ក្បួនកីឡាជិះសេះ និងការហ្វឹកហ្វឺនក្នុងឥស្លាម

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះដ៏មេត្តាប្រណីបំផុត ដ៏មហាសប្បុរសបំផុត។ លោកគ្រូអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកជំនាញហ្វិកហ៍ហ៍ អ្នកចងចាំគម្ពីរ អ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើម តែមួយក្នុងសម័យកាលរបស់លោក និងជាអ្នកឯកក្នុងយុគសម័យរបស់លោក ជាអ្នកប្រាជ្ញនៃសាសនាឥស្លាម និងប្រជាជាតិមូស្លីម ជាអ្នកកម្ចាត់ការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអាហ៍) និងអ្នកបង្កើតវា គឺលោក ស៊ៃឃ៍ សាំស៊ូឌីន អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ប៊ីន អាប់ប៊ូ បាករ ប៊ីន អាយយូប៊ី អល់-ហ្សារអី ដែលគេស្គាល់ថាជា អ៊ីបនូ កៃយីម នៃសាលា អាល់-ហ្សៅហ្សីយ៉ះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក និងអភ័យទោសដល់លោក ហើយលើកតម្កើងឋានៈរបស់លោកនៅក្នុងឋានសួគ៌ អាមីន)។ ការសរសើរ និងការចាប់ផ្តើម ការសរសើរទាំងឡាយសូមថ្វាយចំពោះអល់ឡោះ ដែលបានបញ្ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់មកជាមួយនឹងការណែនាំ និងសាសនាដ៏ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឱ្យវាឈ្នះលើសាសនាទាំងឡាយ។ ទ្រង់បានគាំទ្ររ៉សូលដោយសញ្ញាណដ៏ច្បាស់លាស់ និងអព្ភូតហេតុដ៏អស្ចារ្យ ដែលអស្ចារ្យជាងគេគឺគម្ពីរអាល់-គួរអាន។ ទ្រង់បានជួយទ្រង់ដោយពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់នៃស្ថានសួគ៌ ដែលប្រយុទ្ធនៅចំពោះមុខទ្រង់ ដូចជាការប្រយុទ្ធរបស់ទ័ពសេះ ហើយទ្រង់បានជួយទ្រង់ដោយខ្យល់បក់ (ខ្យល់ស៊ូបា) ដែលប្រយុទ្ធជំនួសទ្រង់ប្រឆាំងនឹងពួកអ្នកវង្វេង និងពួកអ្នកឈ្លានពាន។ ដូចដែលទ្រង់បានជួយទ្រង់ដោយភាពភ័យខ្លាច ដែលទ្រង់បានបោះចូលទៅក្នុងបេះដូងនៃពួកសត្រូវរបស់ទ្រង់ ខណៈដែលចន្លោះរវាងទ្រង់ និងពួកគេមានរយៈពេលធ្វើដំណើរមួយខែ។ ទ្រង់បានរៀបចំសម្រាប់ទ្រង់នូវកងទ័ពពីពួកមូហាជីរិន និងពួកអាន់ស័រ ដែលប្រយុទ្ធជាមួយទ្រង់ដោយដាវ ព្រួញ និងលំពែង។ ពួកគេបានវាយលុកនៅចំពោះមុខទ្រង់ក្នុងសមរភូមិ ដូចជាការវាយលុករបស់គូប្រជែង ហើយពួកគេបានលះបង់ដើម្បីជួយទ្រង់នូវជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេក្នុងតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្លា ជាការប្រគល់ជូននូវអ្វីដែលបានលក់ ដែលកិច្ចសន្យារបស់វាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយដៃរបស់បុគ្គលដែលស្មោះត្រង់ និងត្រូវបានគេជឿជាក់ (គឺព្យាការី) ហើយទ្រង់បានធានាដល់អ្នកលក់នូវការសងត្រឡប់វិញ៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះបានទិញពីពួកជំនឿនូវជីវិតរបស់ពួកគេ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ ដោយប្តូរនឹងឋានសួគ៌សម្រាប់ពួកគេ។ ពួកគេប្រយុទ្ធក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ពួកគេសម្លាប់ និងត្រូវគេសម្លាប់។ វាជាសន្យាដ៏ពិតប្រាកដពីទ្រង់ ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរតូរ៉ាត គម្ពីរអ៊ីនជីល និងគម្ពីរអាល់-គួរអាន﴾ (ស៊ូរ៉ះ អាត់-តៅបះ៖ ១១១)។ សូមឱ្យមានសិរីសួស្តីដល់ទ្រង់ ដែលបានបញ្ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់មកជាមួយនឹងភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ហើយបានបញ្ចុះគម្ពីរ និងជញ្ជីង (យុត្តិធម៌) មកជាមួយពួកគេ។ ទ្រង់បានបញ្ចុះដែកមក ដែលក្នុងនោះមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា និងអត្ថប្រយោជន៍ដែលបំពេញនូវតម្រូវការរបស់មនុស្សជាតិ។ ទ្រង់បានបង្រៀនពីសិល្បៈនៃការជិះសេះ និងបានធ្វើឱ្យភាពក្លាហានជាគុណធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលទ្រង់ប្រទានដល់អ្នកណាដែលទ្រង់ប្រាថ្នា ហើយទ្រង់បានបំពេញវាសម្រាប់បក្សពួករបស់ទ្រង់ និងបានធ្វើឱ្យវាជាគ្រឿងលម្អរបស់ពួកអ្នកមានជំនឿ។ ដូច្នេះ ទ្រង់បានតម្រូវឱ្យមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអ្នកដែលក្លាហាន និងមានចិត្តទូលាយ ហើយទ្រង់ស្អប់ខ្ពើមចំពោះអ្នកដែលកំសាក និងកំណាញ់។ ខ្ញុំសូមធ្វើសក្ខីភាពថា គ្មានព្រះណាផ្សេងទៀតដែលគួរឱ្យគោរពសក្ការៈក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ។ ទ្រង់ជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល ជាព្រះនៃអ្នកជំនាន់មុន និងអ្នកជំនាន់ក្រោយ ជាអ្នកថែរក្សាស្ថានសួគ៌ និងផែនដីទាំងឡាយ ដែលបានហូរហៀរនូវពរជ័យដល់សត្វលោករបស់ទ្រង់ ហើយបានកំណត់លើខ្លួនទ្រង់នូវសេចក្តីមេត្តា ហើយបានធានាក្នុងគម្ពីរដែលទ្រង់បានសរសេរថា សេចក្តីមេត្តារបស់ទ្រង់ឈ្នះលើសេចក្តីក្រោធរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានណែនាំខ្លួនដល់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់តាមរយៈគុណលក្ខណៈ សកម្មភាព និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានធ្វើឱ្យពួកគេស្រឡាញ់ទ្រង់តាមរយៈពរជ័យ និងអំណោយទានរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានចាប់ផ្តើមពួកគេដោយសេចក្តីសប្បុរស និងការប្រទានរបស់ទ្រង់ ដូច្នេះទ្រង់គឺជាអ្នកធ្វើសេចក្តីល្អដល់ពួកគេ ហើយជាអ្នកតបស្នងចំពោះសេចក្តីល្អរបស់ពួកគេដោយសេចក្តីល្អ។ ដូច្នេះ ពរជ័យ សេចក្តីសប្បុរស ការសរសើរដ៏ល្អ និងការដឹងគុណ គឺជារបស់ទ្រង់៖ ﴿ពួកគេរំលឹកគុណដល់អ្នកថា ពួកគេបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាម។ ចូរអ្នកនិយាយចុះ៖ កុំរំលឹកគុណឥស្លាមរបស់ពួកអ្នកមកលើខ្ញុំឡើយ ប៉ុន្តែអល់ឡោះទេដែលរំលឹកគុណដល់ពួកអ្នក ដែលទ្រង់បានណែនាំពួកអ្នកឱ្យមានជំនឿ﴾ (ស៊ូរ៉ះ អាល់-ហូជូរ៉ាត៖ ១៧)។ ខ្ញុំសូមធ្វើសក្ខីភាពថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ និងជារ៉សូលរបស់ទ្រង់ ជាអ្នករក្សាទុកនូវវិវរណៈរបស់ទ្រង់ ជាអ្នកដែលទ្រង់ជ្រើសរើសពីសត្វលោករបស់ទ្រង់ ជាអ្នកនាំសាររវាងទ្រង់ និងបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ និងជាភស្តុតាងរបស់ទ្រង់លើមនុស្សជាតិ និងជីនទាំងអស់។ ទ្រង់បានបញ្ជូនគាត់មកក្នុងសម័យកាលដែលដាច់ចន្លោះពីពួកអ្នកនាំសារ ដូច្នេះទ្រង់បានណែនាំតាមរយៈគាត់នូវផ្លូវដែលត្រង់បំផុត និងមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលច្បាស់បំផុត។ ទ្រង់បានតម្រូវឱ្យបាវបម្រើគោរពប្រតិបត្តិ ស្រឡាញ់ លើកតម្កើង និងបំពេញសិទ្ធិរបស់គាត់។ ទ្រង់បានបិទផ្លូវទាំងអស់ទៅកាន់ឋានសួគ៌ ហើយមិនបើកវាឱ្យនរណាម្នាក់ឡើយ លើកលែងតែតាមរយៈផ្លូវរបស់គាត់។ អល់ឡោះបានពង្រីកទ្រូងរបស់គាត់ លើកតម្កើងឈ្មោះរបស់គាត់ និងដកចេញនូវបន្ទុករបស់គាត់។ ទ្រង់បានបញ្ជូនគាត់មកជាមួយនឹងគម្ពីរដែលណែនាំ និងដាវដែលជួយគាំទ្រ មុនពេលថ្ងៃកិយាម៉ាត់មកដល់ ដើម្បីឱ្យគេគោរពសក្ការៈចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់។ ទ្រង់បានធ្វើឱ្យការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់គាត់ស្ថិតនៅក្រោមស្រមោលនៃដាវ និងលំពែងរបស់គាត់ ហើយបានធ្វើឱ្យភាពអាម៉ាស់ និងភាពទាបថោកធ្លាក់ទៅលើអ្នកណាដែលប្រឆាំងនឹងបញ្ជារបស់គាត់។ ទ្រង់បានបញ្ចុះមកលើគាត់នូវគម្ពីរដែលប្រសើរជាងគេ នូវច្បាប់ដែលពេញលេញជាងគេ និងនូវប្រជាជាតិដែលល្អជាងគេ ដែលពួកគេបំពេញបានចិតសិបប្រជាជាតិ ហើយពួកគេគឺជាប្រជាជាតិដែលល្អបំផុត និងថ្លៃថ្នូរបំផុតចំពោះអល់ឡោះ។ ទ្រង់បានផ្តល់ឱ្យគាត់នូវសីលធម៌ដ៏បរិសុទ្ធបំផុត និងឋានៈនៃភាពល្អឥតខ្ចោះខ្ពស់បំផុត ហើយបានប្រមូលផ្តុំសម្រាប់គាត់នូវគុណសម្បត្តិដែលទ្រង់បានបែងចែកក្នុងចំណោមមនុស្សជាតិ។ គាត់គឺជាមនុស្សដែលល្អឥតខ្ចោះបំផុតទាំងរូបរាង និងសីលធម៌ ក្លាហានបំផុតក្នុងចិត្ត ចិត្តទូលាយបំផុតក្នុងដៃ សុភាពរាបសារបំផុត ចិត្តទូលាយបំផុត សេពគប់ល្អបំផុត វោហារស័ព្ទបំផុត ចិត្តរឹងមាំបំផុត និងមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ គាត់គឺ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាប់ឌុលមុតតូលីប ប៊ីន ហាស្ហីម ប៊ីន អាប់ឌុលម៉ាណាហ្វ ប៊ីន កូសៃ ប៊ីន គីឡាប ប៊ីន មូរ៉ះ ប៊ីន កាអាប់ ប៊ីន លូអៃ ប៊ីន ហ្គោលីប ប៊ីន ហ្វិហ៍ ប៊ីន ម៉ាលីក ប៊ីន អាន់ណាសរ ប៊ីន គីណានះ ប៊ីន ឃូហ្សៃមះ ប៊ីន មូដ្រិកះ ប៊ីន អ៊ីលយ៉ាស ប៊ីន មូដារ ប៊ីន នីហ្សារ ប៊ីន ម៉ាអ័ដ ប៊ីន អាប់ណាន។ សូមអល់ឡោះ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ពួកព្យាការី ពួកអ្នកនាំសារ និងពួកអ្នកសុចរិតនៃសត្វលោករបស់ទ្រង់ ប្រទានពរដល់គាត់ ដូចដែលគាត់បានណែនាំយើងឱ្យស្គាល់អល់ឡោះ ព្រះនាម និងគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ ហើយបានធ្វើឱ្យយើងគោរពសក្ការៈចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ និងអំពាវនាវឱ្យទៅរកទ្រង់។ សូមទ្រង់ប្រទានដល់គាត់នូវឋានៈ (អាល់-វ៉ាស៊ីឡះ) និងកិត្តិយស ហើយបញ្ជូនគាត់ទៅកាន់ឋានៈដ៏គួរឱ្យសរសើរ (អាល់-ម៉ាកោម អាល់-ម៉ះមូដ) ដែលទ្រង់បានសន្យានៅក្នុងឋានសួគ៌។ សូមសន្តិភាព សេចក្តីមេត្តា និងពរជ័យរបស់អល់ឡោះមានចំពោះគាត់។ បន្ទាប់មក៖ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះដ៏មហាក្រៃលែង បានតម្កើងសាសនាឥស្លាមដោយភស្តុតាង និងហេតុផល ហើយដោយដាវ និងលំពែង។ ទាំងពីរនេះគឺជាបងប្អូននឹងគ្នាក្នុងការជួយសាសនារបស់ទ្រង់ ហើយទាំងពីរនេះទាមទារនូវភាពក្លាហាន ដែលមិនអាចសម្រេចបានឡើយ បើគ្មានភាពក្លាហាននៃបេះដូង និងភាពរឹងមាំនៃចិត្ត។ ឋានៈដ៏ថ្លៃថ្នូរ និងកម្រិតដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នេះ ត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់អ្នកដែលទន់ខ្សោយ និងកំសាក ដូចដែលសេចក្តីរីករាយត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់ពួកគេ ហើយពួកគេតែងតែមានបេះដូងដែលពោរពេញដោយក្តីបារម្ភ ទុក្ខព្រួយ ការភ័យខ្លាច និងភាពសោកសៅ។ ពួកគេគិតថាគ្រប់សំឡេងទាំងអស់គឺសំដៅមកលើពួកគេ ហើយគ្រប់គ្រោះមហន្តរាយទាំងអស់គឺចង់មកលើពួកគេ ដូច្នេះបេះដូងរបស់ពួកគេត្រូវបានជន់លិចដោយភាពសោកសៅដោយសារការគិត និងការសង្ស័យទាំងនេះ។ គេបានដឹងហើយថា សិល្បៈនៃការជិះសេះ និងភាពក្លាហានមានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទដែលល្អឥតខ្ចោះបំផុតគឺសម្រាប់ពួកអ្នកមានជំនឿ និងអ្នកប្រតិបត្តិសាសនា។ ប្រភេទទីពីរគឺជាចំណែករួមរវាងពួកអ្នកក្លាហាន។ នេះគឺជាសៀវភៅសង្ខេបស្តីពីសិល្បៈនៃការជិះសេះតាមបែបសាសនា និងតាមបែបព្យាការី ដែលជាការគោរពប្រតិបត្តិដ៏ថ្លៃថ្នូរបំផុតនៃបេះដូង និងរាងកាយ ដែលជំរុញឱ្យអ្នកប្រតិបត្តិវាទៅរកការជួយសាសនារបស់អល់ឡោះ និងនាំពួកគេទៅកាន់ឋានសួគ៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ខ្ញុំបានចងក្រងវាខណៈពេលដែលនៅឆ្ងាយពីមាតុភូមិ ឃ្លាតឆ្ងាយពីមិត្តភក្តិ និងបងប្អូន ហើយមានចំណេះដឹងតិចតួចក្នុងរឿងនេះ។ ដូច្នេះ អ្វីដែលត្រឹមត្រូវនៅក្នុងនេះ គឺមកពីសេចក្តីសប្បុរស និងការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់អល់ឡោះ ហើយអ្វីដែលខុសឆ្គងនៅក្នុងនេះ គឺមកពីសាតាំង ហើយអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់គឺគ្មានចំណែកពាក់ព័ន្ធនឹងវាឡើយ។ ខ្ញុំសូមនិយាយដោយមានអល់ឡោះជាអ្នកជួយ និងជាអ្នកពឹងផ្អែក៖ មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីព្យាការី ﷺ ថាគាត់បានប្រណាំងដោយជើង មានភស្តុតាងថាគាត់បានប្រណាំងអូដ្ឋ មានភស្តុតាងថាគាត់បានប្រណាំងសេះ មានភស្តុតាងថាគាត់បានចូលរួមក្នុងការបាញ់ព្រួញ ហើយគាត់បាននៅជាមួយក្រុមមួយ ដូច្នេះក្រុមម្ខាងទៀតបានឈប់ ហើយគាត់បាននៅជាមួយក្រុមទាំងពីរ។ មានភស្តុតាងថាគាត់បានបាញ់ធ្នូ។ មានភស្តុតាងពីលោក អាប់ប៊ូ បាករ (អាល់-ស៊ីឌីក) ថាគាត់បានភ្នាល់ជាមួយពួកកាហ្វិរនៅមេកាលើជ័យជម្នះរបស់ពួករ៉ូមលើពួកពែរ្ស ហើយពួកគេបានភ្នាល់ជាមួយគាត់ថាវានឹងមិនកើតឡើងឡើយ ហើយពួកគេបានដាក់ប្រាក់ភ្នាល់ពីភាគីទាំងពីរ ហើយរឿងនេះគឺដោយការដឹង និងការអនុញ្ញាតរបស់ព្យាការី ﷺ។ មានភស្តុតាងពីគាត់ ﷺ ថាគាត់បានចាក់ដោយលំពែង ហើយបានជិះសេះទាំងមានកែប និងគ្មានកែប ហើយបានពាក់ដាវ។

ការប្រណាំងជើងរបស់ព្យាការី ﷺ

ការប្រណាំងជើងរបស់ព្យាការី ﷺ ចំពោះការប្រណាំងជើងរបស់លោក គឺមានកត់ត្រានៅក្នុងគម្ពីរ «មូសណាត» របស់អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ និង «ស៊ូណាន់ន់» របស់អាប៊ូ ដាវូដ ពីហាឌីសរបស់លោកស្រី អាយ៉ិសហ៍ (រ៉ដិយាល់ឡូហូ អាន់ហា) ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ បានប្រណាំងជើងជាមួយខ្ញុំ ហើយខ្ញុំក៏បានឈ្នះលោក។ លុះពេលវេលាកន្លងទៅ រហូតដល់ខ្ញុំមានសាច់ដុំ (ធាត់) ជាងមុន លោកក៏បានប្រណាំងជើងជាមួយខ្ញុំម្តងទៀត ហើយលោកក៏បានឈ្នះខ្ញុំ។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺសងនឹងលើកមុននោះឯង»។ នៅក្នុងរាយការណ៍មួយទៀតបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពួកគេបានធ្វើដំណើរជាមួយគ្នា ពេលនោះព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ក្រុមសហាបះរបស់លោកថា៖ ចូរអ្នកទាំងអស់គ្នាដើរទៅមុខមុនចុះ។ ពួកគេក៏ដើរទៅមុខ។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ អាយ៉ិសហ៍ ថា៖ ចូរមកប្រណាំងជើងជាមួយខ្ញុំ។ នាងក៏បានប្រណាំងជាមួយលោក ហើយនាងក៏បានឈ្នះលោក។ លុះដល់ពេលក្រោយមកទៀត ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរជាមួយលោកម្តងទៀត លោកក៏បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ក្រុមសហាបះថា៖ ចូរអ្នកទាំងអស់គ្នាដើរទៅមុខមុនចុះ។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរមកប្រណាំងជើងជាមួយខ្ញុំ។ នាងក៏បានប្រណាំងជាមួយលោក ហើយលោកក៏បានឈ្នះនាង រួចលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺសងនឹងលើកមុននោះឯង»។ ការប្រណាំងជើងរបស់ក្រុមសហាបះនៅចំពោះមុខព្យាការី ﷺ ក្រុមសហាបះក៏បានធ្វើការប្រណាំងជើងនៅចំពោះមុខព្យាការី ﷺ ដោយគ្មានការភ្នាល់អ្វីឡើយ។ ដូចដែលមានកត់ត្រានៅក្នុង «សហ៊ីហ៍ មូស្លីម» ពីលោក សាឡាម៉ះ ប៊ីន អាល់អាគ្វា បានមានប្រសាសន៍ថា៖

ជំពូក

ខណៈពេលដែលពួកយើងកំពុងធ្វើដំណើរ មានបុរសម្នាក់មកពីក្រុមអាន់សារដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចរត់ប្រណាំងឈ្នះគាត់បានឡើយ គាត់ក៏ចាប់ផ្តើមស្រែកថា៖ «តើមានអ្នកណាចង់ប្រណាំងទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីនៈដែរឬទេ? តើមានអ្នកណាចង់ប្រណាំងទេ?»។ ខ្ញុំក៏និយាយថា៖ «តើអ្នកមិនគោរពមនុស្សថ្លៃថ្នូរ និងកោតខ្លាចអ្នកដែលមានកិត្តិយសទេឬ?»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ទេ លើកលែងតែរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ប៉ុណ្ណោះ»។ ខ្ញុំក៏និយាយថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សូមឱ្យឪពុកម្តាយរបស់ខ្ញុំលះបង់ដើម្បីលោក សូមអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំប្រណាំងជាមួយបុរសម្នាក់នេះ»។ លោកក៏មានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកចង់»។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំក៏បានប្រណាំងឈ្នះគាត់ទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីនៈ។ ផ្នែក៖ ការប្រកួតកីឡាចំបាប់របស់រ៉សូល ﷺ ចំពោះការប្រកួតកីឡាចំបាប់របស់រ៉សូល ﷺ គឺមានកត់ត្រានៅក្នុងស៊ូណាន់ន់ អាប់ប៊ូ ដាវូដ ពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាលី ប៊ីន រូកាណះ ថា៖ រូកាណះ បានប្រកួតចំបាប់ជាមួយណាប៊ី ﷺ ហើយណាបី ﷺ ក៏បានផ្តួលគាត់។ ហាឌីសនេះមានរឿងរ៉ាវមួយដែលយើងនឹងលើកយកមកបញ្ជាក់។ ស៊ៃឃ៍របស់យើង អាប៊ូ អាល់ហាចាច អាល់ហាហ្វីហ្ស បានប្រាប់យើងនៅក្នុងសៀវភៅ «តាហ្ស៊ីប អាល់កាម៉ាល» ថា៖ រូកាណះ ប៊ីន អាប់ឌុល យ៉ាហ្ស៊ីដ ប៊ីន ហាស្ស៊ីម ប៊ីន អាល់មុត្តលីប ប៊ីន អាប់ឌុល ម៉ាណាហ្វ ប៊ីន កូសៃ ប៊ីន គីឡាប ប៊ីន មូរ៉ោះ ប៊ីន កាអាប់ ប៊ីន លូអៃ ប៊ីន ហ្គោលីប អាល់គូរ៉ាស៊ី អាល់មុត្តលីប៊ី គឺជាមូស្លីមម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលចូលស៊ូឡឹមនៅថ្ងៃជ័យជម្នះ (ហ្វាត់ហ៍)។ គាត់គឺជាអ្នកដែលបានប្រកួតចំបាប់ជាមួយណាប៊ី ﷺ [ហើយណាប៊ី ﷺ បានផ្តួលគាត់] ចំនួនពីរ ឬបីដង ហើយនោះគឺមុនពេលដែលគាត់ចូលស៊ូឡឹម។ មានការលើកឡើងថា [នោះ] គឺជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យគាត់ចូលស៊ូឡឹម ហើយនេះគឺជាការរាយការណ៍ដែលត្រឹមត្រូវបំផុតអំពីការប្រកួតចំបាប់របស់ណាប៊ី ﷺ។ ចំពោះអ្វីដែលគេបានលើកឡើងអំពីការប្រកួតចំបាប់រវាងណាប៊ី ﷺ និងអាប៊ូ ហ្សាហាល នោះគឺមិនមានប្រភពដើមឡើយ។ ចប់សម្តីរបស់ស៊ៃឃ៍យើង។ អាល់ហ្ស៊ូបៃរ៍ ប៊ីន បាកការ៍ បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ «អាន់ណាសាប» ថា៖ រូកាណះ ប៊ីន អាប់ឌុល យ៉ាហ្ស៊ីដ គឺជាអ្នកដែលបានប្រកួតចំបាប់ជាមួយណាប៊ី ﷺ នៅទីក្រុងម៉ាកកាស់មុនពេលចូលស៊ូឡឹម ហើយគាត់គឺជាមនុស្សដែលរឹងមាំបំផុត។ គាត់បាននិយាយថា៖ «ឱមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប្រសិនបើលោកផ្តួលខ្ញុំបាន ខ្ញុំនឹងមានជំនឿលើលោក»។ បន្ទាប់មកណាប៊ី ﷺ ក៏បានផ្តួលគាត់។ គាត់ក៏និយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមធ្វើសាក្សីថា លោកគឺជាអ្នកមន្តអាគម»។ បន្ទាប់មកគាត់ក៏បានចូលស៊ូឡឹមនៅពេលក្រោយមក។

ជំពូក

ជំពូក៖ ការរៀបចំការប្រណាំងសេះរបស់ព្យាការី ﷺ ចំពោះការរៀបចំការប្រណាំងសេះរបស់ព្យាការី ﷺ គឺមានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «សហ៊ីហៃន» (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) តាមរយៈហាឌីសរបស់ អ៊ីបនូ អ៊ូម្មាន ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានរៀបចំការប្រណាំងសេះ។ លោកបានឱ្យសេះដែលត្រូវបានគេហ្វឹកហាត់ (សម្រកខ្លាញ់) រត់ចាប់ពីតំបន់ អាល់ហាហ្វ៊ីយ៉ាហ៍ (អាល់-Hafya) ទៅដល់ ថានីយ៉ាតុលវ៉ាដា (Thaniyat អាល់-Wada')។ ចំណែកសេះដែលមិនទាន់បានហ្វឹកហាត់ លោកបានកំណត់ឱ្យរត់ចាប់ពី ថានីយ៉ាតុលវ៉ាដា ទៅដល់វិហារអ៊ីស្លាម បានីហ្សូរ៉ៃក (Bani Zurayq)»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «សហ៊ីហៃន» តាមរយៈ មូសា ប៊ីន អ៊ូកបាហ៍ បានបញ្ជាក់ថា៖ «ចម្ងាយពី អាល់ហាហ្វ៊ីយ៉ាហ៍ ទៅដល់ ថានីយ៉ាតុលវ៉ាដា គឺមានប្រវែង ៦ ឬ ៧ ម៉ាយ»។ អ៊ីម៉ាម ប៊ូខូរី បានដកស្រង់សម្តីរបស់ ស៊ូហ្វយ៉ាន ដែលបាននិយាយថា៖ «ពី អាល់ហាហ្វ៊ីយ៉ាហ៍ ទៅដល់ ថានីយ៉ាតុលវ៉ាដា មានចម្ងាយ ៥ ឬ ៦ ម៉ាយ ហើយពី ថានីយ៉ាតុលវ៉ាដា ទៅដល់វិហារអ៊ីស្លាម បានីហ្សូរ៉ៃក មានចម្ងាយ ១ ម៉ាយ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «មូសណាត» របស់អ៊ីម៉ាម អះម៉ាត់ ក៏មានកត់ត្រាពីហាឌីសរបស់ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម្មាន ផងដែរថា៖ «ពិតជាព្យាការី ﷺ បានរៀបចំការប្រណាំងសេះ ហើយលោកក៏បានដាក់ប្រាក់ភ្នាល់ (រង្វាន់) ផងដែរ»។ នៅក្នុងពាក្យសម្តីមួយទៀតនៃហាឌីសនេះបានបញ្ជាក់ថា៖ «លោកបានរៀបចំការប្រណាំងសេះ ហើយលោកបានផ្តល់រង្វាន់ដល់អ្នកដែលឈ្នះ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «មូសណាត» ដដែល តាមរយៈហាឌីសរបស់ អានីស បានឱ្យដឹងថា មានគេសួរលោកថា៖ «តើពួកអ្នកធ្លាប់ដាក់ប្រាក់ភ្នាល់គ្នានៅក្នុងសម័យកាលរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ឬ? ឬមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្លាប់ដាក់ប្រាក់ភ្នាល់ដែរឬទេ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «បាទ/ចាស»។

ជំពូក

ពិតប្រាកដមែន សូមស្បថដោយអល់ឡោះ ព្យាការី (ស.ល.វ) បានភ្នាល់ប្រណាំងសេះមួយក្បាលរបស់លោកដែលមានឈ្មោះថា (ស៊ុបហះ) ហើយវាបានរត់ឈ្នះគេឯង ដែលធ្វើឱ្យលោកមានសេចក្តីត្រេកអរ និងពេញចិត្តជាខ្លាំង។ នៅក្នុងសៀវភៅ ស៊ូណាន់ន់ អាប់ប៊ូ ដាវូដ ពីលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បានរៀបរាប់ថា៖ ពិតជាព្យាការី (ស.ល.វ) បានរៀបចំការប្រណាំងសេះ ហើយលោកបានផ្តល់អាទិភាពដល់សេះដែលរត់លឿនជាងគេនៅពេលដល់គោលដៅ។ ជំពូក៖ ការប្រណាំងអូដ្ឋរបស់ព្យាការី (ស.ល.វ) ចំពោះការប្រណាំងអូដ្ឋរបស់លោកវិញ គឺមានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ សហ៊ីហ៍ ប៊ូខូរី ដោយការដកស្រង់ (តាក់លីក) ពីលោក អានីស។

ជំពូក

អ៊ីប៊ុន ម៉ាលិក បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាល់-អ័ដបា (ឈ្មោះអូដ្ឋរបស់ព្យាការី) មិនដែលចាញ់ការប្រណាំងឡើយ។ គ្រានោះ មានបុរសជនជាតិអារ៉ាប់ម្នាក់ជិះអូដ្ឋក្មេងមួយក្បាលមកប្រណាំងជាមួយវា ហើយក៏បានឈ្នះវា។ រឿងនេះហាក់ដូចជាធ្វើឱ្យក្រុមអ្នកជំនាន់ក្រោយ (សហាបះ) របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានការមិនសប្បាយចិត្ត។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គក៏មានបន្ទូលថា៖ "វាជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ ដែលទ្រង់មិនលើកតម្កើងអ្វីមួយឡើង លើកលែងតែទ្រង់នឹងបន្ទាបវាចុះវិញ"។ នៅក្នុងសៀវភៅ «សហ៊ីហ៍» របស់លោក ប៊ូខូរី ក៏មានរៀបរាប់ពី ហាមីដ ពី អានីស អំពីហេតុការណ៍នេះដែរ ដោយមានន័យថា៖ "ពិតប្រាកដណាស់ វាជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ ក្នុងការមិនលើកតម្កើងអ្វីមួយនៃលោកិយនេះ លើកលែងតែទ្រង់នឹងបន្ទាបវាចុះវិញ"។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) សូមឱ្យអ្នកពិចារណាលើពាក្យសម្ដីក្នុងឃ្លាទីមួយដែលថា "មិនលើកតម្កើងអ្វីមួយ" និងឃ្លាទីពីរដែលថា "មិនលើកតម្កើងអ្វីមួយនៃលោកិយនេះ លើកលែងតែទ្រង់នឹងបន្ទាបវាចុះវិញ"។ ដូច្នេះ ទ្រង់បានកំណត់ការបន្ទាបចំពោះអ្វីដែលបានងើបឡើង ឬត្រូវបានគេលើកតម្កើង (ដោយខ្លួនឯង ឬដោយលោកិយ) មិនមែនចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះបានលើកតម្កើងនោះទេ។ ព្រោះថា នៅពេលដែលអល់ឡោះបានលើកតម្កើងបាវបម្រើរបស់ទ្រង់តាមរយៈការគោរពប្រតិបត្តិ និងការផ្តល់កិត្តិយសដល់គេតាមរយៈការគោរពនោះ ទ្រង់នឹងមិនបន្ទាបគេជាដាច់ខាត»។ ជំពូក៖ ការប្រកួតបាញ់ធ្នូរបស់ក្រុមសហាបះនៅចំពោះព្រះភក្ត្ររ៉សូល ﷺ ចំពោះការប្រកួតបាញ់ធ្នូរបស់ក្រុមសហាបះនៅចំពោះព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះអង្គ ﷺ គឺមានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «សហ៊ីហ៍ ប៊ូខូរី» ពី សាឡាម៉ះ ប៊ីន អាល់-អាគ្វា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ បានដើរកាត់ក្រុមមនុស្សមួយក្រុមពីកុលសម្ព័ន្ធ អាស្លាម ដែលកំពុងប្រកួតបាញ់ធ្នូនៅឯផ្សារ។ ព្រះអង្គក៏មានបន្ទូលថា៖ "ចូរពួកអ្នកបាញ់ទៅចុះ ឱកូនចៅរបស់អ៊ីស្មាអែលអើយ! ព្រោះថាបុព្វបុរសរបស់ពួកអ្នក (គឺព្យាការីអ៊ីស្មាអែល) គឺជាអ្នកបាញ់ធ្នូដ៏ចំណាន។ ចូរពួកអ្នកបាញ់ទៅចុះ ហើយខ្ញុំនឹងនៅខាងក្រុមរបស់បុគ្គលនេះ"»។

ជំពូក

(បន្តពីអត្ថបទមុន) ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយបាញ់ចុះ ខ្ញុំនៅជាមួយអ្នកទាំងឡាយទាំងអស់គ្នា»។ ជំពូក៖ ការភ្នាល់របស់អប៊ូ បាករ៍ ជាមួយពួកមូស្រ៊ីគីន (អ្នកបដិសេធជំនឿ) ដោយមានការដឹងឮ និងការអនុញ្ញាតពីព្យាការី ﷺ ចំពោះការភ្នាល់របស់អប៊ូ បាករ៍ ជាមួយពួកមូស្រ៊ីគីន ដោយមានការដឹងឮ និងការអនុញ្ញាតពីព្យាការី ﷺ នោះ លោក ទិរមីហ្ស៊ី បានកត់ត្រាទុកក្នុងសៀវភៅ «ចាមិអ៍» របស់លោក តាមរយៈហាឌីសរបស់ ស៊ូហ្វ្យាន អត្ថៅរី ពី ហាប៊ីប ប៊ិន អាប់ប៊ី អ៊ុំរ៉ោះ ពី សៃអីដ ប៊ិន ជូបៃរ៍ ពី អ៊ីបនុ អាប់បាស អំពីព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ﴿អាលីហ្វ ឡាម មីម។ ពួករ៉ូមត្រូវបានគេវាយឈ្នះ។ នៅលើផែនដីដ៏ជិតបំផុត ហើយពួកគេបន្ទាប់ពីការចាញ់នោះ នឹងទទួលបានជ័យជម្នះវិញ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ (ប៊ីដអ៍)﴾ [អរ-រូម្ហ៖ ១-៣]។ [លោកបានមានប្រសាសន៍ថា]៖ ពួកមូស្រ៊ីគីនចង់ឱ្យពួកពែរ្សឈ្នះពួករ៉ូម ពីព្រោះពួកគេ និងពួកពែរ្សសុទ្ធតែជាអ្នកគោរពរូបសំណាក។ ចំណែកពួកមូស្លីមវិញ ចង់ឱ្យពួករ៉ូមឈ្នះពួកពែរ្ស ពីព្រោះពួកគេជាអ្នកមានគម្ពីរ។ ពួកគេបានរៀបរាប់រឿងនេះប្រាប់ អប៊ូ បាករ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) រួចអប៊ូ បាករ៍ ក៏បានរៀបរាប់ប្រាប់ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ។ ពេលនោះ [រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ] បានមានបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា៖ «ដឹងចុះថា ពួកគេនឹងទទួលបានជ័យជម្នះវិញ»។ ពួកគេក៏បានរៀបរាប់រឿងនេះប្រាប់ពួកមូស្រ៊ីគីន រួចពួកមូស្រ៊ីគីននិយាយថា៖ «ចូរយើងកំណត់ពេលវេលារវាងយើង និងអ្នកចុះ បើពួកយើងឈ្នះ យើងនឹងបានប៉ុណ្ណេះៗ ហើយបើពួកអ្នកឈ្នះ ពួកអ្នកនឹងបានប៉ុណ្ណេះៗ»។ ពួកគេក៏បានកំណត់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ប៉ុន្តែពួករ៉ូមមិនទាន់ឈ្នះឡើយ។ ពួកគេបានរៀបរាប់រឿងនេះប្រាប់ព្យាការី ﷺ ទើបលោកមានបន្ទូលថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនកំណត់ឱ្យលើសពី ១០ ឆ្នាំ?»។ សៃអីដ បាននិយាយថា៖ «ពាក្យថា ប៊ីដអ៍ (ប៊ីដអះ) គឺចំនួនដែលតិចជាង ១០»។ លោកបានបន្តថា៖ «បន្ទាប់មកពួករ៉ូមក៏បានឈ្នះ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នោះហើយគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿...ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ (ប៊ីដអ៍)។ អំណាចគឺជារបស់អល់ឡោះទាំងមុន និងក្រោយ ហើយនៅថ្ងៃនោះ ពួកមូស្លីមនឹងត្រេកអរចំពោះជ័យជម្នះរបស់អល់ឡោះ...﴾ [អរ-រូម្ហ៖ ១-៥]»។ ស៊ូហ្វ្យាន បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានឮថា ពួកគេទទួលបានជ័យជម្នះ [នៅថ្ងៃបដ្រ]»។ លោក ទិរមីហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ «នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «ចាមិអ៍» របស់លោកដដែល បានដកស្រង់ពី នីយ៉ារ៍ ប៊ិន មូករ៉ម អាល់-អាស្លាមី ដែលបាននិយាយថា៖ នៅពេលដែលអាយ៉ាត ﴿អាលីហ្វ ឡាម មីម។ ពួករ៉ូមត្រូវបានគេវាយឈ្នះ...﴾ រហូតដល់ ﴿...ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ (ប៊ីដអ៍)﴾ [អរ-រូម្ហ៖ ១-៣] ត្រូវបានចុះមក។ នៅថ្ងៃដែលអាយ៉ាតនេះចុះមក ពួកពែរ្សកំពុងតែមានអំណាចលើពួករ៉ូម។ ពួកមូស្លីមចង់ឱ្យពួករ៉ូមឈ្នះពួកពែរ្ស ពីព្រោះពួកគេ និងពួករ៉ូមសុទ្ធតែជាអ្នកមានគម្ពីរ ហើយ [នៅក្នុងរឿង] នោះគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿...ហើយនៅថ្ងៃនោះ ពួកមូស្លីមនឹងត្រេកអរចំពោះជ័យជម្នះរបស់អល់ឡោះ។ ទ្រង់ជួយអ្នកណាដែលទ្រង់ប្រាថ្នា ហើយទ្រង់គឺជាព្រះដ៏ខ្លាំងក្លា ព្រះដ៏មេត្តាប្រណី﴾ [អរ-រូម្ហ៖ ៤-៥]។ ចំណែកពួកគួរ៉ៃស៍វិញ ចង់ឱ្យពួកពែរ្សឈ្នះ ពីព្រោះពួកគេ និងពួកពែរ្សមិនមែនជាអ្នកមានគម្ពីរ ហើយក៏មិនជឿលើការរស់ឡើងវិញដែរ។ នៅពេលដែលអល់ឡោះបានចុះអាយ៉ាតនេះ អប៊ូ បាករ៍ អះ-ស៊ីឌីក បានដើរស្រែកប្រកាសនៅតាមតំបន់នានាក្នុងទីក្រុងមេកាថា៖ ﴿អាលីហ្វ ឡាម មីម។ ពួករ៉ូមត្រូវបានគេវាយឈ្នះ។ នៅលើផែនដីដ៏ជិតបំផុត ហើយពួកគេបន្ទាប់ពីការចាញ់នោះ នឹងទទួលបានជ័យជម្នះវិញ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ (ប៊ីដអ៍)﴾ [អរ-រូម្ហ៖ ១-៤]។ ពេលនោះ ក្រុមមនុស្សពីពួកគួរ៉ៃស៍បាននិយាយ [ទៅកាន់អប៊ូ បាករ៍] ថា៖ «ចុះរឿងរវាងយើង និងពួកអ្នកវិញ? មិត្តរបស់អ្នកអះអាងថា ពួករ៉ូមនឹងឈ្នះពួកពែរ្សក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ តើអ្នកហ៊ានភ្នាល់ជាមួយយើងលើរឿងនេះទេ?»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «បាន!»។ លោកបាននិយាយថា៖ «រឿងនេះកើតឡើងមុនពេលមានការហាមឃាត់ការភ្នាល់»។ ដូច្នេះ អប៊ូ បាករ៍ និងពួកមូស្រ៊ីគីនក៏បានភ្នាល់គ្នា ហើយពួកគេបានកំណត់ការភ្នាល់នោះ។ ពួកគេបាននិយាយទៅកាន់អប៊ូ បាករ៍ថា៖ «តើអ្នកកំណត់រយៈពេល ប៊ីដអ៍ នេះប៉ុន្មានឆ្នាំ? វាមានចាប់ពី ៣ ឆ្នាំ ដល់ ៩ ឆ្នាំ។ ចូរអ្នកកំណត់ចំនួនកណ្តាលរវាងយើង និងអ្នកចុះ ដើម្បីឱ្យយើងបញ្ចប់ត្រឹមនោះ»។ គាត់បាននិយាយថា៖ «ពួកគេក៏បានកំណត់ ៦ ឆ្នាំ»។ លោកបានបន្តថា៖ «រយៈពេល ៦ ឆ្នាំបានកន្លងផុតទៅ មុនពេលពួករ៉ូមឈ្នះ ដូច្នេះពួកមូស្រ៊ីគីនក៏បានយកប្រាក់ភ្នាល់ពីអប៊ូ បាករ៍។ លុះចូលដល់ឆ្នាំទី ៧ ពួករ៉ូមក៏បានឈ្នះពួកពែរ្ស។ ពួកមូស្លីមបានបន្ទោសអប៊ូ បាករ៍ ដែលបានកំណត់រយៈពេល ៦ ឆ្នាំ ពីព្រោះអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា ﴿ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ (ប៊ីដអ៍)﴾»។ លោកបាននិយាយថា៖ «នៅពេលនោះ មនុស្សជាច្រើនបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាម»។ លោក ទិរមីហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ «នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «ចាមិអ៍» ដដែល បានដកស្រង់ពីហាឌីសរបស់ អ៊ីបនុ អាប់បាស ថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលទៅកាន់ អប៊ូ បាករ៍ អំពីការភ្នាល់របស់គាត់ថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនកំណត់ឱ្យទាបជាងនេះ (ក្នុងមួយទៀតថា៖ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យបានច្រើនជាងនេះ)? ពីព្រោះ ប៊ីដអ៍ គឺមានរយៈពេលចន្លោះពី ៣ ទៅ ៩ ឆ្នាំ»។ [លោកបានរាយការណ៍] ពីហាឌីសរបស់ ស៊ូហ្ស៊រី ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ិន អ៊ុតបះ ពី អ៊ីបនុ អាប់បាស។ ពាក្យថា «មុនាហាបះ» នៅក្នុងហាឌីស គឺមានន័យថា ការប្រថុយប្រថាន ឬការភ្នាល់ ដែលមកពីពាក្យថា «អាន់-នូហ៍» (ការប្តេជ្ញា)។ ពាក្យទាំងពីរនេះសុទ្ធតែជាការភ្នាល់ មួយគឺតាមរយៈកិច្ចសន្យា និងមួយទៀតគឺតាមរយៈការប្តេជ្ញា។ ពាក្យថា «អះ-ខ្វដ» (ហេតុអ្វីមិនកំណត់ឱ្យទាបជាងនេះ) អាចមកពីពាក្យថា «ខ្វដ» (ភាពស្ងប់ស្ងាត់) ដែលមានន័យថា៖ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនពន្យារពេលឱ្យយូរជាងនេះ ដើម្បីឱ្យអ្នកមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងកិច្ចការរបស់អ្នក? ហើយក៏អាចមកពីពាក្យថា «ខ្វដ» ដែលមានន័យថា ការចុះទាប ពោលគឺ៖ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនកំណត់រយៈពេលឱ្យលើសពីអ្វីដែលអ្នកបានព្រមព្រៀងគ្នា? ពាក្យថា «អះ-តុតតះ» (ហេតុអ្វីមិនប្រុងប្រយ័ត្ន) គឺមកពីពាក្យថា «អ៊ីហ្ស៊ីតយ៉ាត» (ការប្រុងប្រយ័ត្ន) ពោលគឺ៖ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនយកចំណុចដែលប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត ហើយកំណត់រយៈពេលឱ្យដល់កម្រិតអតិបរមានៃពាក្យថា ប៊ីដអ៍ ពីព្រោះអត្ថបទគម្ពីរមិនអាចលើសពីនោះបានឡើយ។ ចំណែកឃ្លាដែលថា «រឿងនេះកើតឡើងមុនពេលមានការហាមឃាត់ការភ្នាល់» គឺជាពាក្យសម្តីរបស់អ្នករាយការណ៍ហាឌីស មិនមែនជាពាក្យសម្តីរបស់ អប៊ូ បាករ៍ ឬ [ពាក្យសម្តី] របស់ព្យាការី ﷺ ឡើយ។

តើការភ្នាល់លើបញ្ហាដែលនាំឱ្យមានការលេចធ្លោនៃសញ្ញាណឥស្លាម ភស្តុតាង និងហេតុផលរបស់វា គឺជាការហាមឃាត់ដែរឬទេ? អ្នកប្រាជ្ញបានខ្វែងគំនិតគ្នាលើការកំណត់ថាតើហាឌីសនេះជាហាឌីសដែលនៅមានសុពលភាព (មូហ៍កាំ) ឬត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ) ជាពីរមតិ៖ ក្រុមទីមួយអះអាងថា វាត្រូវបានលុបចោលដោយសារការហាមឃាត់របស់ព្យាការី ﷺ លើការលេងល្បែងស៊ីសង (អាល់-ហ្គោរ៉ារ) និងការភ្នាល់។ ពួកគេបានលើកឡើងថា នៅក្នុងហាឌីសមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីចំណុចនេះ គឺពាក្យសម្ដីរបស់លោក ដែលថា៖ «រឿងនោះគឺមុនពេលមានការហាមឃាត់ការភ្នាល់»។ ពួកគេបានលើកឡើងថា អ្វីដែលបញ្ជាក់ពីការលុបចោលនេះ គឺអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាត់ និងអ្នកប្រាជ្ញស៊ូណាន់ន់ ពីហាឌីសរបស់ អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ ដែលបាននិយាយថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនមានការភ្នាល់ (សាបាក់) លើកលែងតែលើជើងសត្វអូដ្ឋ (ខូហ្វ) ឬជើងសេះ (ហាភីរ) ឬលើការបាញ់ព្រួញ (ណាសល់) ប៉ុណ្ណោះ»។ ពាក្យថា «សាបាក់» គឺសំដៅលើរង្វាន់ ឬការភ្នាល់ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា។ មតិយោបល់នេះត្រូវបានកាន់តាមដោយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញនៃមហ្សហាបរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក, អ៊ីម៉ាម ស៊ហ្វីអី និង អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាត់។ ចំណែកក្រុមទីពីរអះអាងថា វាជាហាឌីសដែលនៅមានសុពលភាព (មូហ៍កាំ) មិនត្រូវបានលុបចោលឡើយ ហើយអ្នកដែលអះអាងថាវាត្រូវបានលុបចោលនោះ មិនមានភស្តុតាងណាមួយដែលចាំបាច់ត្រូវតែអនុវត្តតាមនោះទេ។ ពួកគេបានលើកឡើងថា ការភ្នាល់មិនមែនត្រូវបានហាមឃាត់ទាំងស្រុងនោះទេ ព្រោះថាព្យាការី ﷺ ធ្លាប់បានភ្នាល់លើការប្រណាំងសេះដូចដែលបានរៀបរាប់មកហើយ។ ការភ្នាល់ដែលត្រូវបានហាមឃាត់ គឺការភ្នាល់លើរឿងមិនពិត (បាតិល) ដែលគ្មានផលប្រយោជន៍ក្នុងសាសនា។ ចំណែកការភ្នាល់លើអ្វីដែលនាំឱ្យមានការលេចធ្លោនៃសញ្ញាណឥស្លាម ភស្តុតាង និងហេតុផលរបស់វា ដូចដែលលោក អាប់ប៊ូ បាក់រ៍ (អស្-ស៊ីឌីក) បានភ្នាល់នោះ គឺវាជាសិទ្ធិដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត ហើយវាមានសិទ្ធិទទួលបានការអនុញ្ញាតជាងការភ្នាល់លើការបាញ់ព្រួញ ឬការប្រណាំងសេះ និងអូដ្ឋទៅទៀត។ ផលប៉ះពាល់នៃរឿងនេះក្នុងសាសនាគឺខ្លាំងជាង ព្រោះសាសនាត្រូវបានលើកតម្កើងដោយហេតុផល និងភស្តុតាង ក៏ដូចជាដោយដាវ និងលំពែង។ គោលបំណងចម្បងគឺការស្ថាបនាសាសនាដោយហេតុផល ហើយដាវគឺជាឧបករណ៍អនុវត្ត។ ពួកគេបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើអ្នកកំណត់ច្បាប់ (អល់ឡោះ) បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការភ្នាល់លើការបាញ់ព្រួញ និងការប្រណាំងសេះ ឬអូដ្ឋ ដោយសារវាជាការជំរុញឱ្យមានការរៀនសូត្រជំនាញជិះសេះ និងការត្រៀមលក្ខណៈកម្លាំងសម្រាប់ធ្វើជីហាត នោះការអនុញ្ញាតឱ្យមានរឿងនេះក្នុងការប្រកួតប្រជែង និងការប្រឹងប្រែងស្វែងរកចំណេះដឹង និងភស្តុតាង ដែលជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យបេះដូងបើកចំហ ឥស្លាមមានកិត្តិយស និងសញ្ញាណរបស់វាលេចធ្លោ គឺជារឿងដែលសមស្រប និងគួរឱ្យអាទិភាពជាង។ មតិយោបល់នេះត្រូវបានកាន់តាមដោយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញនៃមហ្សហាបរបស់លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និង ស៊ៃឃុល អ៊ីស្លាម អ៊ីបនូ តៃមីយ៉ាហ៍។ អ្នកប្រាជ្ញនៃមតិយោបល់នេះបាននិយាយថា ការលេងល្បែងស៊ីសងដែលត្រូវបានហាមឃាត់ គឺការស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃដោយមិនត្រឹមត្រូវ (បាតិល)។

ជំពូក

ជំពូក៖ ការប្រណាំងដោយប្រើជើង (ការរត់ប្រណាំង) ដោយមានរង្វាន់ និងគ្មានរង្វាន់ ចំពោះការប្រណាំងដោយប្រើជើង (ការរត់ប្រណាំង) អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានឯកភាពគ្នាថា វាជាការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបាន ប្រសិនបើគ្មានការដាក់រង្វាន់ (ការភ្នាល់)។ ប៉ុន្តែពួកគេមានទស្សនៈខុសគ្នាចំពោះករណីដែលមានការដាក់រង្វាន់ ដោយបែងចែកជាពីរមតិ៖ មតិទីមួយ៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើយ។ នេះគឺជាមតិរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ និងលោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក ហើយក៏ជាទស្សនៈដែលលោក អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអី បានបញ្ជាក់ផងដែរ។ មតិទីពីរ៖ អនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបាន។ នេះគឺជាមតិរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញសាហ្វីអីយ៍ ក៏មានពីរទស្សនៈផងដែរ។ អ្នកដែលហាមឃាត់បានលើកយកហាឌីសរបស់លោក អាប់ឌូ ហ៊ូរ៉ៃរ៉ូហ៍ មកជាភស្តុតាង ដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនមានការប្រណាំងប្រជែង (ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានរង្វាន់) ក្រៅពីការប្រណាំងសត្វអូដ្ឋ (ខុហ្វ), ការប្រណាំងសេះ (ហ្វាហ្វារ) ឬការបាញ់ព្រួញ (ណាសល់) នោះឡើយ»។ ហាឌីសនេះត្រូវតែបកស្រាយតាមន័យមួយក្នុងចំណោមន័យពីរ៖ ១. គឺការបដិសេធចំពោះការដាក់រង្វាន់ ពោលគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការដាក់រង្វាន់ក្រៅពីបីយ៉ាងនេះទេ។ ដូច្នេះវាជាការហាមឃាត់ការដាក់រង្វាន់លើអ្វីផ្សេងទៀត មិនមែនហាមឃាត់ការប្រណាំងនោះទេ។ ២. គឺការបដិសេធចំពោះការប្រណាំងដោយមានរង្វាន់លើអ្វីផ្សេងក្រៅពីបីយ៉ាងនេះ។ ដូច្នេះវាជាការហាមឃាត់ការប្រណាំងដែលមានលក្ខខណ្ឌដាក់រង្វាន់លើអ្វីដែលមិនមែនជាបីយ៉ាងខាងលើ។ អ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះបានលើកឡើងថា៖ ព្រោះថាអ្វីៗក្រៅពីបីយ៉ាងនេះ មិនមានតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់សង្គ្រាមជីហាតដូចទៅនឹងបីយ៉ាងខាងលើឡើយ ហើយវាក៏មិនអាចជំនួសតួនាទីរបស់វាបានដែរ។ ដូច្នេះវាប្រៀបដូចជាការលេងល្បែងផ្សេងៗដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការភ្នាល់លើវា។ ចំណែកអ្នកដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានរង្វាន់វិញ បានលើកហេតុផលដោយការប្រៀបធៀប (គីយ៉ាស) ការរត់ដោយជើងទៅនឹងការប្រណាំងសេះ ឬសត្វអូដ្ឋ ព្រោះវាសុទ្ធតែជាការប្រណាំងប្រជែងដូចគ្នា។ ពួកគេបានលើកឡើងថា៖ ដូចដែលការប្រណាំងសេះ និងអូដ្ឋ ជាការហ្វឹកហាត់លើភាពក្លាហាន និងជំនាញជិះសេះដូច្នោះដែរ ការរត់ប្រណាំងដោយជើងក៏ជាការហ្វឹកហាត់រាងកាយឱ្យមានភាពរហ័សរហួន និងភាពរហ័សរហួន ដែលជាអ្វីដែលត្រូវការក្នុងសង្គ្រាមជីហាត។ ពួកគេបានបកស្រាយថា ហាឌីសខាងលើអាចមានន័យថា៖ អ្វីដែលសក្តិសមបំផុតក្នុងការដាក់រង្វាន់គឺបីយ៉ាងនេះ ដោយសារតែវាមានប្រយោជន៍ពេញលេញ និងមានផលប្រយោជន៍ទូលំទូលាយ។ វាប្រៀបដូចជាប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «មិនមានការប្រាក់ (រីបា) ក្រៅពីការយឺតយ៉ាវ (ណាស៊ីអះ)» ពោលគឺការប្រាក់ដែលធ្ងន់ធ្ងរគឺស្ថិតនៅលើការយឺតយ៉ាវ។ ពួកគេបានបន្ថែមថា៖ នេះក៏ដូចជាប្រសាសន៍របស់លោកថា «មិនមានការសឡាតសម្រាប់អ្នកជិតវិហារ ក្រៅពីការសឡាតនៅក្នុងវិហារ» ជាដើម ដែលជាការបដិសេធលើភាពពេញលេញ មិនមែនបដិសេធលើភាពត្រឹមត្រូវ (សុពលភាព) នោះទេ។ ចំណែកអ្នកដែលហាមឃាត់បានឆ្លើយតបថា៖ ការប្រៀបធៀបនេះគឺជាការប្រមូលផ្តុំរវាងអ្វីដែលអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានបែងចែកដាច់ពីគ្នាទាំងច្បាប់ និងការពិត។ ព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់ពីការអនុញ្ញាតឱ្យមានរង្វាន់លើបីយ៉ាងនេះ ហើយបានបដិសេធលើអ្វីៗក្រៅពីនេះ។ ដូច្នេះមិនអាចធ្វើឱ្យវាស្មើគ្នាបានឡើយ។ ពួកគេបានសន្និដ្ឋានថា៖ ការប្រណាំងដោយជើងយ៉ាងល្អបំផុតគឺត្រឹមតែជាការអនុញ្ញាត (មូហ៍បាស់) ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែការដាក់រង្វាន់លើវាគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ ចំពោះការលើកយកហាឌីសផ្សេងៗមកប្រៀបធៀបនោះ គឺមិនត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះហាឌីសទាំងនោះមានន័យថាជាការបដិសេធលើភាពពេញលេញ មិនមែនបដិសេធលើសុពលភាពនោះទេ។ ចំពោះការលើកឡើងថាវាជាកិច្ចសន្យាលើការងារដែលអនុញ្ញាត (ជូអះឡាស់) នោះ គឺមិនអាចយកមកធ្វើជាភស្តុតាងបានទេ ព្រោះអ្នកក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការភ្នាល់លើការងារដែលអនុញ្ញាតផ្សេងទៀតដែរ ដូចជាការហែលទឹក ឬការប្រណាំងប្រជែងដោះស្រាយបញ្ហាវិទ្យាសាស្ត្រជាដើម។ ដូច្នេះ ការដាក់រង្វាន់លើការរត់ប្រណាំងដោយជើងគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។

ជំពូក

ជំពូក៖ ការប្រណាំងប្រជែងដោយមានការដាក់ប្រាក់កក់ និងដោយគ្មានការដាក់ប្រាក់កក់ ចំពោះការប្រណាំងប្រជែងវិញ គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងដោយគ្មានការដាក់ប្រាក់កក់ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងដោយមានការដាក់ប្រាក់កក់នោះទេ យោងតាមមតិភាគច្រើននៃអ្នកប្រាជ្ញ។

ដូចជា អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក, អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ និងអ៊ីម៉ាម អាប់ឌូសស្ហាហ្វីអី។ ចំណែកឯសហការីមួយចំនួនរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ឌូសស្ហាហ្វីអី បានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវាដោយមានការភ្នាល់ (ដាក់ប្រាក់កក់) ហើយនេះក៏ជាទស្សនៈរបស់សហការីរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ ផងដែរ។ ការហែលទឹកដោយមានការភ្នាល់ និងដោយគ្មានការភ្នាល់៖ ចំពោះការហែលទឹកវិញ គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើដោយមានការភ្នាល់នោះទេ យោងតាមមតិភាគច្រើននៃអ្នកប្រាជ្ញ (ជុំហួរ)។ ប៉ុន្តែមានទស្សនៈមួយរបស់សហការីរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ឌូសស្ហាហ្វីអី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវាបាន។

ការប្រសព្វម្រាមដៃ (ការដាក់ម្រាមដៃខ្វែងគ្នា)