ពូជនៃសេចក្តីច្នៃប្រឌិត (ប៊ីដអះ) បានកើតឡើងក្នុងប្រជាជាតិឥស្លាម ដូចជា៖ អ៊ិរជះ, កូដារីយ៉ះ, តាស៊ីយ៉ះ, តាក់វីល និងតាហ្វ្វីដ... ពួកសាលហ្វ៍បានប្រឈមមុខនឹងវាដោយការបដិសេធ និងការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ហើយពួកគេបានស្រែកប្រាប់ពីគ្រប់ទិសទី។ ដូច្នេះ ក្រុមមូស្លីមដែលប្រឆាំងនឹងចំណង់ចិត្តទាំងនេះបានលេចធ្លោឡើងដោយមានឈ្មោះថា៖ សាលហ្វ៍, អះលូស៊ូណាន់, អះលូស៊ូណាន់ វ៉ាល់ជះម៉ាអាះ និងអះលូហ៍ហាឌីស។ ចំណែកចំណង់ចិត្តទាំងនោះបានបែកខ្ញែកទៅតាមមេដឹកនាំរបស់ពួកគេ ដែលគេស្គាល់តាមឈ្មោះហៅក្រៅដែលបំបែកពួកគេចេញពីក្រុមមូស្លីមដូចជា៖ ស៊ីអះ, រ៉ាហ្វ៊ីដះ, កូដារីយ៉ះ, មួរជិអះ, មូអាវីលះ, មូហ្វាវីដះ, ជះមិយ៉ះ, មូអ្តាហ្ស៊ីលះ, ម៉ាទូរីឌីយ៉ះ, អះស្អាអរីយ៉ះ... * ការពិតទីបី៖ ការបំពេញកាតព្វកិច្ចដ៏អស្ចារ្យនៃជំនឿនេះ ដោយពួកអះលូស៊ូណាន់ វ៉ាល់ជះម៉ាអាះ ក្នុងការប្រឆាំងនឹងពួកអ្នកដើរតាមចំណង់ចិត្តដោយផ្ទាល់ ក៏បានបង្កើតឱ្យមានការឆ្លើយតបជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទៅលើអ្នកណាដែលនិយាយពាក្យមិនពិតក្នុងបញ្ហាតូហ៊ីត និងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសាសនា។ ពួកគេបានសរសេរការឆ្លើយតប និងកត់ត្រាទុក ហើយបានធ្វើឱ្យមន្ទិលសង្ស័យរបស់អ្នកប្រឆាំងក្លាយជាមោឃៈ។ ហើយចុងបញ្ចប់នៃអ្វីដែលចេញពីអ្នកប្រឆាំងទាំងនោះ គឺសុទ្ធតែចេញពីចំណង់ចិត្ត និងការលេងសើចនឹងសាសនា។ ដូច្នេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញបានឆ្លើយតបទៅនឹងពួកកូដារីយ៉ះក្នុងសតវត្សទីពីរ ដូចជា៖ លោក ម៉ាលិក (ស្លាប់ឆ្នាំ ១៧៩ ហ.ស), លោក អ៊ីបន អាល់-មូបានរ៉ក់ (ស្លាប់ឆ្នាំ ១៨១ ហ.ស) និងអ្នកដទៃទៀត (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេទាំងអស់)។ ដូច្នេះហើយចំពោះក្រុមផ្សេងៗទៀត ហើយស្នាដៃរបស់ពួកគេក្នុងរឿងនេះគឺល្បីល្បាញ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបសៀវភៅដំបូងៗដែលត្រូវបាននិពន្ធស្តីពីតូហ៊ីត គឺភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យនៃការឆ្លើយតបទៅនឹងអ្នកប្រឆាំងតែប៉ុណ្ណោះ។ * ការពិតទីបួន៖ នៅពេលដែលពួកអះលូស៊ូណាន់ វ៉ាល់ជះម៉ាអាះ សរសេរដើម្បីពន្យល់ពីបញ្ហាតូហ៊ីត និងកំណត់វាជាបឋម ដើម្បីបង្រៀនមូស្លីមឱ្យយល់ពីជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវ និងការពារពួកគេពីការទទួលយកជំនឿរបស់អ្នកប្រឆាំង ពួកគេតែងតែប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍នៃអត្ថបទវិវរណៈទាំងពីរ ដូចដែលលោក ស៊ៃឃុលឥស្លាម អ៊ីបន តៃមិយ៉ះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានអនុវត្តនៅក្នុង «អាល់-អាក់គីដះ អាល់-វ៉ាស៊ីត៊ីយ៉ះ» និងសៀវភៅផ្សេងទៀត។ ហើយពេលខ្លះ ពួកគេខ្លះប្រើពាក្យខ្លះដូចជា៖ «បាអ៊ីន មីន ខុលគីហ៊ី» (ដាច់ដោយឡែកពីការបង្កើតរបស់ទ្រង់), «ប៊ីហ្សាត៊ីហ៊ី» (ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់), «ហ្គៃរូ ម៉ាក់លូក» (មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត) ដើម្បីពន្យល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់។ នេះគឺដោយសារតែអ្វីដែលពួកគេឃើញនៅក្នុងសម័យកាលរបស់ពួកគេអំពីការលេចធ្លោនៃអ្នកប្រឆាំង និងការរីករាលដាលនៃមនោគមវិជ្ជារបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះវាគឺជាការកំណត់ និងជាការឆ្លើយតបទៅនឹងនិន្នាការជំនឿដែលត្រូវបានបដិសេធដោយរង្វាស់នៃសាសនាដ៏បរិសុទ្ធ។ * ការពិតទីប្រាំ៖ វត្តមាននៃពាក្យសម្តីដ៏អាក្រក់ពីអ្នកប្រឆាំងចំពោះអល់ឡោះ ដែលត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងមនោគមវិជ្ជាមិនពិតរបស់ពួកគេ៖ តាក់វីល, តាហ្វ្វីដ, តាក់អតីល... ដែលផ្ទុយពីអ្វីដែលវិវរណៈទាំងពីរបានបញ្ជាក់ក្នុងបញ្ហាតូហ៊ីត និងស៊ូណាន់ បានបង្ខំឱ្យពួកអ្នកប្រាជ្ញសាលហ្វ៍ដែលប្រឈមមុខនឹងមនោគមវិជ្ជា និងពាក្យសម្តីមិនពិតទាំងនេះ ត្រូវពន្យល់ដោយប្រើពាក្យពេចន៍ពន្យល់ដែលមានកម្រិត។ ពាក្យទាំងនេះគឺជាការបង្ហាញពីអត្ថន័យនៃអត្ថបទគុណលក្ខណៈទៅលើការពិត និងអត្ថន័យរបស់វា ដោយមិនចេញក្រៅពីនោះឡើយ។ នៅពេលដែលអ្នកប្រឆាំងទាំងនេះហ៊ានប្រមាថអល់ឡោះដោយនិយាយពាក្យមិនពិត នោះវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ពួកអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមដ៏ត្រឹមត្រូវ ក្នុងការប្រកាសការពិត និងឆ្លើយតបទៅនឹងភាពមិនពិតដោយចំហ ដោយប្រើអត្ថបទនៃវិវរណៈទាំងពីរ ទាំងពាក្យពេចន៍ អត្ថន័យ និងការបង្ហាញ ដោយប្រើកន្សោមដែលសមស្របនឹងការពិត និងអត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់វា ដោយមិនចេញក្រៅពីនោះឡើយ។ ហើយរឿងនេះបានរីករាលដាលក្នុងចំណោមពួកគេដោយគ្មាននរណាម្នាក់បដិសេធឡើយ។ ក្នុងចំណោមនោះមានឧទាហរណ៍ពាក្យប្រាំ៖ «ប៊ីហ្សាត៊ីហ៊ី» (ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់), «បាអ៊ីន មីន ខុលគីហ៊ី» (ដាច់ដោយឡែកពីការបង្កើតរបស់ទ្រង់), «ហាក់គីកះ» (ការពិត), «ហ្វី កុលលី ម៉ាកាន ប៊ីអ៊ីលមីហ៊ី» (នៅគ្រប់ទីកន្លែងដោយចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់), «ហ្គៃរូ ម៉ាក់លូក» (មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត)។ ពួកអះលូស៊ូណាន់ទទួលស្គាល់ថា៖ ការគង់លើបល្ល័ង្កដ៏មហិមារបស់អល់ឡោះ គឺដូចដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាក់សម្រាប់ព្រះអង្គឯង។ នៅពេលដែលអ្នកប្រឆាំងបដិសេធ «ការគង់លើបល្ល័ង្កដ៏មហិមារបស់អល់ឡោះ» ហើយងាកទៅរកផ្លូវដែលចង្អៀតបំផុត ដោយខ្លះបកស្រាយថាជាការគ្រប់គ្រង (អ៊ីស្តីឡា), ខ្លះបកស្រាយថាជាការប្រគល់អំណាច (តាហ្វ្វីដ), និងខ្លះបកស្រាយថាជាការសណ្ឋិត (ហុលូល) នោះពួកអះលូស៊ូណាន់បានឆ្លើយតបពួកគេដោយការបញ្ជាក់ថា អល់ឡោះ (មហាឧត្តម) គង់លើបល្ល័ង្កដ៏មហិមារបស់ទ្រង់ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់ ហើយថាទ្រង់ (មហាឧត្តម) ដាច់ដោយឡែកពីការបង្កើតរបស់ទ្រង់ ហើយថាវាគឺជាការគង់ដ៏ពិតប្រាកដ។ ដូច្នេះ តើមានការចេញក្រៅពីតម្រូវការនៃអត្ថបទត្រង់ណាទៅចំពោះពាក្យទាំងនេះ? ផ្ទុយទៅវិញ យើងសូមសួរពួកគេដោយការបង្ខំឱ្យឆ្លើយថា៖ តើពាក្យ «អ៊ីស្តីឡា» (ការគ្រប់គ្រង) មាននៅត្រង់ណាខ្លះក្នុងអត្ថបទវិវរណៈទាំងពីរ? ពាក្យទាំងនេះបានរីករាលដាលក្នុងចំណោមមូស្លីម៖ ពួកអះលូស៊ូណាន់ វ៉ាល់ជះម៉ាអាះ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបដិសេធឡើយ។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់៖ «១»- ពាក្យថា «ប៊ីហ្សាត៊ីហ៊ី» (ដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់)៖ ចំពោះពាក្យថា «ប៊ីហ្សាត៊ីហ៊ី» លោក អាប់ប៊ូ ម៉ាន់ស៊ូ អាល់-សាចហ្ស៊ី (ស្លាប់ឆ្នាំ ៤៤៤ ហ.ស) បាននិយាយថា៖ «ពួកមេដឹកនាំរបស់យើងដូចជា អាល់-សៅរី, ម៉ាលិក, អ៊ីបន អ៊ូយ៉ៃនះ, ហាំម៉ាត អ៊ីបន ហ្សៃដ៍, អាល់-ហ្វូឌៃល៍, អះម៉ាត់ និងអ៊ីសហាក់ សុទ្ធតែឯកភាពគ្នាថា អល់ឡោះគង់នៅពីលើបល្ល័ង្កដោយព្រះកាយរបស់ទ្រង់ ហើយចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់នៅគ្រប់ទីកន្លែង»។ ហើយលោក អាប់ប៊ូ អ៊ីស្មាអីល អាល់-ហេរ៉ាវី (ស្លាប់ឆ្នាំ ៤៨១ ហ.ស) នៅពេលដែលគាត់បញ្ជាក់ច្បាស់ក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ដោយប្រើពាក្យ «អាល់-ហ្សាត» (ព្រះកាយ) បាននិយាយថា៖ «ពួកមេដឹកនាំនៃពួកសាលហ្វ៍តែងតែបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីបញ្ហានេះ»។ នេះគឺជាការដកស្រង់ពីរដែលបង្ហាញថា ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយពួកសាលហ្វ៍ដោយគ្មានការរិះគន់ឡើយ។ «២»- ពាក្យថា «បាអ៊ីន មីន ខុលគីហ៊ី» (ដាច់ដោយឡែកពីការបង្កើតរបស់ទ្រង់)៖ ចំពោះពាក្យថា «បាអ៊ីន មីន ខុលគីហ៊ី» លោក អាប់ប៊ូ នូអៃម៍ អាល់-អាសបាហានី (ស្លាប់ឆ្នាំ ៤៣០ ហ.ស) បានយោងវាទៅឱ្យពួកសាលហ្វ៍ដោយនិយាយថា៖ «មាគ៌ារបស់យើងគឺមាគ៌ារបស់ពួកសាលហ្វ៍

[សេចក្តីផ្តើមរបស់អ្នកនិពន្ធ] សេចក្តីផ្តើមរបស់ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ អាល់កៃរ៉ាវ៉ានី - សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក - លោក អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ អាល់កៃរ៉ាវ៉ានី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ សូមសរសើរតម្កើងអល់ឡោះ ដែលបានចាប់ផ្តើមបង្កើតមនុស្សដោយក្តីមេត្តារបស់ទ្រង់ បានបង្កើតរូបរាងក្នុងផ្ទៃមាតាដោយប្រាជ្ញារបស់ទ្រង់ បាននាំគេចេញមកក្នុងភាពទន់ភ្លន់ និងបានសម្រួលដល់គេនូវកិច្ចចិញ្ចឹមជីវិត។ ទ្រង់បានបង្រៀនគេនូវអ្វីដែលគេមិនធ្លាប់ដឹង ហើយព្រះគុណរបស់អល់ឡោះដែលមានលើគេនោះពិតជាធំធេងណាស់។ ទ្រង់បានដាស់តឿនតាមរយៈសញ្ញានៃការបង្កើតរបស់ទ្រង់ ហើយបានផ្តល់ហេតុផលដល់ពួកគេតាមរយៈអណ្តាតរបស់រ៉សូលទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកល្អបំផុតក្នុងចំណោមការបង្កើតរបស់ទ្រង់។ ដូច្នេះ ទ្រង់បានណែនាំអ្នកដែលទ្រង់បានសម្រួលដល់ដោយព្រះគុណរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានធ្វើឱ្យវង្វេងដល់អ្នកដែលទ្រង់បានបោះបង់ចោលដោយយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានសម្រួលដល់អ្នកមានជំនឿនូវភាពងាយស្រួល ហើយបានបើកបេះដូងរបស់ពួកគេឱ្យចងចាំ។ ពួកគេបានជំនឿចំពោះអល់ឡោះដោយអណ្តាតរបស់ពួកគេដែលថ្លែងឡើង ដោយបេះដូងរបស់ពួកគេដែលស្មោះត្រង់ និងដោយការប្រតិបត្តិទៅតាមអ្វីដែលរ៉សូល និងគម្ពីរទាំងឡាយរបស់ទ្រង់បាននាំមក។ ពួកគេបានរៀននូវអ្វីដែលទ្រង់បានបង្រៀនពួកគេ បានឈប់នៅត្រឹមអ្វីដែលទ្រង់បានកំណត់ដល់ពួកគេ ហើយបានស្កប់ស្កល់នឹងអ្វីដែលទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេ ដោយចៀសឆ្ងាយពីអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់។ បន្ទាប់មក សូមអល់ឡោះជួយយើង និងអ្នកឱ្យថែរក្សាអ្វីដែលទ្រង់បានផ្ញើទុក និងការពារអ្វីដែលទ្រង់បានប្រគល់ឱ្យយើងនូវច្បាប់ទាំងឡាយរបស់ទ្រង់។ អ្នកបានស្នើឱ្យខ្ញុំសរសេរជូនអ្នកនូវសេចក្តីសង្ខេបមួយអំពីកិច្ចការសាសនាដែលចាំបាច់ ដែលអណ្តាតត្រូវថ្លែង បេះដូងត្រូវជឿជាក់ និងសរីរាង្គកាយត្រូវប្រតិបត្តិ។ រួមទាំងអ្វីដែលទាក់ទងនឹងកិច្ចការចាំបាច់ទាំងនោះពីស៊ូណាន់ (ទំនៀមទម្លាប់រ៉សូល) ទាំងផ្នែកដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ ផ្នែកបន្ថែម និងផ្នែកដែលគួរឱ្យចង់ធ្វើ ព្រមទាំងផ្នែកខ្លះនៃសីលធម៌ និងផ្នែកសំខាន់ៗនៃហ្វិកហ៍ (នីតិសាស្ត្រ) តាមគោលការណ៍របស់អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក ប៊ីន អាន់ណាស - សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក - និងមាគ៌ារបស់លោក។ ព្រមទាំងអ្វីដែលជួយសម្រួលដល់ផ្លូវនៃបញ្ហាដែលពិបាកយល់ តាមរយៈការពន្យល់របស់អ្នកប្រាជ្ញដែលចេះដឹងជ្រៅជ្រះ។ នេះគឺដោយសារតែអ្នកមានបំណងចង់បង្រៀនវាដល់ក្មេងៗ ដូចដែលអ្នកបង្រៀនពួកគេនូវអក្សរនៃគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន ដើម្បីឱ្យការយល់ដឹងអំពីសាសនារបស់អល់ឡោះ និងច្បាប់របស់ទ្រង់បានជ្រួតជ្រាបចូលក្នុងបេះដូងរបស់ពួកគេមុនគេ ដែលយើងសង្ឃឹមថានឹងទទួលបាននូវភាពចម្រើន និងលទ្ធផលដ៏ល្អសម្រាប់ពួកគេ។ ខ្ញុំបានឆ្លើយតបនឹងសំណើរបស់អ្នក ដោយសារតែខ្ញុំសង្ឃឹមសម្រាប់ខ្លួនខ្ញុំ និងអ្នកនូវផលបុណ្យរបស់អ្នកដែលបង្រៀនសាសនារបស់អល់ឡោះ ឬអំពាវនាវឱ្យប្រតិបត្តិវា។ ចូរដឹងថា បេះដូងដែលល្អបំផុត គឺបេះដូងដែលចងចាំនូវអំពើល្អបានច្រើនបំផុត ហើយបេះដូងដែលគួរឱ្យសង្ឃឹមបំផុតសម្រាប់អំពើល្អ គឺបេះដូងដែលមិនទាន់មានអំពើអាក្រក់ចូលទៅដល់។ អ្វីដែលអ្នកណែនាំគួរតែយកចិត្តទុកដាក់បំផុត និងអ្វីដែលអ្នកប្រាថ្នាចង់បានផលបុណ្យគួរតែខ្នះខ្នែងបំផុតនោះ គឺការនាំយកអំពើល្អទៅក្នុងបេះដូងរបស់កូនចៅអ្នកមានជំនឿ ដើម្បីឱ្យវាដក់ជាប់ក្នុងនោះ និងការដាស់តឿនពួកគេអំពីសញ្ញានៃសាសនា និងព្រំដែននៃច្បាប់ ដើម្បីឱ្យពួកគេស៊ាំនឹងវា និងអ្វីដែលពួកគេត្រូវជឿជាក់ក្នុងសាសនា និងប្រតិបត្តិដោយសរីរាង្គកាយរបស់ពួកគេ។ ព្រោះមានការរាយការណ៍ថា ការបង្រៀនក្មេងៗនូវគម្ពីររបស់អល់ឡោះ អាចពន្លត់កំហឹងរបស់អល់ឡោះ ហើយការបង្រៀនអ្វីមួយក្នុងវ័យក្មេង គឺដូចជាការឆ្លាក់លើថ្ម។ ខ្ញុំបានលើកយកមកជូនអ្នកនូវអ្វីដែលពួកគេនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ - ប្រសិនបើអល់ឡោះមានបំណង - តាមរយៈការទន្ទេញចាំវា ការមានកិត្តិយសដោយសារការដឹងវា និងការទទួលបានសុភមង្គលដោយសារការជឿជាក់ និងការប្រតិបត្តិវា។ មានការរាយការណ៍ថា ត្រូវបង្គាប់ឱ្យពួកគេធ្វើសឡាតនៅពេលពួកគេមានអាយុប្រាំពីរឆ្នាំ ហើយវាយពួកគេ (ប្រសិនបើមិនធ្វើ) នៅពេលពួកគេមានអាយុដប់ឆ្នាំ និងត្រូវបំបែកកន្លែងដេករបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ គួរតែបង្រៀនពួកគេនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់លើបាវបម្រើទាំងឡាយ ទាំងពាក្យសម្តី និងការប្រតិបត្តិ មុនពេលពួកគេឈានដល់វ័យពេញវ័យ ដើម្បីឱ្យដល់ពេលពេញវ័យ អ្វីៗទាំងនោះបានដក់ជាប់ក្នុងបេះដូងរបស់ពួកគេហើយ ព្រលឹងរបស់ពួកគេបានស្ងប់ស្ងាត់នឹងវា ហើយសរីរាង្គកាយរបស់ពួកគេបានស៊ាំនឹងអ្វីដែលពួកគេប្រតិបត្តិ។ អល់ឡោះដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបានកំណត់លើបេះដូងនូវការប្រតិបត្តិផ្នែកជំនឿ និងលើសរីរាង្គកាយខាងក្រៅនូវការប្រតិបត្តិផ្នែកគោរពប្រតិបត្តិ។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់លម្អិតជូនអ្នកនូវអ្វីដែលខ្ញុំបានសន្យា ជំពូកម្តងមួយៗ ដើម្បីឱ្យងាយយល់សម្រាប់អ្នករៀន - ប្រសិនបើអល់ឡោះដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមមានបំណង - យើងសូមការណែនាំពីទ្រង់ និងសូមជំនួយពីទ្រង់។ គ្មានអំណាច និងកម្លាំងណាក្រៅពីអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងដ៏មហិមាឡើយ។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរដល់លោកម្ចាស់របស់យើង មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលជារ៉សូលរបស់ទ្រង់ និងដល់គ្រួសាររបស់លោក និងសហការីរបស់លោក ព្រមទាំងផ្តល់សេចក្តីសុខយ៉ាងបរិបូរណ៍។ ជំពូក៖ អ្វីដែលអណ្តាតត្រូវថ្លែង និងបេះដូងត្រូវជឿជាក់ ក្នុងចំណោមកិច្ចការសាសនាដែលចាំបាច់ ក្នុងចំណោមនោះគឺ ការមានជំនឿដោយបេះដូង និងការថ្លែងដោយអណ្តាតថា អល់ឡោះគឺជាព្រះតែមួយ គ្មានព្រះណាក្រៅពីទ្រង់ឡើយ។ គ្មានអ្វីដូចទ្រង់ គ្មានអ្វីប្រៀបធៀបនឹងទ្រង់ គ្មានកូន គ្មានឪពុក គ្មានភរិយា និងគ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ។ ភាពដំបូងរបស់ទ្រង់គ្មានការចាប់ផ្តើម ហើយភាពចុងក្រោយរបស់ទ្រង់គ្មានការបញ្ចប់។ អ្នកពណ៌នាទាំងឡាយមិនអាចឈានដល់ខ្លឹមសារនៃលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ឡើយ ហើយអ្នកត្រិះរិះទាំងឡាយមិនអាចឡោមព័ទ្ធនូវកិច្ចការរបស់ទ្រង់បានឡើយ។ អ្នកត្រិះរិះទាំងឡាយត្រូវពិចារណាលើសញ្ញាទាំងឡាយរបស់ទ្រង់ ប៉ុន្តែកុំត្រិះរិះលើខ្លឹមសារនៃខ្លួនរបស់ទ្រង់។ ពួកគេមិនអាចឡោមព័ទ្ធអ្វីមួយពីចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់បានឡើយ លើកលែងតែអ្វីដែលទ្រង់មានបំណង។ កៅអី (គូរស៊ី) របស់ទ្រង់បានគ្របដណ្តប់លើមេឃ និងផែនដី ហើយការថែរក្សាវាទាំងពីរមិនធ្វើឱ្យទ្រង់ហត់នឿយឡើយ ទ្រង់គឺជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ និងដ៏មហិមា។ ទ្រង់គឺជាអ្នកដឹង ដ៏ជំនាញ អ្នកគ្រប់គ្រង ដ៏មានអំណាច អ្នកស្តាប់ ដ៏ឃើញច្បាស់ អ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ ដ៏ធំធេង។ ទ្រង់គង់នៅពីលើបល្ល័ង្ក (អារ៉ាស) ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមរបស់ទ្រង់ដោយខ្លួនទ្រង់ ហើយទ្រង់គង់នៅគ្រប់ទីកន្លែងដោយចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានបង្កើតមនុស្ស ហើយទ្រង់ដឹងនូវអ្វីដែលព្រលឹងរបស់គេខ្សឹបប្រាប់ ហើយទ្រង់នៅជិតគេជាងសរសៃឈាមករបស់គេទៅទៀត។ ស្លឹកឈើមួយសន្លឹកដែលជ្រុះ ទ្រង់ក៏ដឹងដែរ ហើយគ្រាប់ធញ្ញជាតិក្នុងភាពងងឹតនៃផែនដី ឬអ្វីដែលសើម ឬស្ងួត សុទ្ធតែមានកត់ត្រាក្នុងគម្ពីរដ៏ច្បាស់លាស់។ ទ្រង់បានគង់លើបល្ល័ង្ក (អារ៉ាស) ហើយបានគ្រប់គ្រងលើអំណាច។ ទ្រង់មានព្រះនាមដ៏ល្អបំផុត និងលក្ខណៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ទ្រង់នៅតែមានលក្ខណៈ និងព្រះនាមទាំងនោះជានិច្ច។ ទ្រង់ខ្ពង់ខ្ពស់លើសពីការដែលលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ត្រូវបានបង្កើត ឬព្រះនាមរបស់ទ្រង់កើតឡើងថ្មី។ ទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់ មូសា ដោយព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ ដែលជាលក្ខណៈនៃខ្លួនរបស់ទ្រង់ មិនមែនជាការបង្កើតមួយក្នុងចំណោមការបង្កើតរបស់ទ្រង់ឡើយ។ ទ្រង់បានបង្ហាញភាពអស្ចារ្យដល់ភ្នំ ហើយវាបានរលាយដោយសារភាពអស្ចារ្យរបស់ទ្រង់។ គម្ពីរគួរអានគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងហើយនឹងរលាយបាត់ឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាលក្ខណៈរបស់អ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតដែលនឹងអស់ទៅនោះដែរ។ ជំនឿលើវាសនា (កូដារ) ទាំងល្អ និងអាក្រក់ ទាំងផ្អែម និងល្វីង សុទ្ធតែត្រូវបានកំណត់ដោយអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើង។ កិច្ចការទាំងឡាយស្ថិតក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់ទ្រង់ ហើយប្រភពរបស់វាគឺចេញពីការសម្រេចរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានដឹងគ្រប់យ៉ាងមុនពេលវាចាប់ផ្តើម ហើយវាបានដំណើរការទៅតាមវាសនារបស់ទ្រង់។ គ្មានពាក្យសម្តី ឬការប្រតិបត្តិណាមួយពីបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ឡើយ លើកលែងតែទ្រង់បានសម្រេចវា និងបានដឹងមុនរួចហើយ។ (តើអ្នកដែលបង្កើតមិនដឹងទេឬ? ខណៈដែលទ្រង់គឺជាអ្នកទន់ភ្លន់ និងដ៏ជំនាញ) [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់មុលក៍៖ ១៤]។ ទ្រង់ធ្វើឱ្យអ្នកដែលទ្រង់មានបំណងវង្វេង ហើយទ្រង់បោះបង់ចោលគេដោយយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់ណែនាំអ្នកដែលទ្រង់មានបំណង ហើយទ្រង់ជួយសម្រួលដល់គេដោយព្រះគុណរបស់ទ្រង់។ ដូច្នេះ ម្នាក់ៗត្រូវបានសម្រួលទៅតាមអ្វីដែលទ្រង់បានដឹង និងកំណត់ទុកជាមុន មិនថាជាអ្នកអភ័ព្វ ឬអ្នកមានសំណាងឡើយ។ ទ្រង់ខ្ពង់ខ្ពស់លើសពីការដែលមានអ្វីមួយក្នុងអំណាចរបស់ទ្រង់ដែលទ្រង់មិនមានបំណង ឬការដែលមាននរណាម្នាក់មិនត្រូវការទ្រង់ ឬការដែលមានអ្នកបង្កើតអ្វីមួយក្រៅពីទ្រង់។ ទ្រង់គឺជាម្ចាស់នៃបាវបម្រើ និងជាម្ចាស់នៃសកម្មភាពរបស់ពួកគេ ជាអ្នកកំណត់ចលនា និងអាយុជីវិតរបស់ពួកគេ ជាអ្នកបញ្ជូនរ៉សូលទាំងឡាយមកកាន់ពួកគេ ដើម្បីបង្កើតភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងពួកគេ។ បន្ទាប់មក ទ្រង់បានបញ្ចប់ការនាំសារ ការដាស់តឿន និងការប្រកាសជារ៉សូល ដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលជានប៊ីរបស់ទ្រង់ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក)។ ទ្រង់បានធ្វើឱ្យលោកជារ៉សូលចុងក្រោយ ជាអ្នកផ្តល់ដំណឹងល្អ ជាអ្នកដាស់តឿន ជាអ្នកអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះដោយការអនុញ្ញាតរបស់ទ្រង់ និងជាចង្កៀងបំភ្លឺ។ ទ្រង់បានបញ្ចុះគម្ពីរដ៏ឈ្លាសវៃរបស់ទ្រង់មកលើលោក បានពន្យល់សាសនាដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ទ្រង់តាមរយៈវា និងបានណែនាំផ្លូវដ៏ត្រង់តាមរយៈវា។ ថ្ងៃជំនុំជម្រះពិតជាមកដល់ដោយគ្មានការសង្ស័យឡើយ ហើយអល់ឡោះនឹងប្រោសអ្នកដែលស្លាប់ឱ្យរស់ឡើងវិញ ដូចដែលទ្រង់បានចាប់ផ្តើមបង្កើតពួកគេពីដំបូង។ អល់ឡោះ (សូមឱ្យទ្រង់មានកិត្តិយស និងភាពឧត្តុង្គឧត្តម) បានបង្កើនផលបុណ្យសម្រាប់បាវបម្រើដែលមានជំនឿរបស់ទ្រង់ បានលើកលែងទោសចំពោះអំពើបាបធំៗតាមរយៈការតូបាត់ (ការសុំទោស) ហើយបានអភ័យទោសចំពោះអំពើបាបតូចៗតាមរយៈការចៀសវាងពីអំពើបាបធំៗ។ ចំពោះអ្នកដែលមិនបានតូបាត់ពីអំពើបាបធំៗ ទ្រង់នឹងសម្រេចតាមបំណងរបស់ទ្រង់ (ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះមិនអភ័យទោសចំពោះការដាក់ដៃគូជាមួយទ្រង់ឡើយ ប៉ុន្តែទ្រង់អភ័យទោសចំពោះអ្វីដែលក្រៅពីនោះដល់អ្នកដែលទ្រង់មានបំណង) [ស៊ូរ៉ាត់ អាន់នីសា៖ ៤៨]។ អ្នកណាដែលអល់ឡោះដាក់ទោសក្នុងនរក ទ្រង់នឹងនាំគេចេញពីទីនោះដោយសារជំនឿរបស់គេ ហើយឱ្យគេចូលក្នុងឋានសួគ៌ (ដូច្នេះ អ្នកណាដែលធ្វើអំពើល្អទម្ងន់ប៉ុនគ្រាប់ធញ្ញជាតិ គេនឹងឃើញវា) [ស៊ូរ៉ាត់ អាប់ហ្សាលហ្សាល៖ ៨]។ ហើយទ្រង់នឹងនាំពួកគេចេញពីទីនោះដោយសារការអង្វររបស់នប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) សម្រាប់អ្នកដែលលោកបានអង្វរឱ្យក្នុងចំណោមអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំៗនៃសហគមន៍របស់លោក។ អល់ឡោះដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបានបង្កើតឋានសួគ៌ ហើយបានរៀបចំវាជាលំនៅដ្ឋានដ៏ស្ថិតស្ថេរសម្រាប់អ្នកដែលស្រឡាញ់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានផ្តល់កិត្តិយសដល់ពួកគេនៅទីនោះដោយការមើលឃើញព្រះភក្ត្រដ៏ថ្លៃថ្លារបស់ទ្រង់។ វាគឺជាកន្លែងដែលទ្រង់បានបញ្ចុះ អាដាំ ដែលជានប៊ី និងជាតំណាងរបស់ទ្រង់មកកាន់ផែនដី តាមអ្វីដែលបានកំណត់ទុកក្នុងចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានបង្កើតនរក ហើយបានរៀបចំវាជាលំនៅដ្ឋានដ៏ស្ថិតស្ថេរសម្រាប់អ្នកដែលបដិសេធទ្រង់ បដិសេធសញ្ញា គម្ពីរ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានធ្វើឱ្យពួកគេត្រូវបិទបាំងពីការមើលឃើញទ្រង់។ អល់ឡោះ (សូមឱ្យទ្រង់មានកិត្តិយស និងភាពឧត្តុង្គឧត្តម) នឹងយាងមកនៅថ្ងៃជំនុំជម្រះ (និងទេវតាជាជួរៗ) [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់ហ្វាចរ៖ ២២] ដើម្បីបង្ហាញប្រជាជាតិទាំងឡាយ ដើម្បីគណនា ដើម្បីដាក់ទោស និងផ្តល់រង្វាន់។ ជញ្ជីងនឹងត្រូវដាក់ដើម្បីថ្លឹងសកម្មភាពរបស់បាវបម្រើ (ដូច្នេះ អ្នកណាដែលជញ្ជីងរបស់គេធ្ងន់ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យ) [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់អារ៉ហ្វ៖ ៨]។ ពួកគេនឹងទទួលបានសៀវភៅកត់ត្រាសកម្មភាពរបស់ពួកគេ៖ អ្នកណាដែលទទួលបានសៀវភៅដោយដៃស្តាំ គេនឹងត្រូវគណនាដោយងាយស្រួល ហើយអ្នកណាដែលទទួលបានសៀវភៅពីក្រោយខ្នង ពួកគេនឹងត្រូវចូលក្នុងភ្លើងដ៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ ស្ពាន (ស៊ីរ៉ត) គឺជាការពិត បាវបម្រើទាំងឡាយនឹងឆ្លងកាត់វាទៅតាមសកម្មភាពរបស់ពួកគេ។ អ្នកខ្លះនឹងរួចផុតដោយមានល្បឿនខុសៗ

គោលជំនឿ (អាក៊ីដះ) របស់អ៊ីបន អាប់ប៊ីហ្សៃដ៍ ដូចដែលបានរៀបរៀងជាកំណាព្យដោយស្ហៃខ៍ អាហ៍ម៉ាដ ប៊ីន មូស្ហ្រីហ្វ អាល់-អាហ៍សាអ៊ី។

នេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទខាងលើទៅជាភាសាខ្មែរ៖ គោលជំនឿរបស់ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ ដែលរៀបរៀងជាកំណាព្យដោយ ស៊ៃខ៍ អាហ៍ម៉ាដ ប៊ីន មូស្រ៊ីហ្វ អាល់-អាហ៍សាអី អាល់-ម៉ាលីគី (ទទួលមរណភាពឆ្នាំ ១២៨៥ ហ.ស) សូមសរសើរដល់អល់ឡោះ ដែលជាការសរសើរមិនអាចរាប់អស់ សម្រាប់គ្រប់គុណូបការៈរបស់ទ្រង់ ទាំងអ្វីដែលលាក់កំបាំង និងអ្វីដែលបើកចំហ។ សូមឱ្យសឡាត និងសេចក្តីសុខសាន្តពីព្រះមហាបរិបាល ស្ថិតនៅលើអ្នកដែលបានកសាងគ្រឹះនៃសេចក្តីណែនាំដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយបានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃមនុស្សជាតិទាំងមូលដោយភាពថ្លៃថ្នូរ និងមិនមានមោទនភាព។ គឺព្យាការីរបស់យើង អាហ៍ម៉ាដ អ្នកដឹកនាំ និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ព្រមទាំងសហាបះទាំងអស់ ដែលបានផ្តល់ទីជម្រក និងជួយជ្រោមជ្រែង។ បន្ទាប់មក៖ ចំណេះដឹងគឺជាអ្វីដែលគ្មាននរណាម្នាក់ទទួលបានវាឡើយ ក្រៅពីអ្នកនោះនឹងមានភាពខ្ពង់ខ្ពស់ និងទទួលបានជោគជ័យក្នុងផ្លូវទៅកាន់ភាពថ្លៃថ្នូរ។ ជាពិសេសគឺមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃចំណេះដឹងសាសនា ព្រោះវាជាប្រភពនៃសុភមង្គលសម្រាប់បាវបម្រើ និងជាផ្លូវរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់នៅថ្ងៃជំនុំជម្រះ។ ជំពូក៖ អ្វីដែលបេះដូងត្រូវជឿជាក់ និងអណ្តាតត្រូវថ្លែងចេញ អំពីកាតព្វកិច្ចនៃកិច្ចការសាសនា កាតព្វកិច្ចដំបូងបំផុតគឺ ការជំនឿនៃបេះដូង និងការថ្លែងចេញដោយអណ្តាតនូវអ្វីដែលបានកត់ត្រាក្នុងគម្ពីរ៖ គឺការជឿថា ព្រះជាម្ចាស់គឺជាព្រះតែមួយគត់ ដែលទ្រង់ជាទីពឹងពាក់។ គ្មានព្រះណាផ្សេងទៀតក្រៅពីទ្រង់ ដែលជាអ្នកបង្កើតមនុស្សលោក។ ទ្រង់ជាម្ចាស់នៃមេឃ និងផែនដី គ្មានម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ។ មហាឧត្តមថ្លៃថ្លា ទ្រង់ជាអ្នកបង្កើតយើង។ ទ្រង់ជាអ្នកបង្កើតគ្រប់សព្វសត្វលោកទាំងមូល ដោយគ្មានដៃគូ គ្មានជំនួយការ និងគ្មានរដ្ឋមន្ត្រី។ ទ្រង់ជាអ្នកដែលបរិសុទ្ធពីការមានកូន មានភរិយា មានឪពុក និងបរិសុទ្ធពីការមានរូបភាពប្រៀបធៀប ឬភាពដូចគ្នា។ គ្មានអ្នកពណ៌នាណាម្នាក់អាចពណ៌នាដល់ខ្លឹមសារនៃគុណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះបានឡើយ ហើយក៏គ្មានអ្នកគិតណាម្នាក់អាចយល់ដឹងពីទ្រង់បានទាំងស្រុងដែរ។ ទ្រង់គឺជាដើមដំបូង និងជាអ្នកស្ថិតស្ថេរជានិច្ច គ្មានការចាប់ផ្តើម និងគ្មានទីបញ្ចប់។ មហាឧត្តមថ្លៃថ្លា ទ្រង់ជាអ្នកកំណត់គ្រប់យ៉ាង។ ទ្រង់មានជីវិត មានចំណេះដឹង មានអំណាច ការនិយាយស្តីគឺជាគុណសម្បត្តិរបស់ទ្រង់ ទ្រង់ជាអ្នកស្តាប់ ជាអ្នកមើលឃើញ ហើយអ្វីដែលទ្រង់មានបំណង វានឹងកើតឡើង។ ទ្រង់មានកៅអី (គូរស៊ី) និងបល្ល័ង្ក (អារ៉ាស) ដែលបានគ្របដណ្តប់លើមេឃ និងផែនដីទាំងមូលដោយភាពអស្ចារ្យ។ ព្រះអ្នកបង្កើតរបស់យើង ទ្រង់ស្ថិតនៅពីលើបល្ល័ង្កនោះដោយខ្លឹមសាររបស់ទ្រង់ ដូច្នេះចូរស្វែងរកការបញ្ជាក់ពីគម្ពីរទាំងពីរ (គម្ពីរគួរអាន និងហាឌីស) និងធម្មជាតិដែលទ្រង់បានបង្កើត។ ការពិតអំពីភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់ទ្រង់ គឺមានការរាយការណ៍មកពី រ៉សូល ដូច្នេះចូរដើរតាមអ្នកដែលបានរាយការណ៍ និងអានវា។ អល់ឡោះគឺជាការពិត ទ្រង់គ្រប់គ្រងលើអាណាចក្រ និងស្ថិតនៅពីលើបល្ល័ង្ក (អ៊ីស្តាវ៉ា) ហើយចូរប្រយ័ត្នពីការកំណត់រូបរាង (តាក់យីហ្វ)។ អល់ឡោះ ទ្រង់មានចំណេះដឹងនៅគ្រប់ទីកន្លែង គ្មានអ្វីលាក់កំបាំងពីទ្រង់ឡើយ ទ្រង់ជាអ្នកស្តាប់ ជាអ្នកមើលឃើញ និងជាសាក្សី។ គុណសម្បត្តិរបស់ទ្រង់មិនមែនជាអ្វីដែលទើបនឹងកើតឡើងនោះទេ ក៏ដូចជាព្រះនាមដ៏ល្អវិសេសវិសាលរបស់ទ្រង់សម្រាប់អ្នកដែលរំលឹកដល់ទ្រង់។ គម្ពីរគួរអានដែលទ្រង់បានទម្លាក់មកទាំងស្រុង គឺជាព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនោះទេ វាបានធ្វើឱ្យមនុស្សជាតិអស់លទ្ធភាពក្នុងការតតាំង។ វាជាវ៉ាហ៊ី (វិវរណៈ) ដែលព្រះអម្ចាស់ដ៏បុរាណរបស់យើងបានមានបន្ទូល ហើយវាជាគុណសម្បត្តិមួយរបស់អល់ឡោះដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជានិច្ច។ វាត្រូវបានអាន និងរក្សាទុកក្នុងចិត្ត ដូចដែលអ្នកសរសេរបានកត់ត្រាទុកក្នុងសៀវភៅ។ មូសា (ម៉ូសេ) ជាអ្នកដែលអល់ឡោះបានសន្ទនាជាមួយ ទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់គាត់នៅឯភ្នំតូរ។ អល់ឡោះបានឱ្យគាត់ស្តាប់ដោយគ្មានអ្នកកណ្តាល នូវពាក្យពេចន៍ដែលពោរពេញដោយមេរៀនពីគុណសម្បត្តិរបស់ទ្រង់។ រហូតដល់ពេលដែលគាត់មានអារម្មណ៍ស្រវឹងក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះទ្រង់ គាត់បានពោលថា៖ "ឱព្រះអម្ចាស់នៃខ្ញុំ! ទូលបង្គំសូមឃើញព្រះអង្គ"។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលទៅកាន់គាត់ជាការដាស់តឿនថា៖ "អ្នកមិនអាចឃើញខ្ញុំបានឡើយ ព្រោះពន្លឺរបស់ខ្ញុំនឹងធ្វើឱ្យភ្នែកអ្នកស្រឡាំងកាំង។ ដូច្នេះ ចូរមើលទៅភ្នំចុះ ប្រសិនបើវាអាចស្ថិតនៅនឹងថ្កើងបាន នៅពេលវាឃើញពន្លឺខ្លះរបស់ខ្ញុំ នោះអ្នកនឹងបានឃើញ (ថាអ្នកមិនអាចទ្រាំបានឡើយ)"។

ជំពូកស្តីពីការជំនឿទៅលើកាតារ (កំណត់វាសនា) ទាំងល្អ និងអាក្រក់។

ជំពូកស្តីពីការដាក់ទណ្ឌកម្មក្នុងផ្នូរ និងការសាកល្បងនៅក្នុងនោះ។

រហូតដល់ពេលដែលម្ចាស់នៃភាពអស្ចារ្យ (អល់ឡោះ) បានបង្ហាញព្រះអង្គដល់គាត់ (មូសា) នោះ ភ្នំក៏ប្រេះបែកដោយសារការកោតខ្លាច ហើយវាមិនអាចទ្រាំទ្របានឡើយ។ ជំពូកស្តីពីការជំនឿលើកូដារ (វាសនា) ទាំងល្អ និងអាក្រក់ ការជំនឿរបស់យើងទៅលើកូដារ (ការកំណត់ទុក) និងកូដរ៉ោះ (ការសម្រេចរបស់អល់ឡោះ) ទាំងអស់ គឺជាកាតព្វកិច្ចតាមគោលការណ៍សាសនា ដូចដែលបានរៀបរាប់មក។ គ្រប់យ៉ាងដែលអល់ឡោះបានសម្រេចទុកតាំងពីបុរេកាល គឺទ្រង់បានកត់ត្រាទុកទាំងអស់នៅក្នុង «លូហុលម៉ាហ្វូស» (ផ្ទាំងដែលត្រូវបានរក្សាទុក)។ គ្រប់រឿងរ៉ាវដែលកើតឡើង មិនថាជាទុក្ខកង្វល់ ឬសេចក្តីរីករាយ ការវង្វេង ឬការដឹងគុណរបស់អ្នកដែលដឹងគុណ។ សុទ្ធតែមកពីការសម្រេចរបស់អល់ឡោះដែលទ្រង់បានកំណត់ទុក ដូច្នេះ ចូរអ្នកកុំធ្វើជាអ្នកដែលបដិសេធចំពោះកូដារ (វាសនា) ឡើយ។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកបង្កើតសកម្មភាពរបស់មនុស្ស ហើយអ្វីៗដែលកើតឡើងចំពោះពួកគេ គឺសុទ្ធតែដំណើរការទៅតាមបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ។ នៅក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់មានការកំណត់នៃកិច្ចការទាំងឡាយ ហើយគ្រប់យ៉ាងដែលកើតឡើងក្នុងលោកនេះ គឺចេញមកពីការសម្រេចរបស់ទ្រង់។ អ្នកណាដែលទ្រង់ណែនាំ នោះគឺដោយសារតែព្រះគុណដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់ដែលបានជួយសម្រួលដល់គាត់ ហើយអ្នកណាដែលទ្រង់ឱ្យវង្វេង នោះគឺដោយសារតែយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ដែលគាត់បានបដិសេធសេចក្តីជំនឿ។ គ្មានអ្វីកើតឡើងនៅក្នុងអាណាចក្ររបស់ទ្រង់ឡើយ ក្រៅពីអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រាថ្នា មិនថាជាផលប្រយោជន៍ ឬជាទោសពៃរ៍នោះទេ។ ជំពូកស្តីពីការដាក់ទណ្ឌកម្មក្នុងផ្នូរ និងការសាកល្បងក្នុងនោះ គ្មានជីវិតណាមួយស្លាប់ ឬត្រូវបានសម្លាប់ឡើយ មុនពេលដែលជីវិតនោះទទួលបាននូវ «រីហ្សក» (ការផ្គត់ផ្គង់) ដែលត្រូវបានកំណត់ទុកឱ្យគ្រប់គ្រាន់។ វិញ្ញាណគ្រប់ដួង នឹងត្រូវដកហូតដោយទេវតានៃសេចក្តីស្លាប់ តាមបញ្ជារបស់ម្ចាស់របស់វា នៅពេលដែលអាយុជីវិតត្រូវបានបញ្ចប់។ គ្រប់អ្នកដែលស្លាប់ទៅ នឹងត្រូវសួរដេញដោល និងទទួលការសាកល្បង ចាប់តាំងពីពេលដែលគេបញ្ចុះក្នុងផ្នូរដើម្បីធ្វើការត្រួតពិនិត្យ។ វិញ្ញាណរបស់ពួកអ្នកដែលមានសុភមង្គល នឹងស្ថិតនៅក្នុងសួនច្បារ «អដ្ន៍» (ឋានសួគ៌) ដូចជាបក្សីដែលតោងនៅលើមែកឈើ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពួក «ស៊ូហៈដា» (អ្នកស្លាប់ក្នុងផ្លូវអល់ឡោះ) គឺពួកគេនៅមានជីវិត ហើយវិញ្ញាណរបស់ពួកគេស្ថិតនៅក្នុងពោះបក្សីដ៏ស្រស់ស្អាត ដែលគួរឱ្យចង់គយគន់។ ពួកគេនឹងហោះហើរយ៉ាងសេរីនៅក្នុងឋានសួគ៌ដ៏ស្ថិតស្ថេរ ដោយបេះផ្លែឈើបរិភោគតាមអ្វីដែលពួកគេប្រាថ្នា។ ចំណែកវិញ្ញាណរបស់ពួកអ្នកដែលរងទុក្ខ នឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម រហូតដល់វាត្រូវស្ថិតនៅជាមួយរូបកាយនៅក្នុងនរក «សាក័រ»។ ជំពូកស្តីពីការរស់ឡើងវិញក្រោយសេចក្តីស្លាប់ និងការតបស្នង ការផ្លុំត្រែលើកទីពីររបស់ «អ៊ីស្រាហ្វ៊ីល» គឺជាការពិត ដែលនឹងធ្វើឱ្យអ្នកដែលនៅក្នុងផ្នូរទាំងអស់រស់ឡើងវិញ។ ដូចដែលទ្រង់បានបង្កើតពួកគេនៅពេលដំបូង ម្ចាស់របស់ខ្ញុំនឹងបង្កើតពួកគេឡើងវិញ មហាអស្ចារ្យណាស់ព្រះអង្គដែលបានបង្កើតវិញ្ញាណ និងរូបរាងកាយទាំងឡាយ។ រហូតដល់ពេលដែលអ្នកស្រែកហៅបានអំពាវនាវឱ្យប្រមូលផ្តុំ ហើយអ្នកស្លាប់ទាំងអស់ត្រូវបានរស់ឡើងវិញ។ អល់ឡោះនឹងមានបន្ទូលថា៖ «ចូរឃាត់ពួកគេទុកដើម្បីសួរដេញដោល ដើម្បីឱ្យអ្នកដែលត្រូវបានគេជិះជាន់ បានទាមទារយុត្តិធម៌ពីអ្នកដែលបានគាបសង្កត់ពួកគេ»។ ពួកគេនឹងត្រូវឈររង់ចាំអស់រយៈពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ខណៈដែលព្រះអាទិត្យនៅជិតបង្កើយ ហើយញើសនឹងហូរយ៉ាងជោកជាំ។ ម្ចាស់របស់អ្នក (អល់ឡោះ) និងទេវតាទាំងអស់នឹងយាងមកដល់ ដោយឈរជាជួរៗព័ទ្ធជុំវិញមនុស្សលោកជាក្រុមៗ។ នៅថ្ងៃនោះ នរកនឹងត្រូវគេអូសមក ដោយមានអ្នកថែរក្សានរកអូសវា ហើយវាធ្វើឱ្យអ្នកដែលបានឃើញទាំងអស់មានការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។ វាមានសំឡេងដកដង្ហើមយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែសេចក្តីក្រោធចំពោះពួកអ្នកដែលមិនស្តាប់បង្គាប់ ហើយវាបាញ់ផ្កាភ្លើងទៅលើពួកគេ។ អល់ឡោះនឹងបញ្ជូនសៀវភៅកំណត់ហេតុរបស់មនុស្ស ដែលមានកត់ត្រាទុកនូវសកម្មភាពរបស់ពួកគេទាំងអស់ មិនថាធំ ឬតូចឡើយ។ អ្នកណាដែលទទួលបានសៀវភៅកំណត់ហេតុដោយដៃស្តាំ នោះគឺជាអ្នកដែលមានសុភមង្គល ដែលទទួលបានជ័យជំនះ។ ហើយអ្នកណាដែលទទួលបានដោយដៃឆ្វេង នោះនឹងស្រែកហៅរកសេចក្តីវិនាស ហើយនឹងត្រូវគេប្រមូលទៅក្នុងនរក។ ការថ្លឹងសកម្មភាពរបស់ពួកគេគឺជាការពិត បើវាមានទម្ងន់ធ្ងន់ដោយអំពើល្អ នោះគេនឹងទទួលបានជោគជ័យ បើវាស្រាល នោះគេនឹងខាតបង់។ អំពើអាក្រក់នឹងត្រូវតបស្នងស្មើនឹងទំហំនៃអំពើនោះ ចំណែកអំពើល្អនឹងត្រូវតបស្នងឱ្យច្រើនដងជាច្រើន។

រាល់អំពើបាបទាំងអស់ ក្រៅពីការធ្វើស៊ិរិក (ការដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) ព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំនឹងអភ័យទោសឱ្យអ្នកណាដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ប៉ុន្តែការធ្វើស៊ិរិកនោះ មិនត្រូវបានអភ័យទោសឡើយ។ ឋានសួគ៌ដ៏ស្ថិតស្ថេរមិនចេះសាបសូន្យឡើយ ហើយអ្នកដែលរស់នៅក្នុងនោះ នឹងស្ថិតនៅជាអមតៈ មិនស្គាល់នូវសេចក្តីស្លាប់ និងភាពចាស់ជរាឡើយ។ អល់ឡោះបានរៀបចំវាទុកជាលំនៅឋានដ៏ស្ថិតស្ថេរ សម្រាប់អ្នកដែលកោតខ្លាចចំពោះព្រះអង្គ និងអ្នកដែលបានថ្លែងអំណរគុណចំពោះព្រះពរទាំងឡាយ។ ពួកគេនឹងមើលឃើញព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដូចដែលមនុស្សលោកមើលឃើញព្រះអាទិត្យនៅពេលថ្ងៃត្រង់ និងព្រះចន្ទយ៉ាងដូច្នោះដែរ។ ដូចគ្នានេះដែរ ឋាននរកក៏មិនចេះសាបសូន្យ ហើយអ្នកដែលរស់នៅក្នុងនោះក៏ដូចគ្នា អល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើងបានរៀបចំវាទុកសម្រាប់អ្នកដែលបដិសេធជំនឿ (កាហ្វិរ)។ ហើយអ្នកដែលមានជំនឿលើឯកភាពរបស់អល់ឡោះ (តៅហ៊ីត) នឹងមិនស្ថិតនៅក្នុងនរកជារៀងរហូតឡើយ ទោះបីជាគេបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបដោយការសម្លាប់ជីវិតអ្នកដែលត្រូវបានការពារ (ដោយច្បាប់) ក៏ដោយ។ ហើយព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំនឹងជួយសង្គ្រោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តបាបតាមរយៈការអង្វរករ (សហ្វាអាត) របស់ព្យាការីដ៏ប្រសើរបំផុត ដែលពួកគេត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងនរក។ ជំពូកស្តីពីជំនឿលើអាងទឹក (ហៅឌ៍) ហើយពិតណាស់ ព្យាការីដ៏ប្រសើរបំផុត (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)) មានអាងទឹកមួយ ដែលមានចម្ងាយពីសាន់អានា (San'a) ដល់ប៊ូស្រា (Busra) ដូចដែលបានរៀបរាប់មក។ រសជាតិរបស់វាផ្អែមជាងទឹកឃ្មុំសុទ្ធ ហើយពែងរបស់វាមានលក្ខណៈដូចជាផ្កាយដែលគេមើលឃើញ។ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់នឹងបានផឹកទឹកពីអាងនោះឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលដើរតាមស៊ូណាន់របស់លោក ដោយមានសញ្ញាសម្គាល់គឺភាពភ្លឺថ្លានៅលើផ្ទៃមុខ និងអវយវៈ (ដោយសារការធ្វើវូឌូ)។ ហើយអ្នកដែលបង្កើតរឿងថ្មីក្នុងសាសនា (ប៊ីដអាត) និងអ្នកដែលបានបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗ នឹងត្រូវគេបណ្តេញចេញពីអាងទឹកនោះ។ ហើយពិតណាស់ មានស្ពានមួយ (ស៊ីរ៉ាត) នៅលើឋាននរក ដែលអ្នកដែលដើរតាមមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវនឹងឆ្លងកាត់វាដោយល្បឿនយ៉ាងលឿន។ ហើយជំនឿរបស់យើងតាមគោលការណ៍សាសនា គឺមានខ្លឹមសារពិតប្រាកដលើការតាំងចិត្ត ការនិយាយ និងការប្រតិបត្តិទៅតាមអ្វីដែលព្រះអង្គបានបញ្ជា។ ហើយការប្រព្រឹត្តបាបចំពោះព្រះអង្គដ៏មេត្តាប្រណី នឹងធ្វើឱ្យជំនឿថយចុះ ហើយវាអាចកើនឡើងតាមរយៈការប្រតិបត្តិគោរពប្រតិបត្តិសម្រាប់អ្នកដែលដឹងគុណ។ ហើយការគោរពប្រតិបត្តិទៅកាន់អ្នកដឹកនាំ (អ៊ូលីលអាំរ) គឺជាកាតព្វកិច្ច គឺអ្នកដែលជាអ្នកនាំផ្លូវ ជាផ្កាយនៃចំណេះដឹង និងជាអ្នកដឹកនាំ។ លើកលែងតែនៅពេលដែលពួកគេបញ្ជាឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាបណាមួយ នោះការបញ្ជារបស់ពួកគេនឹងត្រូវទុកជាមោឃៈ និងគ្មានតម្លៃឡើយ។ ហើយសម័យកាលដ៏ប្រសើរបំផុត គឺសម្រាប់អ្នកដែលបានឃើញព្យាការីរបស់យើង ហើយតាមរយៈពួកគេ សាសនាដ៏ត្រឹមត្រូវត្រូវបានជួយជ្រោមជ្រែង។ ខ្ញុំចង់សំដៅលើក្រុមសហាបះ (មិត្តភក្តិរបស់ព្យាការី) ដែលជាអ្នកបួសនៅពេលយប់ ហើយនៅពេលថ្ងៃពួកគេជាសត្វតោដ៏ក្លាហានในสนามรบ។ ហើយអ្នកដែលប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេ គឺអ្នកដែលបានកាន់តំណែងជាខាលីហ្វាបន្ទាប់ពីលោក ហើយភាពនាំមុខក្នុងគុណធម៌គឺសម្រាប់លោកអាប៊ូ បាក្រិ៍ ស៊ីឌីក និងលោកអ៊ូម៉ារ។ ហើយអ្នកដែលដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ (តាប៊ីអ៊ីន) ក៏ដូចជាអ្នកដែលដើរតាមពួកគេបន្តបន្ទាប់គ្នា ដែលបានដើរតាមគន្លងរបស់ពួកគេ។ ហើយវាជាកាតព្វកិច្ចក្នុងការរំលឹកដល់សហាបះទាំងអស់ដោយសេចក្តីល្អ និងការរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ចំពោះអ្វីដែលបានកើតឡើងរវាងពួកគេ។ ដូច្នេះ កុំចូលទៅជជែកវែកញែកអំពីសង្គ្រាមដែលបានកើតឡើងរវាងពួកគេដោយសារការវិនិច្ឆ័យ (អ៊ីជទីហាត) ហើយប្រសិនបើអ្នកចូលទៅជជែក សូមធ្វើជាអ្នកសុំទោស។ ហើយការយកតម្រាប់តាមពួកគេក្នុងសាសនា គឺជាកាតព្វកិច្ច ដូច្នេះចូរយកតម្រាប់តាមពួកគេ និងដើរតាមដានជើង និងគន្លងរបស់ពួកគេ។ ហើយចូរចាកចេញពីអ្វីដែលអ្នកបង្កើតរឿងថ្មីបានបង្កើតឡើង ត្បិតមានការវង្វេងជាច្រើនដែលត្រូវបានគេដើរតាម ហើយសាសនាត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ ពិតណាស់ មាគ៌ាត្រឹមត្រូវ គឺអ្វីដែលអ្នកនាំផ្លូវ (ព្យាការី) បាននាំផ្លូវទៅកាន់វា និងអ្វីដែលគម្ពីររបស់អល់ឡោះបានបញ្ជា។ ដូច្នេះ គ្មានការជជែកវែកញែក និងគ្មានការឈ្លោះប្រកែកក្នុងសាសនាឡើយ តើមាននរណាក្រៅពីអ្នកដែលបដិសេធជំនឿទៅទៀតឬដែលចូលចិត្តជជែកវែកញែក? នេះគឺជាកំណាព្យក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននៃអ្នកជំនាន់មុន (សាឡាហ្វ) ដែលមានពាក្យពេចន៍ដ៏ស្រស់ស្អាត សង្ខេប និងខ្លី។ វាផ្ទុកនូវចំណុចសំខាន់ៗនៃជំពូកជំនឿពីសៀវភៅរបស់ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ហ្សៃដ៍ ដែលមានភាពល្បីល្បាញ។ ការសរសើរទាំងឡាយចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើង ហើយយើងសូមអង្វរព្រះអង្គឱ្យអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មទាំងឡាយ ទោះតិចក្តី ឬច្រើនក្តី។ បន្ទាប់មក សូមឱ្យពរជ័យ (សឡាត) ដល់អ្នកដែលការនាំសាររបស់លោកបានគ្របដណ្តប់ទូទាំងពិភពលោក ដោយបានព្រមានទាំងក្រុមជីន និងមនុស្សលោក។ ហើយសាសនារបស់លោកបានលុបចោលសាសនាទាំងឡាយមុនៗ ហើយវានឹងមិនត្រូវបានលុបចោលឡើយ ដរាបណាភ្នំសាផា និងភ្នំហ៊ីរ៉ា នៅតែមាន។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាអ្នកដែលប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមសកលលោកទាំងមូល ដោយតាមរយៈលោក ព្យាការី និងរ៉សូលដ៏ថ្លៃថ្លាទាំងឡាយត្រូវបានបញ្ចប់។ ហើយបន្ទាប់ពីលោក គ្មានការទម្លាក់វ៉ាហ៊ី (វិវរណៈ) ដល់នរណាម្នាក់ទៀតឡើយ ហើយអ្នកណាដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានរឿងនេះ នោះការសម្លាប់គេគឺជារឿងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។ សូមឱ្យពរជ័យដល់ក្រុមគ្រួសារ និងសហាបះរបស់លោក ដរាបណាមានសត្វស្លាបយំនៅលើមែកឈើ និងដរាបណាមានសត្វព្រាបយំនៅពេលព្រលឹម។