ការរំលឹកអំពីច្បាប់ឥស្លាមស្ហាហ្វីអ៊ី

ជំពូកស្តីពីកាតព្វកិច្ចបំបៅទឹកដោះដំបូងដល់ទារក (លីព៉ា)។

(ជំពូកស្តីពីការផ្គត់ផ្គង់សាច់ញាតិ) អ្នកណាដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិលើសពីសេចក្តីត្រូវការស្បៀងអាហារសម្រាប់ខ្លួនគាត់និងប្រពន្ធសម្រាប់មួយថ្ងៃមួយយប់គាត់មានកាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពដល់ឪពុកម្តាយនិងកូនចៅដែលគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ។ កូនត្រូវទទួលបានអាទិភាពមុនឪពុកម្តាយបន្ទាប់មកសាច់ញាតិជិតបំផុត។ (ជំពូកស្តីពីការបំបៅដោះ) ម្តាយមានកាតព្វកិច្ចបំបៅទឹកដោះដំបូង (លីព៉ា) ដល់ទារកទើបនឹងកើតហើយបើនាងជាស្ត្រីតែម្នាក់គត់ដែលអាចបំបៅបាននាងត្រូវតែបន្តបំបៅរហូតដល់ធំ។ (ជំពូកស្តីពីទាសករនិងសត្វពាហន៖) ចៅហ្វាយត្រូវផ្គត់ផ្គង់ទាសករតាមទម្លាប់សមរម្យនិងដាក់បន្ទុកការងារត្រឹមតែកម្លាំងទ្រាំបាន។ ម្ចាស់សត្វត្រូវតែផ្តល់ចំណីដល់សត្វពាហន៖ក្នុងរដូវរាំងស្ងួតនិងមិនត្រូវច្របាច់ទឹកដោះសត្វរហូតដល់អស់គ្មានសល់សម្រាប់កូនសត្វបៅនោះឡើយ។

(ជំពូកស្តីពីការថែរក្សាកុមារ) លក្ខខណ្ឌនៃអ្នកមានសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកុមារ (ហាឌ្វាណះ) មានប្រាំមួយយ៉ាង៖ មានសតិបញ្ញាមានសេរីភាពកាន់សាសនាឥស្លាមសម្រាប់កុមារមូស្លីមមានភាពស្មោះត្រង់ទុកចិត្តបានមានសមត្ថភាពបំបៅដោះនិងមានភ្នែកមើលឃើញច្បាស់។ ប្រសិនបើយកប្តីថ្មីដែលគ្មានសិទ្ធិថែរក្សាកុមារសិទ្ធិថែរក្សារបស់នាងត្រូវបាត់បង់ប៉ុន្តែបើនាងលែងលះប្តីថ្មីនោះសិទ្ធិរបស់នាងនឹងត្រឡប់មកវិញ។ ម្តាយបង្កើតមានសិទ្ធិអាទិភាពខ្ពស់បំផុតបន្ទាប់មកជីដូនខាងម្តាយតាមលំដាប់ជិតឆ្ងាយបន្ទាប់មកឪពុកបង្កើតបន្ទាប់មកជីដូនខាងឪពុកជីតាខាងឪពុកបងប្អូនស្រីបង្កើតបងប្អូនស្រីរួមឪពុកបងប្អូនស្រីរួមម្តាយនិងមីងខាងម្តាយ។

ដោយស្ត្រីមានអាទិភាពជាងបុរសក្នុងកម្រិតសាច់ញាតិនីមួយៗ។ (ជំពូកស្តីពីជម្រើសរបស់កុមារដឹងក្តី) កាលណាកុមារដឹងក្តី (អាយុប្រហែល ៧ ឆ្នាំ) កុមារត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងឪពុកនិងម្តាយប្រសិនបើអ្នកដែលជ្រើសរើសនោះជាមនុស្សល្អត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើកុមារជ្រើសរើសឪពុកម្តាយមានសិទ្ធិមកសួរសុខទុក្ខកូនបានហើយប្រសិនបើជ្រើសរើសម្តាយឪពុកមានកាតព្វកិច្ចមើលការខុសត្រូវលើការអប់រំនិងបង្រៀនជំនាញវិជ្ជាជីវ៖។ ប្រសិនបើម្តាយធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយសិទ្ធិថែរក្សាត្រូវធ្លាក់លើឪពុក។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ឧក្រិដ្ឋកម្មនិងការសងសឹកតាមផ្លូវច្បាប់ (កីតាបអ៊ុល-ជីនាយ៉ាត់)។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ឧក្រិដ្ឋកម្ម) ជីនាយ៉ាត់តាមភាសាមានន័យថាការកាត់ផ្តាច់។ ការសម្លាប់មនុស្សចែកចេញជាបីប្រភេទ៖ ១. ការសម្លាប់ដោយចេតនាទុកជាមុន (អាំមទ៍)៖ គឺចេតនាសម្លាប់មនុស្សជាក់លាក់ដោយឧបករណ៍ដែលអាចសម្លាប់មនុស្សបានតាមធម្មតាដែលទាមទារការសងសឹកប្រហារជីវិត (គីស្វាស) ឬសងសំណងឈាម (ឌីយ៉ះ) បើមានការលើកលែងទោសពីគ្រួសារជនរងគ្រោះដោយត្រូវសងសំណងធ្ងន់ភ្លាមៗចេញពីទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ឃាតក។ ២. ការសម្លាប់ដោយអចេតនា (ឃត់ត្វា)៖ គឺការសម្លាប់ដែលគ្មានចេតនាទាល់តែសោះដែលត្រូវសងសំណងឈាមប្រាំប្រភេទ (មូខាំម៉ាស៊ះ) រយ៖ពេលបីឆ្នាំចេញពីសាច់ញាតិខាងឪពុក (អាគីឡះ)។ ៣. ការសម្លាប់ស្រដៀងចេតនា (ស្ហិពហុលអាំមទ៍)៖ គឺចេតនាវាយដំលើមនុស្សដោយឧបករណ៍ដែលមិនសម្លាប់មនុស្សតាមធម្មតាដែលត្រូវសងសំណងធ្ងន់ (មូហ្កាល់ឡាឌោះហ៍) រយ៖ពេលបីឆ្នាំចេញពីសាច់ញាតិអាគីឡះ។ សំណងធ្ងន់រួមមានអូដ្ឋ ១០០ ក្បាល៖ អូដ្ឋញីអាយុបីឆ្នាំ ៣០ ក្បាល (ហ៊ីកកោះ) អូដ្ឋញីអាយុបួនឆ្នាំ ៣០ ក្បាល (ចាឌ្អាហ៍) និងអូដ្ឋផើម ៤០ ក្បាល (ខាលីហ្វះ)។

ជំពូកស្តីពីសាច់ញាតិដែលត្រូវរួមគ្នាសងសំណងឈាម (អាគីឡះ)។

ហើយសំណងប្រាំប្រភេទ (មូខាំម៉ាស៊ះ) មានអូដ្ឋចំនួន ២០ ក្បាលក្នុងមួយប្រភេទ៖ ហ៊ីកកោះចាឌ្អាហ៍ពិនតុម៉ាខដនិងកូនអូដ្ឋឈ្មោលពិនតុឡាបូន។ (ជំពូកស្តីពីសាច់ញាតិអាគីឡះ) សាច់ញាតិអាគីឡះដែលត្រូវរួមគ្នាសងសំណងឈាមគឺជាសាច់ញាតិអាស្វាព៉ះខាងឪពុក។ ជនក្រីក្រទាសករកុមារជនឆ្កួតមិនត្រូវចេញប្រាក់សងឡើយហើយមូស្លីមមិនសងជំនួសអ្នកគ្មានជំនឿឡើយ។ សាច់ញាតិអ្នកមានត្រូវបង់មាសកន្លះឌីណារក្នុងមួយឆ្នាំហើយអ្នកមធ្យមបង់មួយភាគបួនឌីណារ។ (ជំពូកស្តីពីការសងសឹកគីស្វាស) ការសងសឹកប្រហារជីវិត (គីស្វាស) គឺអនុវត្តតែលើឃាតកពេញវ័យមានសតិបញ្ញាដែលសម្លាប់មនុស្សដែលមានតម្លៃជីវិតស្មើគ្នា៖ មូស្លីមមិនត្រូវប្រហារជីវិតដោយសារការសម្លាប់អ្នកគ្មានជំនឿឡើយបុរសសេរីមិនត្រូវប្រហារជីវិតដោយសារការសម្លាប់ទាសករឡើយហើយឪពុកម្តាយមិនត្រូវប្រហារជីវិតដោយសារការសម្លាប់កូនរបស់ខ្លួនឡើយ។ ការសងសឹកលើអវយវ៖តម្រូវឱ្យមានទំហំនិងទីតាំងស្មើគ្នាហើយអវយវ៖រឹងមាំមិនត្រូវកាត់សងអវយវ៖ពិការឡើយ។ ក្រុមមនុស្សជាច្រើនដែលរួមដៃគ្នាសម្លាប់មនុស្សម្នាក់ត្រូវប្រហារជីវិតទាំងអស់គ្នា។

ជំពូកស្តីពីរបួសក្បាលនិងផ្ទៃមុខ (ស្ហីចាច)។

(ជំពូកស្តីពីរបួសក្បាលនិងមុខ) គ្មានការសងសឹកកាត់អវយវ៖លើរបួសក្បាលនិងមុខឡើយលើកលែងតែរបួសដែលរយះដល់មើលឃើញឆ្អឹង (ម៉ាវឌីហ្ហះ)។ ការសងសឹកគឺអនុវត្តលើការកាត់ផ្តាច់អវយវ៖ត្រង់គន្លាក់សន្លាក់ប៉ុន្តែមិនអនុវត្តលើការបាក់ឆ្អឹងឡើយ។ (ជំពូកស្តីពីសំណងឈាមឌីយ៉ះ) ចំពោះការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សមូស្លីមសេរីពេញលេញសំណងឈាមពេញលេញគឺអូដ្ឋ ១០០ ក្បាលឬជាប្រាក់កាស (មាស ១.០០០ ឌីណារឬប្រាក់សុទ្ធ ១២.០០០ ឌៀរហាំ)។ ចំពោះស្ត្រីសំណងឈាមគឺពាក់កណ្តាល (អូដ្ឋ ៥០ ក្បាល)។ ចំពោះជនជាតិជីហ្វឬគ្រិស្តសំណងឈាមគឺមួយភាគបី (អូដ្ឋ ៣៣,៣ ក្បាល)។ ចំពោះអ្នកគោរពភ្លើងម៉ាជូស៊ីសំណងឈាមគឺមួយភាគប្រាំ (អូដ្ឋ ២០ ក្បាល)។

ជំពូកស្តីពីសំណងលើទារកធ្លាក់ក្នុងផ្ទៃ (ឌីយ៉ាត់អ៊ុល-ចានីន)។

ជំពូកស្តីពីការបង្កើនទម្ងន់នៃសំណងឈាម (តាហ្គ្លីហ្សអ៊ុឌ-ឌីយ៉ះ)។

(ជំពូកស្តីពីទារកធ្លាក់ក្នុងផ្ទៃ) ចំពោះការធ្វើឱ្យធ្លាក់ទារកមូស្លីមសេរីក្នុងផ្ទៃសំណងគឺទាសករឬទាសីម្នាក់ដែលមានលក្ខណ៖ល្អស្អាតគ្មានពិការភាព (ហ្គូររ៉ោះ) ដែលមានតម្លៃស្មើនឹងអូដ្ឋ ៥ ក្បាល (៥% នៃសំណងពេញលេញ) បើគ្មានទេគឺអូដ្ឋ ៥ ក្បាលឬប្រាក់កាស។ ចំពោះទារកទាសករគឺមួយភាគដប់នៃតម្លៃម្តាយរបស់វា។ (ជំពូកស្តីពីការបង្កើនទម្ងន់សំណង) សំណងឈាមអចេតនាត្រូវកើនទម្ងន់ធ្ងន់ប្រសិនបើការសម្លាប់កើតឡើងក្នុងដែនដីពិសិដ្ឋហារ៉មនៃម៉ាកកះហ៍ក្នុងខែពិសិដ្ឋទាំងបួន (ហ្សុលកាអ៍ដះហ៍ហ្សុលហ៊ីជ្ជះហ៍មុហារ៉មនិងរ៉ាចាប់) ឬចំពោះសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធដែលមិនអាចរៀបការជាមួយគ្នាបាន (ម៉ាហរ៉ម)។ (ជំពូកស្តីពីសំណងពេញលេញលើអវយវ៖) សំណងឈាមពេញលេញ (ស្មើនឹងជីវិតមនុស្សម្នាក់) ត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចចំពោះការបំផ្លាញអវយវ៖ជាគូ៖ ដៃទាំងពីរជើងទាំងពីរឆ្អឹងថ្គាមទាំងពីរត្រចៀកទាំងពីរភ្នែកទាំងពីរបបូរមាត់ទាំងពីរពងស្វាសទាំងពីរសុដន់ស្ត្រីទាំងពីរត្របកភ្នែកទាំងបួនអណ្តាតលិង្គនិងការបាត់បង់ញាណទាំងស្រុង៖ ភ្នែកមើលលែងឃើញត្រចៀកថ្លង់និយាយមិនចេញច្រមុះលែងដឹងក្លិនបាត់បង់សតិបញ្ញាអណ្តាតលែងដឹងរសជាតិនិងការបាត់បង់សមត្ថភាពបន្តពូជ។

(ជំពូកស្តីពីរបួសរយះដល់ឆ្អឹង) ចំពោះរបួសលើក្បាលឬផ្ទៃមុខរបស់មនុស្សសេរីដែលរយះសាច់រហូតដល់មើលឃើញឆ្អឹង (ម៉ាវឌីហ្ហះ) សំណងគឺមួយភាគម្ភៃនៃសំណងជីវិតពេញលេញ (អូដ្ឋ ៥ ក្បាល)។ ហើយសំណងអូដ្ឋ ៥ ក្បាលនេះក៏ត្រូវអនុវត្តដូចគ្នាដែរចំពោះធ្មេញមួយៗដែលត្រូវបាក់ឬប្រែជាខូចខ្មៅជាអចិន្ត្រៃយ៍។

ជំពូកស្តីពីសំណងរបួសដែលគ្មានការកំណត់ជាក់លាក់ (ហ៊ូគូម៉ះ)។

ជំពូកស្តីពីសំណងការខូចខាតលើទាសករ។

(ជំពូកស្តីពីសំណងហ៊ូគូម៉ះ) ចំពោះរបួសដែលគ្មានកម្រិតកំណត់ជាក់លាក់ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) សំណងត្រូវកំណត់តាមរយ៖ការវាយតម្លៃរបស់ចៅក្រម (ហ៊ូគូម៉ះ)៖ ដោយគណនាភាគរយនៃការថយចុះតម្លៃប្រសិនបើជនរងគ្រោះត្រូវបានវាយតម្លៃដូចជាទាសករមុននិងក្រោយពេលរងរបួស។ (ជំពូកស្តីពីទាសករ) ចំពោះការសម្លាប់ទាសករសំណងគឺតម្លៃទីផ្សារពេញលេញរបស់ទាសករនោះ។ (ជំពូកស្តីពីការស្បថកាសាម៉ះ) ការស្បថ ៥០ ដង (កាសាម៉ះ) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងករណីឃាតកម្មដែលមានភស្តុតាងឬសញ្ញាជាក់ស្តែងគួរឱ្យជឿជាក់ (ឡាវស៊) លើការអះអាងរបស់ដើមបណ្តឹងដោយអ្នកទទួលមរតកត្រូវស្បថ ៥០ ដងបញ្ជាក់ពីឃាតកម្មរួចទទួលបានសិទ្ធិទទួលសំណងឈាម។

ជំពូកស្តីពីការលុបលាងបាបកម្មនៃការសម្លាប់មនុស្ស (កាហ្វហ្វារ៉តល់កាត់ល់)។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ទណ្ឌកម្មច្បាប់ឥស្លាម (កីតាបអ៊ុល-ហ៊ូឌូដ)។

ជំពូកស្តីពីពួកបះបោរប្រឆាំងនឹងមេដឹកនាំស្របច្បាប់ (ពូហ្កាត)។