កិតាប អាល់-អាំវ៉ាល់ (សៀវភៅទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងឥស្លាម)

ជំពូកទី ១៥០៖ ក្បួនច្បាប់ស្តីពីការញែកប្រាក់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ទុកក្នុងថង់មួយដើម្បីបែងចែកបន្តិចម្តងៗ ហាដីޘលេខ ២២១៩ ដល់ ២២២៩៖ ការញែកប្រាក់ហ្សាកាត់ដោយចេតនាច្បាស់លាស់៖ ពីស៊ូហ្វយ៉ានអាល់-សាវរី៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានដកប្រាក់ហ្សាកាត់កាតព្វកិច្ចចេញពីទ្រព្យរបស់ខ្លួនហើយដាក់ដាច់ដោយឡែកក្នុងថង់មួយដោយមានចេតនាធ្វើជាហ្សាកាត់រួចហើយគាត់បានបែងចែកប្រាក់នោះបន្តិចម្តងៗដល់ជនក្រីក្រដែលសមស្របនោះគឺជាការអនុញ្ញាតស្របច្បាប់និងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ច។

ជំពូកទី ១៥១៖ ក្បួនច្បាប់នៅពេលទ្រព្យសម្បត្តិដើមត្រូវបានគេលួចបាត់មុនពេលប្រគល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) ហាដីޘលេខ ២២៣០ ដល់ ២២៣១៖ ការទទួលខុសត្រូវ (ដាម៉ាន)៖ ពីអាល់-ហាស្សានអាល់-បាសរីនិងស៊ូហ្វយ៉ាន៖ ប្រសិនបើកាលកំណត់ហ្សាកាត់បានមកដល់ហើយទ្រព្យសម្បត្តិដើមត្រូវបានគេលួចបាត់ដោយសារតែម្ចាស់មានការធ្វេសប្រហែសពន្យារពេលនោះម្ចាស់នៅតែត្រូវទទួលខុសត្រូវសងចំណែកហ្សាកាត់ដដែល។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់បានញែកហ្សាកាត់ទុកត្រឹមត្រូវហើយស្រាប់តែជួបគ្រោះចោរប្លន់ដោយមិនមានការធ្វេសប្រហែសនោះគេត្រូវបានលើកលែងការសង។

ជំពូកទី ១៥២៖ ការអនុញ្ញាតដឹកជញ្ជូនហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ពីទីក្រុងមួយទៅកាន់ទីក្រុងមួយទៀតហាដីޘលេខ ២២៣២ ដល់ ២២៣៥៖ ការបញ្ជូនទៅតំបន់ដែលមានតម្រូវការខ្លាំង៖ ពីមូអាហrecord ពិនជ៖ពល់ ﵁៖ លោកបានប្រមូលហ្សាកាត់ជាសម្លៀកបំពាក់ពីប្រទេសយេម៉ែនហើយបានបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណះជូនបណ្តាសាហាពះដែលជាមូហាជីរីននិងអាន់សរដោយលោកបានពន្យល់ថា៖ «នេះជាការងាយស្រួលសម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែននិងមានប្រយោជន៍ធំធេងសម្រាប់បងប្អូននៅម៉ាឌីណះ»។

ជំពូកទី ១៥៣៖ គោលការណ៍គ្រឹះនៃការបែងចែកហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ដល់ជនក្រីក្រក្នុងមូលដ្ឋានហាដីޘលេខ ២២៣៦ ដល់ ២២៥៤៖ ស៊ុណ្ណះនៃការបែងចែកក្នុងតំបន់៖ ពីអ៊ីពិនអាប់ពាស ﵄ ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ៖ គោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃហ្សាកាត់គឺ «ត្រូវប្រមូលពីអ្នកមានរបស់ពួកគេហើយបង្វែរចែកជូនអ្នកក្រីក្រនៅក្នុងចំណោមពួកគេ»។ មិនត្រូវផ្ទេរហ្សាកាត់ចេញទៅតំបន់ផ្សេងឡើយលុះត្រាតែប្រជាជនក្រីក្រនៅក្នុងតំបន់នោះទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់គ្រប់គ្រាន់រួចរាល់។

ជំពូកទី ១៥៤៖ ការអនុញ្ញាតផ្តល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ដល់អ្នកដែលមានទ្រព្យតិចតួចមិនគ្រប់គ្រាន់ហាដីޘលេខ ២២៥៥ ដល់ ២២៦៥៖ ជំនួយសង្គ្រោះអ្នកខ្វះខាត៖ បុរសម្នាក់បានមកជួបលោកអ៊ូមើរពិនអាល់-ខាត់តອບ ﵁ ដោយត្អូញត្អែរអំពីសត្វអូដ្ឋរបស់ខ្លួនដែលស្គមស្គាំងនិងមានជំងឺ។ លោកអ៊ូមើរបានបញ្ជាឱ្យផ្តល់ជំនួយនិងសត្វពាហន៖ពីមូលនិធិសាធារណ៖ដល់គាត់ដើម្បីជួយស្តារជីវភាពរបស់គាត់ឡើងវិញ។

ជំពូកទី ១៥៥៖ ការវិនិច្ឆ័យរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលីកលើបុគ្គលដែលមានផ្ទះសម្បែងនិងអ្នកបម្រើហាដីޘលេខ ២២៦៦ ដល់ ២២៧០៖ កម្រិតនៃភាពចាំបាច់៖ លោកអ៊ីម៉ាមម៉ាលីកបានបញ្ជាក់ថា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់មានផ្ទះសម្បែងសាមញ្ញសម្រាប់រស់នៅនិងមានអ្នកបម្រើម្នាក់ដោយសារខ្លួនមានពិការភាពឬវ័យជរាហើយគ្មានប្រាក់ចំណូលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទិញម្ហូបអាហារប្រចាំថ្ងៃគេនៅតែមានសិទ្ធិទទួលហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)បាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើផ្ទះនោះជាវិមានប្រណិតលើសលប់គេត្រូវលក់វាដើម្បីទិញផ្ទះសមរម្យនិងយកប្រាក់ដែលនៅសល់មកដោះស្រាយជីវភាពជាមុនសិន។

ជំពូកទី ១៥៦៖ ការលើកទឹកចិត្តឱ្យផ្តល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ក្នុងចំនួនច្រើនដើម្បីឱ្យរួចផុតពីភាពក្រីក្រហាដីޘលេខ ២២៧១ ដល់ ២២៧៧៖ ទស្សនវិស័យរបស់លោកអ៊ូមើរ ﵁៖ លោកអ៊ូមើរពិនអាល់-ខាត់តອບ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាផ្តល់ហ្សាកាត់ចូរផ្តល់ឱ្យបានច្រើនគ្រប់គ្រាន់រហូតដល់ធ្វើឱ្យគេក្លាយជាអ្នកមាន (រួចផុតពីភាពទាល់ក្រ)!»។ ពេលខ្លះលោកអ៊ូមើរបានផ្តល់សត្វអូដ្ឋមួយក្បាលពេញលេញដោយមានទាំងកែបនិងអីវ៉ាន់ដល់គ្រួសារក្រីក្រដើម្បីឱ្យពួកគេអាចយកទៅប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតបានយូរអង្វែង។

ជំពូកទី ១៥៧៖ ការហាមឃាត់មិនឱ្យផ្តល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)កាតព្វកិច្ចដល់ពួកពហុទេវនិយមហាដីޘលេខ ២២៧៨ ដល់ ២២៨៩៖ ភាពផ្តាច់មុខនៃហ្សាកាត់កាតព្វកិច្ច៖ ពីអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរ ﵄៖ ហ្សាកាត់កាតព្វកិច្ច (ហ្វារីឌោះ) ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យផ្តល់ដល់ពួកពហុទេវនិយមឬពួកបដិសេធឡើយព្រោះវាជាសិទ្ធិស្របច្បាប់ផ្តាច់មុខសម្រាប់តែបណ្តាមូស្លីមក្រីក្រប៉ុណ្ណោះ។

ជំពូកទី ១៥៨៖ ការអនុញ្ញាតធ្វើទានស្ម័គ្រចិត្ត (ស Adaqah Tatwwu') ដល់ជន اهل الذمة ហាដីޘលេខ ២២៩០ ដល់ ២២៩១៖ សេចក្តីមេត្តាករុណានៃទានស្ម័គ្រចិត្ត៖ ពីអ៊ីពិនអាប់ពាស ﵄៖ ពួកអាន់សរមួយចំនួនមានសាច់ញាតិជាជនជាតិយូដាហើយពួកគេស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការជួយសង្គ្រោះ។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ចុះអាយ៉ាត់៖ «ការណែនាំពួកគេមិនមែនជាបន្ទុកលើអ្នកឡើយប៉ុន្តែអល់ឡោះណែនាំអ្នកណាដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យហើយរាល់សេចក្តីល្អដែលអ្នករាល់គ្នាបរិច្ចាគគឺសម្រាប់ខ្លួនអ្នករាល់គ្នាផ្ទាល់»។ ព្យាការី ﷺ ក៏ធ្លាប់បានធ្វើទានស្ម័គ្រចិត្តជាប្រចាំដល់គ្រួសារជនជាតិយូដាក្រីក្រនៅម៉ាឌីណះផងដែរ។

ជំពូកទី ១៥៩៖ ការលើកលែងបំណុលដល់សាច់ញាតិនិងការហាមឃាត់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ដល់ទាសករហាដីޘលេខ ២២៩២ ដល់ ២២៩៥៖ ការភ្ជាប់ចំណងញាតិនិងសិទ្ធិទាសករ៖ លោកមូជាហ៊ីដបានបញ្ជាក់ថា៖ អនុញ្ញាតឱ្យលើកលែងបំណុលធ្វើជាអំណោយដល់សាច់ញាតិដែលមិនមែនជាមូស្លីមដើម្បីភ្ជាប់ចំណងញាតិ។ ចំណែកទាសករបម្រើមិនត្រូវផ្តល់ហ្សាកាត់កាតព្វកិច្ចឬប្រាក់លោះបាបកម្ម (កាហ្វហ្វារ៉ោះ) ដល់គេឡើយព្រោះការផ្គត់ផ្គង់គេជាបន្ទុករបស់ចៅហ្វាយនាយ។

ជំពូកទី ១៦០៖ ភាពត្រឹមត្រូវនៃហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ដែលបានប្រគល់ដោយភាន់ច្រឡំដល់អ្នកមានឬចោរហាដីޘលេខ ២២៩៦ ដល់ ២៣០០៖ ចេតនាដ៏បរិសុទ្ធត្រូវបានទទួលយក៖ ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ៖ បុរសម្នាក់បានចេញទៅធ្វើទាននៅពេលយប់ដោយស្មានថាជាអ្នកក្រីក្រប៉ុន្តែបានប្រគល់ទាននោះទៅឱ្យស្ត្រីពេស្យានៅយប់បន្ទាប់ទៅឱ្យចោរនិងនៅយប់បន្ទាប់ទៀតទៅឱ្យអ្នកមាន។ មនុស្សបាននិយាយរិះគន់ប៉ុន្តែមានសំឡេងប្រាប់គាត់ថា៖ «ទានរបស់អ្នកត្រូវបានអល់ឡោះទទួលយកហើយ! ប្រហែលជាស្ត្រីពេស្យានឹងកែខ្លួនឈប់ប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ចោរនឹងឈប់លួចនិងអ្នកមាននឹងចេះពិចារណាហើយចាប់ផ្តើមធ្វើទាន!»។

ជំពូកទី ១៦១៖ ការប្រគល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ដល់ពួកខាវ៉ារិចដែលកាន់កាប់ទឹកដីដោយកម្លាំងហាដីޘលេខ ២៣០១៖ ការរួចខ្លួនពីកាតព្វកិច្ច៖ ពីហ៊ីពពានអាល់-ស៊ូឡាមី៖ លោកបានសួរអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរ ﵄ ថាមន្ត្រីរបស់អ៊ីពិនអាល់-ហ៊្សូប៊ែរនិងមន្ត្រីរបស់ណាជដះអាល់-ហារ៉ូរី (មេដឹកនាំខាវ៉ារិច) បានមកទារហ្សាកាត់ពីលោក។ លោកអ៊ីពិនអ៊ូមើរបានឆ្លើយថា៖ «ទោះបីជាអ្នកប្រគល់ទៅឱ្យភាគីណាមួយក៏ដោយក៏កាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់របស់អ្នកត្រូវបានរួចរាល់ពេញលេញដែរ» ដើម្បីកុំឱ្យប្រជាជនរងគ្រោះពីរដង។

ជំពូកទី ១៦២៖ ការប្រគល់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ជូនមន្ត្រីរដ្ឋទោះបីជាមានភាពអយុត្តិធម៌ហាដីޘលេខ ២៣០២ ដល់ ២៣០៤៖ ការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម៖ បណ្តាពួកអាន់សរបានសួរអាប់ឌុលឡោះពិនអ៊ូមើរ ﵄ អំពីការប្រគល់ហ្សាកាត់ជូនមន្ត្រីរដ្ឋដែលប្រព្រឹត្តមិនគប្បី។ លោកអ៊ីពិនអ៊ូមើរបានណែនាំឱ្យប្រគល់ហ្សាកាត់ជូនពួកគេដើម្បីរក្សាសាមគ្គីភាពនិងការពារសន្តិសុខហើយការទទួលខុសត្រូវលើអំពើបាបធ្លាក់លើមន្ត្រីទាំងនោះ។

ជំពូកទី ១៦៣៖ ការមិនគិតបញ្ចូលពន្ធគយខុសច្បាប់ (អាល់-អាស្ហៀរ) ធ្វើជាហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) ហាដីޘលេខ ២៣០៥ ដល់ ២៣១៤៖ ភាពខុសគ្នារវាងពន្ធគយនិងហ្សាកាត់៖ ពីតាវូសនិងមូជាហ៊ីដ៖ ប្រសិនបើមន្ត្រីប្រមូលពន្ធគយអយុត្តិធម៌ (អាល់-អាស្ហៀរ) បានគាបសង្កត់ដកហូតប្រាក់ពីអ្នកនៅតាមផ្លូវនោះមិនត្រូវរាប់បញ្ចូលប្រាក់ដែលគេដកហូតនោះធ្វើជាហ្សាកាត់ឡើយព្រោះហ្សាកាត់ត្រូវតែបញ្ចេញដោយចេតនាស្មោះត្រង់និងប្រគល់ដល់ជនក្រីក្រពិតប្រាកដ។

ជំពូកទី ១៦៤៖ ការពិចារណាយ៉ាងម៉ត់ចត់មុននឹងផ្តល់ទាន (ស៊ូរ៉ាត់អាល់-Baqarah 265) ហាដីޘលេខ ២៣១៥ ដល់ ២៣១៦៖ ការបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំពីចិត្ត៖ ពីមូជាហ៊ីដនិងអាល់-ស្ហាក់ពីយអំពីបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ «និងការបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំពីចិត្តរបស់ពួកគេ»៖ មានន័យថាបណ្តាអ្នកមានជំនឿតែងតែពិចារណានិងផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងម៉ត់ចត់អំពីទីកន្លែងនិងបុគ្គលដែលខ្លួនត្រូវផ្តល់ទានដើម្បីធានាថាទាននោះបានទៅដល់ដៃអ្នកដែលសមស្របបំផុត។

ជំពូកទី ១៦៥៖ ការផ្ទៀងផ្ទាត់និងការជ្រើសរើសទីកន្លែងផ្តល់ទានដ៏ត្រឹមត្រូវហាដីޘលេខ ២៣១៧ ដល់ ២៣២៦៖ ទស្សន៖របស់អាល់-ហាស្សានអាល់-បាសរី៖ លោកអាល់-ហាស្សានបានបញ្ជាក់ថា៖ នៅពេលដែលបុរសម្នាក់មានបំណងធ្វើទានគេត្រូវតែពិចារណាឱ្យបានច្បាស់លាស់៖ ប្រសិនបើទាននោះដើម្បីតែអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ គេត្រូវអនុវត្តវាទៅមុខហើយប្រសិនបើមានជាប់ចិត្តអួតអាងឬសង្ស័យគេត្រូវពន្យារពេលដើម្បីបន្សុទ្ធចេតនារបស់ខ្លួនសិន។

ជំពូកទី ១៦៦៖ ការហាមឃាត់មិនឱ្យទទួលកេរមរតកពីទានបរិច្ចាគរបស់ខ្លួនហាដីޘលេខ ២៣២៧ ដល់ ២៣៣៣៖ ភាពដាច់ស្រឡះនៃទាន៖ ពីអាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ ﵁៖ បុរសម្នាក់បានបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់ខ្លួនជាទានបណ្តាលឱ្យឪពុកម្តាយធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រ។ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានបញ្ជាឱ្យប្រគល់ទ្រព្យនោះត្រឡប់ទៅឱ្យឪពុកម្តាយវិញ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលឪពុកម្តាយទទួលមរណភាពរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាទៅកូនប្រុសថា៖ «ចូរប្រគល់ទ្រព្យនោះធ្វើជាទានសាធារណ៖វិញព្រោះទានបរិច្ចាគមិនអាចផ្ទេរត្រឡប់មកជាកេរមរតកវិញឡើយ!»។

ជំពូកទី ១៦៧៖ ការមិនគាប់ចិត្តក្នុងការបរិភោគផលពីទានបរិច្ចាគរបស់ខ្លួន (ចំណងជើងជំពូក)

ជំពូកទី ១៦៨៖ ការហាមឃាត់ម្ចាស់ទានមិនឱ្យបរិភោគផលពីទានរបស់ខ្លួនហាដីޘលេខ ២៣៣៤ ដល់ ២៣៤៣៖ ភាពបរិសុទ្ធនៃទាន៖ ពីអ៊ីមរ៉នពិនហ៊ូស័យន ﵁ និងអាត្វា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់បានបរិច្ចាគឋានសួគ៌ឬដីធ្លីធ្វើជាទានដល់កុមារកំព្រាគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគផលពីឋានសួគ៌នោះឡើយព្រោះទានដែលបានឧទ្ទិសដើម្បីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)រួចហើយម្ចាស់ទានមិនត្រូវយកផលចំណេញមកលើខ្លួនឯងវិញឡើយ។

ជំពូកទី ១៦៩៖ ការដោះស្រាយនៅពេលអ្នកសុំទានមិនពេញចិត្តនឹងទានដែលទទួលបានហាដីޘលេខ ២៣៤៤ ដល់ ២៣៤៥៖ ការប្រព្រឹត្តប្រកបដោយចរិយាធម៌៖ ពីអាលីពិនអាប៊ីត្វាលិព ﵁៖ នៅពេលដែលលោកបានផ្តល់ទានដល់អ្នកសុំទានម្នាក់ហើយអ្នកនោះបានបង្ហាញការមិនពេញចិត្តឬរអ៊ូរទាំលោកអាលីមិនបានខឹងសម្បាឡើយប៉ុន្តែបានញញឹមហើយបានបួងសួងសុំឱ្យអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ជួយសម្រាលការលំបាកដល់គាត់និងបំពេញបន្ថែមឱ្យគាត់។