កិតាប អាល់-អាំវ៉ាល់ (សៀវភៅទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងឥស្លាម)

ជំពូកទី ១៧០៖ ក្បួនច្បាប់នៅពេលអ្នកសុំទានចាកចេញទៅបាត់មុននឹងប្រគល់ទានហាដីޘលេខ ២៣៤៥ ដល់ ២៣៥១៖ ការរក្សាទុកទាន៖ ពីអ៊ីព្រហ៊ីមអាល់-ណាខាអ៊ី៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានដកប្រាក់ឬម្ហូបអាហារចេញមកដើម្បីផ្តល់ទានដល់អ្នកសុំទានប៉ុន្តែអ្នកសុំទាននោះបានដើរហួសឬចាកចេញទៅបាត់នោះម្ចាស់ទានត្រូវរក្សាទុកវត្ថុនោះដាច់ដោយឡែករហូតដល់បានជួបអ្នកសុំទានម្នាក់ទៀតទើបប្រគល់ជូនគេមិនត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនវិញឡើយព្រោះវាត្រូវបានញែកសម្រាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ រួចហើយ។

ជំពូកទី ១៧១៖ និយមន័យនៃកំណប់ទ្រព្យ (អាល់-កាន់ហ្ស) ដែលត្រូវរងទណ្ឌកម្មហាដីޘលេខ ២៣៥២ ដល់ ២៣៥៦៖ ការបន្សុទ្ធទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ពីអ៊ីពិនអ៊ូមើរ ﵄ ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ៖ រាល់ទ្រព្យសម្បត្តិណាដែលមិនត្រូវបានបញ្ចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)កាតព្វកិច្ចគឺជា «កំណប់ទ្រព្យ (អាល់-កាន់ហ្ស)» ដែលត្រូវរងទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅថ្ងៃបរលោកដោយទ្រព្យនោះនឹងប្រែក្លាយជាបន្ទះភ្លើងដុតរោលរាងកាយរបស់ម្ចាស់។ ផ្ទុយទៅវិញទ្រព្យសម្បត្តិទោះបីជាច្រើនកប់ពពកយ៉ាងណាក៏ដោយប្រសិនបើម្ចាស់បានបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់រួចរាល់នោះមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាកំណប់ទ្រព្យឡើយប៉ុន្តែជាទ្រព្យដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធ។

ជំពូកទី ១៧២៖ ស៊ុណ្ណះនៃទានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)អាល់-ហ្វីត្រ (ហ្សាកាត់រ៉ាម៉ាដាន) ហាដីޘលេខ ២៣៥៧ ដល់ ២៣៦៨៖ កាតព្វកិច្ចជាសកល៖ ពីអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរ ﵄៖ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានកំណត់កាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់អាល់-ហ្វីត្រក្នុងខែរ៉ាម៉ាដានចំនួនមួយស្វាស់ (Sa' - ប្រមាណ ២.៥ គីឡូក្រាម) នៃផ្លែកាលម៉ាឬមួយស្វាស់នៃស្រូវបាឡេទៅលើមនុស្សគ្រប់រូបក្នុងចំណោមមូស្លីមទាំងទាសករមនុស្សសេរីបុរសស្ត្រីកុមារនិងមនុស្សចាស់ដើម្បីជាការបន្សុទ្ធអ្នកកាន់បួសពីពាក្យសម្តីឥតប្រយោជន៍និងជាការផ្គត់ផ្គង់អាហារដល់ជនទុគ៌ត។

ជំពូកទី ១៧៣៖ ការប៉ះប៉ូវហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រនិងក្បួនច្បាប់ស្តីពីការចេញស្រូវសាលីកន្លះស្វាស់ហាដីޘលេខ ២៣៦៩ ដល់ ២៣៨៦៖ ១. ការសងការខកខាន៖ ពីស៊ូហ្វយ៉ានអាល់-សាវរី៖ ប្រសិនបើបុគ្គលណាបានធ្វេសប្រហែសខកខានមិនបានបញ្ចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រជាច្រើនឆ្នាំគេត្រូវតែគណនាសងកាតព្វកិច្ចទាំងនោះឱ្យបានគ្រប់ចំនួនឆ្នាំឡើងវិញ។ ២. ស្រូវសាលីកន្លះស្វាស់៖ មូអាវីយ៉ះពិនអាប៊ីស៊ូហ្វយ៉ាន ﵁ និងអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានយល់ឃើញថាការចេញស្រូវសាលីល្អ (អាល់-ពួរ) ចំនួនកន្លះស្វាស់ (Nisf Sa') គឺស្មើនឹងមួយស្វាស់នៃកាលម៉ាឬស្រូវបាឡេដោយសារតម្លៃខ្ពស់របស់វា។

ជំពូកទី ១៧៤៖ សារលិខិតរបស់អ៊ូមើរពិនអាប់ឌុល-អាហ្ស៊ីសស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រហាដីޘលេខ ២៣៨៧ ដល់ ២៣៩៥៖ ការណែនាំជាផ្លូវការ៖ ខាលីហ្វះអ៊ូមើរពិនអាប់ឌុល-អាហ្ស៊ីសបានសរសេរសារលិខិតបង្គាប់ទៅកាន់បណ្តាខេត្តថា៖ ហ្សាកាត់ហ្វីត្រត្រូវបញ្ចេញចំនួនកន្លះស្វាស់នៃស្រូវសាលីឬមួយស្វាស់នៃផ្លែកាលម៉ាសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ ទាំងកុមារមនុស្សចាស់ទាសករមនុស្សសេរីបុរសនិងស្ត្រី។

ជំពូកទី ១៧៥៖ ការបញ្ចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រមុនពេលសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)អ៊ីដហាដីޘលេខ ២៣៩៦ ដល់ ២៤១២៖ ពេលវេលាដ៏ឧត្តម៖ ពីអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរ ﵄៖ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានបង្គាប់ឱ្យបញ្ចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រមុនពេលមនុស្សចេញទៅកាន់ទីលានសឡាតអ៊ីដ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើឱ្យពួកគេ (ជនក្រីក្រ) មានភាពគ្រប់គ្រាន់កុំឱ្យដើរសុំទាននៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យនេះ!»។ លោកអ៊ីពិនអ៊ូមើរតែងតែបញ្ចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រមុនថ្ងៃបុណ្យមួយថ្ងៃឬពីរថ្ងៃដើម្បីឱ្យអ្នកក្រីក្រមានពេលវេលារៀបចំម្ហូបអាហារ។

ជំពូកទី ១៧៦៖ ទស្សន៖ដែលយល់ថាហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជាប់កាតព្វកិច្ចលើតែអ្នកកាន់បួស (ចំណងជើងជំពូក)

ជំពូកទី ១៧៧៖ ការបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រលើកុមារនិងមនុស្សទូទៅហាដីޘលេខ ២៤១៥ ដល់ ២៤២០៖ កាតព្វកិច្ចលើកុមារ៖ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនយល់ថាហ្សាកាត់ហ្វីត្រជាប់លើតែអ្នកកាន់បួសក៏ដោយប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនលើសលប់រួមទាំងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីក, ស្ហាហ្វិអ៊ី, និងអាហ្ម័ដបានបញ្ជាក់ថាហ្សាកាត់ហ្វីត្រគឺជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមគ្រប់រូបសូម្បីតែកុមារតូចៗដែលមិនទាន់កាន់បួសក៏ដោយដោយអាណាព្យាបាលត្រូវបញ្ចេញជំនួសពួកគេ។

ជំពូកទី ១៧៨៖ ក្បួនច្បាប់ស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រលើទាសករហាដីޘលេខ ២៤២១ ដល់ ២៤២៧៖ បន្ទុករបស់ចៅហ្វាយនាយ៖ ពីមូសាពិនត្វាល់ហាហ៍៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ទាសករឡើយលើកលែងតែហ្សាកាត់ហ្វីត្រដែលចៅហ្វាយនាយមានកាតព្វកិច្ចត្រូវបញ្ចេញជំនួសទាសករដែលបម្រើការងារក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន។

ជំពូកទី ១៧៩៖ ទស្សន៖ស្តីពីទាសករដែលជាគ្រីស្ទានឬយូដាហាដីޘលេខ ២៤២៨ ដល់ ២៤៣០៖ ការពិភាក្សាផ្លូវច្បាប់៖ លោកអ៊ីពិនស្ហីហាបអាល់-ហ្ស៊ូហ្រីយល់ឃើញថាចៅហ្វាយនាយត្រូវបញ្ចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជំនួសទាសករគ្រីស្ទានព្រោះវាជាការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារ។ ប៉ុន្តែអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីកនិងឡៃស៍យល់ឃើញថាមិនចាំបាច់ឡើយព្រោះហ្សាកាត់ហ្វីត្រគឺជាការបន្សុទ្ធសម្រាប់តែមូស្លីមប៉ុណ្ណោះ។

ជំពូកទី ១៨០៖ ភាពខុសគ្នារវាងទាសករសម្រាប់ជំនួញនិងទាសករបម្រើក្នុងផ្ទះហាដីޘលេខ ២៤៣១ ដល់ ២៤៣៤៖ ការកំណត់កាតព្វកិច្ច៖ ពីអ៊ីព្រហ៊ីមអាល់-ណាខាអ៊ី៖ ប្រសិនបើទាសករត្រូវបានទិញមកសម្រាប់គោលដៅធ្វើជំនួញលក់ដូរនោះត្រូវវាយតម្លៃតម្លៃខ្លួនរបស់ពួកគេដើម្បីចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ជំនួញ (២.៥%)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេត្រូវបានទិញមកសម្រាប់បម្រើការងារផ្ទាល់ខ្លួននោះមិនមានហ្សាកាត់ជំនួញឡើយប៉ុន្តែត្រូវចេញត្រឹមតែហ្សាកាត់ហ្វីត្រមួយស្វាស់ប៉ុណ្ណោះ។

ជំពូកទី ១៨១៖ ក្បួនច្បាប់ស្តីពីទាសករដែលរត់គេចខ្លួន (អាល់-អាពិក) និងទាសកររួមគ្នាហាដីޘលេខ ២៤៣៥ ដល់ ២៤៤០៖ ការវិនិច្ឆ័យរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីក៖ ប្រសិនបើទាសករបានរត់គេចខ្លួនហើយចៅហ្វាយនាយដឹងកន្លែងឬសង្ឃឹមថានឹងវិលត្រឡប់មកវិញនោះត្រូវចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជំនួសគេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើបាត់ខ្លួនយូររហូតដល់អស់សង្ឃឹមនោះមិនត្រូវចេញជំនួសឡើយ។ ហើយប្រសិនបើទាសករជាកម្មសិទ្ធិរួមរបស់ដៃគូពីរនាក់ម្ចាស់ទាំងពីរត្រូវរួមចំណែកចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រស្មើៗគ្នា។

ជំពូកទី ១៨២៖ ក្បួនច្បាប់ស្តីពីទាសករមូកាតាប់ហាដីޘលេខ ២៤៤១ ដល់ ២៤៤៤៖ ទស្សន៖របស់អ៊ីពិនអ៊ូមើរ ﵄៖ លោកអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរមានទាសករមូកាតាប់ពីរនាក់ហើយលោកមិនបានចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជំនួសពួកគេឡើយព្រោះទាសករមូកាតាប់មានឯករាជ្យភាពលើចំណូលរបស់ខ្លួនដូច្នេះពួកគេត្រូវទទួលខុសត្រូវចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រដោយខ្លួនឯង។

ជំពូកទី ១៨៣៖ កាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រលើអ្នករស់នៅតាមវាលរហោស្ថាន (បាឌីយ៉ះ) ហាដីޘលេខ ២៤៤៥ ដល់ ២៤៤៨៖ ទស្សន៖របស់សាអ៊ីដពិនអាល់-មូសៃយ៉ាប់៖ លោកសាអ៊ីដពិនអាល់-មូសៃយ៉ាប់តែងតែបង្គាប់ឱ្យអ្នករស់នៅតាមវាលរហោស្ថានបញ្ចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រព្រោះហាដីޘរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មានលក្ខណ៖ទូទៅគ្របដណ្តប់លើមូស្លីមគ្រប់រូបមិនថារស់នៅក្នុងទីក្រុងឬតាមវាលរហោស្ថានឡើយ។

ជំពូកទី ១៨៤៖ ការពិភាក្សាលើកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នករស់នៅតាមវាលរហោស្ថានហាដីޘលេខ ២៤៤៩ ដល់ ២៤៥៥៖ សេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយ៖ លោកអាប៊ូអ៊ូបៃដ៍បានបញ្ជាក់ថា៖ ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រគឺជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមគ្រប់រូបដែលមានស្បៀងអាហារលើសពីតម្រូវការសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដទាំងអ្នកនៅទីក្រុងនិងអ្នកនៅជនបទ។

ជំពូកទី ១៨៥៖ ការវិនិច្ឆ័យរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីកលើការចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជាសាច់ប្រាក់ហាដីޘលេខ ២៤៥៦ ដល់ ២៤៦៤៖ ការប្រកាន់ខ្ជាប់ស្បៀងអាហារ៖ នៅពេលដែលគេបានសួរលោកអ៊ីម៉ាមម៉ាលីកអំពីបុគ្គលដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាលដែលគ្មានស្បៀងអាហារថាតើអាចចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រជាសាច់ប្រាក់ឌៀរហាំបានឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ ទេ! ស៊ុណ្ណះរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ គឺការផ្តល់ជាស្បៀងអាហារ (កាលម៉ាស្រូវបាឡេអង្ករ) ដើម្បីឱ្យជនក្រីក្រទទួលបានអាហារបរិភោគផ្ទាល់ក្នុងថ្ងៃបុណ្យ។

ជំពូកទី ១៨៦៖ ការបង្កើនទានហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រនិងការបញ្ចេញទានជំនួសឪពុកម្តាយ (ចំណងជើងជំពូក)

ជំពូកទី ១៨៧៖ ដំបូន្មានរបស់អាលីពិនអាប៊ីត្វាលិព ﵁ និងការធ្វើទានជំនួសឪពុកម្តាយហាដីޘលេខ ២៤៦៥ ដល់ ២៤៦៩៖ ១. ដំបូន្មានរបស់លោកអាលី ﵁៖ នៅពេលលោកអាលីបានមកដល់ទីក្រុងបាសរ៉ាហើយឃើញថាតម្លៃស្បៀងអាហារធ្លាក់ចុះថោកខ្លាំងលោកបានណែនាំប្រជាជនថា៖ «ដោយសារតម្លៃទំនិញថោកប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាបង្កើនទានហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជាពីរស្វាស់នោះកាន់តែប្រសើរនិងទទួលបានផលបុណ្យធំធេង!»។ ២. ការធ្វើទានជំនួសឪពុកម្តាយ៖ លោកអាត្វាតែងតែបញ្ចេញទានស្បៀងអាហារជំនួសឪពុកម្តាយរបស់លោកដែលបានទទួលមរណភាពជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់លោកទទួលមរណភាព។

ជំពូកទី ១៨៨៖ បុគ្គលដែលបុរសម្នាក់មានកាតព្វកិច្ចត្រូវចេញហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រជំនួសហាដីޘលេខ ២៤៧០ ដល់ ២៤៧៣៖ កាតព្វកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់៖ លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីកបានបញ្ជាក់អំពីគោលការណ៍រួម៖ បុរសម្នាក់ត្រូវចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រជំនួសបុគ្គលគ្រប់រូបដែលខ្លួនមានកាតព្វកិច្ចច្បាប់ត្រូវចិញ្ចឹមបីបាច់៖ ភរិយាកូនៗតូចៗ ឪពុកម្តាយចាស់ជរាដែលក្រីក្រនិងអ្នកបម្រើផ្ទាល់ខ្លួន។

ជំពូកទី ១៨៩៖ ការពិភាក្សាអំពីការផ្តល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វីត្រដល់ជន اهل الذمة ហាដីޘលេខ ២៤៧៤ ដល់ ២៤៧៥៖ ទស្សន៖របស់អាប៊ូមៃសារ៉ោះ៖ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនពីសម័យដើមបានអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ចំណែកខ្លះនៃហ្សាកាត់ហ្វីត្រដល់ជន اهل الذمة ក្រីក្រដែលជាអ្នកជិតខាងប៉ុន្តែទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនគឺត្រូវបម្រុងទុកសម្រាប់តែមូស្លីមក្រីក្រប៉ុណ្ណោះ។