ព្យាការី មូសា (Musa / Moses)

ស្តេចផារ៉អុង (Fir’awn) នៃប្រទេសអេស៊ីប គឺជាមហាក្សត្រចិត្តខ្មៅ មានអំនួតខ្លាំងក្លារហូតដល់ប្រកាសខ្លួនឯងជាព្រះ («ខ្ញុំគឺជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកអ្នក»)។ បន្ទាប់ពីបានយល់សុបិន្តថា នឹងមានកុមារប្រុសម្នាក់កើតចេញពីកូនចៅអ៊ីស្រាអែល (Bani Isra'il) ដែលនឹងមកបំផ្លាញរាជបល្ល័ង្ករបស់ទ្រង់ ផារ៉អុងបានចេញរាជសារបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ទារកប្រុសទាំងអស់របស់កូនចៅអ៊ីស្រាអែលជារៀងរាល់ពីរឆ្នាំម្តង។

នៅឆ្នាំដែលទារកប្រុសត្រូវសម្លាប់ ម្តាយរបស់ មូសា បានប្រសូតទារក មូសា។ ដោយមានការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ព្រះអល់ឡោះបានបញ្ជូនព្រះទ័យបំផុស (Wahyi) ទៅកាន់រូបនាង ៖

«ចូរអ្នកបំបៅដោះគេចុះ! ហើយនៅពេលដែលអ្នកភ័យខ្លាចចំពោះគេ ចូរអ្នកដាក់គេទៅក្នុងកន្ត្រក រួចបណ្តែតគេទៅក្នុងទន្លេ (នីល) ហើយកុំភ័យខ្លាច និងកុំសោកសៅឱ្យសោះ! ពិតណាស់ យើងនឹងនាំគេត្រឡប់មកកាន់អ្នកវិញ ហើយយើងនឹងធ្វើឱ្យគេក្លាយជាម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តារ៉សូល» (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-កសស: ៧)

កន្ត្រកទារក មូសា បានរអិលតាមខ្សែទឹកទន្លេនីល ចូលទៅកាន់ស្ទឹងមាត់ច្រកព្រះរាជវាំងផារ៉អុង។ លោកស្រី អាស៊ីយ៉ះ (Asiya - ភរិយារបស់ផារ៉អុង) បានឃើញទារក ហើយមានក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ក៏បានសុំអង្វរផារ៉អុងមិនឱ្យសម្លាប់ទារក និងទទួលយកមកចិញ្ចឹមជាកូនសុំ។ ដោយអច្ឆរិយភាពនៃអល់ឡោះ មូសា មិនព្រមបំបៅដោះស្ត្រីបំបៅដោះអេស៊ីបណាឡើយ រហូតដល់បងស្រីរបស់ មូសា បានណែនាំម្តាយបង្កើតរបស់គាត់ ឱ្យមកធ្វើជាស្ត្រីបំបៅដោះ ធ្វើឱ្យ មូសា បានត្រឡប់មកនៅក្នុងរង្វង់ដៃម្តាយបង្កើតវិញដោយសុវត្ថិភាព!

មូសា បានធំដឹងក្តីនៅក្នុងព្រះរាជវាំងផារ៉អុង ដោយទទួលបានការអប់រំ ភាពអង់កត និងកម្លាំងពលំយ៉ាងមាំមួន។ នៅថ្ងៃមួយ ពេលដើរក្នុងទីក្រុង មូសា បានឃើញបុរសជនជាតិអ៊ីស្រាអែលម្នាក់ កំពុងឈ្លោះប្រកែក និងត្រូវធ្វើបាបដោយបុរសជនជាតិអេស៊ីប (កុបទី) ម្នាក់។ នៅពេលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលស្រែកសុំជំនួយ មូសា បានដាល់បុរសជនជាតិអេស៊ីបម្នាក់ដៃ ដើម្បីឃាត់ ប៉ុន្តែដោយសារកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លា បុរសជនជាតិអេស៊ីបនោះបានដួលស្លាប់ភ្លាមៗ។

មូសា បានសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ ៖ «ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! ពិតណាស់ ខ្ញុំបានធ្វើបាបខ្លួនឯង ដូច្នេះសូមទ្រង់មេត្តាអភ័យទោសឱ្យខ្ញុំផង!»។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ បុរសម្នាក់បានមកប្រាប់ មូសា ដោយសម្ងាត់ថា ពួកមន្ត្រីរាជវាំងកំពុងរៀបចំផែនការចាប់ខ្លួន និងសម្លាប់គាត់។ មូសា ក៏បានភៀសខ្លួនចាកចេញពីប្រទេសអេស៊ីប ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់វាលខ្សាច់យ៉ាងស្ងាត់ជ្រងំ រហូតដល់ទីក្រុង មេឌាន (Madyan)។

នៅទីក្រុងមេឌាន មូសា បានជួយស្រោចទឹកសត្វពពែឱ្យកូនស្រីពីរនាក់របស់ ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ (Shu'ayb) ដោយភាពទន់ភ្លន់ និងស្មោះត្រង់។ ព្យាការី ស្ហ៊ូអៃ បានអញ្ជើញ មូសា មកកាន់ផ្ទះ ផ្តល់ជម្រក និងផ្តល់ការងារឱ្យធ្វើជាអ្នកគង្វាលសត្វរយៈពេល ៨ ដល់ ១០ ឆ្នាំ ព្រមទាំងបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយកូនស្រីរបស់គាត់ (លោកស្រី Safura)។

បន្ទាប់ពីបំពេញកិច្ចសន្យា ៨-១០ ឆ្នាំ មូសា និងគ្រួសារបានធ្វើដំណើរត្រឡប់មកកាន់អេស៊ីបវិញ។ នៅយប់មួយដ៏ត្រជាក់ងងឹត ជិតភ្នំទួរ (Mount Tur / Sinai) មូសា បានឃើញភ្នក់ភ្លើងមួយនៅចម្ងាយ។ នៅពេលគាត់ដើរទៅជិត ព្រះអល់ឡោះបានហៅគាត់ចេញពីដើមឈើដ៏មានពរ ៖

«ឱ មូសា! ពិតណាស់ យើងគឺជាអល់ឡោះ! គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីយើងឡើយ! ដូច្នេះ ចូរអ្នកថ្វាយបង្គំយើង ហើយចូរអ្នកបង្កើតការសឡាត ដើម្បីរំលឹកដល់យើង!» (ស៊ូរ៉ោះ ថាហា: ១៤)

ព្រះអល់ឡោះបានជជែកសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយ មូសា ដោយគ្មានអ្នកបកប្រែ ធ្វើឱ្យ មូសា ទទួលបានងារជា Kalimullah (អ្នកដែលបានសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយអល់ឡោះ) និងត្រូវបានចាត់តាំងជា រ៉សូលដ៏ឧត្តម (Ulul Azm)។

ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងអំណាចដ៏អាក្រក់របស់ផារ៉អុង ព្រះអល់ឡោះបានប្រទានអច្ឆរិយភាពធំៗ ២ ដល់ មូសា ៖ ១. ឈើច្រត់អច្ឆរិយ (Asa Musa) ៖ នៅពេលទម្លាក់ចុះលើដី ឈើច្រត់របស់ មូសា ប្រែជាពស់ធំដ៏គួរឱ្យកោតខ្លាច ហើយពេលកាន់ឡើងវិញ ប្រែជាឈើច្រត់ធម្មតា។ ២. ដៃចាំងពន្លឺ (Yad Bayda') ៖ នៅពេលសកដៃចូលទៅក្នុងក្លៀក រួចដកออกมาវិញ ដៃប្រែជាមានពន្លឺចែងចាំងពណ៌សបរិសុទ្ធ គ្មានជំងឺ ឬពិការភាពឡើយ។

មូសា បានសុំអង្វរអល់ឡោះឱ្យចាត់តាំងបងប្រុសរបស់គាត់ គឺ ព្យាការី ហារូន (Harun / Aaron) ឱ្យធ្វើជាអ្នកជួយ និងជាអ្នកនិយាយជំនួស ព្រោះ ហារូន មានភាសាស្ទាត់ជំនាញ។ ព្រះអល់ឡោះបានទទួលការបួងសួង ហើយបានចាត់តាំង ហារូន ជាព្យាការីអមដំណើរ។

មូសា និង ហារូន បានចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំងផារ៉អុង ហើយបានអំពាវនាវដោយពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ ៖ «ចូរដោះលែងកូនចៅអ៊ីស្រាអែលជាមួយពួកយើង!»។ ផារ៉អុងបានបដិសេធ ដោយអំនួត ហើយបានប្រមូលផ្តុំគ្រូមន្តអាគមដ៏ពូកែបំផុតទូទាំងប្រទេសអេស៊ីប មកប្រកួតជាមួយ មូសា នាថ្ងៃបុណ្យ (Day of Festival)។

នៅពេលគ្រូមន្តអាគមទម្លាក់ខ្សែពួរ និងឈើច្រត់របស់ពួកគេ ដែលមើលទៅដូចជាពស់វារ មូសា បានទម្លាក់ឈើច្រត់របស់គាត់តាមបញ្ជាអល់ឡោះ។ ឈើច្រត់របស់ មូសា បានប្រែជាពស់ពិតប្រាកដ លេបត្របាក់មន្តអាគម និងពស់ giả ទាំងអស់ក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែក! ឃើញដូច្នេះ គ្រូមន្តអាគមទាំងអស់បានដឹងថា នេះមិនមែនជាមន្តអាគមឡើយ ក៏បានក្រាបសូជូទភ្លាមៗ ៖ «ពួកយើងជឿលើម្ចាស់នៃពិភពទាំងមូល គឺម្ចាស់របស់ មូសា និង ហារូន!»។

ដោយសារផារ៉អុងនៅតែរឹងរូស អល់ឡោះបានបញ្ជូនទារុណកម្ម ៩ យ៉ាងលើអេស៊ីប ៖ គ្រោះរាំងស្ងួត, ទឹកជំនន់, កម្ជៀវ (Locusts), ចែក (Lice), គក (Frogs), និងទឹកទន្លេប្រែជាឈាម!

នៅយប់មួយ តាមបញ្ជាអល់ឡោះ មូសា បានដឹកនាំកូនចៅអ៊ីស្រាអែលទាំងអស់ភៀសខ្លួនចាកចេញពីអេស៊ីប។ នៅពេលព្រឹក ផារ៉អុង និងកងទ័ពរថសេះដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់បានដេញតាមទាន់នៅឆ្នេរសមុទ្រក្រហម។ កូនចៅអ៊ីស្រាអែលបានភ័យខ្លាចជាខ្លាំង ហើយស្រែកថា ៖ «ពិតណាស់ ពួកយើងច្បាស់ជាត្រូវគេចាប់បានហើយ!»។

មូសា បានឆ្លើយតបដោយជំនឿមុតមាំឥតរវើរវាយ ៖

«ដាច់ខាតមិនមែនទេ! ពិតណាស់ ម្ចាស់របស់ខ្ញុំគង់នៅជាមួយខ្ញុំ ទ្រង់នឹងចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់ខ្ញុំ!» (ស៊ូរ៉ោះ អាល់-ហ្សូអារ៉: ៦២)

អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យ មូសា យកឈើច្រត់វាយលើផ្ទៃសមុទ្រ។ ភ្លាមៗនោះ សមុទ្រក្រហមបានបែកចែកជា ផ្លូវស្ងួត ១២ ខ្សែ ហើយទឹកសមុទ្រសងខាងបានឈរខ្ពស់ដូចជាកំពែងភ្នំទឹក! មូសា និងប្រជាជនបានដើរឆ្លងផុតដោយសុវត្ថិភាព។ នៅពេល ផារ៉អុង និងកងទ័ពជិះចូលតាម ទឹកសមុទ្របានបិទបត់មកវិញភ្លាមៗ លិចលង់ ផារ៉អុង និងកងទ័ពអេស៊ីបទាំងអស់ក្នុងជម្រៅសមុទ្រ! នៅវិនាទីចុងក្រោយ ផារ៉អុងបានស្រែកសុំជឿ ប៉ុន្តែការប្រែចិត្តនៅពេលស្លាប់មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ឡើយ។

បន្ទាប់ពីបានសង្គ្រោះរួច អល់ឡោះបានហៅ មូសា ទៅកាន់ភ្នំស៊ីណាយរយៈពេល ៤០ យប់ ដើម្បីទទួលផ្ទាំងថ្មច្បាប់ គម្ពីរ តាវរ៉ាត (Tawrat / Torah) ដែលមានវិន័យ សីលធម៌ និងច្បាប់សាសនាសម្រាប់កូនចៅអ៊ីស្រាអែល។

ក្នុងអំឡុងពេល មូសា អវត្តមាន បុរសម្នាក់ឈ្មោះ សាមិរី (Samiri) បានល្បួងកូនចៅអ៊ីស្រាអែល ឱ្យយកគ្រឿងអលង្ការមាសមកសាងជារូបកូនគោមាស ហើយថ្វាយបង្គំវា។ នៅពេល មូសា ត្រឡប់មកវិញ គាត់បានខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង បានបំផ្លាញរូបកូនគោមាស បណ្តេញ សាមិរី ចេញ និងបានណែនាំប្រជាជនឱ្យប្រែចិត្តសារភាពទោសចំពោះអល់ឡោះ។

នៅពេលដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យកូនចៅអ៊ីស្រាអែល ចូលទៅរំដោះទីក្រុងបរិសុទ្ធ (Jerusalem / Palestine) ពួកគេបានបង្ហាញភាពកំសាក និងរឹងរូស ដោយនិយាយទៅកាន់ មូសា ថា ៖ «ចូរអ្នក និងម្ចាស់របស់អ្នក ទៅប្រយុទ្ធចុះ! ពិតណាស់ ពួកយើងអង្គុយចាំនៅទីនេះ!»។

ដោយសារអំពើបដិសេធនេះ អល់ឡោះបានដាក់ទោសឱ្យកូនចៅអ៊ីស្រាអែល វង្វេងក្នុងវាលខ្សាច់ ទីហះ (Tih Desert) អស់រយៈពេល ៤០ ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ អល់ឡោះនៅតែប្រទានពរ ៖ បញ្ជូនពពកបាំងកម្ដៅ, ទឹកអណ្តូង ១២ ចេញពីថ្ម, និងអាហារសួគ៌ ម៉ាន់ណា (Manna) និង សាល់វ៉ា (Salwa)។

ព្យាការី មូសា បានទទួលមរណភាពដោយសន្តិវិធីក្នុងវាលខ្សាច់ ទីហះ នៅជិតព្រំដែនដីបរិសុទ្ធ។ គាត់គឺជាព្យាការីដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាម ដែលត្រូវបានរំលឹកយ៉ាងច្រើនបំផុតក្នុងគម្ពីរកុរអាន។