ប៊ីដាយ៉ាត អាល់-អាប៊ីត (ច្បាប់ហានបាលីសង្ខេប)

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ អ្នកមានមេត្តាករុណាបំផុត អ្នកអាណិតអាសូរជានិច្ច។ យើងសូមសុំជំនួយពីទ្រង់។ ពិតប្រាកដណាស់ ការសរសើរទាំងឡាយគឺជារបស់អល់ឡោះ យើងសូមសរសើរទ្រង់ យើងសូមជំនួយពីទ្រង់ ហើយយើងសូមការអភ័យទោសពីទ្រង់។ យើងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះពីអំពើអាក្រក់នៃខ្លួនយើង និងពីអំពើបាបនៃសកម្មភាពរបស់យើង។ អ្នកណាដែលអល់ឡោះបានណែនាំ នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យគេវង្វេងបានឡើយ ហើយអ្នកណាដែលអល់ឡោះបានធ្វើឱ្យវង្វេង នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំគេបានឡើយ។ យើងសូមធ្វើសក្ខីភាពថា គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងទៀតក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ ហើយថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ និងជារ៉សូលរបស់ទ្រង់។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ក៏ដូចជាសហការីរបស់លោកជាច្រើនអនេក។ បន្ទាប់មក៖ ដោយសារតែមានប្រសាសន៍ថា «អ្នកណាដែលអល់ឡោះចង់ប្រទានសេចក្តីល្អដល់គេ ទ្រង់នឹងធ្វើឱ្យគេយល់ដឹងស៊ីជម្រៅក្នុងសាសនា» ហើយការស្វែងរកចំណេះដឹងគឺជាកាតព្វកិច្ចជាទូទៅ ដែលមូស្លីមគ្រប់រូបចាំបាច់ត្រូវមាននោះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញក្នុងគ្រប់វិស័យបានខិតខំប្រឹងប្រែងសម្រួលវិស័យទាំងនោះដល់អ្នកសិក្សា និងធ្វើឱ្យការយល់ដឹងកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកដែលចង់រៀន ដោយបានសរសេរនូវបញ្ហាផ្សេងៗក្នុងទម្រង់សង្ខេប មធ្យម និងលម្អិត ដើម្បីឱ្យអ្នកសិក្សាក្នុងវិស័យនោះអាចរីកចម្រើនបាន ដោយចាប់ផ្តើមពីចំណេះដឹងមូលដ្ឋាន រហូតដល់សម្រេចគោលដៅដែលខ្លួនចង់បាន។ ក្នុងចំណោមនោះ មានស្នាដៃដែលនិពន្ធដោយអ្នកប្រាជ្ញ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន់ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ អាល់បាអ៍លី ក្នុងសៀវភៅសង្ខេបដ៏មានតម្លៃរបស់លោកគឺ៖ (ប៊ីដាយ៉ាតុល់ អាប៊ីឌ វ៉ា ក៊ីហ្វាយ៉ាតុហ្សាហ៊ីឌ) ដែលលោកបានរៀបចំវាជាអត្ថបទសង្ខេប និងមានរបៀបរៀបរយយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ដោយលោកបានកំណត់ត្រឹមតែជំពូកស្តីពីការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដាត) ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីឱ្យវាជាជំហានដំបូងសម្រាប់អ្នកសិក្សាផ្នែកហ្វិកហ៍ (នីតិសាស្ត្រ) តាមមហ្សហាបហាំបាលី ដើម្បីឈានទៅសិក្សាសៀវភៅដែលមានកម្រិតខ្ពស់ជាងនេះបន្តទៀត។ ដោយសារសៀវភៅសង្ខេបនេះមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមជាការចាប់ផ្តើមសម្រាប់អ្នកគោរពប្រតិបត្តិ ហើយវាមិនទាន់មានការពន្យល់ (ស៊ើរហ៍) ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយក្រៅពីអ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានសរសេរទុកនោះទេ - ដែលវាជាការពន្យល់ដ៏ខ្លីបំផុត - យើងបានសុំជំនួយពីអល់ឡោះក្នុងការសរសេរការពន្យល់លើសៀវភៅនេះ ហើយយើងបានដាក់ឈ្មោះវាថា៖ (មុនីយ៉ាតុស សាជិឌ ហ្វី ស៊ើរហ៊ី ប៊ីដាយ៉ាទិល អាប៊ីឌ វ៉ា ក៊ីហ្វាយ៉ាទិហ្សាហ៊ីឌ)។ បន្ទាប់មក យើងបានយល់ឃើញថា សៀវភៅសង្ខេបនេះចាំបាច់ត្រូវតែមានសម្រាប់អ្នកចាប់ផ្តើមសិក្សា ដោយប្រើស្ទីលងាយស្រួល ដើម្បីជួយឱ្យពួកគេស្គាល់ពីបញ្ហាសំខាន់ៗ សាខានៃបញ្ហាទាំងនោះ ប្រភេទ និងការបែងចែកនានាដែលទាក់ទងនឹងវា។ ដូច្នេះ យើងបានយកចិត្តទុកដាក់លើសាត្រាស្លឹករឹតរបស់វា ដូចដែលនឹងបង្ហាញជូនអ្នក ហើយយើងបានរៀបរៀងវាឡើងវិញតាមរបៀបដែលស្របទៅនឹងអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកផ្តល់ជោគជ័យ និងជាអ្នកណែនាំទៅកាន់ផ្លូវនៃចំណេះដឹង និងសេចក្តីត្រឹមត្រូវ។ ហើយវាមិនមែនជារឿងចម្លែកទេ ដែលមានចំណុចខ្លះនៅក្នុងការងារបែបនេះ ដែលអ្នកប្រាជ្ញអាចមានទស្សនៈខុសៗគ្នា។

ជីវប្រវត្តិរបស់អ្នកនិពន្ធ

ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកនិពន្ធ (១) - ឈ្មោះ និងត្រកូលរបស់លោក៖ លោកគឺ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាហ៍ម៉ាត់ ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហាន់បាលី អាល់បាអីលី អ័ដ-ឌីម៉ាស៊ីគី អាល់ហាន់បាលី។ _________ (១) ប្រភពឯកសារយោងសម្រាប់ជីវប្រវត្តិ៖ - ស៊ីលក៊ុល ដូរ៉ូ ហ្វី អាយ៉ាន អាល់ក័រនី អះ-សាណី អះ-អាស៊ើរ (Sulk ad-Durar fi A'yan អាល់-Qarn ath-Thani 'Ashar)៖ រៀបរៀងដោយ អាប់ប៊ូ អាល់ហ្វាឌល អាល់មូរ៉ាឌី អាល់ហូសៃនី, បោះពុម្ពដោយ ដារុល បាសាអ៊ិរ អាល់អ៊ីស្លាមីយ៉ះ, (ភាគ ២/ទំព័រ ៣០៤)។ ជីវប្រវត្តិភាគច្រើនដកស្រង់ចេញពីប្រភពនេះ ដោយសារអ្នកនិពន្ធជាសហសម័យ និងជាគ្រូរបស់លោក រហូតដល់លោកមូរ៉ាឌីបានផ្តល់សិទ្ធិ (អ៊ីចាហ្សា) ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយរាល់ការនិពន្ធរបស់លោកទៅកាន់អ្នកនិពន្ធរូបនេះ នៅពេលដែលលោកបានផ្ញើវាទៅកាន់ទីក្រុងហាឡាប ដូចដែលលោកមូរ៉ាឌីបានបញ្ជាក់នៅក្នុងជីវប្រវត្តិនេះ។ - អាន់-ណាត់ អាល់អាកម៉ាល់ លីអាសហាប៊ី អាល់អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាត់ ប៊ីន ហាន់បាល (An-Na't អាល់-Akmal li-Ashab អាល់-អ៊ីម៉ាម Ahmad អ៊ីប៊ីន Hanbal)៖ រៀបរៀងដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) កាម៉ាលូឌីន ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហ្គ័រហ្ស៊ី អាល់អាមេរី, បោះពុម្ពដោយ ដារុល ហ្វិកហ៍ ឆ្នាំ ១៤០២ ហ.ស, (ទំព័រ ៣១១)។ - មូកតាស័រ តាបាកាត អាល់ហាន់បាលីហ៍ (Mukhtasar Tabaqat អាល់-Hanabilah)៖ រៀបរៀងដោយ ស៊ៃខ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហ្សាមីល អាល់បាកដាឌី ដែលស្គាល់ថាជា អ៊ីបនូ ស៊ីតទី, បោះពុម្ពដោយ ដារុល គីតាប អាល់អារ៉ាប៊ី នៅទីក្រុងបេរូត, (ទំព័រ ១៤៥)។ - អ័ស-ស៊ូហូប៊ុល វ៉ាប៊ីឡះ អាឡា ដារ៉ាអិហ៊ី អាល់ហាន់បាលីហ៍ (As-Suhub អាល់-Wabilah 'ala Dara'ih អាល់-Hanabilah)៖ រៀបរៀងដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ហូម៉ៃដ៍ អាន់-ណាចឌី បន្ទាប់មកជាអ្នកក្រុងម៉ាកកាស់, បោះពុម្ពដោយ មូអាស្សាសាតូរ រីសាលះ, (ភាគ ២/ទំព័រ ៤៩៧)។ - តាស៊ីលុល វ៉ាប៊ីឡះ លីមូរីឌី ម៉ាក់អេរ៉ាហ្វាត អាល់ហាន់បាលីហ៍ (Tashil អាល់-Wabilah li-Murid Ma'rifat អាល់-Hanabilah)៖ រៀបរៀងដោយ សាលីហ៍ ប៊ីន អាប់ឌុល អាហ្ស៊ីហ្ស អាល់អ៊ូសៃមីន, បោះពុម្ពដោយ មូអាស្សាសាតូរ រីសាលះ, (ភាគ ៣/ទំព័រ ១៥៦៧)។ - អាល់ម៉ាត់ដខុល អ៊ីឡា ម៉ាត់ហ្សាប៊ី អាល់អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាត់ ប៊ីន ហាន់បាល (អាល់-Madkhal ila Madhhab អាល់-អ៊ីម៉ាម Ahmad អ៊ីប៊ីន Hanbal)៖ រៀបរៀងដោយ អាប់ឌុល កូឌ័រ ប៊ីន អាហ៍ម៉ាត់ ប៊ីន បាដ្រាន, បោះពុម្ពដោយ មូអាស្សាសាតូរ រីសាលះ នៅទីក្រុងបេរូត, (ទំព័រ ៤៤៥)។ - ហ្វាហ៍រ៉ូស៊ុល ហ្វាហារ៉ូស (Fahras អាល់-Faharis)៖ រៀបរៀងដោយ អាប់ឌុល ហៃ អាល់កាតានី, បោះពុម្ពដោយ ដារុល ហ្គ័ររ៉ូប៊ី អាល់អ៊ីស្លាមី - បេរូត, (ភាគ ២/ទំព័រ ៧៣៧)។ - មូអូចាមុល មូអាល់លីហ្វីន (Mu'jam អាល់-Mu'allifin)៖ រៀបរៀងដោយ អ៊ូម៉ារ ប៊ីន រីដា កាហ៍ហាលះ, បោះពុម្ពដោយ ម៉ាក់តាបាតុល មូសាន់ណា នៅទីក្រុងបេរូត, (ភាគ ៥/ទំព័រ ១៤៧)។ - អាល់អាឡាម (អាល់-A'lam)៖ រៀបរៀងដោយ ខៃរូឌីន ប៊ីន ម៉ះមូដ អាល់ហ្សារីគលី, បោះពុម្ពដោយ ដារុល អ៊ីលមិ លីលម៉ាឡាយីន, (ភាគ ៣/ទំព័រ ៣១៤)។ - មូអូចាមូ មូសាន់ណាផាត អាល់ហាន់បាលីហ៍ (Mu'jam Musannafat អាល់-Hanabilah)៖ រៀបរៀងដោយ បណ្ឌិត អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាត-តូរីគី, (ភាគ ៥/ទំព័រ ៣៦៣)។ - អាល់អាន់វ៉ារុល ចាលីយ៉ះ ហ្វី មូកតាស័រ អាល់អាសបាត អាល់ហាលីប៊ីយ៉ះ (អាល់-Anwar អាល់-Jaliyyah fi Mukhtasar អាល់-Athbat អាល់-Halabiyyah)៖ រៀបរៀងដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) រ៉ាហ៊ីប អាត-តាបបាក។

អាល់ហ្សារីកាលី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជីដូនជីតារបស់លោកម្នាក់បានកើតនៅទីក្រុងបាលបិក (Baalbek) ទើបលោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «អាល់បាលី» (អាល់-Ba'li)។ លោកបានប្រសូត និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញនៅទីក្រុងដាម៉ាស (Damascus) ហើយបានទទួលមរណភាពនៅទីក្រុងអាឡិបប៉ូ (Aleppo)។ ការប្រសូត និងការលូតលាស់របស់លោក៖ លោកបានប្រសូតនៅពេលព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ ទី១២ ខែជូម៉ាឌី អាល់អូឡា ឆ្នាំ១១១០ នៃគ.ស.ហ (១១១០ ហ.ស)។ លុះដល់វ័យដែលលោកចាប់ផ្តើមចេះពិចារណា លោកក៏បានរៀនអានគម្ពីរគួរអានរហូតដល់ចប់សព្វគ្រប់ជាមួយបិតារបស់លោកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។ បន្ទាប់មក លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាស្វែងរកចំណេះដឹងនៅឆ្នាំ១១២០ នៃគ.ស.ហ។ លោកបានរៀនមុខវិជ្ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវេយ្យាករណ៍អារ៉ាប់ (ណាហ្វ) និងនីតិសាស្ត្រ (ហ្វិកហ៍) ជាមួយលោកគ្រូ អាវ៉ាដ អាល់ហាន់បាលី អាល់ណាប៊ូលស៊ី។ លោកបានបន្តសិក្សាជាមួយលោកគ្រូនេះអស់រយៈពេលប្រហែល២០ឆ្នាំ ហើយលោកគ្រូនេះគឺជាគ្រូដំបូងបង្អស់ដែលលោកបានទទួលចំណេះដឹងពី។ នៅពេលដែលបិតារបស់លោកបានទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ១១២២ នៃគ.ស.ហ លោកបានបន្តសិក្សានៅក្នុងថ្នាក់របស់លោកគ្រូ អាប់ប៊ូ អាល់ម៉ាវ៉ាហ៊ីប អាល់ហាន់បាលី លើមុខវិជ្ជានីតិសាស្ត្រ (ហ្វិកហ៍) និងហាឌីស អស់រយៈពេលប្រហែល៥ឆ្នាំ។ លោកក៏បានសិក្សានៅក្នុងថ្នាក់របស់លោកគ្រូ អាប់ឌុល កូឌ័រ អាល់តាហ្គ្លីប៊ី លើមុខវិជ្ជាហាឌីស, ហ្វិកហ៍, វេយ្យាករណ៍, ច្បាប់មរតក (ហ្វារ៉ាអ៊ីដ), គណិតវិទ្យា, មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃនីតិសាស្ត្រ (អ៊ូស៊ូល) និងមុខវិជ្ជាដទៃទៀត អស់រយៈពេល១៥ឆ្នាំ ហើយលោកគ្រូក៏បានផ្តល់សិទ្ធិ (អ៊ីចាហ្សាហ៍) ជាទូទៅដល់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សានៅជាមួយចៅប្រុសរបស់លោកគ្រូ គឺអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើម ស៊ៃឃ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ាវ៉ាហ៊ីប អស់រយៈពេលប្រហែល៩ឆ្នាំ លើមុខវិជ្ជាហាឌីស និងហ្វិកហ៍ ហើយលោកគ្រូក៏បានផ្តល់សិទ្ធិ (អ៊ីចាហ្សាហ៍) ដល់លោកផងដែរ។ លោកបានចូលរួមក្នុងថ្នាក់របស់ស៊ៃឃ៍ អាប់ឌុល ហ្គានី អាល់ណាប៊ូលស៊ី លើការបកស្រាយគម្ពីរគួរអាន (តាហ្វស៊ីរ) របស់អាល់បៃដាវី, មុខវិជ្ជាហ្វិកហ៍, ភាសាអារ៉ាប់ និងមុខវិជ្ជាដទៃទៀត ដោយលោកបានសិក្សានៅជាមួយអស់រយៈពេលប្រហែល៨ឆ្នាំ ហើយលោកគ្រូក៏បានផ្តល់សិទ្ធិ (អ៊ីចាហ្សាហ៍) ជាទូទៅដល់លោកដោយផ្ទាល់ដៃ។ លោកបានសិក្សានៅជាមួយលោកគ្រូជាច្រើនរូបទៀតក្នុងសម័យកាលរបស់លោកក្រៅពីអ្នកដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ក្នុងនោះមានដូចជា៖ អ៊ីម៉ាម ស៊ៃឃ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់កាមីលី, អ្នកប្រាជ្ញ ស៊ៃឃ៍ អ៊ីលីយ៉ាស អាល់គូឌី, ស៊ៃឃ៍ អ៊ីស្មែល អាល់អាច្លូនី, ស៊ៃឃ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហាបាល, ស៊ៃឃ៍ អាហ្មេត អាល់មូនីនី, ស៊ៃឃ៍ អាលី កាហ្សបារ និងអ្នកដទៃទៀត។ លោកបានរៀនមុខវិជ្ជាច្បាប់មរតក (ហ្វារ៉ាអ៊ីដ) និងគណិតវិទ្យាពីស៊ៃឃ៍ មូស្តាហ្វា អាល់ណាប៊ូលស៊ី។ លោកបានទន្ទេញចាំគម្ពីរគួរអានជាមួយអ្នកជំនាញការអានគម្ពីរ (ការី) ដ៏ស្ទាត់ជំនាញ គឺស៊ៃឃ៍ អ៊ីប្រាហ៊ីម អាល់ឌីម៉ាសគី។ បន្ទាប់ពីលោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងអាឡិបប៉ូក្នុងឆ្នាំ១១៤៤ នៃគ.ស.ហ លោកបានសិក្សាជាមួយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមនៅទីនោះ និងអ្នកដែលបានមកដល់ទីក្រុងនោះ។ លោកបានស្ដាប់ការបង្រៀនហាឌីស «អាល់មូសាល់សាល់ ប៊ីល អូឡាវីយ៉ា» និងបានសិក្សាភាគច្រើននៃគម្ពីរ «សាហ៊ីហ៍ អាល់ប៊ូខូរី» ពីអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហាឌីសដ៏ឆ្នើម គឺស៊ៃឃ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាក៊ីឡា អាល់ម៉ាក់គី។

លោកបានសិក្សាផ្នែកតក្កវិទ្យា និងឧសូល (មូលដ្ឋានគ្រឹះនីតិសាស្ត្រ) មួយចំនួនជាមួយលោកគ្រូ សាលីហ៍ អាល់បស្រ៊ី ហើយបានសិក្សាផ្នែកឧសូល ទូហ៊ីត វេយ្យាករណ៍អារ៉ាប់ (ណាហ្វ) ក៏ដូចជាវិទ្យាសាស្ត្រអក្សរសាស្ត្រ (អាល់ម៉ាអានី និងអាល់បាយ៉ាន) មួយចំនួនទៀតជាមួយលោកគ្រូ មូហាំម៉ាដ អាល់ហាលីប៊ី ដែលគេស្គាល់ថាជា អាល់ហ្ស៊ូម៉ារ។ លោកបានចូលរួមស្តាប់ការបង្រៀនរបស់លោកគ្រូជាញឹកញាប់ក្នុងសៀវភៅ សហ៊ីហ៍ ប៊ូខូរី ហើយលោកបានរៀនផ្នែកកំណាព្យ (អារូដ) និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការប្រៀបធៀប (អ៊ីស្តេអារ៉ាត) ពីអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមគឺលោកគ្រូ កូស៊ីម អាល់បាក្រូច៊ី។ លោកគ្រូរបស់លោកមានចំនួនច្រើនរាប់មិនអស់។ លោកបានរស់នៅទីក្រុងអាឡិបប៉ូ (Halab) ដោយភាពទៀងត្រង់ សុភាពរាបសារ និងមានគុណធម៌។ លោកមានមនុស្សជាច្រើនដែលគោរពស្រឡាញ់លោក ដោយពួកគេបានជួយឧបត្ថម្ភជីវភាព និងតម្រូវការផ្សេងៗរបស់លោក ហើយលោកក៏បានរស់នៅទីនោះរហូតដល់ថ្ងៃដែលលោកទទួលមរណភាព។ - គ្រូរបស់លោក៖ លោក អាល់បាអ៍លី បានរៀបរាប់នៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោក (ម៉ាណារុល អ៊ីសអាដ) អំពីគ្រូៗដែលលោកបានសិក្សាជាមួយ ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះគឺជាបញ្ជីឈ្មោះដែលខ្ញុំបានចងក្រងនូវក្រុមមនុស្សដែលខ្ញុំមានកិត្តិយសបានជួប ហើយខ្ញុំទទួលបាននូវសេចក្តីសុខតាមរយៈការណែនាំ និងពរជ័យរបស់ពួកគេ។ ពួកគេគឺជាគ្រូៗរបស់ខ្ញុំ ដែលជាមេដឹកនាំដ៏ឆ្នើម និងជាអ្នកនាំផ្លូវដល់មនុស្សជាតិ ជាបង្គោលនៃអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងជាកំពូលនៃអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ ដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឱ្យពួកគេក្លាយជាផ្លូវដ៏ច្បាស់លាស់បំផុតសម្រាប់អ្នកស្វែងរកចំណេះដឹងនៃសាសនាដ៏បរិសុទ្ធ ហើយពួកគេគឺជាខ្សែកដ៏ថ្លៃថ្លា និងជាមកុដដ៏អស្ចារ្យបំផុតសម្រាប់សតវត្សរ៍ទីដប់ពីរនេះ»។ បន្ទាប់មកលោកបានបន្តថា៖ «ដោយសារការសរសើរចំពោះអល់ឡោះ ខ្ញុំបានជួបជាមួយគ្រូៗជាច្រើនដែលជាអ្នកស្រាវជ្រាវដ៏ពិតប្រាកដ និងជាអ្នកជំនាញដ៏ប៉ិនប្រសប់»។ បន្ទាប់មកលោកបានចាប់ផ្តើមរៀបរាប់ឈ្មោះ និងឋានៈរបស់ពួកគេ ដែលក្នុងនោះមាន៖

១- ស៊ៃខ៍ អ៊ីមាំ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាប៊ុល មូវ៉ាហ៊ីប អាល់ហាន់បាលី ជាមូហ្វទីនៃក្រុមហាន់បាលីនៅទីក្រុងដាម៉ាស ប្រទេសសាម។ ២- ស៊ៃខ៍ អល់អាំម៉ះ អាប់ឌុល ក្វាទ័រ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ អាតតាក់លីប៊ី អ្នកនិពន្ធសៀវភៅ៖ (នីលុល ម៉ាអា រ៉េប ប៊ីស៊ើរហ៊ី ដាលីលិត តាលីប)។ ៣- ស៊ៃខ៍ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ស៊ៃខ៍ អាហ្មាត់ ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហាន់បាលី ដែលល្បីល្បាញក្នុងនាមជា ខតីប។ ៤- ស៊ៃខ៍ អាប់ឌុល ហ្គានី អាន់ណាប៊ុលស៊ី។ ហើយលោកបានរៀបរាប់ពីអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតនៅទីក្រុងដាម៉ាស និងកន្លែងផ្សេងៗ ដែលលោកបានសិក្សាជាមួយ ជាប់តាម និងទទួលបានការអនុញ្ញាត (អ៊ីចាហ្សះ) ពីពួកគេ រហូតដល់លោកបានរៀបរាប់ពីអ្នកប្រាជ្ញចំនួន (៣៦) រូប សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេទាំងអស់គ្នា។ - ការកោតសរសើររបស់អ្នកប្រាជ្ញចំពោះរូបលោក៖ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនដែលបានសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់លោក បានកោតសរសើរចំពោះរូបលោក ក្នុងនោះមានដូចជា៖ អាប៊ុល ហ្វាត់ល៍ អាល់មូរ៉ាឌី (ស្លាប់ឆ្នាំ ១២០៦ ហ.ស) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ (ស៊ៃខ៍ អ្នកប្រាជ្ញដ៏ប្រសើរ និងជាអ្នកសុចរិត លោកជាអ្នកហ្វិកហ៍ដ៏ប៉ិនប្រសប់ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនានា ជាពិសេសគឺវិជ្ជាការអានគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន និងមុខវិជ្ជាដទៃទៀត)។ អ៊ីប៊ុន បាដ្រាន (ស្លាប់ឆ្នាំ ១៣៤៦ ហ.ស) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ (លោកជាអ្នកហ្វិកហ៍ដែលមានចំណេះដឹងចម្រុះ ជាអ្នកអក្សរសាស្ត្រ និងជាកវី)។ អាប់ឌុល ហៃ អាល់កាតានី (ស្លាប់ឆ្នាំ ១៣៨២ ហ.ស) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ (ស៊ៃខ៍ អ្នកប្រាជ្ញដ៏សុចរិត ជាអ្នកអានគម្ពីរ និងជាអ្នកមានខ្សែសង្វាក់នៃហាឌីស)។ អាល់ហ្គាហ្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ (កិច្ចការរបស់លោកកាន់តែធំធេង តម្លៃរបស់លោកកាន់តែខ្ពស់ កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោកកាន់តែល្បីល្បាញ ហើយឋានៈរបស់លោកកាន់តែមានតម្លៃ)។

បានមានប្រសាសន៍ដោយ អ៊ីបនូ ស៊ីតតី (ឆ្នាំ ១៣៧៩ ហ.ស) ថា៖ «លោកគឺជាអ៊ីម៉ាំ អ្នកប្រាជ្ញដែលប្រតិបត្តិតាមចំណេះដឹង ជាអ្នកអក្សរសាស្ត្រដ៏ប៉ិនប្រសប់ ជាអ្នកជំនាញហ្វិកហ៍ (នីតិសាស្ត្រឥស្លាម) ជាអ្នកអានគម្ពីរគួរអាន (កូរី) និងជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមដែលចេះដឹងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ»។ - ស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក៖ លោកមានស្នាដៃនិពន្ធជាច្រើន និងចម្រុះ ដែលខ្លះត្រូវបានបោះពុម្ព ខ្លះជាសាត្រាស្លឹករឹត និងខ្លះទៀតបានបាត់បង់។ ក្នុងចំណោមនោះមាន៖ ១ - មីណារុល អ៊ីសអាត ហ្វី តូរ៉ុកគីល អ៊ីស្ណាដ។ ២ - មុកតាស័រ អាល់-ចាមីអ៊ុល សហ្គីរ (សង្ខេបនៃសៀវភៅ អាល់-ចាមីអ៊ុល សហ្គីរ របស់ អ៊ីម៉ាំ ស៊ូយូទី) ដែលលោកបានដាក់ឈ្មោះថា៖ (នូរុល អាក់បារ វ៉ារ៉ូឌុល អាប់រ៉ារ ហ្វី ហាឌីសិន ណាប៊ីយីល មូស្តាហ្វល់ មុកតារ)។ ៣ - ស៊ើរហ៍ មុកតាស័រ អាល់-ចាមីអ៊ុល សហ្គីរ (ការពន្យល់សង្ខេបនៃសៀវភៅ អាល់-ចាមីអ៊ុល សហ្គីរ) ដែលលោកបានដាក់ឈ្មោះថា៖ (ហ្វាត់ហុល សាតតារ វ៉ាកាសហ្វុល អាស់តារ)។ ៤ - អាន់នូរុល វ៉ាមីដ ហ្វី អ៊ីលមិល ហ្វារ៉ាអ៊ីឌ (ពន្លឺភ្លឺថ្លាក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រមរតក)។ ៥ - អាល់-ចាមីអ៊ុ លីឃុតប៊ីល ចាវ៉ាមីអ៊ិ (ការប្រមូលផ្តុំនៃធម្មទេសនាថ្ងៃសុក្រ) និងសៀវភៅសង្ខេបរបស់វាដែលមានឈ្មោះថា៖ អាន់នូរុល ល៉ាមីអ៊ិ។ ៦ - រីហ្លះ (កំណត់ហេតុធ្វើដំណើរ) ដែលលោកបានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ មីណារុល អ៊ីសអាត ថា៖ «ខ្ញុំបានរៀបរាប់នៅក្នុងនោះនូវអ្វីដែលខ្ញុំបានឃើញក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើររបស់ខ្ញុំ អំពីភាពអស្ចារ្យនៃដីគោក និងសមុទ្រ»។ ៧ - កាសហ្វុល មូខូដតារ៉ាត ហ្វី ស៊ើរហ៊ី អាក់ស្តារិល មុកតាសារ៉ាត។ ៨ - ដ៊ីវ៉ាន ស៊ីអ៊ិរ (បណ្តុំកំណាព្យ) ដែលលោក មូរ៉ាឌី បាននិយាយថា៖ «លោកមានបណ្តុំកំណាព្យដ៏ពីរោះ ដែលផ្ទុកទៅដោយអត្ថន័យដ៏ទន់ភ្លន់»។ ៩ - មាច្នាល់ សាម៉ារ៉ាត ដែលលោកបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅ មីណារុល អ៊ីសអាត ថាវាជាសៀវភៅសង្ខេបនៃសៀវភៅពន្យល់របស់លោកដែលមានឈ្មោះថា កាសហ្វុល មូខូដតារ៉ាត។ ១០ - ប៊ូលូហុល កូស៊ីដ ចុល្លុល ម៉ាកូស៊ីដ។ ១១ - អាន់ឌូរ៉ាតុល មូឌីយ៉ះ ហ្វី អ៊ីខ្តីសារិ រ៉ូហ៊ីប៊ីយ៉ះ (ជាកំណាព្យសង្ខេបនៃសៀវភៅ រ៉ូហ៊ីប៊ីយ៉ះ)។ ១២ - ណ័រមូ អាល់-អាជូរូម៊ីយ៉ះ (កំណាព្យសង្ខេបនៃសៀវភៅ អាល់-អាជូរូម៊ីយ៉ះ)។ ១៣ - អារីសាលាតុល ហាលីប៊ីយ៉ះ ហ្វី អ៊ីខ្តីសារិ អាល់-អាជូរូម៊ីយ៉ះ និងសៀវភៅពន្យល់របស់វាដែលមានឈ្មោះថា៖ អាល់-កូតុអ៊ុល ហ្សាហ្សាហាប៊ីយ៉ះ។

១៤ - ប៊ីដាយ៉ាតុល អាប៊ីដ វ៉ា ក៊ីហ្វាយ៉ាត៊ុល ហ្សាហ៊ីដ (១) ដែលជាសៀវភៅរបស់យើងនេះ។ - ការទទួលអនិច្ចកម្មរបស់លោក៖ លោកបានទទួលអនិច្ចកម្មនៅទីក្រុងអាឡែប (Aleppo) ក្នុងឆ្នាំ ១១៩២ នៃគ.ស.ហ (១១៩២ ហ.ស)។ សូមអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ប្រទានមេត្តាធម៌ដ៏ទូលំទូលាយដល់រូបលោក។ _________ (១) ត្រូវបានបោះពុម្ពដោយមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់ស្ហៃខ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ណាស៊ីរ អាល់-អាជមី តាមរយៈគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ព ដារុល បាសាយីរ អាល់-អ៊ីស្លាមីយ៉ា ក្នុងឆ្នាំ ១៤១៧ ហ.ស ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៩៩៧ គ.ស។

វិធីសាស្ត្រនៃការធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ (តាហ្កីក) ១- យើងបានផ្អែកលើសាត្រាស្លឹករឹតតែមួយគត់ ដែលជាច្បាប់ចម្លងដោយស្នាដៃរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់ រួមជាមួយការពន្យល់ (ស៊ើរហ៍) ហើយយើងបានប្រើប្រាស់ច្បាប់បោះពុម្ពជាជំនួយនៅពេលចាំបាច់។ ២- យើងបានផ្ទៀងផ្ទាត់អាយ៉ាត់គម្ពីរគួរអាន និងបានធ្វើការដកស្រង់ហាឌីសដោយសង្ខេប ដើម្បីឱ្យសមស្របទៅនឹងខ្លឹមសារនៃសៀវភៅសង្ខេបនេះ។ ៣- យើងបានកំណត់រូបសញ្ញា និងសូរសព្ទនៃពាក្យទាំងអស់នៅក្នុងអត្ថបទ ដោយផ្អែកលើសៀវភៅភាសា និងវចនានុក្រមនានា។ ៤- យើងបានពន្យល់ពាក្យដែលយើងយល់ថាចាំបាច់ត្រូវមានការពន្យល់ ដោយផ្អែកលើប្រភពដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត។ ជាទូទៅ យើងបានផ្អែកលើអ្វីដែលលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ប៊ី ហ្វាត់ហ៍ អាល់បាអ៍លី (ទទួលមរណភាពឆ្នាំ ៧០៩ ហ.ស) ដែលជាម្ចាស់សៀវភៅ (អាល់មុតតឡូ អះឡា អាល់ហ្វាហ្ស៊ី អាល់មុគនិអ៍) បានលើកឡើង ដោយសារលោកគឺជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមផ្នែកភាសា និងផ្នែកហ្វិកហ៍នៃមហ្សហាបហាំបាលី។ ប្រសិនបើមិនមាននៅក្នុងនោះទេ យើងបានប្រើប្រាស់ប្រភពពីសៀវភៅភាសា វចនានុក្រម និងសៀវភៅពន្យល់ពាក្យកម្រផ្សេងៗទៀត។ ៥- យើងបានរៀបចំបញ្ហានានានៅក្នុងសៀវភៅ ដើម្បីឱ្យអ្នកអានងាយស្រួលយល់ដឹងអំពីបញ្ហា សាខា និងផ្នែកនានារបស់វា តាមរបៀបដូចខាងក្រោម៖ - យើងបានដាក់សញ្ញា (*) នៅពីមុខរាល់បញ្ហាដាច់ដោយឡែកមួយ។ - ប្រសិនបើបញ្ហានោះមានសាខា យើងបានដាក់សាខានីមួយៗនៅមួយបន្ទាត់ក្រោមបញ្ហាមេ ហើយដាក់សញ្ញា (-) នៅពីមុខសាខានោះ។ - ប្រសិនបើបញ្ហានោះមានប្រភេទ លក្ខខណ្ឌ សសរស្តម្ភ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា យើងបានដាក់លេខក្នុងវង់ក្រចកនៅពីមុខប្រភេទនីមួយៗ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នានោះ ឧទាហរណ៍៖ [១]។ - ប្រសិនបើអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងនូវបញ្ហាមួយចំនួន រួចបានបញ្ជាក់ពីសេចក្តីសម្រេច (ហ៊ូកុំ) សម្រាប់បញ្ហាទាំងអស់នោះនៅពេលក្រោយ៖ យើងបានដាក់បញ្ហានីមួយៗនៅមួយបន្ទាត់ ហើយដាក់សញ្ញា (-) នៅពីមុខបញ្ហានីមួយៗ តាមរបៀបដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ រួចយើងបានដាក់សេចក្តីសម្រេចដែលបានលើកឡើងនោះនៅមួយបន្ទាត់ដោយគ្មានសញ្ញាអ្វីនៅពីមុខ ដើម្បីបង្ហាញថា សេចក្តីសម្រេចនេះគឺសម្រាប់បញ្ហាទាំងអស់ដែលបានរៀបរាប់ពីមុន។ ៦- យើងបានសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់អ្នកនិពន្ធដោយផ្អែកលើប្រភពឯកសារនានា ហើយយើងបានណែនាំអំពីសៀវភៅនេះនៅក្នុងផ្នែកសេចក្តីផ្តើមនៃការស្រាវជ្រាវ។

ការពិពណ៌នាអំពីសាត្រាស្លឹករឹតដែលត្រូវបានជ្រើសរើស ក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់សៀវភៅសង្ខេបដ៏មានពរនេះ យើងបានពឹងផ្អែកលើសាត្រាស្លឹករឹតតែមួយគត់នៃសៀវភៅ (ប៊ូឡូហ្គុល កាស៊ីដ ជុល ម៉ាកាស៊ីដ លីសហ៍ ប៊ីដាយ៉ាទុល អាប៊ីដ វ៉ាកាហ្វាយ៉ាទុល ហ្សាហ៊ីដ) ដែលជាការពន្យល់យ៉ាងសង្ខេប និងងាយយល់ដោយអ្នកនិពន្ធនៃសៀវភៅដើមផ្ទាល់។ វាគឺជាច្បាប់ចម្លងដែលថតចេញពីបណ្ណាល័យ អាហ្សាហ៊ីរីយ៉ា (អាល់-Zahiriyah) ដែលមានលេខកូដ (៣៣៧៩១) មានចំនួន (៦៣ ទំព័រ) ហើយក្នុងមួយទំព័រមាន (១៥ បន្ទាត់) ដែលសរសេរដោយអក្សរណាស៊ី (Naskh) ធម្មតា។ យើងបានកំណត់យកតែសាត្រាស្លឹករឹតនេះសម្រាប់ធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ ដោយសារមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖ ១- វាគឺជាសាត្រាស្លឹករឹតដែលសរសេរដោយដៃរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់។ នៅផ្នែកចុងបញ្ចប់នៃសៀវភៅ លោកបានសរសេរថា៖ «បានពោលវាដោយមាត់របស់លោក ហើយបានសរសេរវាដោយប៊ិចរបស់លោក គឺខ្ញុំបាទអ្នកដែលត្រូវការសេចក្តីមេត្តាពីអល់ឡោះដ៏សប្បុរស អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាហ្មេត ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហាន់បាលី អាល់ខាល់វ៉ាទី បន្ទាប់មកអាល់កូឌីរី អាល់ឌីម៉ាសគី បន្ទាប់មកអាល់ហាលីប៊ី សូមអល់ឡោះអភ័យទោសដល់លោក ដល់ឪពុកម្តាយរបស់លោក ដល់គ្រូរបស់លោក ដល់ពូរបស់លោក និងដល់អ្នកដែលបានសូមពរឱ្យលោកទទួលបានការបញ្ចប់ជីវិតដ៏ល្អ។ ការសរសើរទាំងឡាយចំពោះអល់ឡោះសម្រាប់ការបញ្ចប់ដ៏ល្អនេះ ហើយសូមឱ្យសឡាត និងសន្តិភាពមានចំពោះបុគ្គលដ៏ប្រសើរបំផុតនៃមនុស្សជាតិ»។ សាត្រាស្លឹករឹតប្រភេទនេះ គឺជាប្រភេទខ្ពស់បំផុតនៃសាត្រាស្លឹករឹតទាំងអស់។ នៅពេលដែលអ្នកស្រាវជ្រាវសៀវភៅណាមួយបានជួបប្រទះនឹងសាត្រាស្លឹករឹតបែបនេះ គឺលោកតែងតែពេញចិត្តនឹងវាដោយមិនចាំបាច់ត្រូវការសាត្រាស្លឹករឹតដទៃទៀតឡើយ ដូចដែលត្រូវបានដឹងនៅក្នុងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសម័យទំនើប។ ២- វាគឺជាសាត្រាស្លឹករឹតដែលពេញលេញ ច្បាស់លាស់ និងមានភាពល្អឥតខ្ចោះបំផុត។ អ្នកនិពន្ធថែមទាំងបានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងកែសម្រួលវាជាថ្មីម្តងទៀត ដែលបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះវា ដោយលោកបានសរសេរនៅផ្នែកចុងបញ្ចប់នៃគែមទំព័រថា៖ «បានផ្ទៀងផ្ទាត់ និងកែសម្រួលរួចរាល់»។ ៣- វាគឺជាសាត្រាស្លឹករឹតដែលសរសេរនៅពេលក្រោយ។ អ្នកនិពន្ធបានសរសេរនៅផ្នែកចុងបញ្ចប់ថា៖ «ខ្ញុំបានបញ្ចប់ការសរសេរព្រាងនេះនៅថ្ងៃអង្គារ ទី១០ នៃខែអាល់មូហារ៉ាំដ៏ពិសិដ្ឋ ដែលជាខែដំបូងនៃឆ្នាំ ១១៧១ នៃគ.ស.ហ (ឆ្នាំ ១១៧១ ហ.ស)។ គ្មានអំណាច និងកម្លាំងណាក្រៅពីអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងដ៏មហិមាឡើយ»។ ចំពោះសៀវភៅដើម (ម៉ាត់ន) គឺមានសាត្រាស្លឹករឹតមួយទៀតដែលសរសេរដោយ៖ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អូស្មង់ អាល់ ជូឡាជែល ដែលលោកបានចម្លងចេញពីស្នាដៃរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់។ ប៉ុន្តែសាត្រាស្លឹករឹតដែលយើងមាននៅក្នុងដៃគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ដោយសារវាជាស្នាដៃសរសេរដោយដៃរបស់អ្នកនិពន្ធផ្ទាល់ ដូច្នេះមិនចាំបាច់ត្រូវការសាត្រាស្លឹករឹតដទៃទៀតឡើយ ជាពិសេសនៅពេលដែលសាត្រាស្លឹករឹតដែលយើងបានជ្រើសរើសនេះ ត្រូវបានសរសេរនៅពេលក្រោយសាត្រាស្លឹករឹតមួយទៀត (ដោយសារមានការបញ្ជាក់ថា សាត្រាស្លឹករឹតរបស់ អាល់ ជូឡាជែល ត្រូវបានអ្នកនិពន្ធរបស់វាបញ្ចប់ការចម្លងនៅឆ្នាំ ១១៥៩ ហ.ស)។

គំរូនៃការចម្លងដោយដៃ (អក្សរផ្ចិត)

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ អ្នកប្រោសប្រណី អ្នកមេត្តាធម៌បំផុត។ សូមថ្វាយការសរសើរចំពោះអល់ឡោះ ដែលទ្រង់បានប្រទានការយល់ដឹងក្នុងសាសនាដល់បាវបម្រើណាដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ហើយទ្រង់បានជួយសម្រួលដល់អ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិទ្រង់ ឱ្យបានបំពេញការគោរពសក្ការៈ និងភាពត្រឹមត្រូវ។ សូមការសូឡាវ៉ាត់ និងសេចក្តីសុខសាន្ត ចូរមានចំពោះលោកម្ចាស់របស់យើង គឺព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលជាអ្នកដឹកនាំទៅកាន់ផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ និងចំពោះក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ក៏ដូចជាសហាបះរបស់លោក ដែលជាអ្នកដឹកនាំដ៏ថ្លៃថ្លា និងមានកិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយចំពោះអ្នកដែលដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ សូមឱ្យមានការសូឡាវ៉ាត់ដ៏ស្ថិតស្ថេរ និងបន្តរហូតដល់ថ្ងៃបរលោក។ បន្ទាប់មក៖ ខ្ញុំបានធ្វើការស្ទិខារ៉ោះ (ការសុំការណែនាំ) ចំពោះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ក្នុងការចងក្រងសៀវភៅសង្ខេបដែលមានប្រយោជន៍មួយ ដោយផ្តោតតែលើផ្នែកគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដាត) ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីជាការលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកដែលចង់រៀនសូត្រ និងជាការសម្រួលដល់អ្នកដែលចង់ស្វែងរកចំណេះដឹង ក្នុងផ្នែកហ្វិកហ៍របស់អ៊ីម៉ាមដ៏គួរឱ្យគោរព គឺអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាហ្មាត់ ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ហាន់បាល់។ ខ្ញុំបានដាក់ឈ្មោះសៀវភៅនេះថា៖ «ប៊ីដាយ៉ាតុល អាប៊ីដ វ៉ា ក៊ីហ្វាយ៉ាទុហ្ស ហ្សាហ៊ិដ» (ការចាប់ផ្តើមសម្រាប់អ្នកគោរពប្រតិបត្តិ និងភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកសន្តោស)។ ខ្ញុំសូមអង្វរករចំពោះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ សូមឱ្យសៀវភៅនេះទទួលបានការទទួលយក និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកគ្រប់គ្នាដែលបានសិក្សាវា ទាំងអ្នកសួរ និងអ្នកឆ្លើយ។ ពិតប្រាកដណាស់ ទ្រង់គឺជាអ្នកដែលគួរឱ្យសង្ឃឹម និងសប្បុរសបំផុត។

គម្ពីរស្ដីពីការធ្វើតូហារ៉ោះ (ការសម្អាតខ្លួន) វាគឺ៖ - ការបំបាត់ហាដាស (ភាពមិនស្អាតផ្នែកវិញ្ញាណ)។ - ការលុបបំបាត់ខាបាស (ភាពមិនស្អាតផ្នែករូបកាយ)។ ប្រភេទនៃទឹកមានបី៖ ទឹកតូហូរ (ទឹកស្អាតបរិសុទ្ធ), ទឹកតូហៀរ (ទឹកស្អាត), និងទឹកណាស៊ីស (ទឹកមិនស្អាត)។ [១] ទឹកតូហូរ (ទឹកស្អាតបរិសុទ្ធ)៖ គឺទឹកដែលនៅរក្សាស្ថានភាពដើមរបស់វា។ - វាស្អាតដោយខ្លួនឯង និងអាចប្រើសម្រាប់សម្អាតអ្វីផ្សេងបាន។ - អនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់បានគ្រប់ករណី។ [២] ទឹកតូហៀរ (ទឹកស្អាត)៖ - គឺទឹកដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពណ៌ ឬរសជាតិ ឬក្លិនរបស់វាច្រើន ដោយសារការលាយឡំជាមួយវត្ថុស្អាតផ្សេងទៀត។ - វាស្អាតដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែមិនអាចប្រើសម្រាប់សម្អាតអ្វីផ្សេងបានឡើយ។ - អនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់បាន លើកលែងតែ៖ - ការបំបាត់ហាដាស។ - ការលុបបំបាត់ខាបាស។ [៣] ទឹកណាស៊ីស (ទឹកមិនស្អាត)៖ គឺទឹកដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយសារភាពមិនស្អាត (ណាចាស៉ាស់) នៅក្នុងបរិមាណតិចតួចដែលមិនទាន់ដល់កម្រិតនៃការសម្អាតបាន។

- ការប្រើប្រាស់វា (ភាជន៍មាស និងប្រាក់) គឺហាមដាច់ខាត លើកលែងតែក្នុងករណីចាំបាច់បំផុត។ - ចំនួនទឹកច្រើន (កុលឡាតៃនី)៖ គឺចាប់ពីពីរពាង (កុលឡាតៃនី) ឡើងទៅ។ - ចំនួនទឹកតិច៖ គឺតិចជាងពីរពាង។ ចំនួនពីរពាងនេះ ស្មើនឹង ១០៧ រ៉តល៍ និងមួយភាគប្រាំពីរនៃរ៉តល៍ តាមខ្នាតក្រុងដាម៉ាស និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងខ្នាតនេះ។ - ភាជន៍ស្អាតគ្រប់ប្រភេទ៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ និងរក្សាទុក។ - លើកលែងតែភាជន៍ដែលធ្វើពីមាស និងប្រាក់។ ជំពូក៖ ការសម្អាតខ្លួន (អ៊ីស្ទីនចា) - អ៊ីស្ទីនចា៖ គឺការសម្អាតអ្វីដែលចេញពីទ្វារទាំងពីរ (ទ្វារធំ និងទ្វារតូច) ដោយប្រើទឹក ឬដុំថ្ម និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងថ្ម។ - វាជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាហ្ស៊ីប) សម្រាប់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលចេញមក លើកលែងតែ៖ ១. ខ្យល់ (ផោម)។ ២. អ្វីដែលស្អាត (មិនមែនជាវត្ថុមិនស្អាត)។ ៣. អ្វីដែលមិនធ្វើឱ្យប្រឡាក់។ - ការសម្អាតដោយប្រើដុំថ្ម (អ៊ីស្ទីជមារ) មិនមានសុពលភាពឡើយ លើកលែងតែ៖ ១. ជាវត្ថុស្អាត។ ២. ជាវត្ថុដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់បាន។ ៣. ជាវត្ថុស្ងួត។ ៤. ជាវត្ថុដែលអាចសម្អាតបាន។ - ការសម្អាតដោយប្រើដុំថ្ម ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា៖ គឺនៅសល់ស្នាមដែលមិនអាចសម្អាតចេញបានក្រៅពីប្រើទឹក។ ៥. លក្ខខណ្ឌរបស់វា៖ ត្រូវជូតយ៉ាងតិចបីដង ឬច្រើនជាងនេះរហូតដល់ស្អាត។ ៦. អ្វីដែលចេញមកនោះមិនត្រូវហូរហៀរហួសពីកន្លែងធម្មតារបស់វាឡើយ។ - ចំពោះការសម្អាតដោយទឹក៖ គឺត្រូវឱ្យកន្លែងនោះត្រឡប់មកស្អាតដូចដើមវិញ។ - ការប៉ាន់ស្មានថាស្អាត (ដោយការជឿជាក់) គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ ៧. និង ៨. ហាមដាច់ខាត៖ ការសម្អាតដោយប្រើលាមកសត្វ ឆ្អឹង និងអាហារ ទោះបីជាអាហារសម្រាប់សត្វក៏ដោយ។ - ការធ្វើវូឌូ និងតាយ៉ាំមុំ មិនមានសុពលភាពឡើយ ប្រសិនបើមិនទាន់បានធ្វើអ៊ីស្ទីនចា។ - ហាមដាច់ខាត៖ ១. ការអង្គុយយូរលើសពីតម្រូវការចាំបាច់។ ២. ការបន្ទោរបង់ក្នុងទឹក។

[៣] និងការនោម ឬបន្ទោរបង់៖ - នៅកន្លែងដែលមានមនុស្សប្រើប្រាស់។ - នៅលើផ្លូវដែលមានមនុស្សដើរឆ្លងកាត់។ - នៅក្រោមម្លប់ដែលមានប្រយោជន៍។ - និងនៅក្រោមដើមឈើដែលមានផ្លែផ្កាដែលគេត្រូវការ។ [៤] និងការបែរមុខ ឬបែរខ្នងទៅរកទិសគិប្លះ (ក្បះ) នៅទីវាល។ ជំពូក - ការប្រើស៊ិវ៉ាក (ដុសធ្មេញ) គឺជាស៊ូណាន់ (រឿងដែលគួរធ្វើ) គ្រប់ពេលវេលា។ - លើកលែងតែអ្នកដែលកំពុងถือសីល (សោម)៖ [១] បន្ទាប់ពីថ្ងៃត្រង់ (ហ្សាវ៉ាល) គឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក់រូហ៍)។ [២] ហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតមុនពេលថ្ងៃត្រង់ ដោយប្រើឈើស្រស់។ [៣] ហើយត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត (មូស្តាហាប់) ដោយប្រើឈើស្ងួត។ - ហើយអ្នកដែលដុសធ្មេញដោយមិនប្រើឈើ គឺមិនទទួលបានផលបុណ្យតាមបែបស៊ូណាន់ឡើយ។ - ហើយការប្រើស៊ិវ៉ាកកាន់តែមានសារៈសំខាន់នៅពេល៖ [១] មុនពេលសឡាត។ [២] មុនពេលអានគម្ពីរ។ [៣] មុនពេលធ្វើវូឌូ។ [៤] នៅពេលភ្ញាក់ពីគេង។ [៥] នៅពេលចូលក្នុងវិហារ (ម៉ាស៊ីត)។ [៦] នៅពេលមាត់មានក្លិនមិនល្អ ឬករណីស្រដៀងគ្នានេះ។ - ហើយជាស៊ូណាន់៖ - ការចាប់ផ្តើមដោយប្រើដៃស្តាំ ក្នុងការប្រើស៊ិវ៉ាក, ការធ្វើតូហូរ (សម្អាតខ្លួន), និងរាល់កិច្ចការទាំងអស់។ - ការលាបប្រេង។ - ការលាបកាហូល (ថ្នាំលាបភ្នែក)។ - ការមើលកញ្ចក់។ - ការប្រើទឹកអប់។ - ការកោរសក់ ឬរោមនៅកន្លែងសម្ងាត់។

- ការកាត់ពុកមាត់ឱ្យខ្លី។ - ការកាត់ក្រចក។ - ការដករោមក្លៀក។ - ការកាត់ស្បែកចុងលិង្គ (ឃីតាន) គឺចាំបាច់សម្រាប់ទាំងបុរស និងស្ត្រី នៅពេលឈានដល់វ័យពេញកំលោះក្រមុំ។ - ហើយការធ្វើនៅពេលនៅក្មេងគឺប្រសើរជាង។ ជំពូក៖ ការធ្វើវូឌូ (ការលាងសម្អាតខ្លួនសម្រាប់ធ្វើសឡាត) - វូឌូ៖ គឺការប្រើប្រាស់ទឹកដែលស្អាតបរិសុទ្ធ ទៅលាងលើសរីរាង្គទាំងបួន តាមរបៀបដែលបានកំណត់។ - ការពោលពាក្យ «ប៊ីស្មីលឡាហ៍» (ការបញ្ចេញឈ្មោះអល់ឡោះ) គឺចាំបាច់ (វ៉ាជីប)៖ [១] ក្នុងពេលធ្វើវូឌូ។ [២] ក្នុងពេលធ្វើហ្គូស្ល៍ (ការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន)។ [៣] ក្នុងពេលធ្វើតាយ៉ាំមុំ (ការប្រើដីជំនួសទឹក)។ [៤] ក្នុងពេលលាងដៃទាំងពីរ សម្រាប់អ្នកដែលទើបភ្ញាក់ពីដំណេកនៅពេលយប់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យបាត់បង់វូឌូ។ [៥] ក្នុងពេលលាងសព។ - ហើយចាំបាច់ត្រូវលាងដៃទាំងពីរសម្រាប់អ្នកដែលទើបភ្ញាក់ពីដំណេកនៅពេលយប់៖ - ចំនួនបីដង។ - ដោយមានចេតនា (នីយ៉ាត)។ - និងដោយពោលពាក្យ «ប៊ីស្មីលឡាហ៍»។ - លក្ខខណ្ឌនៃការធ្វើវូឌូមានប្រាំបីប្រការ៖ [១] ការដាច់នៃអ្វីដែលធ្វើឱ្យចាំបាច់ត្រូវធ្វើវូឌូ (ដូចជាការបន្ទោរបង់ ឬបត់ជើងតូចជាដើម)។ [២] ការមានចេតនា (នីយ៉ាត)។ - ហើយវាជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់រាល់ការសម្អាតខ្លួនតាមបែបសាសនា ក្រៅពីការលាងសម្អាតភាពកខ្វក់ (ណាចិស) និងអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា។ [៣] ការកាន់សាសនាឥស្លាម។ [៤] ការមានសតិបញ្ញា។ [៥] ការមានសមត្ថភាពបែងចែកខុសត្រូវ (តាំយីស)។ [៦] ការប្រើប្រាស់ទឹកដែលស្អាតបរិសុទ្ធ និងអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់បាន។ [៧] ការលុបបំបាត់អ្វីៗដែលរារាំងមិនឱ្យទឹកប៉ះដល់ស្បែក។

[៨] ការសម្អាតទ្វារធំ និងទ្វារតូច (អ៊ីស្ទីនចា)។ កាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) នៃវូឌូមាន ៦ ប្រការ៖ [១] លាងមុខ។ (ក្នុងនោះរួមបញ្ចូលទាំងការខ្ពុរមាត់ និងស្រង់ទឹកច្រមុះ)។ [២] លាងដៃទាំងពីរ រួមទាំងកែងដៃ។ [៣] ជូតក្បាលទាំងមូល។ (ក្នុងនោះរួមបញ្ចូលទាំងត្រចៀកទាំងពីរ)។ [៤] លាងជើងទាំងពីរ រួមទាំងកជើង។ [៥] ការតម្រៀបតាមលំដាប់លំដោយ។ [៦] ការធ្វើដោយបន្តបន្ទាប់គ្នា (មិនទុកឱ្យសរីរាង្គមុនស្ងួតសិនទើបលាងសរីរាង្គក្រោយ)។ កាតព្វកិច្ចទាំងពីរចុងក្រោយនេះ (ការតម្រៀប និងការធ្វើដោយបន្តបន្ទាប់) នឹងត្រូវលុបចោល (មិនចាំបាច់) ប្រសិនបើមានការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូស្ល៍)។ ជំពូក៖ ការជូតលើស្បែកជើង (ឃូហ្វ) និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នា ការជូតលើស្បែកជើង (ឃូហ្វ) និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នា គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបានដោយមានលក្ខខណ្ឌ ៧ ប្រការ៖ [១] ពាក់ស្បែកជើងនោះបន្ទាប់ពីបានធ្វើតូហារ៉ោះ (វូឌូ) ពេញលេញដោយប្រើទឹក។ [២] ស្បែកជើងនោះត្រូវបិទបាំងជិតនូវកន្លែងដែលត្រូវលាងក្នុងវូឌូ។ [៣] អាចដើរដោយស្បែកជើងនោះបានតាមទម្លាប់ធម្មតា។ [៤] ស្បែកជើងនោះអាចនៅជាប់នឹងជើងដោយខ្លួនឯងបាន (មិនរបូត)។ [៥] ស្បែកជើងនោះត្រូវតែជាវត្ថុដែលហាឡាល (អនុញ្ញាតតាមច្បាប់)។ [៦] ស្បែកជើងនោះត្រូវតែស្អាត (មិនប្រឡាក់ភាពកខ្វក់ដែលហាមឃាត់)។ [៧] ស្បែកជើងនោះមិនត្រូវស្តើងរហូតមើលឃើញស្បែកជើងខាងក្នុងឡើយ។ រយៈពេលនៃការជូត៖ - អ្នកដែលស្នាក់នៅផ្ទះ (មិនមែនអ្នកដំណើរ) និងអ្នកដំណើរដែលធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងមិនល្អ (អំពើបាប)៖ អាចជូតបានរយៈពេលមួយថ្ងៃមួយយប់ (គិតចាប់ពីពេលមានហាដាសក្រោយពេលពាក់)។ - អ្នកដំណើរដែលធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងត្រឹមត្រូវ (មិនមែនអំពើបាប)៖ អាចជូតបានរយៈពេលបីថ្ងៃបីយប់។ ករណីលើកលែង៖ ប្រសិនបើ៖ - បានជូតក្នុងពេលធ្វើដំណើរ រួចត្រឡប់មកស្នាក់នៅផ្ទះវិញ។ - ឬបានជូតក្នុងពេលស្នាក់នៅផ្ទះ រួចចេញដំណើរ។ - ឬមានការសង្ស័យអំពីពេលវេលាចាប់ផ្តើមជូត។ នោះមិនអាចជូតលើសពីរយៈពេលរបស់អ្នកស្នាក់នៅផ្ទះ (មួយថ្ងៃមួយយប់) បានឡើយ។ ការជូតលើបង់រុំរបួស (ចាប៊ីរ៉ោះ)៖ អនុញ្ញាតឱ្យជូតលើបង់រុំរបួសបាន ប្រសិនបើ៖ [១] បានបង់រុំរបួសនោះក្នុងស្ថានភាពដែលមានតូហារ៉ោះ (វូឌូ)។

[២] ហើយមិនលើសពីកម្រិតនៃតម្រូវការឡើយ។ - ប្រសិនបើវាលើសពីកម្រិតនោះ ឬបានបិទបង់នោះក្នុងស្ថានភាពដែលមិនមានភាពបរិសុទ្ធ (មិនទាន់មានវូឌូ) នោះចាំបាច់ត្រូវដោះវាចេញ។ - ប្រសិនបើខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ នោះត្រូវធ្វើតាយ៉ាំមុំ (Tayammum) ព្រមទាំងជូតលើអ្វីដែលបានបិទបង់ក្នុងស្ថានភាពដែលមានភាពបរិសុទ្ធ ទោះបីជាវាលើសពីកន្លែងដែលត្រូវការក៏ដោយ។ - ហើយ៖ [១] ប្រសិនបើផ្នែកខ្លះនៃសរីរាង្គដែលត្រូវលាងក្នុងវូឌូបានលេចចេញមក។ [២] ឬកើតមានអ្វីដែលតម្រូវឱ្យធ្វើហ្គូស៊ុល (ហ្គុស្ល់)។ [៣] ឬផុតកំណត់រយៈពេល (នៃការជូតលើស្រោមជើង ឬបង់)។ នោះវូឌូនឹងត្រូវបាត់បង់ (មិនមានសុពលភាព)។ ជំពូក - អ្វីដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់វូឌូមានប្រាំបីយ៉ាង៖ [១] អ្វីដែលចេញមកពីផ្លូវទាំងពីរ (ទ្វារធំ ឬទ្វារតូច) ដោយមិនកំណត់ថាជាអ្វី។ [២] ការចេញមកនៃ៖ - ទឹកនោម ឬលាមកពីផ្នែកផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ ទោះតិចឬច្រើន។ - ឬអ្វីផ្សេងពីនេះ ដូចជាការក្អួត ឬឈាម ប្រសិនបើវាមានបរិមាណច្រើនតាមការវាយតម្លៃរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ។ [៣] ការបាត់បង់ស្មារតី។ - លើកលែងតែការគេងលក់តិចតួចក្នុងស្ថានភាពឈរ ឬអង្គុយ។ [៤] ការងូតទឹកសព ឬផ្នែកណាមួយនៃសព។ [៥] ការបរិភោគសាច់អូដ្ឋ ទោះបីជាសាច់ឆៅក៏ដោយ។ - ជាការគោរពប្រតិបត្តិ (តាមបទបញ្ជា)។ - ដូច្នេះ វាមិនធ្វើឱ្យបាត់បង់វូឌូឡើយចំពោះ៖ (១) ផ្នែកផ្សេងទៀតនៃសាច់អូដ្ឋ។ (២) ការផឹកទឹកដោះអូដ្ឋ។ (៣) ការបរិភោគទឹកសម្លសាច់អូដ្ឋ។ [៦] ការប៉ះពាល់ប្រដាប់ភេទ៖ - របស់មនុស្ស។ - ដែលនៅជាប់នឹងរាងកាយ។ - ឬរន្ធគូថ។ - ទោះបីជាប៉ះសពដោយដៃក៏ដោយ។ - មិនរាប់បញ្ចូលការប៉ះ៖ - ពងស្វាស។ - ឬកន្លែងដែលប្រដាប់ភេទត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។ [៧] ការប៉ះពាល់រវាងបុរស និងស្ត្រី៖ - ដោយមានចំណង់។ - ដោយគ្មានអ្វីរាំងខ្ទប់។ - ទោះបីជាប៉ះដោយសរីរាង្គដែលដុះលើសក៏ដោយ។ [៨] ការធ្លាក់សាសនា (រីដដា)។ - រាល់អ្វីដែលតម្រូវឱ្យធ្វើហ្គូស៊ុល គឺតម្រូវឱ្យធ្វើវូឌូដែរ លើកលែងតែការស្លាប់ ព្រោះវាតម្រូវឱ្យធ្វើហ្គូស៊ុលតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនវូឌូទេ ប៉ុន្តែការធ្វើវូឌូគឺគ្រាន់តែជាស៊ូណាន់ (ការណែនាំ) ប៉ុណ្ណោះ។ - ហើយវាមិនបាត់បង់វូឌូឡើយដោយសារ៖ [១] ការនិយាយពាក្យហាមឃាត់។ [២] ការកាត់សក់ កាត់ក្រចក ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នានេះ។ - អ្នកណាដែលសង្ស័យលើភាពបរិសុទ្ធ ឬការបាត់បង់វូឌូរបស់ខ្លួន - ទោះបីជាមិនមែនក្នុងពេលសឡាតក៏ដោយ - ត្រូវប្រកាន់យកនូវអ្វីដែលខ្លួនមានភាពជឿជាក់ (ភាពប្រាកដប្រជា)។

ជំពូក៖ កត្តាដែលតម្រូវឱ្យធ្វើការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូស៊ូល) កត្តាដែលតម្រូវឱ្យធ្វើការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូស៊ូល) មាន ៧ ប្រការ៖ ១. ការផ្លាស់ទីនៃទឹកកាម៖ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់មានអារម្មណ៍ថាទឹកកាមបានផ្លាស់ទីចេញពីកន្លែងដើមរបស់វា ប៉ុន្តែគេបានទប់វាទុកមិនឱ្យចេញមកក្រៅ នោះការងូតទឹកសម្អាតខ្លួនគឺចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើ។ - ប្រសិនបើគេបានងូតទឹកសម្អាតខ្លួនរួចហើយ ទើបទឹកកាមនោះហូរចេញមកក្រៅដោយគ្មានអារម្មណ៍ត្រេកត្រអាល នោះគេមិនចាំបាច់ងូតទឹកសម្អាតខ្លួនជាថ្មីឡើយ។ ២. ការចេញនៃទឹកកាមតាមផ្លូវធម្មជាតិរបស់វា៖ ទោះបីជាវាចេញមកក្នុងលក្ខណៈជាឈាមក៏ដោយ។ - ការកំណត់យកអារម្មណ៍ត្រេកត្រអាល គឺសម្រាប់តែអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកដេកលក់ ឬអ្នកដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានេះប៉ុណ្ណោះ។ ៣. ការបញ្ចូលក្បាលលិង្គ (ហាសហ្វាហ៍)៖ - ត្រូវតែជាក្បាលលិង្គដើម។ - ឬទំហំស្មើនឹងក្បាលលិង្គ។ - ដោយគ្មានអ្វីរាំងខ្ទប់។ - ចូលទៅក្នុងទ្វារមាសដើម។ - ទោះបីជាចូលទៅក្នុងរន្ធគូថរបស់សត្វក៏ដោយ។ - ឬចូលទៅក្នុងសាកសពដែលគេអាចរួមភេទបាន។ - ទោះបីជាអ្នកដែលរួមភេទនោះកំពុងដេកលក់ក៏ដោយ។ ៤. ការចូលសាសនាឥស្លាមរបស់ជនមិនមែនមូស្លីម៖ ទោះបីជាអ្នកនោះធ្លាប់ជាអ្នកចាកចេញពីសាសនា (មូរតាត) ក៏ដោយ ឬទោះបីជាក្នុងអំឡុងពេលដែលគេនៅជាអ្នកមិនមែនមូស្លីម គេមិនទាន់មានកត្តាអ្វីដែលតម្រូវឱ្យងូតទឹកសម្អាតខ្លួនក៏ដោយ។ ៥. ការចេញនៃឈាមរដូវ។ ៦. ការចេញនៃឈាមក្រោយពេលសម្រាលកូន (នីហ្វាស)៖ - ដូច្នេះ ការសម្រាលកូនដែលគ្មានឈាមនីហ្វាសចេញមក គឺមិនតម្រូវឱ្យងូតទឹកសម្អាតខ្លួនឡើយ។ ៧. ការស្លាប់ (ក្នុងន័យគោរពប្រតិបត្តិ)៖ - លើកលែងតែ៖ (១) អ្នកស្លាប់ក្នុងសមរភូមិ (សាហ៊ីដ)។ (២) និងអ្នកដែលត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌។ - ទីលានសម្រាប់ធ្វើការអធិដ្ឋានថ្ងៃបុណ្យ (អ៊ីដ) មិនមែនជាវិហារអ៊ីស្លាម (ម៉ាស៊ីដ) ឡើយ ផ្ទុយពីការអធិដ្ឋានលើសាកសព (ជាន៉ាហ្សាហ៍)។ - ហើយការរកស៊ីដោយប្រើប្រាស់មុខរបរនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម គឺជារឿងដែលហាមឃាត់។

ជំពូក៖ លក្ខខណ្ឌនៃការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូស៊ូល) លក្ខខណ្ឌនៃការងូតទឹកសម្អាតខ្លួនមាន ៧ ប្រការ៖ ១. ការដាច់រដូវ ឬឈាមក្រោយសម្រាល (សម្រាប់អ្នកដែលត្រូវងូតទឹកដោយសារមូលហេតុនេះ)។ ២. ការតាំងចិត្ត (នីយ៉ាត់)។ ៣. ការកាន់សាសនាឥស្លាម។ ៤. ការមានសតិបញ្ញាពេញលេញ។ ៥. ការមានសមត្ថភាពបែងចែកល្អអាក្រក់ (តាមីស)។ ៦. ការប្រើប្រាស់ទឹកដែលស្អាត និងអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់បាន (ទឹកមូតហ័រ)។ ៧. ការសម្អាតអ្វីៗដែលរារាំងមិនឱ្យទឹកប៉ះដល់ស្បែក។ កាតព្វកិច្ចនៃការងូតទឹក (ហ្វ័រឌូ)៖ - ត្រូវឱ្យទឹកហូរជោកជាំពេញរាងកាយទាំងមូល។ - ត្រូវឱ្យទឹកហូរចូលក្នុងមាត់ និងច្រមុះ។ - ត្រូវឱ្យទឹកហូរដល់ផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រដាប់ភេទស្ត្រី ដែលលេចចេញមកនៅពេលអង្គុយបន្ទោរបង់។ - ការប៉ាន់ស្មានដោយការជឿជាក់ថាទឹកបានហូរជោកជាំពេញរាងកាយ គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ អ្នកណាដែលបានតាំងចិត្តងូតទឹកស៊ូណាន់ ឬងូតទឹកវ៉ាជីប (កាតព្វកិច្ច) គឺវាអាចជំនួសឱ្យការងូតទឹកម្យ៉ាងទៀតបាន។