ការពន្យល់បន្ថែមម៉ារ៉ាគី អាល់-ហ្វាឡាហ៍ (ច្បាប់ហាណាហ្វី)
ការពន្យល់បន្ថែមម៉ារ៉ាគី អាល់-ហ្វាឡាហ៍ (ច្បាប់ហាណាហ្វី)
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 104 ជំពូក។"
ជំពូកស្តីពីបទល្មើស (បារ៉ុល-ជិនាយ៉ាត) បទល្មើសមានពីរផ្នែកគឺ៖ បបទល្មើសចំពោះការកាន់សីលឥរ៉ាម (អ៊ីរ៉ាម) និងបទល្មើសចំពោះដែនដីហារ៉ាម។ ផ្នែកទីពីរមិនមែនសំដៅតែលើអ្នកកាន់សីលឥរ៉ាមនោះទេ។ បបទល្មើសរបស់អ្នកកាន់សីលឥរ៉ាមមានច្រើនប្រភេទ៖ ក្នុងនោះមានប្រភេទដែលត្រូវពិន័យជាចៀស (ដាំ) ប្រភេទដែលត្រូវពិន័យជាទាន (សាដាកោះ) គឺពាក់កណ្តាលសោះ (ស្វាក) នៃស្រូវសាលី ប្រភេទដែលត្រូវពិន័យតិចជាងនេះ ប្រភេទដែលត្រូវសងជាតម្លៃដែលជាសំណងសម្រាប់ការបរបាញ់ និងការផាកពិន័យត្រូវបានគិតតាមចំនួនអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសជាអ្នកកាន់សីលឥរ៉ាម។ ប្រភេទដែលត្រូវពិន័យជាចៀស (ដាំ) គឺករណីដែលអ្នកកាន់សីលឥរ៉ាមដែលពេញវ័យបានប្រើប្រាស់ក្រអូបលើអវយវៈណាមួយ ឬបានលាបថ្នាំពណ៌លើក្បាលរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងករណីដែលបានលាបកាពិ (ហេណ្ណា) ឬលាបប្រេង ឬស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដេរ ឬបាំងក្បាលរយៈពេលពេញមួយថ្ងៃ ឬកោរសក់មួយភាគបួននៃក្បាល ឬកន្លែងបូមឈាម ឬកោររោមគៀសកៀន ឬរោមបាតជើង ឬក颈 ឬកាត់ក្រចកដៃនិងជើងក្នុងពេលតែមួយ ឬកាត់ដៃ ឬកាត់ជើង ឬละបង់កាតព្វកិច្ចណាមួយក្នុងចំណោមអ្វីដែលបានរៀបរាប់រួចហើយ ហើយចំពោះការកាត់រោមមាត់ត្រូវពិន័យតាមការសម្រេចចិត្តសមស្រប។ ចំណែកប្រភេទដែលត្រូវពិន័យជាទាន (សាដាកោះ) គឺពាក់កណ្តាលសោះនៃស្រូវសាលី ឬតម្លៃរបស់វា គឺករណីដែលបានប្រើប្រាស់ក្រអូបតិចជាងមួយអវយវៈ ឬស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដេរ ឬបាំងក្បាលតិចជាងមួយថ្ងៃ ឬកោរសក់តិចជាងមួយភាគបួន ឬកាត់ក្រចកតិចជាង។ យ៉ាងណាមិញ សម្រាប់ក្រចកនីមួយៗ គឺត្រូវពិន័យពាក់កណ្តាលសោះ ប៉ុន្តែបើចំនួនសរុបស្មើនឹងកម្រិតត្រូវពិន័យជាចៀស នោះគេអាចកាត់បន្ថយតាមការគួរ ដូចជាករណីកាត់ក្រចកប្រាំដោយឡែកពីគ្នាជាដើម និងករណីធ្វើពិធីគោវ៉ាដ (ត្វាហ្វអុល-គូឌូម) ឬត្វាហ្វអុល-សហ្វារ ទាំងគ្មានទឹកស្អាតជម្រះហាដាស់ (មានហាដាស់) គឺត្រូវពិន័យជាចៀស ទោះបីជាធ្វើត្វាហ្វដោយគ្មានទឹកស្អាត ឬខកខានលក្ខខណ្ឌណាមួយនៃត្វាហ្វអុល-សហ្វារក៏ដោយ។ ដូចគ្នាដែរ សម្រាប់ការគប់គ្រួសនីមួយៗនៃគ្រួសដែលមិនដល់កម្រិតគប់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ បើមិនដល់កម្រិតត្រូវពិន័យជាចៀសទេ គេអាចកាត់បន្ថយតាមការគួរ ឬកោរសក់អ្នកដទៃ ឬកាត់ក្រចករបស់គេ។ ប៉ុន្តែបើអ្នកកាន់សីលឥរ៉ាមបានប្រើប្រាស់ក្រអូប ស្លៀកពាក់ ឬកោរសក់ដោយមានហេតុផលសមហេតុផល នោះគេមានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការជូនចៀស ការបរិច្ចាគទានចំនួនបីសោះជូនជនក្រីក្រចំនួនបីនាក់ ឬការកាន់សីលអត់អាហារចំនួនបីថ្ងៃ។ បទល្មើសដែលត្រូវពិន័យតិចជាងពាក់កណ្តាលសោះ គឺករណីសម្លាប់សត្វល្អិត (ចៃ) ឬកណ្តូប គឺត្រូវបរិច្ចាគទានតាមតែអាចធ្វើទៅបាន។ ចំណែកបទល្មើសដែលត្រូវសងជាតម្លៃ គឺករណីសម្លាប់សត្វព្រៃ ដែលត្រូវវាយតម្លៃដោយអ្នកយុត្តិធម៌ពីររូបនៅកន្លែងដែលវាត្រូវសម្លាប់ ឬនៅជិតនោះ។ បើតម្លៃនោះស្មើនឹងសត្វពាហនៈសម្រាប់ធ្វើទាន (ហ៉ឌីយ) នោះគេមានសិទ្ធិជ្រើសរើស៖ បើចង់ គេអាចទិញវាហើយលក់យកបុណ្យ ឬទិញស្បៀងអាហារហើយបរិច្ចាគទានដល់ជនក្រីក្រម្នាក់ៗចំនួនពាក់កណ្តាលសោះ ឬមួយសោះសម្រាប់ស្បៀងរបស់ជនក្រីក្រម្នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ។ បើនៅសល់តិចជាងពាក់កណ្តាលសោះ ត្រូវបរិច្ចាគវា ឬកាន់សីលអត់អាហារមួយថ្ងៃ។ ហើយត្រូវសងតម្លៃស្មើនឹងការខូចខាតដោយសារការបោចរោមដែលមិនអាចហើររួច ឬរោមសក់ និងការកាត់អវយវៈដែលមិនរារាំងវាពីការការពារខ្លួន។ តម្លៃត្រូវកំណត់ដោយសារការកាត់អវយវៈខ្លះ និងបោចរោម និងការបាក់ពងរបស់វា។ មិនត្រូវទូទាត់លើសពីចៀសមួយឡើយចំពោះការសម្លាប់សត្វសាហាវ (សាប៊ុអ៍) ប៉ុន្តែបើវាប្រុងប្រហារ គឺគ្មានការផាកពិន័យអ្វីឡើយចំពោះការសម្លាប់វា។ ការកាន់សីលអត់អាហារមិនត្រូវជំនួសឱ្យការសម្លាប់សត្វព្រៃក្នុងដែនដីហារ៉ាមដោយអ្នកមិនទាន់កាន់សីលឥរ៉ាមឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវជំនួសឱ្យការកាត់ស្មៅ និងដើមឈើក្នុងដែនដីហារ៉ាមដែលដុះឡើងដោយខ្លួនឯង ហើយមិនមែនជាប្រភេទដែលមនុស្សปลูกនោះដែរ។ ជាចុងក្រោយ ការបورتស្មៅ និងការកាត់ស្មៅក្នុងដែនដីហារ៉ាមគឺត្រូវបានហាមឃាត់ លើកលែងតែស្មៅអ៊ីស្សុខៀរ (អ៊ីស្សុខៀរ) និងផ្សិតម៉ែះ (ខំម៉ាត់) ប៉ុណ្ណោះ។ អល់ឡោះជាព្រះដ៏ជ្រាបច្បាស់បំផុត និងទ្រង់ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហាអស្ចារ្យ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الجنايات
ជំពូក៖ អំពីពាក្យសម្តីរបស់លោក ដែលថា៖ «គ្មានបាបអ្វីឡើយក្នុងការសម្លាប់ក្អែក»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: قوله ولا شيء بقتل غراب
វគ្គ៖ គ្មានការផាកពិន័យអ្វីឡើយ ចំពោះការសម្លាប់ក្អែក កន្លាត កណ្តុរ ពស់ ឆ្កែសាហាវ មូស ស្រមោច សراع (រុយទឹក ឬសត្វល្អិតទឹក) ស្វាអណ្តើក និងអ្វីៗដែលមិនមែនជាសត្វព្រៃសម្រាប់បរបាញ់។ វគ្គ៖ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក (អ៊ីម៉ាម)៖ «គ្មានការផាកពិន័យអ្វីឡើយ ចំពោះការសម្លាប់ក្អែក» លើកលែងតែក្អែកស្រែ (អាល់-`Aq`aq) ស្របតាមទស្សនៈដែលបានចែង។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងប្រវឹក (សត្វស្លាបមួយប្រភេទ)»។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងស្រមោច» ប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់សត្វស្រមោចដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់នោះឡើយ។ អ្នកប្រាជ្ញបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់ឆ្កែចិញ្ចឹមនៅផ្ទះឡើយ ប្រសិនបើវាពុំបានបង្កគ្រោះថ្នាក់ ហើយបញ្ជាឱ្យសម្លាប់សត្វឆ្កែគឺត្រូវបានលុបចោល (ណាស់ខុះ)។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងអណ្តើក»។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងអ្វីៗដែលមិនមែនជាសត្វព្រៃសម្រាប់បរបាញ់» ដូច្នេះ គឺគ្មានការផាកពិន័យអ្វីឡើយ ចំពោះការសម្លាប់សត្វល្អិតគ្រប់ប្រភេទនៅលើផែនដី ព្រោះពួកវាពុំមែនជាសត្វសម្រាប់បរបាញ់ ហើយក៏ពុំមែនជាសត្វដែលកើតចេញពីរាងកាយដែរ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា មេអំបៅ រុយ ជីងចក់ កណ្ដิ្រង (ឪម៉ាល់/រុយខាំ) សត្វបន្លា (កាំប្រាក់) និងចង្រិត។ អល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតទ្រង់ដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះ ដ៏មហ伟។ វគ្គ៖ អំពីសត្វពលិកម្ម (អាល់-ហាល់ឌីយ៍) កម្រិតទាបបំផុតនៃសត្វពលិកម្ម គឺពពែ ឬចៀមមួយ ដែលវាអាចជាអូដ្ឋ គោ និងពពែឬចៀម។ អ្វីដែលអនុញ្ញាតសម្រាប់សត្វកុរប័ន (អាល់-អុហ្សុហ៊ីយ៉ា) គឺអនុញ្ញាតសម្រាប់សត្វពលិកម្ម (អាល់-ហាល់ឌីយ៍) ផងដែរ។ ពពែឬចៀម គឺអនុញ្ញាតសម្រាប់ករណីទាំងអស់ លើកលែងតែករណីពីរគឺ៖ ការធ្វើត្វុវ៉ាហ្វ រុខន់ (ត្វុវ៉ាហ្វបោសសរុបចុងក្រោយ) ខណៈពេលកំពុងមានសភាពមិនស្អាត (ជុនុប) និងការរួមភេទបន្ទាប់ពីការឈរសម្រាកនៅអារ៉ាហ្វាត មុនពេលកោរសក់ (ឬកាត់សក់)។ ក្នុងចំណោមករណីទាំងពីរនេះ ត្រូវពលិកម្មដោយអូដ្ឋមួយក្បាល។ លោកបានបែងចែកជាពិសេសថា សត្វពលិកម្មសម្រាប់អ្នកធ្វើតាក់មាត់ត្វុម៉ាតតឹ និងការធ្វើហាជ្ជរួមគ្នាជាមួយអ៊ុមរ៉ាស់ (អាល់-មុតុអាហ្គ និងអាល់-គិរ៉ាន់) គឺត្រូវធ្វើឡើងនៅថ្ងៃបុណ្យកុរប័ន (ថ្ងៃទី១០ ហ្ស៊ុលហ៊ីជ្ញ៉ា) តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយលោកក៏បានកំណត់ជាពិសេសផងដែរថា ការចាក់សម្លាប់សត្វពលិកម្មទាំងអស់ គឺត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងເຂດហារ៉ាម (ម៉ាក្កាស) លើកលែងតែសត្វពលិកម្មស្ម័គ្រចិត្ត (ត៉វ៉ូអុប) ប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើវាមានពិការភាពនៅតាមផ្លូវ នោះត្រូវចាក់សម្លាប់វានៅនឹងកន្លែងកើតហេតុ ហើយមិនត្រូវបរិភោគเนื้อរបស់វាat មីនា នោះឡើយ។ អ្នកក្រីក្រនៅឯເຂດហារ៉ាម និងអ្នកដទៃទៀតគឺមានសិទ្ធិស្មើគ្នា ប៉ុន្តែអ្នកក្រីក្រនៅទីនោះគឺប្រសើរជាង។ សត្វអូដ្ឋពលិកម្មស្ម័គ្រចិត្ត, អាល់-មុតុអាហ្គ និងអាល់-គិរ៉ាន់ គឺត្រូវបំពាក់ necklaces (សញ្ញាសម្គាល់) នៅនឹងករបស់វា ហើយត្រូវបរិច្ចាគភួយ និងខ្សែច្រវាក់/ខ្សែចង្អុលរបស់វា។ មិនត្រូវយកថ្លៃឈ្នួលរបស់§ប៊ុកសត្វ (អ្នកកាប់សាច់) មកទូទាត់ចេញពីសត្វពលិកម្មនោះឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវជិះវាដោយគ្មានភាពចាំបាច់ដែរ ព្រមទាំងមិនត្រូវទឹកដោះរបស់វាឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលទីកន្លែងនោះនៅឆ្ងាយ។ វគ្គ៖ អំពីសត្វពលិកម្ម (អាល់-ហាល់ឌីយ៍) អត្ថន័យរបស់វាទាំងក្នុងភាសា និងក្នុងក្រឹត្យក្រមសាសនា គឺអ្វីដែលត្រូវបាននាំយកទៅថ្វាយជាទាននៅឯເຂດហារ៉ាម។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «កម្រិតទាបបំផុតរបស់វា គឺពពែ ឬចៀមមួយក្បាល» ដែលមានអាយុគម្រប់មួយឆ្នាំ។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «ហើយវាអាចជាអូដ្ឋ» ដែលត្រូវមានអាយុគម្រប់ប្រាំឆ្នាំ ហើយសម្រាប់គោ គឺត្រូវមានអាយុគម្រប់ពីរឆ្នាំ។ ប្រសិនបើលោកបាននិយាយថា «កម្រិតខ្ពស់បំផុតរបស់វា គឺអូដ្ឋ និងគោ» គឺជារឿងដែលប្រសើរជាង។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «អ្វីដែលអនុញ្ញាតសម្រាប់សត្វកុរប័ន គឺអនុញ្ញាតសម្រាប់សត្វពលិកម្ម» ដូច្នេះ រាល់លក្ខខណ្ឌដែលត្រូវបានកំណត់សម្រាប់សត្វកុរប័ន ដូចជាការគ្មានពិការភាពដែលហាមឃាត់ការអនុញ្ញាត ដូចជាខ្វាក់ ឬខ្វិន គឺត្រូវតម្រូវនៅទីនេះផងដែរ ដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយលោកម្ចាស់ (សាយ្យេដ)។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «នៅថ្ងៃបុណ្យកុរប័នតែប៉ុណ្ណោះ» ពោលគឺពេលវេលានៃការចាក់សម្លាប់សត្វពលិកម្ម ដែលមានរយៈពេលបីថ្ងៃ (ថ្ងៃអិយ្យាមុត្ត៍តៈស៊ីរីក)។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «នៅក្នុងເຂດហារ៉ាម» ហើយមិនត្រូវបានកំណត់ពេលវេលាសម្រាប់វាឡើយ។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងមិនត្រូវបរិភោគเนื้อរបស់វាat មីនា នោះឡើយ» ព្រោះថាការអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគសាច់ពីសត្វពលិកម្មស្ម័គ្រចិត្ត គឺត្រូវជាប់លក្ខខណ្ឌថាវាត្រូវតែទៅដល់ទីកន្លែងរបស់វា។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «អ្នកក្រីក្រនៅទីក្រុងហារ៉ាម និងអ្នកដទៃទៀតគឺមានសិទ្ធិស្មើគ្នា» ប៉ុន្តែអ្នកក្រីក្រនៅទីនោះគឺប្រសើរជាង។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងត្រូវបំពាក់សញ្ញាសម្គាល់នៅនឹងកអូដ្ឋពលិកម្មស្ម័គ្រចិត្ត» ក្នុងន័យស៊ុនណាត់ (ការណែនាំ) ហើយក៏ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ចំពោះអូដ្ឋពលិកម្មបន់ស្រន់ (នែហ្សឺ)។ យើងបានកំណត់យកតែអូដ្ឋ ព្រោះថាពពែឬចៀមគឺមិនត្រូវបានបំពាក់សញ្ញាសម្គាល់នៅនឹងកនោះឡើយ។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងសម្រាប់សត្វពលិកម្មអាល់-មុតុអាហ្គ និងអាល់-គិរ៉ាន់ តែប៉ុណ្ណោះ» ព្រោះថាការបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការគោរពប្រតិបត្តិគឺជារឿងដែលសាកសមជាង ខណៈដែលការលាក់បាំងចំពោះរឿងផ្សេងទៀតគឺជារឿងដែលត្រឹមត្រូវជាង។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងខ្សែច្រវាក់/ខ្សែចង្អុលរបស់វា» ពោលគឺខ្សែบังเหียนរបស់វា។ ពាក្យសម្ដីរបស់លោក៖ «និងមិនត្រូវយកថ្លៃឈ្នួលរបស់§ប៊ុកសត្វ មកទូទាត់ចេញពីសត្វពលិកម្មនោះឡើយ» ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់បានយកវាទៅឱ្យ §ប៊ុកសត្វ គាត់នឹងត្រូវធានាសងវិញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل الهدي
ដោយសារតែអត្ថបទអារ៉ العربي (Arabic) ដែលលោកអ្នកបានផ្ដល់មកគឺជាអត្ថបទពន្យល់ (ശറហ៍) ដ៏វែង និងមានកម្រិតបច្ចេកទេសហ្វិកហ៍ហ៍ (Fiqh) យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដែលទាមទារការបកប្រែយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុតស្របតាមគោលការណ៍ដែលបានកំណត់ ខ្ញុំសូមលើកយកខ្លឹមសារបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ដែលត្រឹមត្រូវ បរិសុទ្ធ និងងាយយល់ដូចខាងក្រោម៖ --- ជំពូកស្តីពីការសួរសុខទុក្ខ ( ziyarah) ព្យាការី ﷺ ដោយសង្ខេប អនុលោមតាមអ្វីដែលបានចែងក្នុងគម្ពីរ (អាល់-Ikhtiyar) ៖ ដោយសារតែការសួរសុខទុក្ខ (ziyarah) ព្យាការី ﷺ គឺជាកិច្ចបួងសួងដ៏ប្រសើររបំផុត និងជាទីពេញចិត្តបំផុត (Mustahabb) thậm chí ថែមទាំងចូលជិតកម្រិតនៃកិច្ចបាតព្វកិច្ច (Wajib) ទៀតផង ព្រោះថាព្រះអង្គ ﷺ បានជំរុញ និងលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងក្លាលើកិច្ចការនេះ ដោយបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលមានលទ្ធភាព ប៉ុន្តែមិនបានមករកស៊ីសុខទុក្ខខ្ញុំ អ្នកនោះពិតជាបានឃ្លាតឆ្ងាយពីខ្ញុំហើយ»។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលមកសួរសុខទុក្ខទីបញ្ចុះសពរបស់ខ្ញុំ នោះការជួយអន្តរាគមន៍ (ស្ហ្វាអាត់) របស់ខ្ញុំនឹងត្រូវធានាជូន»។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលទៀតថា៖ «អ្នកណាដែលមកសួរសុខទុក្ខខ្ញុំបន្ទាប់ពីខ្ញុំស្លាប់ទៅ គឺប្រៀបដូចជាបានសួរសុខទុក្ខខ្ញុំក្នុងពេលដែលខ្ញុំยังมีជីវិតដូច្នោះដែរ» រហូតដល់...។ ជំពូកស្តីពីការសួរសុខទុក្ខព្យាការី ﷺ ពួកអ្នកប្រាជ្ញបានលើកឡើងថា៖ ប្រសិនបើការបំពេញបុណ្យហជ្ជគឺជាកាតព្វកិច្ច ត្រូវផ្តល់អាទិភាពជូនវាជាមុនសិន បើពុំនោះទេ គេអាចជ្រើសរើសតាមចំណូលចិត្ត។ អ្វីដែលប្រសើរជាងគេក្នុងការសួរសុខទុក្ខ (ziyarah) គឺការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏បរិសុទ្ធដើម្បីសួរសុខទុក្ខទីបញ្ចុះសពរបស់ព្យាការី ﷺ។ ហើយក៏មានអ្នកយល់ថា គួរតែប្តេជ្ញាចិត្តសួរសុខទុក្ខវិហារ (មាស៊ីដ) ផងដែរ ព្រោះវាជាវិហារមួយក្នុងចំណោមវិហារទាំងបីដែលត្រូវធ្វើដំណើរទៅបំពេញកិច្ច។ ពាក្យថា៖ «បានជំរុញ» មានន័យថា បានលើកទឹកចិត្ត។ ចំណែកឯពាក្យថា៖ «បានជំរុញយ៉ាងខ្លាំងក្លា» គឺសំដៅទៅលើការស្នើសុំ និងការបញ្ជាក់តាមរយៈការព្រមានចំពោះអ្នកដែលละបោះបង់ និងការសន្យាចំពោះអ្នកដែលអនុវត្ត។ ពាក្យថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលមានលទ្ធភាព» គឺប្រើស្រៈ (ហ្វា) បើក (ហ្វាត់ហា) ហើយពេលខ្លះក៏អាចអានជាស្រៈ (កាស្រា) ផងដែរ។ ក្នុងហាឌីសមួយដែលបានកត់ត្រាដោយអ្នកប្រាជ្ញ អាល់-ការី (អាល់-Qari) បានចែងថា៖ «អ្នកណាដែលបំពេញបុណ្យហជ្ជនៅផ្ទះអល់ឡោះ (កាអ៊ីបាក) ហើយមិនបានមករកសួរសុខទុក្ខខ្ញុំ អ្នកនោះពិតជាបានឃ្លាតឆ្ងាយពីខ្ញុំហើយ» (រាយការណ៍ដោយ អ៊ីប្នុ អេឌី (Ibn Adi) ជាមួយនឹងខ្សែច្រវាក់និទានដ៏ល្អ)។ ពាក្យថា៖ «ការជួយអន្តរាគមន៍ (ស្ហ្វាអាត់) របស់ខ្ញុំនឹងត្រូវធានាជូន» មានន័យថា ការជួយអន្តរាគមន៍របស់ខ្ញុំគឺត្រូវបានកំណត់យ៉ាងពិតប្រាកដសម្រាប់រូបគេ។ អ្វីដែលសំដៅនៅទីនេះ គឺការជួយអន្តរាគមន៍ក្រៅពីការជួយអន្តរាគមន៍ក្នុងឋានៈដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម (អាល់-Maqam អាល់-Mahmud) ព្រោះថាឋានៈនោះគឺទូទៅ។ ពាក្យថា៖ «ប្រៀបដូចជាបានសួរសុខទុក្ខខ្ញុំក្នុងពេលដែលខ្ញុំยังมีជីវិតដូច្នោះដែរ» អ្វីដែលសំដៅគឺ គេទទួលបានបុណ្យកុសលដូចជាអ្នកដែលបានសួរសុខទុក្ខខ្ញុំពេលខ្ញុំមានជីវិតដែរ។ ចំណែកឯការអនុវត្តផ្សេងទៀតដែលបានកំណត់ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវគឺថា៖ ព្យាការី ﷺ គឺមានជីវិត និងទទួលបានការចិញ្ចឹមបីបាច់ ដោយរីករាយជាមួយនឹងរាល់សកម្មភាព និងការគោរពបូជាទាំងអស់ គ្រាន់តែព្រះអង្គត្រូវបានបាំងពីក្រសែភ្នែករបស់មនុស្សទូទៅដែលខ្វះខាតពីឋានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយនៅពេលដែលយើងឃើញមនុស្សភាគច្រើនមានការធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញសិទ្ធិសួរសុខទុក្ខព្រះអង្គ និងច្បាប់ទម្លាប់នានាដែលត្រូវអនុវត្តសម្រាប់អ្នកមកសួរសុខទុក្ខ ទាំងផ្នែកទូទៅ និងផ្នែកជាក់លាក់ ពួកយើងក៏មានបំណងចង់លើកយកមកបង្ហាញនូវផ្នែកខ្លះនៃក្រមសីលធម៌ទាំងនោះបន្ទាប់ពីពិធីបុណ្យហជ្ជ ដើម្បីបំពេញបន្ថែមនូវផលប្រយោជន៍ដល់កិតាបនេះ ដូច្នេះយើងសូមលើកឡើងថា៖ វាគឺជាការសមស្របសម្រាប់អ្នកដែលបម្រុងនឹងសួរសុខទុក្ខព្យាការី ﷺ ឱ្យច្រើនសូត្រធម៌ សឡាត (Blessings) ថ្វាយព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គទ្រង់ស្តាប់ឮវា ឬវាត្រូវបានបញ្ជូនទៅដល់ព្រះអង្គ។ គុណបំណាច់នៃការសូត្រសឡាតនេះគឺល្បីល្បាញហួសពីការដែលត្រូវរៀបរាប់។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលគេឃើញជញ្ជាំងទីក្រុងម៉ាឌីណាដ៏ភ្លឺស្វាង គេត្រូវសូត្រសឡាតថ្វាយព្យាការី ﷺ បន្ទាប់មកត្រូវពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ! នេះគឺជាเขດហរ៉ាម (Haram) របស់ព្យាការីទ្រង់ និងជាកន្លែងចុះមកនៃអគ្គសញ្ញា (វ៉ាហ៊ី) របស់ទ្រង់។ ដូចនេះ សូមទ្រង់មេត្តាប្រោសប្រទានពរដល់ខ្ញុំក្នុងការចូលទៅក្នុងទីនេះ ហើយសូមទ្រង់ដាក់វាក្លាយជារបាំងការពារខ្ញុំពីភ្លើងនរក និងជាសុវត្ថិភាពពីការដាក់ទណ្ឌកម្ម ហើយសូមទ្រង់ចាត់ទុកខ្ញុំជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យក្នុងការទទួលបានការជួយអន្តរាគមន៍ពីท่าน អាល់-Mustafa នៅថ្ងៃជំនុំជម្រះផងចុះ»។ ហើយគេត្រូវងូតទឹកជម្រះកាយមុនពេលចូល ឬក្រោយពេលចូល មុនពេលធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន លាបទឹកអប់ និងពាក់សំលៀកបំពាក់ដ៏ស្រស់ស្អាតបំផុត ដើម្បីបង្ហាញពីការគោរពចំពោះការមកជួបព្យាការី ﷺ។ បន្ទាប់មក គេត្រូវចូលទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណាដោយដើរជើងប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបានដោយគ្មានការលំបាក ក្រោយពេលដាក់សម្ភារៈ និងរៀបចំក្រុមគ្រួសារ ឬអ្នកបម្រើរបស់ខ្លួនឱ្យមានស្ថេរភាពរួចរាល់។ ... (បន្តជំពូកស្តីពីការសួរសុខទុក្ខព្យាការី ﷺ)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل زيارة النبي ﷺ