អាថ៌កំបាំងដែលបានលាក់ទុកក្នុងចំណេះដឹងឥស្លាម

(ការថែរក្សា ការការពារ និងការឃ្លាំមើលដល់បណ្ដាអ្នកដែលស្រឡាញ់ព្រះអង្គ)។ នៅក្នុងហាឌីសមួយបានបញ្ជាក់ថា ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះបានបែងចែកសីលធម៌ និងជីវភាពរស់នៅរវាងពួកអ្នក ហើយពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះប្រទានលោកិយនេះដល់អ្នកដែលព្រះអង្គស្រឡាញ់ និងអ្នកដែលព្រះអង្គមិនស្រឡាញ់ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនប្រទានសាសនា (ជំនឿ) ដល់នរណាក្រៅពីអ្នកដែលព្រះអង្គស្រឡាញ់ឡើយ»។ ជួនកាលព្រះអង្គប្រទានភាពធូរធារដល់បណ្ដាអ្នកដែលស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើងពីមុនមក ហើយជួនកាលព្រះអង្គកំណត់ភាពលំបាកដល់ពួកសត្រូវរបស់ព្រះអង្គ ដូចជាភាពក្រីក្ររបស់ពួកកាហ្វិរ (អ្នកបដិសេធជំនឿ) ជាដើម។ ចំពោះអ្នកមានជំនឿ (មូមិន) គឺត្រូវតែជួបនឹងការសាកល្បង ជួនកាលដោយសេចក្តីសុខដើម្បីឱ្យគេដឹងគុណ និងជួនកាលដោយសេចក្តីទុក្ខដើម្បីឱ្យគេអត់ធ្មត់ ព្រោះមនុស្សគឺជាអ្នកដែលចេះអត់ធ្មត់ និងចេះដឹងគុណ។ ចំណែកឯមនុស្សអាក្រក់ (ហ្វាជិរ) វិញ គេគឺជាមនុស្សដែលរឹងរូស គេតែងតែរាប់រៀបពីទុក្ខវេទនា ប៉ុន្តែបែរជាភ្លេចនូវពរជ័យទាំងឡាយ។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿តាក់អ៊ូ ម័ន អ័ដបារ៉ូ វ៉ាតាវ៉ាល់ឡា﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់ម៉ាអារីជ៖ ១៧] មានន័យថា៖ ភ្លើងនរកនឹងហៅអ្នកដែលបែរខ្នងដាក់សច្ចធម៌ ដោយវាពោលថា៖ «មកនេះមក អ្នកដែលជាអ្នកបដិសេធជំនឿអើយ! មកនេះមក អ្នកដែលជាអ្នកត្រឡប់ត្រឡិន (មូណាហ្វិកហ៍) អើយ! មកនេះមក អ្នកដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបអើយ! មកនេះមក អ្នកដែលជាអ្នកបំពានអើយ!»។

«فَأَوْعَى» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ១៨] មានន័យថា៖ គាត់បានរក្សាទុកទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងថង់ (មិនព្រមចំណាយវាទៅក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ)។ គាត់មិនបានបង់ហ្សាកាត់ ហើយក៏មិនបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិដែរ។ «إِنَّ الإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ១៩] មានន័យថា៖ មនុស្សត្រូវបានបង្កើតមកក្នុងស្ថានភាពដែលមិនចេះអត់ធ្មត់ និងមានចិត្តកំណាញ់។ ពាក្យថា «ហះលូអាន» (الهلع) សំដៅលើភាពលោភលន់ខ្លាំង និងការខ្វះការអត់ធ្មត់។ អ្នកបកស្រាយគម្ពីរបានពន្យល់ថា ការពន្យល់នៃពាក្យ «ហះលូអាន» គឺស្ថិតនៅក្នុងអាយ៉ាត់បន្ទាប់ ដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا. وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ២០-២១] មានន័យថា៖ នៅពេលដែលគាត់ជួបនឹងសេចក្តីទុក្ខលំបាក (ភាពក្រីក្រ) គាត់មិនចេះអត់ធ្មត់ និងមិនសង្ឃឹមលើផលបុណ្យពីអល់ឡោះឡើយ ហើយនៅពេលដែលគាត់ទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិ គាត់ក៏មិនព្រមចំណាយវាទៅតាមសិទ្ធិដែលអល់ឡោះបានកំណត់។ បន្ទាប់មក អល់ឡោះ ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម បានលើកលែងចំពោះអ្នកដែលមានជំនឿលើឯកភាពអល់ឡោះ (តូហ៊ីត) ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «إِلاَّ الْمُصَلِّينَ. الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ دَآئِمُونَ» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ២២-២៣] មានន័យថា៖ លើកលែងតែអ្នកដែលប្រតិបត្តិសឡាតប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកគេតែងតែរក្សាការសឡាតរបស់ពួកគេជាប្រចាំ ពោលគឺពួកគេប្រតិបត្តិវាឱ្យបានទៀងទាត់តាមពេលវេលាដែលបានកំណត់ ដោយមិនបោះបង់ចោលឡើយ ទោះជាពេលយប់ ឬពេលថ្ងៃក៏ដោយ។ នេះសំដៅលើការសឡាតដែលជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វារឌូ)។ មានគេសួរលោក អ៊ុកបះ ប៊ីន អាមៀរ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) ថា៖ តើពួកគេជាអ្នកដែលសឡាតជានិច្ចមែនឬ? លោកបានឆ្លើយថា៖ មិនមែនទេ ប៉ុន្តែពួកគេគឺជាអ្នកដែលនៅពេលសឡាត គឺមិនងាកឆ្វេង ឬងាកស្តាំឡើយ។ «وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ២៤] មានន័យថា៖ គឺហ្សាកាត់ដែលជាកាតព្វកិច្ច។ «لِّلسَّآئِلِ» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ២៥] មានន័យថា៖ សម្រាប់អ្នកដែលមកសុំជំនួយ។ «وَالْمَحْرُوم» [ស៊ូរ៉ាតុលម៉ាអាជ ២៥] មានន័យថា៖ អ្នកក្រីក្រដែលមិនហ៊ានសុំជំនួយ ដោយសារតែភាពថ្លៃថ្នូររបស់គាត់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋានគឺថា អល់ឡោះ (មហាវិសុទ្ធិ) បានបញ្ជាក់ថា នៅពេលមនុស្សម្នាក់ទទួលបានសេចក្តីល្អតាមរយៈការបង្កើននូវជីវភាព (ទ្រព្យធន) គេតែងតែចេះតែហួងហែង (មិនព្រមបរិច្ចាគ) ហើយនៅពេលគេជួបប្រទះនឹងសេចក្តីអាក្រក់តាមរយៈការខ្វះខាតជីវភាព គេតែងតែតក់ស្លុតអស់សង្ឃឹម។ លើកលែងតែអ្នកដែលប្រតិបត្តិយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននូវកាតព្វកិច្ចទាំងឡាយរបស់អល់ឡោះ ព្រោះនៅពេលពួកគេត្រូវបានសាកល្បងដោយសេចក្តីល្អ ពួកគេមិនហួងហែងឡើយ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេតែងតែផ្តល់ជូនអ្នកដទៃ និងធ្វើអំពើល្អដល់អ្នកដែលនៅក្រោមពួកគេ។ ហើយនៅពេលពួកគេត្រូវបានសាកល្បងដោយសេចក្តីអាក្រក់ ពួកគេមិនតក់ស្លុតអស់សង្ឃឹមឡើយ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេតែងតែអត់ធ្មត់។ ពួកគេតែងតែដាស់តឿនគ្នាទៅវិញទៅមកឱ្យមានការអត់ធ្មត់ និងដាស់តឿនគ្នាឱ្យមានសេចក្តីមេត្តាធម៌។ នៅពេលពួកគេមានលទ្ធភាព ពួកគេតែងតែមានមេត្តាចំពោះក្មេងកំព្រា អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកទន់ខ្សោយ ហើយនៅពេលពួកគេជួបទុក្ខលំបាក ពួកគេតែងតែអត់ធ្មត់ចំពោះកាតព្វកិច្ច និងបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងបានសាកល្បងពួកគេដោយសេចក្តីល្អ និងសេចក្តីអាក្រក់ ដើម្បីឱ្យពួកគេត្រឡប់មកវិញ﴾ [អាល់-អារ៉ហ្វ៖ ១៦៨] ពោលគឺ យើងបានសាកល្បងពួកគេដោយពរជ័យ និងដោយគ្រោះមហន្តរាយ។ ចំណែកឯមនុស្សអាក្រក់វិញ នៅពេលជួបទុក្ខលំបាកគេតែងតែតក់ស្លុតអស់សង្ឃឹម ហើយនៅពេលមានលទ្ធភាពគេតែងតែប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌។ ការបកស្រាយលម្អិតនេះ និងអ្វីដែលស្រដៀងគ្នានេះ គឺជាការពិតត្រឹមត្រូវ មិនមែនជាការឆ្លើយតបបែបដាច់ខាតនោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត អាចមានការបែងចែករវាងទ្រព្យសម្បត្តិទាំងពីរប្រភេទនេះតាមរបៀបមួយផ្សេងទៀត ពោលគឺ៖ ការដែលរ៉សូល ﷺ បានអធិដ្ឋានឱ្យលោកអានាស (អាណាស) ទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើននោះ មិនមែនមានន័យថាត្រូវតែមានទ្រព្យសម្បត្តិសន្សំទុកនោះទេ ប៉ុន្តែវាអាចជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលកើតមានឡើងជាបន្តបន្ទាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដូចជាប្រាក់ចំណេញជាដើម ហើយលោកក៏បានចំណាយវាអស់ទៅវិញភ្លាមៗ។ នេះខុសប្លែកពីការអធិដ្ឋានដែលលោកបានធ្វើសម្រាប់អ្នកដទៃ ដែលមានទាំងការបដិសេធ និងការបញ្ជាក់។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានឃើញនៅក្នុងគម្ពីរ «មូសណាត អះម៉ាត់» (Musnad Ahmad) នូវអ្វីដែលគាំទ្រដល់ចំណុចនេះ។ លោកអះម៉ាត់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ៊ីប៊ុន អាប់ប៊ី អូដាយ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើង ពីហ៊ូម៉ៃដ៍ ពីអានាស បាននិយាយថា៖ រ៉សូល ﷺ បានចូលទៅជួប អ៊ុំមូ ស៊ូឡៃម៍ (Umm Sulaim) ហើយនាងក៏បានយកផ្លែត្មាត និងប័រមកជូនលោក រួចលោកក៏បានរៀបរាប់នូវហាឌីសនោះ។ នៅក្នុងនោះមានពាក្យរបស់ អ៊ុំមូ ស៊ូឡៃម៍ ដែលនិយាយទៅកាន់លោកថា៖ "អ្នកបម្រើរបស់លោក គឺអានាស សូមលោកអធិដ្ឋានឱ្យគាត់ផង"។ នៅក្នុងនោះក៏បានបញ្ជាក់ថា លោកមិនបានទុកចោលនូវសេចក្តីល្អណាមួយទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខឡើយ លើកលែងតែលោកបានអធិដ្ឋានឱ្យគាត់ទទួលបានវា។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមទ្រង់ប្រទានឱ្យគាត់នូវទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅ ហើយសូមទ្រង់ផ្តល់ភាពបារ៉ាកាត់ (សេចក្តីចម្រើន) ដល់គាត់ក្នុងរឿងទាំងនោះ»។ លោកអានាស បាននិយាយថា៖ "គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអាន់ស័រ (Ansar) ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនជាងខ្ញុំឡើយ"។ លោកអានាស ក៏បានបញ្ជាក់ថា លោកមិនមានមាស ឬប្រាក់អ្វីក្រៅពីចិញ្ចៀនរបស់លោកនោះទេ។ នេះគឺជាចំណេះដឹងដ៏មានតម្លៃដែលគួរតែស្វែងរក។ ដូច្នេះហើយ វាគ្មានអ្វីផ្ទុយគ្នាជាមួយអ្វីដែលបានរាយការណ៍អំពីការអធិដ្ឋានរបស់រ៉សូល ﷺ ដែលមានការឯកភាពគ្នា (លើភាពត្រឹមត្រូវ) នោះទេ គឺ៖ «ឱអល់ឡោះ សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យជីវភាពរបស់គ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គ្រាន់តែជាអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ប៉ុណ្ណោះ»។

ពាក្យសម្តីរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់អ្នកម្នាង អាយ៉ិសះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះនាង) - ដូចដែលបានកត់ត្រាដោយលោក ទិរមីហ្ស៊ី និងអ្នកដទៃទៀត ដែលលោក ហាកឹម បានបញ្ជាក់ថាជាខ្សែសង្វាក់នៃការរាយការណ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) - គឺ៖ «ឱ អាយ៉ិសះ! ប្រសិនបើនាងចង់ជួបនឹងខ្ញុំ (នៅថ្ងៃបរលោក) នោះចូរនាងធ្វើខ្លួនឱ្យសាមញ្ញក្នុងលោកិយនេះ ដូចជាអ្នកដំណើរដែលយកតែស្បៀងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ហើយចូរនាងជៀសវាងការអង្គុយជុំគ្នាជាមួយអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយកុំទាន់បោះបង់ចោលសម្លៀកបំពាក់ណាមួយឱ្យសោះ រហូតទាល់តែនាងបានដេរវាជួសជុលរួចរាល់»។ ហើយអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ទិរមីហ្ស៊ី» និងអ្នកដទៃទៀត ពីលោក អាប់ប៊ូ អ៊ូម៉ាម៉ះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ពិតជាអ្នកដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដែលជិតស្និទ្ធនឹងខ្ញុំ គឺអ្នកមានជំនឿ (មូមិន) ដែលមានបន្ទុកតិចតួច មានចំណែកនៃការធ្វើសឡាតយ៉ាងល្អប្រសើរ បានគោរពប្រតិបត្តិម្ចាស់របស់ខ្លួនយ៉ាងល្អ បានគោរពទ្រង់ទាំងក្នុងទីកំបាំង និងទីចំហរ ជាមនុស្សដែលមិនសូវមានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ (មិនមែនជាមនុស្សដែលគេចង្អុលបង្ហាញដោយម្រាមដៃ) មានជីវភាពរស់នៅល្មមគ្រប់គ្រាន់ ហើយគាត់ក៏អត់ធ្មត់នឹងវា។ បន្ទាប់មក គាត់បានគ្រវីដៃ (បង្ហាញពីភាពដាច់អាល័យពីលោកិយ) ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ ជីវិតរបស់គាត់ត្រូវបានបញ្ចប់យ៉ាងឆាប់រហ័ស អ្នកយំសោកចំពោះគាត់មានតិចតួច ហើយមរតកដែលគាត់បន្សល់ទុកក៏តិចតួចដែរ»។ ហើយនេះគឺជាស្ថានភាពរបស់ក្រុមអ្នកជំនាន់មុន (អស្សាលហ្វ) ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិដែលពួកគេទទួលបាន។

បានមានប្រសាសន៍ដោយ អ៊ុំ ហ្សារ៉ោះ (Ummu Dzarr) - ក្នុងអ្វីដែល អ៊ីបនូ សាដ (Ibn Sa'd) បានកត់ត្រាទុក - ថា៖ មានគេនាំយកប្រាក់ចំនួនមួយសែនឌៀម (Dirham) មកជូនអ្នកម្នាង អាយ៉ិសហ៍ (អាយសះ) រ៉ឌីយល់ឡូហូ អាន់ហា។ ពេលនោះអ្នកម្នាងកំពុងតែถือសីល (សោម) ប៉ុន្តែអ្នកម្នាងបានចែករំលែកប្រាក់ទាំងនោះរហូតអស់គ្មានសល់។ ខ្ញុំ (អ៊ុំ ហ្សារ៉ោះ) ក៏បាននិយាយទៅកាន់អ្នកម្នាងថា៖ «តើលោកស្រីមិនអាចកាត់ប្រាក់មួយឌៀម ដើម្បីទិញសាច់សម្រាប់បរិភោគពេលបំបែកសីលបានទេឬ?»។ អ្នកម្នាងបានឆ្លើយតបថា៖ «ប្រសិនបើអ្នករំលឹកខ្ញុំ ខ្ញុំប្រាកដជាធ្វើវាហើយ»។ ចំណែកឯចំណូលរបស់ អ៊ីម៉ាម ឡៃស៍ ប៊ីន សាដ (អាល់-Laith អ៊ីប៊ីន Sa'd) រ៉ហ៊ីមមហុលឡោះ ក្នុងមួយឆ្នាំៗមានចំនួនដល់ទៅប្រាំបីម៉ឺនឌីណារ (Dinar)។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ឱ្យ៖ អំពីសេចក្តីសប្បុរសរបស់អ៊ីម៉ាម អស្សាហ្វិអីយ៍ (រ៉ហ៊ីមហុលឡោះ) លោកមិនដែលជាប់កាតព្វកិច្ចបង់ហ្សាកាត់ (Zakat) ឡើយ ព្រោះលោកតែងតែចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកភ្លាមៗ។ លោកតែងតែផ្តល់ទានម្តងៗរហូតដល់មួយពាន់ឌីណារ ឬប្រាំរយឌីណារ និងចំនួនផ្សេងៗទៀត។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាមរបស់យើងគឺ អ៊ីម៉ាម អស្សាហ្វិអីយ៍ (រ៉ហ៊ីមហុលឡោះ) វិញ នៅពេលដែលលោកធ្វើដំណើរពីប្រទេសយេមែនមកកាន់ទីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ លោកមានប្រាក់ចំនួនម្ភៃពាន់ឌីណារជាប់ខ្លួន។ លោកបានបោះតង់នៅខាងក្រៅទីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ហើយស្នាក់នៅទីនោះរហូតដល់លោកបានចែកទានទ្រព្យទាំងនោះអស់គ្មានសល់។ ថ្ងៃមួយ អមីរុលមូមិនីន (មេដឹកនាំនៃអ្នកជំនឿ) ហារូន អ័ររ៉ាស៊ីដ បានផ្ញើប្រាក់ចំនួនប្រាំពាន់ឌីណារមកជូនលោក។ នៅពេលដែលប្រាក់នោះមកដល់ដៃលោក លោកក៏បានហៅជាងកាត់សក់មកកាត់សក់របស់លោក ហើយលោកបានផ្តល់ប្រាក់ឱ្យជាងនោះចំនួនហាសិបឌីណារ។ បន្ទាប់មក លោកបានយកក្រដាសមកខ្ចប់ប្រាក់ទាំងនោះជាកញ្ចប់ៗ ហើយចែកជូនដល់អ្នកត្រកូលគួរ៉ៃស៍ដែលនៅទីនោះ និងអ្នកដែលលោកស្គាល់នៅទីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ រហូតដល់ពេលលោកត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ លោកនៅសល់ប្រាក់មិនដល់មួយរយឌីណារផង។ ប្រសិនបើខ្ញុំរៀបរាប់ពីជីវប្រវត្តិរបស់ក្រុមអ្នកជំនាន់សហាបះ (Sahabah) និងអ្នកជំនាន់ក្រោយៗមកទៀត រួមទាំងបណ្តាអ៊ីម៉ាម អ្នកដឹកនាំ ក្សត្រ និងមនុស្សទូទៅក្នុងរឿងនេះ រហូតមកដល់សម័យកាលរបស់យើង នោះវានឹងក្លាយជារឿងដ៏គួរឱ្យស្ងប់ស្ងែងជាពន់ពេក។ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានលើកយកចំណុចខ្លះៗមកបង្ហាញក្នុងសៀវភៅរបស់ខ្ញុំដែលមានចំណងជើងថា «អាល់-ចាវ៉ាហ៊ីរុល ម៉ាចមូអះ»។ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ (រ៉ឌីយល់ឡោះហ៊ូ អាន់ហ៊ូ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងធ្លាប់ឃើញសម័យកាលមួយ ដែលម្ចាស់ប្រាក់ឌីណារ និងឌៀមហាំ មិនមែនជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិលើទ្រព្យនោះជាងបងប្អូនមូស្លីមរបស់ខ្លួនឡើយ។ បន្ទាប់មក យើងក៏បានឃើញសម័យកាលមួយទៀត ដែលប្រាក់ឌីណារ និងឌៀមហាំ ក្លាយជាអ្វីដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងស្រឡាញ់ជាងបងប្អូនមូស្លីមរបស់ខ្លួនទៅទៀត»។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធម្នាក់ពិតជាពីរោះណាស់៖ «ខ្ញុំបានបំពេញដៃរបស់ខ្ញុំដោយទ្រព្យលោកិយនេះជាច្រើនដង ប៉ុន្តែអ្នករិះគន់ទាំងឡាយមិនអាចបន្ទោសខ្ញុំពីការសន្សំសំចៃបានឡើយ។ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំមិនដែលជាប់កាតព្វកិច្ចបង់ហ្សាកាត់ឡើយ តើគេតម្រូវឱ្យអ្នកសប្បុរសធម៌បង់ហ្សាកាត់ដែរឬ? ខ្ញុំបានសាបព្រោះទ្រព្យសម្បត្តិនៅលើដីនៃសេចក្តីសប្បុរស ដូច្នេះហើយទើបសេចក្តីល្អទាំងឡាយក្លាយជាផលដែលខ្ញុំច្រូតកាត់បាន។ ប្រសិនបើខ្ញុំទទួលបានអ្វីដែលចិត្តខ្ញុំប្រាថ្នា ខ្ញុំនឹងពង្រីកការចិញ្ចឹមជីវិតដល់មនុស្សលោកទាំងឡាយ»។ អ្វីដែលខ្ញុំបានលើកឡើងខាងលើនេះ គឺស្របទៅនឹងការពិតដែលថា ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មនុស្សម្នាក់ដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ពិតប្រាកដដល់គាត់ គឺអ្វីដែលគាត់បានធ្វើមុន (បរិច្ចាគ) សម្រាប់ខ្លួនគាត់។ ដូចដែលព្យាការី (សឡលឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានសួរក្រុមសហាបះរបស់លោកថា៖ «តើក្នុងចំណោមពួកអ្នក តើអ្នកណាដែលស្រឡាញ់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្នងមរតករបស់ខ្លួន ជាងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនឯង?»។ ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ឱ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងទេ ដែលមិនស្រឡាញ់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនឯងជាងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្នងមរតកនោះ»។ ព្យាការី (សឡលឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរពិចារណាឱ្យច្បាស់នូវអ្វីដែលអ្នកកំពុងនិយាយ»។ ពួកគេឆ្លើយថា៖ «យើងមិនដឹងអ្វីក្រៅពីនេះទេ ឱ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកទេ ដែលមិនស្រឡាញ់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្នងមរតករបស់ខ្លួន ជាងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនឯង»។ ពួកគេសួរថា៖ «តើដូចម្តេចទៅ ឱ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ?»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «តាមពិតទៅ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នក គឺអ្វីដែលគាត់បានធ្វើមុន (បរិច្ចាគ) ហើយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្នងមរតក គឺអ្វីដែលគាត់បានទុកនៅពីក្រោយ»។ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺប្រសាសន៍របស់ព្យាការី (សឡលឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាម) ទៅកាន់សហាបះរបស់លោកថា៖ «តើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកជាទីស្រឡាញ់សម្រាប់អ្នក ឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្នងមរតករបស់អ្នក?»។ ខ្ញុំ (សហាបះនោះ) បានឆ្លើយថា៖ «ទេ គឺទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំផ្ទាល់»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «តាមពិតទៅ អ្វីដែលអ្នកទទួលបានពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នក គឺអ្វីដែលអ្នកបានបរិភោគហើយអស់ទៅ ឬអ្វីដែលអ្នកបានផ្តល់ឱ្យ (បរិច្ចាគ) ហើយវាបានទៅដល់គោលដៅ ចំណែកឯអ្វីដែលនៅសល់ គឺជារបស់អ្នកស្នងមរតករបស់អ្នក»។

ការផ្ទៀងផ្ទាត់នូវរាល់ខ្សែសង្វាក់នៃហាឌីសរបស់អានីស (អាណាស) ពាក់ព័ន្ធនឹងការមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅច្រើន។

អ្នកដែលបានមានប្រសាសន៍ថា—សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ—គឺថា៖ លោកគឺជាអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមពួកគេ។ រឿងនេះត្រូវបានគាំទ្រដោយប្រសាសន៍របស់លោក—ដូចដែលបានលើកឡើងកន្លងមក—ថា លោកមិនមានមាស ឬប្រាក់អ្វីក្រៅពីចិញ្ចៀនរបស់លោកឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត គេក៏បានលើកយកមកបញ្ជាក់បន្ថែមនូវអ្វីដែលបានរាយការណ៍ថា លោកមានចម្ការមួយដែលផ្តល់ផលផ្លែពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយនៅក្នុងនោះមានរុក្ខជាតិក្រអូបដែលបញ្ចេញក្លិនដូចជាទឹកអប់មូស្ក (Musk)។ នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អាដាប់ អាល់មូហ្វ្រត» របស់លោកប៊ូខូរី ពីហាឌីសរបស់ ស៊ីណាន ដែលរាយការណ៍ពី អានាស រ៉ឌីយាល់ឡូហ៍អាន់ហ៊ូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ព្យាការី សាលឡាល់ឡូហ៍អាលៃហិវ៉ាសាលឡាម តែងតែមកសួរសុខទុក្ខពួកយើង (ក្រុមគ្រួសារ)។ ថ្ងៃមួយ លោកបានចូលមក ហើយបានបួងសួងឱ្យពួកយើង។ លោកស្រី អ៊ុំមូ ស៊ូឡៃម បានពោលថា៖ «ឱ ព្យាការីរបស់អល់ឡោះ! នេះគឺជាអ្នកបម្រើក្មេងរបស់លោក (គឺ អានាស) សូមលោកបួងសួងឱ្យគេផង!»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ប្រទានឱ្យគេមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅច្រើន ហើយសូមឱ្យគេមានអាយុវែង និងសូមអភ័យទោសឱ្យគេផង»។ លោកបានបួងសួងឱ្យខ្ញុំចំនួនបីប្រការ។ ខ្ញុំបានកប់កូនចៅរបស់ខ្ញុំចំនួនមួយរយបីនាក់ ហើយផលផ្លែក្នុងចម្ការរបស់ខ្ញុំក៏ផ្តល់ផលពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំដែរ។ ជីវិតរបស់ខ្ញុំបានអូសបន្លាយវែងឆ្ងាយរហូតដល់ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀនចំពោះមនុស្សម្នា ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ។ អ្នកមើលការខុសត្រូវលើដីរបស់លោកបានមកជួបលោក ហើយនិយាយថា៖ «ឱ អាប់ប៊ូ ហាំហ្សាហ៍! ដីរបស់លោកកំពុងតែខ្វះទឹក»។ លោកក៏បានយកអាវក្រៅមកពាក់ រួចចេញទៅកាន់វាលរហោស្ថាន។ លោកបានធ្វើសឡាតតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឱ្យលោក រួចលោកក៏បានបួងសួង។ ភ្លាមនោះ ក៏មានពពកមួយដុំបានកើតឡើង ហើយគ្របដណ្តប់លើដីរបស់លោក រួចភ្លៀងក៏បានធ្លាក់ចុះរហូតដល់ពេញអាងស្តុកទឹករបស់លោក។ នោះគឺនៅក្នុងរដូវក្តៅ។ លោកបានចាត់ឱ្យសាច់ញាតិរបស់លោកទៅមើល ហើយនិយាយថា៖ «ចូរទៅមើលថា តើទឹកភ្លៀងនោះធ្លាក់ដល់ត្រឹមណា?»។ គេក៏បានឃើញថា ទឹកភ្លៀងនោះមិនបានធ្លាក់ហួសពីព្រំប្រទល់ដីរបស់លោកឡើយ។ រឿងរ៉ាវដែលស្រដៀងនឹងរឿងរបស់ អានាស រ៉ឌីយាល់ឡូហ៍អាន់ហ៊ូ នេះ គឺជារឿងដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ថាត្រឹមត្រូវនៅក្នុងសៀវភៅ «មូស្លីម» ពីហាឌីសរបស់ អ៊ូបៃដ ប៊ីន អ៊ូម៉ៃរ៍ អាល់ឡៃស៊ី ដែលរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ហ៍ រ៉ឌីយាល់ឡូហ៍អាន់ហ៊ូ ពីព្យាការី សាលឡាល់ឡូហ៍អាលៃហិវ៉ាសាលឡាម ថា៖ «ខណៈពេលដែលបុរសម្នាក់កំពុងស្ថិតនៅក្នុងវាលរហោស្ថាន ស្រាប់តែគាត់បានឮសំឡេងមួយចេញពីពពកថា៖ "ចូរស្រោចស្រពចម្ការរបស់បុគ្គលឈ្មោះនេះចុះ!"។ បន្ទាប់មក ពពកនោះក៏បានបែកខ្ញែកចេញ ហើយចាក់ទឹកភ្លៀងរបស់វានៅលើដីថ្មមួយកន្លែង។ ស្រាប់តែមានផ្លូវទឹកមួយបានហូរនាំយកទឹកទាំងនោះទៅទាំងអស់។ បុរសនោះក៏បានដើរតាមខ្សែទឹកនោះទៅ រហូតដល់ឃើញបុរសម្នាក់កំពុងឈរនៅក្នុងចម្ការរបស់គាត់ កំពុងតែប្រើចបកាយទឹកទៅតាមផ្លូវទឹក។ បុរសនោះក៏បានសួរថា៖ "ឱ បាវបម្រើរបស់អល់ឡោះ! តើលោកឈ្មោះអ្វី?"។ គាត់ឆ្លើយថា៖ "ឈ្មោះ... (ឈ្មោះដែលបានឮចេញពីពពក)"។ បុរសនោះក៏សួរទៀតថា៖ "ឱ បាវបម្រើរបស់អល់ឡោះ! ហេតុអ្វីបានជាលោកសួរឈ្មោះខ្ញុំ?"។ គាត់ឆ្លើយថា៖ "ខ្ញុំបានឮសំឡេងចេញពីពពកដែលជាប្រភពនៃទឹកនេះថា៖ 'ចូរស្រោចស្រពចម្ការរបស់បុគ្គលឈ្មោះនេះចុះ' ស្របនឹងឈ្មោះរបស់លោក។ តើលោកធ្វើដូចម្តេចចំពោះចម្ការនេះ?"។ គាត់ឆ្លើយថា៖ "ក្នុងកាលដែលលោកសួរដូច្នេះ ខ្ញុំសូមជម្រាបថា ខ្ញុំតែងតែពិនិត្យមើលផលដែលបានពីចម្ការនេះ រួចខ្ញុំក៏បរិច្ចាគ (ហ្សាកាត់/សូដាកាត់) មួយភាគបីនៃផលនោះ ហើយខ្ញុំនិងគ្រួសាររបស់ខ្ញុំបរិភោគមួយភាគបីទៀត រីឯមួយភាគបីចុងក្រោយ ខ្ញុំយកទៅវិនិយោគក្នុងចម្ការនេះវិញ"»។ ទ្រព្យសម្បត្តិមួយទៀត គឺប្រាក់កាសដែលសន្សំទុក និងទ្រព្យផ្សេងៗទៀត។ អ្នកដែលស្អប់ទ្រព្យសម្បត្តិ គឺពួកគេស្អប់ដោយសារតែការគិតគូរ (ការសួរដេញដោល) អំពីវា។ ព្រោះថា ជើងរបស់មនុស្សម្នាក់នឹងមិនអាចកម្រើកទៅណាបានឡើយ រហូតទាល់តែគេត្រូវបានសួរអំពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេថា តើគេរកវាបានមកពីណា ហើយគេបានចំណាយវាទៅលើអ្វី? ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបមានប្រសាសន៍ពី អ៊ីបនូ អាប់បាស រ៉ឌីយាល់ឡូហ៍អាន់ហ៊ូម៉ា ថា៖ «ឱ កូនចៅរបស់អាដាំអើយ! តើអ្នកធ្វើអ្វីជាមួយលោកិយនេះ!»។

«អ្វីដែលហាឡាល់ (អនុញ្ញាត) ក្នុងលោកិយនេះ នឹងត្រូវសួរដេញដោលគណនី ហើយអ្វីដែលហារ៉ាម (ហាមឃាត់) នឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម»។ ហើយការដែលអ្នកក្រីក្របានចូលឋានសួគ៌មុនអ្នកមានរយៈពេលកន្លះថ្ងៃ ដែលស្មើនឹងប្រាំរយឆ្នាំ ទោះបីជាមានការរាយការណ៍ថា វានឹងត្រូវបានសម្រាលសម្រាប់អ្នកជំនឿក៏ដោយ។

មានការរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ដារដា (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ត្រូវបានតែងតាំងជាព្យាការី ខ្ញុំកំពុងប្រកបរបរពាណិជ្ជកម្ម។ ខ្ញុំចង់ឱ្យការរកស៊ី និងការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដាត) ដើរទន្ទឹមគ្នា ប៉ុន្តែវាមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្តបោះបង់ការរកស៊ីចោល ហើយងាកមកផ្តោតលើការគោរពប្រតិបត្តិវិញ។ សូមស្បថដោយព្រះនាមអល់ឡោះ ដែលព្រលឹងរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា ស្ថិតនៅក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់! ខ្ញុំមិនចង់បានឡើយ ទោះបីជាសព្វថ្ងៃនេះខ្ញុំមានហាងលក់ដូរមួយនៅមុខវិហារអ៊ីស្លាម (ម៉ាស្ជិទ) ដែលអាចឱ្យខ្ញុំមិនខកខានការសឡាត ហើយរកប្រាក់ចំណេញបានសែសិបឌីណាររាល់ថ្ងៃ រួចយកប្រាក់ទាំងអស់នោះទៅធ្វើទានក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះក៏ដោយ»។ មានគេសួរលោកថា៖ «ឱ អាប់ប៊ូ ដារដា! តើហេតុអ្វីបានជាលោកមិនចូលចិត្តរឿងនោះ?» លោកឆ្លើយថា៖ «ព្រោះតែការកាត់ទោស (នៅថ្ងៃបរលោក) គឺមានភាពតឹងរ៉ឹងខ្លាំងណាស់»។ នៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតបានបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំចង់ក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលការរកស៊ី ឬការលក់ដូរមិនអាចធ្វើឱ្យពួកគេភ្លេចពីការរំលឹកដល់អល់ឡោះឡើយ»។ (កត់ត្រាដោយ អាប់ប៊ូ នូអៃម ក្នុងសៀវភៅ «អាល់ហ៊ីលយ៉ាហ៍»)

និងមានរាយការណ៍ពីលោក អៅហ្វ៍ ប៊ីន ម៉ាលិក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា លោកបានឃើញក្នុងសុបិននូវរោងមួយធ្វើពីស្បែក និងវាលស្មៅពណ៌បៃតងខ្ចី។ នៅជុំវិញរោងនោះមានហ្វូងចៀមដេកទំពារអៀង និងបញ្ចេញលាមក។ លោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំក៏សួរថា តើរោងនេះជារបស់អ្នកណា? គេឆ្លើយថា៖ ជារបស់លោក អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អៅហ្វ៍។ លោកបន្តថា៖ យើងក៏រង់ចាំរហូតដល់លោកចេញមក។ លុះលោកចេញមក លោកបាននិយាយទៅកាន់ខ្ញុំថា៖ ឱ អៅហ្វ៍អើយ! នេះគឺជាអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រទានដល់យើងតាមរយៈគម្ពីរគួរអាន។ ប្រសិនបើអ្នកបានមើលទៅលើសំណង់នេះ អ្នកនឹងឃើញអ្វីដែលភ្នែករបស់អ្នកមិនធ្លាប់បានឃើញ ត្រចៀករបស់អ្នកមិនធ្លាប់បានឮ ហើយវាក៏មិនធ្លាប់ឆ្លងកាត់ក្នុងចិត្តរបស់អ្នកដែរ។ អល់ឡោះបានរៀបចំវាទុកសម្រាប់លោក អាប៊ូ ដារដាអ៍ ពីព្រោះលោកតែងតែបដិសេធលោកិយដោយដៃទាំងពីរ និងដោយអស់ពីកម្លាំងកាយ។ ប៉ុន្តែលោក ស៊ូហ្វៀន អល់-សៅរី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) តែងតែនិយាយថា៖ «ការដែលខ្ញុំបន្សល់ទុកនូវប្រាក់ដឺរហាំចំនួនមួយម៉ឺន ដែលអល់ឡោះនឹងសួរនាំខ្ញុំពីប្រភពរបស់វា គឺខ្ញុំពេញចិត្តជាងការដែលខ្ញុំត្រូវទៅពឹងពាក់អ្នកដទៃ»។ ហើយក៏មានអត្ថន័យស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «ពិតណាស់ ការដែលអ្នកបន្សល់ទុកនូវអ្នកស្នងមរតករបស់អ្នកឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ គឺប្រសើរជាងការដែលអ្នកបន្សល់ទុកពួកគេឱ្យក្រីក្រ រហូតដល់ត្រូវទៅសុំគេ»។ ដូចគ្នានេះដែរ គឺជាអ្វីដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោក កាអ៍ប ប៊ីន ម៉ាលិក នៅពេលដែលលោកបានសុំយោបល់ពីព្យាការីអំពីការបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់លោកថា៖ «ចូររក្សាទុកទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះរបស់អ្នកចុះ ព្រោះវាប្រសើរសម្រាប់អ្នក»។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ឱ្យ៖ លោក ស៊ូហ្វ្យាន អައް-សៅរី (Sufyan អាល់-Thawri) បាននិយាយទៅកាន់អ្នកដែលស្តីបន្ទោសលោកជុំវិញការរក្សាទុកប្រាក់ឌីណារ (មាស) ថា៖ «ចូរទុកឱ្យយើងនៅដោយឡែកចុះ! ដ្បិតបើគ្មានទ្រព្យទាំងនេះទេ នោះមនុស្សលោកនឹងប្រើប្រាស់យើងដូចជាក្រណាត់ជូតដៃ (គឺគេនឹងមើលងាយ និងជាន់ឈ្លីយើង)»។ នៅក្នុងសម្តីមួយទៀតដែលរាយការណ៍ពីលោក អំពីអ្នកដែលស្តីបន្ទោសលោកជុំវិញទំនិញដែលលោកកំពុងរកស៊ី លោកបាននិយាយថា៖ «បើគ្មានវាទេ នោះពួកបនីអាប់បាស (Banu Abbas) ប្រាកដជាប្រើប្រាស់ខ្ញុំដូចជាក្រណាត់ជូតដៃមិនខាន»។ ថែមទាំងមានសម្តីមួយទៀតពីលោកដែលថា៖ «ទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងសម័យកាលនេះ គឺជាអាវុធរបស់អ្នកជំនឿ»។ * • ចំណេះដឹងបន្ថែម៖ ហាឌីសបានបង្ហាញពីការជំរុញឱ្យអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ ត្រូវទុកទ្រព្យមួយចំនួនសម្រាប់ខ្លួនឯងនៅពេលធ្វើសដាកោះ (ទាន) ឬចំណាយក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិតខ្លួនឯង និងជីវិតអ្នកដែលខ្លួនត្រូវចិញ្ចឹម។ នេះគឺជាស្ថានភាពរបស់ពួកសាលហ្វ (អ្នកជំនាន់មុនដ៏សុចរិត) ភាគច្រើន។ លោកគ្រូរបស់យើងគឺ អល់-អាល់បានី (អាល់-Albani) សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «អައް-ស៊ីលស៊ីឡា អះ-សហ៊ីហះ» (២/១០៣) បន្ទាប់ពីការបកស្រាយមួយថា៖ «វាជាការច្បាស់លាស់ណាស់ថា លោកអ៊ូស្មាន (Uthman), លោកអាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អៅហ្វ (Abdurrahman អ៊ីប៊ីន Awf) និងអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិដទៃទៀតក្នុងចំណោមសហាបះ (មិត្តភក្តិរបស់ព្យាការី) មិនបានចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានទទួលមរណភាពដោយបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដល់អ្នកទទួលមរតករបស់ពួកគេ ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងសៀវភៅជីវប្រវត្តិ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ»។ លោក អាប់ប៊ូ អ៊ូបានីដា (Abu Ubaidah) បាននិយាយថា៖ ប្រហែលជាមានគេលើកឡើងថា វាពិតជាមានភស្តុតាងដែលថា លោកអាប៊ូ បាករ (អាប៊ូ ប៉ាកកើ) បានបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់លោក ហើយលោកអ៊ូម៉ារ (អ៊ូម៉ារ) បានបរិច្ចាគពាក់កណ្តាលនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោក។ ការពិតគឺថា សកម្មភាពរបស់លោកអាប៊ូ បាករ គឺស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកដែលមូស្លីមបានជួបប្រទះ ដែលនៅពេលនោះ រ៉សូល ﷺ បានជំរុញឱ្យមានការចំណាយ ហើយលោកបានទទួលយកនូវអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលលោកអាប៊ូ បាករ បានយកមក។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការចំណាយគឺអាស្រ័យទៅលើស្ថានភាព និងកម្រិតនៃជំនឿរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ រ៉សូល ﷺ បានទុកឱ្យលោកអាប៊ូ បាករ ធ្វើបែបនោះ ព្រោះលោកដឹងពីស្ថានភាពរបស់គាត់ ហើយវាគឺជាកម្រិតមធ្យមសម្រាប់កម្លាំងជំនឿ និងការតាំងចិត្តរបស់គាត់ក្នុងការលះបង់ដើម្បីសាសនា។ លោក អាន់-ណាវ៉ាវី (អាល់-ន៉ាវ៉ាវី) បាននិយាយថា៖ «គោលជំហររបស់យើងគឺ ការបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់គឺជាអំពើដែលគួរឱ្យសរសើរ (មុស្តាហាប់) សម្រាប់អ្នកដែលមិនមានបំណុល និងមិនមានអ្នកដែលត្រូវចិញ្ចឹមដែលមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងភាពក្រីក្របាន ហើយខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ក៏អាចទ្រាំទ្រនឹងភាពខ្វះខាតបានដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនគ្រប់លក្ខខណ្ឌទាំងនេះទេ នោះវាជាអំពើដែលគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក់រូហ៍)»។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺជាសម្តីរបស់លោក ស៊ូហ្វ្យាន ប៊ីន អ៊ូយ៉ៃណា (Sufyan អ៊ីប៊ីន Uyaynah) សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោកថា៖ «អ្នកណាដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ ចូរធ្វើឱ្យវាមានភាពប្រសើរឡើង (រក្សាវាឱ្យល្អ)»។ នៅក្នុងសម្តីមួយទៀត៖ «ចូរធ្វើជំនួញ និងរកស៊ីចុះ ព្រោះអ្នកកំពុងស្ថិតនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែលថា ប្រសិនបើអ្នកត្រូវការជំនួយពីអ្នកដទៃ នោះអ្វីដែលអ្នកនឹងត្រូវលះបង់មុនគេគឺ សាសនារបស់អ្នក»។ ហាក់ដូចជាអ្នកប្រាជ្ញទាំងពីររូបដែលមានឈ្មោះ ស៊ូហ្វ្យាន ទាំងពីរនាក់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ) បានចង្អុលបង្ហាញទៅលើអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី រ៉សូល ﷺ ថា៖ «នៅពេលដល់ចុងសម័យកាល មនុស្សលោកចាំបាច់ត្រូវតែមានប្រាក់ឌីរហាំ និងឌីណារ ដើម្បីឱ្យបុគ្គលម្នាក់អាចរក្សាសាសនា និងជីវិតលោកិយរបស់គាត់បាន»។ និងសម្តីស្រដៀងគ្នានេះដែរ៖ «នឹងមានសម័យកាលមួយមកដល់លើមនុស្សលោក ដែលអ្នកណាដែលមិនមានមាស ឬប្រាក់ (ទ្រព្យសម្បត្តិ) នោះគេនឹងមិនអាចរស់នៅដោយមានសេចក្តីសុខបានឡើយ»។

«ឌីណារ និងឌីរហាំ គឺជាត្រារបស់អល់ឡោះនៅលើផែនដីរបស់ទ្រង់ អ្នកណាដែលនាំវាមក នោះសេចក្តីត្រូវការរបស់គេនឹងត្រូវបានបំពេញ ហើយអ្នកណាដែលមិននាំវាមក នោះសេចក្តីត្រូវការរបស់គេនឹងមិនត្រូវបានបំពេញឡើយ» (១) និងពាក្យសម្តីផ្សេងៗទៀត ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយសាររឿងនេះ។ ផ្ទុយទៅវិញ មានការរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកមានជំនឿ (មូមិន) ខ្លាចក្រ គឺដោយសារតែការភ័យខ្លាចចំពោះគ្រោះថ្នាក់ដែលនឹងកើតឡើងដល់សាសនារបស់គេ» (២)។ សូមមើល៖ «មជ្មុអុល ហ្សាវ៉ាអ៊ីដ» (៤/៦៥)។ អ្នកនិពន្ធបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់ម៉ាក្វាស៊ីដុល ហាសាណា» (ទំព័រ ២១៦ លេខ ៤៩២) ថា៖ «វាជាហាឌីស ហ្គារីប (កម្រ)» ហើយលោកបានបន្ថែមថា៖ «ក្នុងចំណោមអ្វីដែលគេបានពោលគឺ៖ ប្រសិនបើអ្នកចង់បានកិត្តិយសនៅពេលនេះ... ចូរអ្នកបញ្ជូនឌីណារ និងឌីរហាំទៅ។ ព្រោះថានៅលើផែនដី និងអ្វីៗដែលនៅពីលើវា... គ្មានអ្វីដែលអាចសម្រេចកិច្ចការដែលគេប្រាថ្នាបានល្អជាងវាទាំងពីរនោះឡើយ»។ (១) ត្រូវបានកត់ត្រាដោយ អត-តបរ៉ូនី នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់អូសាត» (៦/៣១៦ លេខ ៦៥០៧) ពីហាឌីសរបស់ អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ ហើយខ្សែសង្វាក់នៃការរាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) របស់វាខ្សោយ។ នៅក្នុងនោះមាន អះម៉ាត់ ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ម៉ាលិក ប៊ីន អាន់ណាស ដែលជាអ្នករាយការណ៍ខ្សោយ ដូចដែល អល់-ហៃសាមី បានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មជ្មុអ៍» (៤/៦៥)។ នៅក្នុងសៀវភៅ «កាន់ហ្សុល អ៊ូម៉ាល់» (៣/២៣៨ លេខ ៦៣៣២) មិនបានយោងវាទៅប្រភពណាក្រៅពី អត-តបរ៉ូនី នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់អូសាត» នោះទេ។ ក្នុងប្រធានបទនេះ ក៏មានរឿងស្រដៀងគ្នានេះពី វ៉ាហ៍ប ប៊ីន មូណាបប៊ីហ៍ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាដោយ អ៊ីបន អាប់ប៊ី ដុនយ៉ា នៅក្នុងសៀវភៅ «អ៊ីស្លាហុល ម៉ាល់» (លេខ ៨០) និង អัด-ដារ៉ូគូតនី នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មូអ្តាលីហ្វ វ៉ាល់មូខ្តាលីហ្វ» (២/១១១៧, ១១១៨) ដែលវាមានលក្ខណៈសមហេតុផលជាង ហើយត្រូវបាន អហ្ស-ហ្សាហាប៊ី លើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់ស៊ីយ៉ារ» (៤/៥៤៨) និងអ្នកដទៃទៀត។ (២) វាមិនមានពន្លឺនៃភាពជាព្យាការីឡើយ ហើយខ្ញុំមិនបានរកឃើញអ្នកណាយោងវាទៅកាន់ព្យាការី ﷺ ដោយប្រើពាក្យនេះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានរកឃើញអ្វីដែលស្រដៀងនឹងវា ដែលមានសេចក្តីលម្អិតដូចខាងក្រោម៖ អើរ-រ៉ាហ្វីអី បានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «តារីខ៍ កាហ្សវីន» (១/៤៣៤-៤៣៥) ដោយខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ដែលមិនច្បាស់លាស់ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បានកំណត់នូវគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់គ្រប់យ៉ាងដែលធ្វើឱ្យវាខូចខាត ហើយគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំបំផុតដែលកើតឡើងចំពោះសហគមន៍របស់ខ្ញុំ គឺការស្រឡាញ់លោកិយ និងការប្រមូលផ្តុំឌីណារ និងឌីរហាំ។ ឱ អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍អើយ! គ្មានអ្វីល្អទេនៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនដែលគេប្រមូលបាន លើកលែងតែអ្នកដែលអល់ឡោះបានផ្តល់អំណាចឱ្យគេចំណាយវាទៅក្នុងផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ»។ វាត្រូវបានលើកឡើងដោយម្ចាស់សៀវភៅ «អាល់ហ្វារដូស» (លេខ ៦១៤) និងដោយ អល់-ហ៊ីនឌី នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់កាន់ហ្ស៍» ដោយយោងទៅ អើរ-រ៉ាហ្វីអី ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ និងទៅ «អាល់ហ្វារដូស» ពី អាន់ណាស។ វាត្រូវបានលើកឡើងដោយ អល់-មុត្តាគី អល់-ហ៊ីនឌី នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់កាន់ហ្ស៍» (លេខ ៦២៥១) ដោយពាក្យថា៖ «គ្រប់យ៉ាងសុទ្ធតែមានគ្រោះថ្នាក់ដែលធ្វើឱ្យវាខូចខាត ហើយគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំបំផុតដែលកើតឡើងចំពោះសហគមន៍របស់ខ្ញុំ គឺការស្រឡាញ់លោកិយ និងការស្តុកទុកឌីណារ និងឌីរហាំ។ ឱ អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍អើយ! គ្មានអ្វីល្អទេនៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនដែលគេប្រមូលបាន លើកលែងតែអ្នកដែលអល់ឡោះបានផ្តល់អំណាចឱ្យគេចំណាយវាទៅក្នុងផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ»។ លោកបានយោងវាទៅ អ៊ីស្ហាក់ និង អัด-ដៃឡាមី ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនបានរកឃើញវានៅក្នុងសៀវភៅ «ហ្សាហ៍រុល ហ្វារដូស» ឬនៅក្នុងសៀវភៅ «មូសណាត អ៊ីស្ហាក់» (មូសណាត អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍) នោះទេ ហើយការរាយការណ៍ដាច់ដោយឡែករបស់ អัด-ដៃឡាមី គឺជាសញ្ញានៃភាពខ្សោយ។ សៃអីដ ប៊ីន អាល់មូសៃយ៉ាប់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) តែងតែពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ទ្រង់ជ្រាបថា ខ្ញុំមិនបានប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនេះ ក្រៅតែពីដើម្បីការពារកិត្តិយស និងសាសនារបស់ខ្ញុំដោយសារវាប៉ុណ្ណោះ» (១)។ ហើយពី អ៊ីបន អាប់ប៊ី អហ្ស-ហ្ស៊ីណាត នៅពេលដែលមានគេសួរលោកថា៖ «តើលោកស្រឡាញ់ឌីរហាំដែរឬ ខណៈដែលវាធ្វើឱ្យលោកកាន់តែជិតស្និទ្ធនឹងលោកិយ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ទោះបីជាវាធ្វើឱ្យខ្ញុំជិតស្និទ្ធនឹងលោកិយ ប៉ុន្តែវាបានការពារខ្ញុំពីការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងលោកិយនោះ» (២)។

បានលើកឡើងដោយ អល់-ហ្សាម៉ាក់ស្ហារី (អាល់-Zamakhshari) នៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់-កាសស្ហាហ្វ» (អាល់-Kashshaf) នៅពេលពន្យល់អំពីព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿ហើយកុំប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកអ្នកដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឱ្យវាជាមូលដ្ឋាននៃការរស់នៅរបស់ពួកអ្នក ទៅឱ្យពួកអ្នកដែលខ្វះការយល់ដឹងឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាន់-នីសា៖ ៥]។ ហើយយើងបានរាយការណ៍នៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់-ម៉ាជ៉ាលីសសះ» (អាល់-Majalisah) ពីអាត់-ថោរី (អាល់-Thawri) ផងដែរថា លោកបាននិយាយថា៖ «សូមស្បថដោយអល់ឡោះ គ្មានបុរសណាម្នាក់ដែលដាក់ដៃរបស់ខ្លួនចូលក្នុងចានអាហារជាមួយបុរសម្នាក់ទៀតឡើយ ក្រៅពីគេត្រូវបន្ទាបខ្លួនចំពោះបុគ្គលនោះ ហើយខ្ញុំមិនស្គាល់កន្លែងណាសម្រាប់លុយដប់ឌីរហាំ ឬប្រាំពីរ ឬប្រាំ ឬសូម្បីតែមួយឌីរហាំឡើយ»។ អ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហ្វិកហ៍ហ៍នៃមហ្សហាបស្ហាហ្វីអ៊ី (Shafi'i) ជាច្រើនបានផ្អៀងទៅរកការផ្តល់អាទិភាពដល់អ្នកមានដែលចេះដឹងគុណ (អល់ឡោះ) ជាងអ្នកក្រដែលចេះអត់ធ្មត់។ អ្នកប្រាជ្ញបានយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើបញ្ហា «ការប្រៀបធៀបរវាងអ្នកមានដែលដឹងគុណ និងអ្នកក្រដែលអត់ធ្មត់» ហើយពួកគេបាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើនអំពីបញ្ហានេះ។ ការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងបញ្ហានេះមិនមែនជារឿងល្បីល្បាញក្នុងចំណោមមហ្សហាបធំៗនោះទេ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យទៅលើទស្សនៈ និងការយល់ឃើញផ្ទាល់ខ្លួន។ មានអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមបាននិពន្ធសៀវភៅដាច់ដោយឡែកដែលគាំទ្រយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅលើការផ្តល់អាទិភាពដល់ភាពក្រីក្រជាដាច់ខាត។ ក្នុងចំណោមសាត្រាស្លឹករឹតដែលរក្សាទុកក្នុងបណ្ណាល័យ «ឡាឡេលី» (Laleli) មានស្នាដៃរបស់ អាល់-ហារីស អាល់-មុហាស៊ីប៊ី (អាល់-Harith អាល់-Muhasibi) ដែលមានចំណងជើងថា «ការឆ្លើយតបទៅនឹងអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនដែលល្ងង់ខ្លៅ ដែលបានលើកយកអ្នកមានក្នុងចំណោមក្រុមសហាបះមកធ្វើជាភស្តុតាង!»។ សម្រាប់លោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាលី អាល់-ម៉ាក់គី (Muhammad អ៊ីប៊ីន អាលី អាល់-Makki) មានស្នាដៃ «ការប្រកួតប្រជែងរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ» ដែលរក្សាទុកក្នុងបណ្ណាល័យ អាល់-អាបបាស៊ីយ៉ះ នៅទីក្រុងបាសរ៉ោះ។ លោក អ៊ីបនូ ហ្ស៊ូបៃរ៍ (Ibn Zubair) មានស្នាដៃ «ភាពប្រសើរនៃភាពក្រីក្រជាងភាពមានបាន» ខណៈដែលលោក អ៊ីបនូ អាល់-មុនហ្ស៊ីរ៍ (Ibn អាល់-Mundhir) មានស្នាដៃ «ភាពប្រសើរនៃភាពមានបានជាងភាពក្រីក្រ»។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានរកឃើញក្នុងគម្ពីរ «លីសានុល មីហ្សាន» (Lisan អាល់-Mizan) ថា អ៊ីបនូ អាល់-អារ៉ាប៊ី (Ibn អាល់-Arabi) បានឆ្លើយតបទៅវិញដោយស្នាដៃ «ភាពប្រសើរនៃអ្នកក្រជាងអ្នកមាន!»។ លោក អាល់-គីឡាប៊ី (អាល់-Kilabathi) ក៏មានស្នាដៃ «កិត្តិយសនៃភាពក្រីក្រជាងភាពមានបាន» ដែលលោកបានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ «ម៉ាអាណ៊ី អាល់-អាខបារ» (Ma'ani អាល់-Akhbar) ដោយលោកបាននិយាយថា៖ «យើងបានបំបែកសៀវភៅមួយក្បាលដោយឡែកសម្រាប់កិត្តិយសនៃភាពក្រីក្រ និងអ្នកក្រ ដែលប្រមូលផ្តុំទៅដោយព័ត៌មាន និងការរាយការណ៍ដែលទាក់ទងនឹងរឿងនេះ...»។ លោក អាល់-សាម៉ារី (អាល់-Samari) មានស្នាដៃ «ភាពប្រសើរនៃភាពក្រីក្រជាងភាពមានបាន» ហើយក៏មានស្នាដៃរបស់ អាលី ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់-មិស្ហរី (អាលី អ៊ីប៊ីន Muhammad អាល់-Masri) ផងដែរ។ លោក អាត់-ថូរទូស៊ី (អាល់-Tartushi) មានស្នាដៃ «ការពិភាក្សាអំពីភាពក្រីក្រ និងភាពមានបាន» ហើយលោក អាប់ប៊ូ ហាយយ៉ាន់ (Abu Hayyan) មានស្នាដៃ «ការបែងចែករវាងភាពមានបាន និងភាពក្រីក្រ»។ លោក អាប់ប៊ូ យ៉ាឡា អាល់-ហ្វារ៉ា (Abu Ya'la អាល់-Farra) មានស្នាដៃ «ការផ្តល់អាទិភាពដល់ភាពក្រីក្រជាងភាពមានបាន» ដែលជាស្នាដៃបាត់បង់ទៅតាមការបញ្ជាក់របស់បណ្ឌិត មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាប់ប៊ូ ហ្វារីស (Dr. Muhammad Abu Faris) នៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោក។ នៅក្នុងប្រធានបទនេះ ក៏មានការបោះពុម្ពសៀវភៅជាច្រើនដូចជា៖ «ការបកស្រាយអំពីភាពប្រសើរនៃភាពក្រីក្រ និងអ្នកក្រ» របស់លោក អាល់-លូបានី (អាល់-Lubani) និង «ការប្រៀបធៀបរវាងអ្នកមានដែលដឹងគុណ និងអ្នកក្រដែលអត់ធ្មត់» របស់លោក អាល់-បៃរ៉ាកាលី (អាល់-Birgivi)។ លោក អ៊ីបនូ ហ្ស៊ូយ៉ៃ (Ibn Juzayy) បានលើកឡើងក្នុងគម្ពីរ «អាល់-កាវ៉ានីន អាល់-ហ្វិកហ៍ហ៊ីយ៉ះ» (អាល់-Qawanin អាល់-Fiqhiyyah) ថា អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថា អ្នកមានគឺប្រសើរជាង ផ្ទុយពីអ្នកស៊ូហ្វី (Sufi) ភាគច្រើន! មានការរាយការណ៍ពីលោក អាប់ម៉ាត់ (Ahmad) ថាមានពីរមតិ។ ហេតុនេះហើយបានជា អាប់ប៊ូ អាល់-ហូសៃន (Abu អាល់-Husayn) កូនប្រុសរបស់ចៅក្រម អាប់ប៊ូ យ៉ាឡា បានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ «អាត់-តាំម៉ាម» (អាល់-Tammam) ថា៖ «បញ្ហា៖ អ្នកក្រដែលអត់ធ្មត់គឺប្រសើរជាងអ្នកមានដែលដឹងគុណ នេះបើយោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងចំណោមមតិទាំងពីរ។ ហើយមានមតិទីពីរថា៖ អ្នកមានដែលដឹងគុណគឺប្រសើរជាង ហើយនេះជាមតិរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន រួមទាំង អ៊ីបនូ កូទៃបះ (Ibn Qutaybah) ផងដែរ»។ មូលហេតុនៃមតិទីមួយ (ដែលជ្រើសរើសដោយ អាប់ប៊ូ អ៊ីស្ហាក អ៊ីបនូ ស្ហាកឡា និងអ្នកដទៃទៀត) គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿ពួកគេនឹងទទួលបានឋានសួគ៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយសារតែពួកគេបានអត់ធ្មត់﴾ [អាល់-ហ្វ៊ូរក្វាន៖ ៧៥]។ លោក អាប់ប៊ូ ហ្សាហ្វារ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាល់-ហូសៃន បានពន្យល់ថា៖ «ទទួលបានឋានសួគ៌» មានន័យថា «ឋានសួគ៌» ដោយសារតែការអត់ធ្មត់របស់ពួកគេចំពោះភាពក្រីក្រនៅលើលោកិយនេះ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី អាន់ណាស ប៊ីន ម៉ាលីក (អាណាស អ៊ីប៊ីន ម៉ាលីក) ថា រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមឱ្យទូលបង្គំរស់នៅជាអ្នកក្រ ស្លាប់ទៅជាអ្នកក្រ ហើយសូមឱ្យទូលបង្គំត្រូវបានប្រមូលផ្តុំក្នុងក្រុមអ្នកក្រនៅថ្ងៃបរលោក»។ អាអ៊ីស្ហះ (អាយសះ) បានសួរថា៖ «ហេតុអ្វីទៅ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ព្រោះពួកគេនឹងចូលឋានសួគ៌មុនអ្នកមានចំនួនសែសិបឆ្នាំ។ ឱអាអ៊ីស្ហះ អើយ! កុំបដិសេធអ្នកក្រ ទោះបីជាគ្រាន់តែឱ្យចំណែកនៃផ្លែខ្វៃមួយក៏ដោយ។ ឱអាអ៊ីស្ហះ អើយ! ចូរស្រឡាញ់អ្នកក្រ និងឱ្យពួកគេនៅជិតអ្នក នោះអល់ឡោះនឹងឱ្យអ្នកនៅជិតទ្រង់នៅថ្ងៃបរលោក»។ ដូច្នេះ នៅក្នុងហាឌីសនេះមានភស្តុតាងពីរ៖ ទីមួយ៖ លោកបានសុំអល់ឡោះឱ្យមានភាពក្រីក្រទាំងពេលរស់ និងពេលស្លាប់ ប្រសិនបើវាមិនមែនជាឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ជាងភាពមានបានទេនោះ លោកនឹងមិនសុំឡើយ។ ទីពីរ៖ ប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ពួកគេនឹងចូលឋានសួគ៌មុនអ្នកមានចំនួនសែសិបឆ្នាំ» ហើយរឿងនេះមិនកើតឡើងក្រៅពីភាពប្រសើររបស់ពួកគេជាងអ្នកមាននោះទេ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ បារហ្សះ អាល់-អាស្លាមី (Abu Barzah អាល់-Aslami) ថា រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកក្រក្នុងចំណោមមូស្លីមនឹងចូលឋានសួគ៌មុនអ្នកមានក្នុងចំណោមពួកគេ ចំនួនសែសិបឆ្នាំ រហូតដល់អ្នកមានមូស្លីមនៅថ្ងៃបរលោកប្រាថ្នាចង់ឱ្យខ្លួនឯងធ្លាប់ជាអ្នកក្រនៅលើលោកិយនេះ»។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ (Ibn អ៊ូម៉ារ) ថា ព្យាការី ﷺ បានក្រោកឈរក្នុងចំណោមសហាបះរបស់លោក ហើយសួរថា៖ «តើមនុស្សណាដែលល្អបំផុត?» អ្នកខ្លះឆ្លើយថា៖ «អ្នកមានដែលផ្តល់សិទ្ធិដល់ខ្លួនឯង និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន»។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នោះគឺជាបុរសដ៏ល្អម្នាក់ ប៉ុន្តែមិនមែនជាគាត់ទេ។ មនុស្សដែលល្អបំផុតគឺ មូស្លីមអ្នកក្រដែលខិតខំផ្តល់ទានតាមលទ្ធភាពរបស់ខ្លួន»។

ប្រសិនបើមិនអាចផ្សារភ្ជាប់រវាងរាយការណ៍ទាំងពីរនេះបាន ដើម្បីលុបបំបាត់ភាពផ្ទុយគ្នា -ប្រសិនបើអល់ឡោះមានបំណង- ហើយអាចអនុវត្តទាំងពីរបាន នោះការលើកឡើងថា មួយណាក្នុងចំណោមនោះគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ គឺជាទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវជាង។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបលោកគ្រូរបស់យើង (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានជំទាស់នឹងលោក ដាវូឌី ដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនមានភាពផ្ទុយគ្នារវាងរាយការណ៍ទាំងពីរនេះទេ -មានន័យថា រវាងការជំរុញឱ្យរៀបការ និងការស្វែងរកកូន ជាមួយនឹងការបួងសួងកុំឱ្យទទួលបានកូន និងទ្រព្យសម្បត្តិព្រមគ្នា- ព្រោះវាអាចទៅរួចដែលថា វាត្រូវបានរាយការណ៍ក្នុងន័យឱ្យទទួលបានទាំងពីរព្រមគ្នា»។ លោកបានបន្តថា៖ «ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យមានការងឿងឆ្ងល់នោះ គឺការដែលលោក (ព្យាការី) ស្អប់ខ្ពើមចំពោះអ្នកដទៃក្រៅពី អានាស ដែលលោកបានបួងសួងឱ្យ...» បន្ទាប់មកលោកបានឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហានេះ តាមអ្វីដែលខ្ញុំបានលើកឡើងពីមុនដោយយោងទៅលើលោក។ ប្រសិនបើមានការងឿងឆ្ងល់ផងដែរ ចំពោះការដែលព្យាការី (ស.ល.វ) បានបួងសួងឱ្យអ្នកដែលមិនជឿលើលោក ឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅច្រើនព្រមទាំងមានអាយុវែង ដោយយោងទៅលើស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃពួកកាហ្វេរ (អ្នកមិនជឿ) ដែលមានតិចតួចទាំងពីរយ៉ាងនេះ រហូតដល់ពួកគេក្លាយជាអ្នកដែលវេទនាបំផុត គឺអ្នកដែលជួបប្រទះនឹងភាពក្រីក្រក្នុងលោកិយ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មក្នុងបរលោក ដែលជាអ្នកខាតបង់ទាំងលោកិយ និងបរលោក នោះគឺជាការខាតបង់ដ៏ច្បាស់លាស់។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះអ្នកដែលស្លាប់មុនពេលចាស់ជរា ខណៈដែលការបួងសួងរបស់ព្យាការី (ស.ល.វ) គឺជាការបួងសួងដែលត្រូវបានឆ្លើយតប នោះអាចនិយាយបានថា៖ ប្រហែលជាព្យាការី (ស.ល.វ) មិនបានមានបំណងចង់បួងសួងឱ្យពួកគេពិតប្រាកដនោះទេ ប៉ុន្តែលោកគ្រាន់តែចង់បណ្តេញអ្នកដែលស្រឡាញ់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅទាំងពីរនេះ ឱ្យចៀសឆ្ងាយពីការស្រឡាញ់ក្នុងន័យដែលគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម ដូចដែលបានរៀបរាប់ពីមុនមក។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺការលើកឡើងចំពោះភាគច្រើននៃពួកកាហ្វេរដែលព្យាការី (ស.ល.វ) បានបួងសួងឱ្យ ដែលការបួងសួងនោះមិនបានកើតឡើងចំពោះពួកគេថា៖ លោកមិនមានបំណងចង់ឱ្យពួកគេវិនាសនោះទេ ប៉ុន្តែលោកគ្រាន់តែចង់ព្រមានពួកគេ ដើម្បីឱ្យពួកគេត្រឡប់មកសារភាពកំហុស (តៅបាត់) វិញ។ គេបាននិយាយអំពីឃ្លា «អាក់រ៉ា ហាល់កា» (عقرى حلقى) ថា៖ តាមន័យត្រង់វាគឺជាការបួងសួង ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាបំណងពិតប្រាកដនោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ គេបាននិយាយអំពីឃ្លា «វៃលូ អ៊ុម្មិហ៊ី» (ويل أمه), «ឡា អាបាលាហូ» (لا أبا له), «តារីបាត យ៉ាដាហូ» (تربت يداه), «កាតាលាហុលឡោះ» (قاتله الله) និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នានេះ។ ហើយវាអាចទៅរួចដែលថា៖ ប្រហែលជាលោកមានបំណងចំពោះក្រុមមនុស្សជាក់លាក់ណាមួយក្នុងសម័យកាលរបស់លោក (ស.ល.វ) ឬអាចនិយាយបានថា មានភាពខុសគ្នារវាងអ្នកដែលត្រូវបានគេបួងសួងឱ្យដោយការចង្អុលបង្ហាញចំឈ្មោះ និងអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងន័យទូទៅ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការចុះមកនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ﴿មិនមែនជាកិច្ចការរបស់ម្ចាស់ (ឱមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)) ទេ ទោះបីជាទ្រង់អភ័យទោសដល់ពួកគេ ឬដាក់ទណ្ឌកម្មដល់ពួកគេក៏ដោយ﴾។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ជូន៖ «...ថាពួកគេជាអ្នកបំពាន» [អាល-អ៊ិមរ៉ន៖ ១២៨]។ វាជាការត្រឹមត្រូវ (ហាឌីស សហ៊ីហ៍) ដែលថា ព្យាការី ﷺ នៅពេលដែលលោកចង់បួងសួង (ឌូអា) ប្រឆាំងនឹងនរណាម្នាក់ ឬបួងសួងឱ្យនរណាម្នាក់ លោកតែងតែធ្វើ «កូនូត» (ការបួងសួង) បន្ទាប់ពីងើបពីការរូកូអ៊ូ។ ជួនកាលនៅពេលលោកនិយាយថា «សាមីអល់ឡោះហ៊ូ លីមែន ហាមីដាហ៍» លោកក៏បួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមជួយសង្គ្រោះ អាល់-វ៉ាលីដ បិន អាល់-វ៉ាលីដ, សាឡាម៉ាហ៍ បិន ហ៊ីស្ហាម, អាយ៉ាស់ បិន អាប់ប៊ី រ៉ាប៊ីអាហ៍ និងបណ្តាអ្នកដែលទន់ខ្សោយក្នុងចំណោមអ្នកជំនឿ។ ឱអល់ឡោះ! សូមដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ឱ្យខ្លាំងក្លាទៅលើកុលសម្ព័ន្ធមុដារ ហើយសូមធ្វើឱ្យវា (ទណ្ឌកម្មនោះ) ក្លាយជាឆ្នាំដ៏លំបាកសម្រាប់ពួកគេ ដូចជាឆ្នាំនៃសម័យយូស៊ូហ្វ» ដោយលោកបួងសួងបញ្ចេញសំឡេង។ ហើយនៅក្នុងការសឡាតខ្លះ គឺការសឡាតហ្វាចរ លោកតែងតែនិយាយថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមដាក់បណ្តាសាទៅលើបុគ្គលនេះ និងបុគ្គលនោះ» ចំពោះកុលសម្ព័ន្ធខ្លះនៃជនជាតិអារ៉ាប់ រហូតដល់អល់ឡោះ ﷿ បានទម្លាក់អាយ៉ាត់ថា៖ «គ្មានចំណែកអ្វីសម្រាប់អ្នកឡើយក្នុងកិច្ចការនេះ» [អាល-អ៊ិមរ៉ន៖ ១២៨]។ ហើយគេអាចយកជាការលួងលោមចិត្តបាន នូវអ្វីដែលគ្រូរបស់យើង ﵀ បានមានប្រសាសន៍អំពីហាឌីសដែលថា៖ «អ្នកជំនឿណាក៏ដោយដែលខ្ញុំបានជេរប្រមាថ ឬវាយដំ នោះសូមឱ្យការនោះក្លាយជាការលាងជម្រះបាបសម្រាប់គេនៅថ្ងៃបរលោក»។ ខ្ញុំមិនគិតថាវាគ្របដណ្តប់ទៅលើអ្វីដែលបានកើតឡើងដោយវិធីសាស្ត្រទូទៅចំពោះបុគ្គលដែលមិនបានកំណត់នោះទេ រហូតដល់វាគ្របដណ្តប់ទៅលើអ្នកដែលមិនទាន់កើតមកក្នុងសម័យកាលរបស់ព្យាការី ﷺ។ ផ្ទុយទៅវិញ គ្រូរបស់យើងក៏បានមានប្រសាសន៍ផងដែរ អំពីប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមឱ្យការស្លាប់នៃប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំ គឺតាមរយៈការសម្លាប់ក្នុងផ្លូវរបស់ទ្រង់ ដោយការចាក់សម្លាប់ និងជំងឺប៉េស្ត (តូអូន)»។ ដោយសារមានការងឿងឆ្ងល់ថា ប្រជាជាតិភាគច្រើនស្លាប់ដោយមិនមែនដោយសារការចាក់សម្លាប់ ឬជំងឺប៉េស្តនោះទេ៖ «វាអាចទៅរួចដែលថា ព្យាការី ﷺ បានបួងសួងឱ្យប្រជាជាតិរបស់លោកតាមរបៀបទូទៅ ហើយអល់ឡោះក៏បានឆ្លើយតបការបួងសួងរបស់លោកចំពោះពួកគេមួយចំនួន ដូច្នេះវាជាករណីទូទៅដែលត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់។ ហើយក៏អាចទៅរួចដែរថា ព្យាការី ﷺ មានបំណងដោយពាក្យថា «ប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំ» គឺក្រុមជាក់លាក់មួយ ដូចជាក្រុមសហាបះ (មិត្តភក្តិរបស់លោក) ជាដើម ឬលក្ខណៈជាក់លាក់មួយ ដូចជាក្រុមអ្នកដែលល្អបំផុតជាដើម ដូច្នេះវាជាករណីទូទៅដែលចង់សំដៅលើភាពជាក់លាក់។ ករណីទីមួយ អាចត្រូវបានពន្យល់ថា សហាបះមិនមែនសុទ្ធតែស្លាប់ដោយសាររឿងទាំងពីរនេះ ឬរឿងណាមួយក្នុងចំណោមរឿងទាំងពីរនេះទាំងអស់នោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះក្រុមអ្នកដែលល្អបំផុត ព្រោះពួកគេជាច្រើនស្លាប់ដោយមិនមែនដោយសាររឿងទាំងពីរនេះទេ។ ស្រដៀងនឹងករណីទីមួយដែរ គឺការបួងសួងរបស់ព្យាការី ﷺ ឱ្យអ្នកជំនឿទទួលបានការអភ័យទោស ទោះបីជាវាត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងដាច់ខាតនៅចំពោះមុខអ្នកប្រកាន់យកស៊ូណាន់ន់ (អហ្លុលស៊ូណាន់ន់) ថា ក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម បន្ទាប់មកពួកគេនឹងចេញពីនរកដោយសារការជួយអង្វរ (សហ្វាអាត)។ ផ្ទុយពីនេះទៅទៀត គឺការបួងសួងរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា កុំឱ្យអល់ឡោះបំផ្លាញប្រជាជាតិរបស់លោកដោយការលង់ទឹក និងឱ្យលើកលែងពួកគេពីការគប់ដុំថ្មពីលើមេឃ និងការស្រុតដី។ ព្យាការី ﷺ បានដំណឹងថា លោកត្រូវបានឆ្លើយតបនឹងការបួងសួងនោះ ប៉ុន្តែក្រោយមកវាក៏បានកើតឡើង។ នេះបង្ហាញថា អ្វីដែលចង់សំដៅលើការបដិសេធរឿងទាំងនោះចំពោះប្រជាជាតិ គឺការបដិសេធចំពោះទាំងអស់គ្នា ហើយការដែលវាបានកើតឡើងចំពោះពួកគេមួយចំនួន មិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃហាឌីសនោះទេ ព្រោះពាក្យសម្តីនោះអាចសំដៅលើទាំងអស់ ឬមួយផ្នែក។ ដូចគ្នានេះដែរ គេអាចនិយាយបានចំពោះហាឌីសដែលត្រូវបានសួរ និងហាឌីសអំពីជំងឺប៉េស្ត៖ ពាក្យសម្តីនោះអាចសំដៅលើទាំងអស់ ឬមួយផ្នែក។ ដូច្នេះ អ្វីដែលបានកើតឡើងជាក់ស្តែងបង្ហាញថា អ្វីដែលចង់សំដៅគឺមួយផ្នែកនៅក្នុងករណីទាំងពីរនេះ ដូចអ្វីដែលបានកើតឡើងជាក់ស្តែងក្នុងហាឌីសអំពីការលង់ទឹក និងអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា ដែលបង្ហាញថាអ្វីដែលចង់សំដៅគឺទាំងអស់។ បន្ទាប់មក អ្វីដែលចង់សំដៅលើ «ទាំងអស់» មិនមែនមានន័យថាប្រជាជាតិទាំងមូលចាប់ពីដើមរហូតដល់ចប់នោះទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលចង់សំដៅគឺអ្នកទាំងអស់ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងសម័យកាលណាមួយ ក្នុងគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៃប្រជាជាតិរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលប្រជាជាតិដែលឆ្លើយតបនឹងការអំពាវនាវ (អ៊ូម្ម៉ាតុលអ៊ីជ៉ាប៉ាហ៍) នឹងត្រូវផុតរលត់ទៅ ហើយមិននៅសល់មនុស្សណាម្នាក់ក្រៅពីប្រជាជាតិដែលត្រូវបានអំពាវនាវ (អ៊ូម្ម៉ាតុលដាវ៉ាហ៍)។ រឿងនេះនឹងមិនកើតឡើងឡើយ លុះត្រាតែមានសញ្ញាផ្សេងៗកើតឡើង និងការចុះមកនៃអ៊ីសា បិន ម៉ារយ៉ាម ហើយព្រលឹងរបស់អ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះតែមួយនៅពេលនោះត្រូវបានដកយកទៅ។ ដូច្នេះ នឹងមិននៅសល់អ្នកដែលនិយាយថា «ឡាអ៊ីឡាហះ អ៊ីល្លល់ឡោះ» នៅលើផែនដីនេះឡើយ ហើយពួកគេទាំងនោះនឹងត្រូវជួបនឹងថ្ងៃកិយាម៉ាត់ ដូចដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងហាឌីសសហ៊ីហ៍។ ចំណែកអ្វីដែលកើតឡើងមុននោះ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងបញ្ហាដែលថា៖ «តើផែនដីនេះនឹងមានពេលដែលគ្មានអ្នកឈរជើងដើម្បីអល់ឡោះដោយមានភស្តុតាងដែរឬទេ?» ដែលនេះមិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់លើកយកមកពិភាក្សានោះទេ។ ក្នុងចំណោមអ្នកដែលយល់ថា អ្វីដែលចង់សំដៅលើ «ប្រជាជាតិ» ក្នុងហាឌីសអំពីជំងឺប៉េស្ត គឺសហាបះ គឺលោក អាប់ប៊ូ អាប់បាស អាល់-គួរតុប៊ី នៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ើរ៉ហ៍ សហ៊ីហ៍ មូស្លីម»។ ហើយវាត្រូវបានជំទាស់ថា សហាបះជាច្រើនបានស្លាប់ដោយមិនមែនដោយសារជំងឺប៉េស្តនោះទេ។ ហើយមានការឆ្លើយតបថា៖ ប្រសិនបើការកំណត់ភាពទូទៅនៃប្រជាជាតិមកត្រឹមសហាបះអាចធ្វើទៅបាន នោះការកំណត់សហាបះមកត្រឹមក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេក៏អាចធ្វើទៅបានដែរ។ ប៉ុន្តែលោក តាក់គីយូឌីន អ៊ីបន តៃមីយ៉ាហ៍ បានចាត់ទុកថាការឆ្លើយតបនេះមិនសូវសមហេតុផលឡើយ...»។

ពាក្យថា «ការឆ្លើយតប» នៅក្នុងការអង្វរករ (ដូអា) ដែលបានលើកឡើងនោះ គឺសំដៅទៅលើការសម្រេចបាននូវអ្វីដែលបានអង្វរករនោះយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ចំណែកឯការអង្វរករដទៃទៀតរបស់ពួកគេ គឺស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតនៃការរំពឹងថានឹងទទួលបានការឆ្លើយតប ដូច្នេះស្ថានភាពរបស់ពួកគេនៅក្នុងការអង្វរករនោះ គឺស្ថិតនៅចន្លោះរវាងការរំពឹងទុក និងការភ័យខ្លាច។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះអ្នកដែលបានពោលថា៖ «ម្នាក់ៗក្នុងចំណោមព្យាការីទាំងឡាយ សុទ្ធតែមានការអង្វរករជាទូទៅមួយដែលត្រូវបានឆ្លើយតបចំពោះប្រជាជាតិរបស់ពួកគេ មិនថាជាការបំផ្លាញពួកគេ ឬការជួយសង្គ្រោះពួកគេនោះទេ។ ចំណែកឯការអង្វរករដោយឡែកៗវិញ ខ្លះក៏ត្រូវបានឆ្លើយតប ហើយខ្លះទៀតក៏មិនត្រូវបានឆ្លើយតបឡើយ»។ សរុបមក ស្ថានភាពនេះគឺមានភាពរសើប។ ប្រសិនបើមានការបញ្ជាក់ចំពោះមូស្លីមទាំងឡាយនូវពាក្យសម្ដីរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «គ្មានបុរសមូស្លីមណាម្នាក់ដែលអង្វរករអល់ឡោះដោយការអង្វរករមួយ ដែលគ្មានអំពើបាប និងគ្មានការកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងគ្រួសារនោះទេ លើកលែងតែអល់ឡោះនឹងប្រទានឱ្យគាត់នូវលទ្ធផលមួយក្នុងចំណោមលទ្ធផលទាំងបី៖ គឺទ្រង់នឹងឆ្លើយតបការអង្វរករនោះឱ្យគាត់ភ្លាមៗ ឬទ្រង់នឹងទុកវាសម្រាប់គាត់នៅថ្ងៃបរលោក ឬទ្រង់នឹងកម្ចាត់ទុក្ខភ័យឱ្យគាត់ស្មើនឹងការអង្វរករនោះ»។ ហើយព្យាការី ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សូមស្បថដោយព្រះនាមនៃអ្នកដែលព្រលឹងរបស់ខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់ គ្មានអល់ឡោះអនុញ្ញាតឱ្យបាវបម្រើម្នាក់អង្វរករឡើយ លុះត្រាតែទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការឆ្លើយតប»។ ដូច្នេះ ចុះទម្រាំតែពួកព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់ពួកគេ) ចុះទម្រាំតែព្យាការីរបស់យើង ﷺ វិញនោះ? ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនមានអ្វីមកបដិសេធចំពោះអ្វីដែលបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ថា មិនមានការឆ្លើយតបនៅក្នុងករណីខ្លះនោះទេ។ យ៉ាងណាមិញ ជាមួយនឹងចម្លើយដែលខ្ញុំបានបង្ហាញជូននេះ គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយក្នុងការរួចផុតពីភាពស្មុគស្មាញក្នុងរឿងនេះ។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកផ្តល់ជោគជ័យ។ គម្ពីរនេះត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការសរសើរដល់អល់ឡោះ ការជួយជ្រោមជ្រែង និងការសម្រេចជោគជ័យដ៏ល្អប្រសើររបស់ទ្រង់។ ការងារនេះសម្រេចឡើងដោយបុគ្គលដ៏ទន់ខ្សោយម្នាក់ដែលទទួលស្គាល់នូវភាពខ្វះខាតរបស់ខ្លួន គឺ អាប់ប៊ូ ហ្វាឌល អាល់-អាអរ៉ាច សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់រូបគាត់ និងអ្នកដែលបានអង្វរករសុំការអភ័យទោសឱ្យគាត់ ក៏ដូចជាមូស្លីមទាំងអស់គ្នា។ ការបញ្ចប់ការងារនេះគឺនៅឆ្នាំ ៨៨០ នៃគ.ស.។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យដល់លោកម្ចាស់របស់យើង គឺមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងដល់ក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ក៏ដូចជាអ្នកដែលដើរតាមលោកដោយភាពបរិសុទ្ធ និងស្មោះត្រង់ជារៀងរហូត។

ចម្លើយស្តីពីការផ្សារភ្ជាប់រវាងហាឌីសពីរ៖ ហាឌីសដែលព្យាការី ﷺ បានសូមពរឱ្យអានាស ប៊ីន ម៉ាលិក ឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ និងកូនចៅច្រើន និងហាឌីសដែលលោកបានសូមបណ្តាសាដល់អ្នកដែលមិនជឿ និងមិនជឿជាក់លើលោក។ និពន្ធដោយ៖ មហាអ្នកប្រាជ្ញ សៃយិដ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន អល់-សាខាវី - សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក - (៨៣១ - ៩០២ ហ.ស)

សេចក្តីផ្តើមនៃការស្រាវជ្រាវ សូមសរសើរតម្កើងចំពោះអល់ឡោះ យើងសូមសរសើរទ្រង់ យើងសូមជំនួយពីទ្រង់ និងសូមការអភ័យទោសពីទ្រង់។ យើងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះពីអំពើអាក្រក់នៃខ្លួនយើង និងពីអំពើបាបនៃសកម្មភាពរបស់យើង។ អ្នកណាដែលអល់ឡោះបានណែនាំ នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យគេវង្វេងបានឡើយ ហើយអ្នកណាដែលអល់ឡោះបានធ្វើឱ្យវង្វេង នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំគេបានឡើយ។ ខ្ញុំសូមធ្វើសក្ខីភាពថា គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងទៀតក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ ដោយគ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ ហើយខ្ញុំសូមធ្វើសក្ខីភាពថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ និងជារ៉សូលរបស់ទ្រង់។ បន្ទាប់មក៖ នេះគឺជាចម្លើយមួយសម្រាប់ធ្វើការសម្របសម្រួលរវាងហាឌីសពីរ ដែលខ្ញុំមិនធ្លាប់ឃើញមានការបោះពុម្ពផ្សាយពីមុនមក។ វាស្ថិតក្នុងប្រធានបទស្តីពី «ទ្រព្យសម្បត្តិ» ដោយវាជាការសម្របសម្រួលរវាងការដូអា (ការអង្វរករ) របស់ព្យាការី ﷺ ជូនចំពោះ អានាស (អាណាស) ឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ និងការដូអារបស់ទ្រង់ ﷺ ជូនចំពោះមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ខ្លះរបស់ទ្រង់ឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិតិចតួច។ ខ្លឹមសារដែលមាននៅក្នុងនេះ មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុងកិតាប «អស្ស៊ិរុល ម៉ាក់តូម» (អាល់-Sirr អាល់-Maktum) ថែមទាំងអាចនិយាយបានថា វាជាសេចក្តីសង្ខេបនៃកិតាបនោះទៀតផង ព្រោះថាហាឌីស អាសារ (ពាក្យសម្តីរបស់សហាបះ) ពាក្យសម្តីអ្នកប្រាជ្ញ និងការដកស្រង់សម្តីនានាគឺដូចគ្នា។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបខ្ញុំដាក់វាបន្តពីក្រោយកិតាប «អស្ស៊ិរុល ម៉ាក់តូម»។ លោក អައް-សាខាវី (អាល់-Sakhawi) -សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់រូបលោក- មានចម្លើយជាច្រើនក្នុងប្រធានបទនេះ ដែលក្នុងនោះមានខ្លះត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងកិតាប «អាល់-អាជូវ៉ាទីល់ ម៉ារឌីយ៉ា ហ្វីម៉ា ស៊ូអិលឡានហ៊ូ មីនល់ ហាឌីស៊ីន ណាបាវីយ៉ា» (១)។ នៅក្នុងនោះមានការដកស្រង់សម្តីជាច្រើនដែលស្រដៀងនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុង «អស្ស៊ិរុល ម៉ាក់តូម» ជាមួយនឹងការបន្ថែមនៅក្នុងចំណុចមួយ ដែលស្ទើរតែត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងផ្នែកដែលខ្ញុំបានដកស្រង់នៅក្នុង (ការបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការសរសេរ «អស្ស៊ិរុល ម៉ាក់តូម» របស់លោក អައް-សាខាវី)។ ចម្លើយនេះ -ដែលយើងកំពុងបោះពុម្ពផ្សាយជាលើកដំបូង- គឺគ្មានចំណងជើងឡើយ ហើយវាត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងបញ្ជីនៃបណ្ណាល័យជាតិអេហ្ស៊ីប (Dar អាល់-Kutub អាល់-Misriyya) ក្រោមចំណងជើងថា៖ «ចម្លើយក្នុងការប្រមូលផ្តុំរវាងហាឌីសពីរ គឺ៖ ការដូអារបស់ទ្រង់ជូនចំពោះ អានាស ប៊ីន ម៉ាលីក ឱ្យមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងកូនចៅច្រើន និងហាឌីសនៃការដូអារបស់ទ្រង់ប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលមិនជឿលើទ្រង់ និងមិនជឿជាក់លើទ្រង់»។ នេះជារបៀបដែលវាត្រូវបានសរសេរនៅលើក្របដោយស្នាដៃសរសេរដែលយឺតពេលជាងសម័យកាលរបស់វា។ ចម្លើយនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃឯកសាររក្សាទុករបស់បណ្ណាល័យជាតិអេហ្ស៊ីប ក្រោមលេខរៀង (២១០-ម៉ាចាមី) ដែលមានចំនួន (៦) ទំព័រ ក្នុងមួយទំព័រមានពីរផ្នែក ហើយក្នុងមួយផ្នែកមាន (១៩) បន្ទាត់។ ចាប់ផ្តើមដោយ៖ «សូមសរសើរតម្កើងអល់ឡោះ និងសូមសន្តិភាពដល់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់ដែលទ្រង់បានជ្រើសរើស...» ហើយបញ្ចប់ដោយ៖ «... ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកផ្តល់ជោគជ័យ។ បានថ្លែង និងសរសេរវាដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប្នុ សាខាវី អស្ស៊ាហ្វីអី (អាល់-Shafi'i) សូមអល់ឡោះអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មរបស់លោក និងបិទបាំងកំហុសរបស់លោក។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរដល់លោកម្ចាស់របស់យើង មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោក ក៏ដូចជាសហាបះរបស់លោក ឱ្យទទួលបានសន្តិភាពយ៉ាងច្រើន។ អាមីន»។ ច្បាប់ចម្លងនេះគឺជាស្នាដៃសរសេររបស់លោក អស្សាខាវី ដែលគេស្គាល់ច្បាស់ ហើយលោកបានបន្ថែមការកែសម្រួលដោយផ្ទាល់ដៃរបស់លោកនៅតាមគែមទំព័រ និងដាក់សញ្ញា (សោះហ៍ - ត្រឹមត្រូវ) នៅពីក្រោយវា។ សម្រាប់ខ្ញុំ វាមិនមែនជារឿងឆ្ងាយទេដែលចម្លើយនេះគឺជាប្រភពដើមនៃ «អស្ស៊ិរុល ម៉ាក់តូម» បន្ទាប់មកលោកក៏មានគំនិត -នៅពេលក្រោយមក- ក្នុងការពង្រីកវា ជាពិសេសបន្ទាប់ពីស្តេច អាល់-អាស្រាហ្វ កៃតបៃ (១) បានស្នើសុំលោក។ ការសន្និដ្ឋាននេះកាន់តែមានទម្ងន់នៅពេលពិនិត្យមើលកាលបរិច្ឆេទនៃកិតាបទាំងពីរ ប៉ុន្តែនេះជាអ្វីដែលយើងមិនទាន់បានរកឃើញ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំក៏បានឃើញផ្ទុយពីការសន្និដ្ឋាននេះ ហើយវាមានទម្ងន់ជាងសម្រាប់ខ្ញុំ គឺដោយសារតែលោក អស្សាខាវី -សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក- បានបញ្ជាក់នៅដើមចម្លើយនេះថា លោកបានតែងវាឡើងតាមការស្នើសុំរបស់ស្តេច អាល់-អាស្រាហ្វ ប៉ុន្តែលោកមិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះកិតាបនោះទេ ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយគាត់ (គឺស្តេច អាល់-អាស្រាហ្វ) បានស្នើសុំពីបាវបម្រើ (គឺ អស្សាខាវី) ដូច្នេះលោកក៏បានសរសេរវាដោយសង្ខេប ដោយសារលោកយល់ថាគោលបំណងនៅពេលដែលអ្នកស្នើសុំបានលើកឡើង គឺគ្រាន់តែចង់បញ្ជាក់ពីឋានៈនៃហាឌីសទីពីរ និងអ្នកដែលបានកត់ត្រាវាប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មក លោកក៏បានយល់ពីគោលបំណងពិតប្រាកដ ទើបលោកបានថ្លែងក្នុងន័យគោលបំណងទៅលើអ្វីដែលបានលើកឡើង ដោយមិនមានបំណងចង់ឱ្យវាវែងអន្លាយឡើយ ដោយមិនជំទាស់នឹងអ្វីដែលលោកបានសរសេរពីមុនមកក្នុងការចាត់ថ្នាក់ហាឌីស...»។ យើងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីចំណុចនេះថា៖ ស្តេច អាល់-អាស្រាហ្វ បានស្នើសុំសេចក្តីសង្ខេបនៃចម្លើយដែលលោក អស្សាខាវី បានឆ្លើយតបទៅគាត់ ដោយគាត់ចង់បានតែភាពត្រឹមត្រូវនៃហាឌីសទីពីរ -ប្រសិនបើវាមានភាពត្រឹមត្រូវ- និងចម្លើយនៃការសម្របសម្រួលតែប៉ុណ្ណោះ។

ច្បាប់ចម្លងមួយទៀតសម្រាប់ចម្លើយនេះ