ការពន្យល់អ៊ុមដាតុល ហ្វីកហ៍ (គ្រឹះច្បាប់ហានបាលី)
ការពន្យល់អ៊ុមដាតុល ហ្វីកហ៍ (គ្រឹះច្បាប់ហានបាលី)
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 107 ជំពូក។"
ហើយនៅក្នុងនោះ (ពាក្យថា ហាជ្ជ) មានភាសាពីរដែលត្រូវបានអានដោយប្រភពទាំងពីរនោះ គឺ៖ «អាល-ហាជ្ជ» (الْحَجُّ), «អាល-ហិជ្ជ» (الْحِجُّ), និង «អាល-ហាជ្ជ៉ៈ» (الْحَجَّةُ) ដោយបើកស្រៈអា (ហ្វាត្ហៈ) និងដាក់ស្រៈអី (កាស្រៈ) លើអក្សរ ហាត (ح). បន្ទាប់មក ការបំពេញកិច្ចហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះអល់ឡោះ (កាអៈបា) គឺវាមានលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់មួយនៅក្នុងស្រ៉ារីអះ គឺការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាត់ ការធ្វើតវាហ្វជុំវិញផ្ទះ (កាអៈបា) និងអ្វីដែលទាក់ទងនឹងរឿងទាំងនោះ។ ព្រោះថា រឿងទាំងអស់នោះគឺសុទ្ធតែជាផ្នែកមួយនៃការបំពេញគោលដៅឆ្ពោះទៅកាន់ផ្ទះអល់ឡោះ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលឈ្មោះនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ឡើងក្នុងស្រ៉ារីអះ គឺសំដៅទៅលើអំពើទាំងឡាយដែលត្រូវបានកំណត់ក្នុងបទបញ្ញត្តិ មិនថានៅក្នុងពិធីហាជ្ជធំ (ហាជ្ជ) ឬហាជ្ជតូច (អ៊ុំរ៉ៈ) នោះឡើយ។ [បញ្ហា៖ កាតព្វកិច្ចនៃការបំពេញពិធីហាជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ៈ ម្តងក្នុងមួយជីវិត] បញ្ហា៖ (កាតព្វកិច្ចបំពេញពិធីហាជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ៈ គឺតម្រូវឱ្យធ្វើម្តងក្នុងមួយជីវិត សម្រាប់បុគ្គលមូស្លីម ដែលមានស្មារតីគ្រប់គ្រាន់ ដល់វ័យគ្រប់ការ និងមានសេរីភាព)។ នៅក្នុងការថ្លែងនេះមានចំណុចសំខាន់ៗជាច្រើន៖- ទីមួយ៖ ការពិតពិធីហាជ្ជគឺ ជាកាតព្វកិច្ចសរុប ហើយវាគឺជាគ្រឹះមួយក្នុងចំណោមគ្រឹះទាំងប្រាំរបស់ឥស្លាម។ វាគឺជាចំណេះដឹងដ៏ទូលំទូលាយដែលសហគមន៍មូស្លីមបានបន្តោងតំណពូជគ្នាមក និងបានចងក្រងតៗគ្នាពីមនុស្សជំនាន់មុនដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ហើយមូលដ្ឋានដើមនៃរឿងនេះ គឺព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ថា៖ ﴿និងជាកាតព្វកិច្ចចំពោះមនុស្សលោកចំពោះអល់ឡោះ ក្នុងការបំពេញពិធីហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះ (កាអៈបា) សម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរទៅដល់ទីនោះ﴾ [អាល-អ៊ីមរ៉ាន់៖ ៩៧]។ អក្សរ (عَلَى - លើ) គឺប្រើសម្រាប់បង្ហាញពីកាតព្វកិច្ចតម្រូវឱ្យធ្វើ ជាពិសេសនៅពេលដែលគេបញ្ជាក់ពីបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិទទួលបាន ដោយគេនិយាយថា៖ សម្រាប់បុគ្គលនេះមានសិទ្ធិលើបុគ្គលនោះ។ ហើយព្រះអង្គបានបន្តតាមមកដោយព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលបដិសេធ នោះពិតជាអល់ឡោះទ្រង់ពុំត្រូវការចំពោះពិភពទាំងឡាយឡើយ﴾ [អាល-អ៊ីមរ៉ាន់៖ ៩៧] ដើម្បីបញ្ជាក់ថា អ្នកណាដែលមិនជឿជាក់លើកាតព្វកិច្ចរបស់វា គឺគេជាជនកហ្វារ (ក្បត់នឹងសាសនា)។ ហើយការពិតព្រះអង្គបានបង្កើតផ្ទះ (កាអៈបា) នោះឡើង ហើយបានតម្រូវឱ្យមានកាតព្វកិច្ចបំពេញពិធីហាជ្ជទៅកាន់ទីនោះ គឺដើម្បីឱ្យពួកគេបានឃើញពីផលប្រយោជន៍ផ្សេងៗសម្រាប់ពួកគេ មិនមែនព្រោះតែទ្រង់ត្រូវការអ្នកធ្វើហាជ្ជ ដូចជាការដែលភាវៈបង្កើតត្រូវការបុគ្គលដែលឆ្ពោះទៅរកគេ និងផ្តល់ការគោរពដល់គេនោះឡើយ ព្រោះថាអល់ឡោះទ្រង់ពុំត្រូវការចំពោះពិភពទាំងឡាយឡើយ។ ហើយក៏ដូចគ្នាផងដែរនូវព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿និងចូរពួកអ្នកបំពេញពិធីហាជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ៈដើម្បីអល់ឡោះចុះ﴾ [អាល-បាករ៉ោះ៖ ១៩៦] ស្របតាមការបកស្រាយមួយក្នុងចំណោមការបកស្រាយទាំងពីរ។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿ហើយចូរអ្នកប្រកាសដល់មនុស្សលោកអំពីការធ្វើហាជ្ជចុះ ពួកគេនឹងធ្វើដំណើរមកកាន់អ្នកដោយថ្មើរជើង...﴾ [អាល-ហាជ្ជ៖ ២៧] ដូច្នេះទ្រង់ក៏បានប្រកាសដល់ពួកគេថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ម្ចាស់របស់ពួកអ្នកមានផ្ទះមួយ ដូច្នេះចូរពួកអ្នកទៅបំពេញពិធីហាជ្ជចំពោះវាចុះ»។ ចំណែកឯផ្នែកស៊ូណាន់ន់វិញ៖ គឺអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយท่าน អ៊ីបនុ អូម៉ូរកុំពីរ ឧបត្ថម្ភដោយពាក្យថា៖ ท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឥស្លាមត្រូវបានសាងឡើងលើគ្រឹះចំនួនប្រាំ៖ ការសាក្សីថាគ្មានព្រះពិតណាផ្សេងទៀតក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ និងថាម៉ូហាំម៉ាត់គឺជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ, ការតាំងសឡាត, ការផ្ដល់ហ្សាកាត់, ការបួសក្នុងខែរ៉ាម៉ាដាន់, និងការបំពេញពិធីហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះ (កាអៈបា)» ត្រូវបានយល់ស្របគ្នា (ដោយអាល់-ប៊ូខារី និងមូស្លីម)។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសរបស់ជីព្រីល ក្នុងចំណោមការរាយការណ៍របស់ท่าน អូម៉ូរកុំពីរ ថា៖ «ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ท่าน ណាប៊ី ﷺ ថា៖ អ្វីជាសាសនាឥស្លាម? ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ គឺការដែលអ្នកសាក្សីថាគ្មានព្រះពិតណាផ្សេងទៀតក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ និងថាម៉ូហាំម៉ាត់គឺជាទូតរបស់អល់ឡោះ, ការតាំងសឡាត, ការផ្ដល់ហ្សាកាត់, ការបួសក្នុងខែរ៉ាម៉ាដាន់, និងការបំពេញពិធីហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះ (កាអៈបា) ប្រសិនបើអ្នកមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរទៅដល់ទីនោះ» រាយការណ៍ដោយท่าน មូស្លីម។ ការរៀបរាប់អំពីពិធីហាជ្ជគឺមិនមាននៅក្នុងហាឌីសរបស់ท่าน អាប៊ី Հូរ៉ាយរ៉ោះ ដែលត្រូវបានយល់ស្របគ្នា (ដោយអាល់-ប៊ូខារី និងមូស្លីម) នោះឡើយ។ ហើយវានឹងមកដល់ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ – អុិនសាលឡោះ – នូវព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានតម្រូវកាតព្វកិច្ចហាជ្ជមកលើពួកអ្នក ដូច្នេះចូរពួកអ្នកបំពេញពិធីហាជ្ជចុះ» រាយការណ៍ដោយท่าน មូស្លីម និងបណ្តាអ្នកដទៃទៀត ព្រមទាំងមានហាឌីសជាច្រើនទៀតដែលមានអត្ថន័យដូចគ្នានេះ។ និងពីท่าน ស្ហូរិកប៊ីន អូប៊ី ន៉ាមៀរ ពីท่าน អាន៉ាស់ប៊ីន ម៉ាលិក បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខណៈពេលដែលពួកយើងកំពុងអង្គុយជាមួយនឹងท่าน ណាប៊ី ﷺ នៅក្នុងវិហារ (ម៉ាស្ជិដ) ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់ជិះអូដ្ឋចូលមក រួចហើយគេក៏បានបង្អោនអូដ្ឋនោះឱ្យលុតជង្គង់ចុះនៅក្នុងវិហារ បន្ទាប់មកគេក៏បានចងជើងវា ហើយនិយាយថា៖ មួយណាក្នុងចំណោមពួកលោកជាម៉ូហាំម៉ាត់? ចំណែកឯท่าน ណាប៊ី ﷺ វិញទ្រង់កំពុងអង្គុយផ្អែកខ្នងនៅចំកណ្តាលពួកគេ។ ពួកយើងក៏បាននិយាយថា៖ បុរសសម្បុរស្បែកសដែលកំពុងអង្គុយផ្អែកខ្នងនោះហើយ។ បុរសនោះក៏បាននិយាយទៅកាន់ទ្រង់ថា៖ តើអ្នកគឺជាកូនប្របដរបស់អាប់ឌុល មុតថាលិប ឬ? ท่าน ណាប៊ី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គេថា៖ «ខ្ញុំបានតបចម្លើយចំពោះអ្នកហើយ»។ បុរសនោះក៏បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំគឺជាអ្នកសួរអ្នក ហើយខ្ញុំនឹងសួរអ្នកយ៉ាងតឹងរឹងបន្តិចនៅក្នុងសំណួរនេះ ដូច្នេះសូមកុំអន់ចិត្តនឹងខ្ញុំអី។ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកសួរនូវអ្វីដែលបានផុសចេញក្នុងចិត្តរបស់អ្នកចុះ»។ គេក៏បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាដោយបណ្តាំព្រះម្ចាស់របស់អ្នក និងព្រះម្ចាស់នៃជនមុនៗអ្នក តើអល់ឡោះបានបញ្ជូនអ្នកមកកាន់មនុស្សលោកទាំងមូលមែនទេ? ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! ពិតជាមែន»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាដោយព្រះនាមអល់ឡោះ តើអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យអ្នកតាំងសឡាតទាំងប្រាំពេលក្នុងមួយថ្ងៃ និងមួយយប់មែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! ពិតជាមែន»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាដោយព្រះនាមអល់ឡោះ តើអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យអ្នកបួសខែនេះនៅក្នុងឆ្នាំមែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! ពិតជាមែន»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាដោយព្រះនាមអល់ឡោះ តើអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យអ្នកយកកិច្ចទាននេះ (ហ្សាកាត់) ពីអ្នកមានក្នុងចំណោមពួកយើង រួចហើយយកវាទៅបែងចែកដល់អ្នកក្រីក្រក្នុងចំណោមពួកយើងមែនទេ? ท่าน ណាប៊ី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! ពិតជាមែន»។ បុរសនោះក៏បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានជឿជាក់ចំពោះអ្វីដែលអ្នកបាននាំមក ហើយខ្ញុំគឺជាអ្នកតំណាងឱ្យជនរួមជាតិរបស់ខ្ញុំដែលនៅពីក្រោយខ្នងខ្ញុំ ហើយខ្ញុំគឺជាហ្ស៊ីមាមប៊ីន ថាក់ឡាប់ ជាបងប្អូនជីដូនមួយនឹងពូជពង្ស បានី សាអ្វដ៏ ប៊ីន បាក់រ» រាយការណ៍ដោយក្រុមអ្នកប្រមូលផ្តុំហាឌីស (អាល់-ជ្ហាម៉ាអាហ្វ) លើកលែងតែท่าน មូស្លីម និងท่าน អាល់-ទ្រីមីហ្ស៊ី ពីท่าน អ៊ីស្មាអីល និងท่าน អាលីប៊ីន អាប់ឌុលហាមីដ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រាយការណ៍ដោយท่าน ស៊ុលៃម៉ាន ពីท่าน ថេបិត ពីท่าน អាន៉ាស់ ពីท่าน ណាប៊ី ﷺ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ ហើយท่าน មូស្លីម, អាហ្មែដ, អាល់-ទ្រីមីហ្ស៊ី, និងអ័ន-ន៉ាស្ហាយ៉ី បានរាយការណ៍ពីហាឌីសរបស់ท่าน ថេបិត ពីท่าน អាន៉ាស់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកយើងត្រូវបានហាមឃាត់នៅក្នុងគម្ពីរអាល់-គួរអាន មិនឱ្យសួរท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ អំពីអ្វីមួយឡើយ ដូច្នេះហើយទើបពួកយើងពេញចិត្តជាខ្លាំងនៅពេលដែលមានបុរសឆ្លាតម្នាក់មកពីអ្នកស្រុកវាលខ្សាច់ (បាទិយ៉ៈ) មកសួរទ្រង់ ខណៈដែលពួកយើងកំពុងអង្គុយស្តាប់។ ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់មកពីអ្នកស្រុកវាលខ្សាច់បានមកដល់ ហើយនិយាយថា៖ ឱម៉ូហាំម៉ាត់អើយ! រ៉សូលរបស់អ្នកបានមករកពួកយើង រួចហើយគាត់បានអះអាងប្រាប់ពួកយើងថា អ្នកបានអះអាងថាអល់ឡោះបានបញ្ជូនអ្នកមក! ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «គាត់និយាយការពិតហើយ»។ គេនិយាយថា៖ តើអ្នកណាជាអ្នកបង្កើតមេឃ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះ»។ គេនិយាយថា៖ តើអ្នកណាជាអ្នកបង្កើតផែនដី? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះ»។ គេនិយាយថា៖ តើអ្នកណាជាអ្នកបោះបិតភ្នំទាំងនេះ និងបានបង្កើតអ្វីៗដែលស្ថិតនៅក្នុងនោះ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះ»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមបន់ស្រន់ដោយព្រះនាមព្រះអង្គដែលបានបង្កើតមេឃ បង្កើតផែនដី និងបានបោះបិតភ្នំទាំងនេះ តើអល់ឡោះបានបញ្ជូនអ្នកមកមែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រាកដណាស់»។ គេនិយាយថា៖ ហើយរ៉សូលរបស់អ្នកបានអះអាងថា ពួកយើងមានកាតព្វកិច្ចសឡាតចំនួនប្រាំពេលក្នុងមួយថ្ងៃ និងមួយយប់របស់ពួកយើង? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «គាត់និយាយការពិតហើយ»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមបន់ស្រន់ដោយព្រះនាមព្រះអង្គដែលបានបញ្ជូនអ្នក តើអល់ឡោះបានបញ្ជាអ្នកឱ្យធ្វើរឿងនេះមែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រាកដណាស់»។ គេនិយាយថា៖ ហើយរ៉សូលរបស់អ្នកបានអះអាងថា ពួកយើងមានកាតព្វកិច្ចបួសខែរ៉ាម៉ាដាន់នៅក្នុងឆ្នាំរបស់ពួកយើង? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «គាត់និយាយការពិតហើយ»។ គេនិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមបន់ស្រន់ដោយព្រះនាមព្រះអង្គដែលបានបញ្ជូនអ្នក តើអល់ឡោះបានបញ្ជាអ្នកឱ្យធ្វើរឿងនេះមែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រាកដណាស់»។ គេនិយាយថា៖ ហើយរ៉សូលរបស់អ្នកបានអះអាងថា ពួកយើងមានកាតព្វកិច្ចបំពេញពិធីហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះ (កាអៈបា) សម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរទៅដល់ទីនោះ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «គាត់និយាយការពិតហើយ»។ គេនិយាយថា៖ បន្ទាប់មកគេក៏បានដើរចេញទៅ ហើយនិយាយថា៖ សូមស្បថដោយព្រះអង្គដែលបានបញ្ជូនអ្នកមកដោយសេចក្តីពិត ខ្ញុំនឹងមិនបន្ថែមលើសពីនេះ និងមិនបន្ថយពីនេះឡើយ។ ដូច្នេះ ท่าน ណាប៊ី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើគាត់និយាយការពិត នោះគាត់ប្រាកដជាបានចូលសួគ៌ជាមិនខាន»។» និងពីท่าน អ៊ីបនុ អាប់បាសកុំពីរ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពូជពង្ស បានី សាអ្វដ៏ ប៊ីន បាក់រ បានបញ្ជូនท่าน ហ្ស៊ីមាមប៊ីន ថាក់ឡាប់ ឱ្យធ្វើជាអ្នកតំណាងមករកท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ។ ដូច្នេះ គាត់ក៏បានមកដល់ท่าน ហើយបានបង្អោនអូដ្ឋរបស់គាត់នៅមុខទ្វារវិហារ (ម៉ាស្ជិដ) បន្ទាប់មកគាត់ក៏បានចងជើងវា ខណៈដែលท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ កลังអង្គុយជាមួយនឹងពួកសាវករបស់ទ្រង់នៅក្នុងវិហារ ហើយท่าน ហ្ស៊ីមាមប៊ីន ថាក់ឡាប់ គឺជាបុរសម្នាក់ដែលមានរាងកាយមាំមួន មានសក់ក្រាស់ និងមានសក់ចងជាកន្ទុយសេះពីរ។ គាត់ក៏បានដើរមកមុខរហូតដល់ឈរនៅចំពីមុខท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដែលពេលនោះទ្រង់កំពុងស្ថិតក្នុងចំណោមពួកសាវករបស់ទ្រង់ រួចហើយគាត់ក៏បាននិយាយថា៖ មួយណាក្នុងចំណោមពួកលោកជាកូនប្រុសរបស់អាប់ឌុល មុតថាលិប? ท่าน រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំគឺជាកូនប្រុសរបស់អាប់ឌុល មុតថាលិប»។ គាត់និយាយថា៖ តើអ្នកជាម៉ូហាំម៉ាត់មែនទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ប្រាកដណាស់»។ គាត់និយាយថា៖ ឱកូនប្រុសរបស់អាប់ឌុល មុតថាលិបអើយ! ខ្ញុំគឺជាអ្នកសួរអ្នក ហើយខ្ញុំនឹងសួរអ្នកយ៉ាងតឹងរឹងបន្តិច ដូច្នេះសូមកុំឱ្យមានការអន់ចិត្តក្នុងចិត្តឱ្យសោះ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំមិនអន់ចិត្តក្នុងចិត្តឡើយ ដូច្នេះចូរអ្នកសួរនូវអ្វីដែលបានផុសឡើងក្នុងចិត្តរបស់អ្នកចុះ»។ គាត់និយាយថា៖ ខ្ញុំសូមតាំងសច្ចាដោយព្រះនាមអល់ឡោះ ដែលជាព្រះម្ចាស់របស់អ្នក ជាព្រះម្ចាស់នៃជនមុនអ្នក
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة وجوب الحج والعمرة مرة في العمر
បញ្ហា៖ ការបកស្រាយអំពីលទ្ធភាព (អ៊ីស្ត៊ីតឿ) ក្នុងការធ្វើបុណ្យហាជ្ជ បញ្ហា៖ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់មានមធ្យោបាយទៅកាន់ទីនោះ គឺការដែលមានស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះព្រមទាំងឧបភោគបរិក្ខាររបស់វាដែលសមស្របសម្រាប់រូបគេ ដោយនៅសល់ពីតម្រូវការសម្រាប់ទូទាត់បំណុល និងការចំណាយលើខ្លួនឯង ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួនជាប្រចាំ។ នៅក្នុងការពិភាក្សានេះមានចំណុចជាច្រើន៖ (ចំណុចទីមួយ)៖ ការពិតបុណ្យហាជ្ជគឺតម្រូវជាកាតព្វកិច្ចតែចំពោះผู้ที่มีความสามารถในการเดินทางไปเท่านั้น ស្របតាមអត្ថបទគម្ពីរគួរអាន (អាយ៉ាត់) ហាឌីសដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងការឯកภาพគ្នា (អុីចម៉ាព) របស់បណ្តាមូស្លីម។ អត្ថន័យនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾ [آل عمران: ٩٧] (ប្រែថា៖ «សម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីនោះ») [អាល-អុឹមរ៉ន៖ ៩៧] និងភាពមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរ យោងតាមទស្សនៈរបស់អាប់ពូ អាប់ឌុលឡោះ និង, បណ្តាAVLNode (សហការីរបស់លោក) គឺ៖ ការមានកម្មសិទ្ធិលើស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ។ ដូច្នេះ មូលហេតុនៃកាតព្វកិច្ចគឺ៖ ការមានទ្រព្យសម្បត្តិ។ ដូចនេះ អ្នកណាដែលរកឃើញទ្រព្យសម្បត្តិ គឺតម្រូវឱ្យគេបំពេញបុណ្យហាជ្ជដោយខ្លួនឯង ឬដោយសារការដាក់តំណាងឱ្យធ្វើជំនួស។ ហើយអ្នកណាដែលរកមិនឃើញទ្រព្យសម្បត្តិ គឺមិនតម្រូវឱ្យគេបំពេញបុណ្យហាជ្ជឡើយ ទោះបីជាគេមានកម្លាំងកាយក៏ដោយ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់សាលិះ៖ នៅពេលដែលបុរសម្នាក់រកឃើញស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ គឺបុណ្យហាជ្ជក្លាយជាកាតព្វកិច្ច។ ហើយលោកក៏ត្រូវបានគេសួរផងដែរ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាប់ពូ ដាវូដ៖ តើបុណ្យហាជ្ជតម្រូវលើអ្នកណា? លោកក៏បានតបថា៖ នៅពេលដែលគេរកឃើញស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ហន់បាលថា៖ វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចលើបុរសម្នាក់ឡើយ រហូតទាល់តែគេរកឃើញស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ។ ប្រសិនបើគេធ្វើបុណ្យហាជ្ជដោយការដើរដោយជើងផ្ទាល់ នោះវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កាតព្វកិច្ចបុណ្យហាជ្ជក្នុងសាសនាឥស្លាម (ហាជ្ជទុលអុីស្លាម) ហើយការធ្វើបែបនោះគឺចាត់ទុកថាជាការធ្វើកុសលដោយស្ម័គ្រចិត្តរបស់ខ្លួន។ នេះគឺដោយសារតែអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយអុីប្រាហ៊ីម ប៊ិន យ៉ាហ្សីដ អាល់ខូហ្សីយ្យ៍ អាល់ម៉ាក់សីយ្យ៍ ពីមុហ្គាំម៉ាដ ប៊ិន អាប់បាន ប៊ិន ហ្សាក់ហ្វា ពីអុីបន់ អូម៉ារ – រ៉ឌិយល্লাহុ អានហុ៊មា – លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានបុរសម្នាក់បានមករកท่านนਬី ﷺ ហើយបានពោលថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! តើអ្វីជាកាតព្វកិច្ចនៃបុណ្យហាជ្ជ? ព្រះអង្គបានតបថា៖ "ស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ"។ គេបានពោលថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ចុះអ្វីជាអ្នកធ្វើហាជ្ជ? ព្រះអង្គបានតបថា៖ "អ្នកដែលមានសក់ក្ប្រိုតក្រញាញ់ និងប្រឡាក់ដី"។ ហើយមានបុរសម្នាក់ទៀតបានងើបឡើងហើយពោលថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! តើអ្វីជាបុណ្យហាជ្ជ? ព្រះអង្គបានតបថា៖ "ការបន្លឺសូត្រតាលប៊ីយ៉ាត់ឱ្យខ្លាំងៗ និងការកាប់សត្វពលិកម្ម"»។ លោកវ៉ាគីពបានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្វីដែលសំដៅលើពាក្យ អាល់អាំជីជី គឺ៖ ការបន្លឺសូត្រតាលប៊ីយ៉ាត់ខ្លាំងៗ និងអាល់ស្ថាជ៍ គឺ៖ ការកាប់សត្វពលិកម្ម (អ៊ុលហ៊ីយ៉ាហ៊)។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអុីបន់ ម៉ាចាហ៊ និងអាត់-ទិរមីហ្ស៊ី ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីសហាស្សាន់ (ល្អ)។ ហើយអុីប្រាហ៊ីម ប៊ិន យ៉ាហ្សីដ គឺត្រូវបានគេរិះគន់ដោយអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសខ្លះទាក់ទងនឹងការចងចាំរបស់លោក។ ហើយពីអុីបន់ ជុរៃច លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយវាត្រូវបានដំណាលប្រាប់ខ្ញុំថា អាត៉ា ពីអុីក្រិមោះ ពីអុីបន់ អាប់បាន ថាពិតជាណាប៊ី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ» ដែលសំដៅលើព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គដែលថា៖ ﴿مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾ [آل عمران: ٩٧]។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអុីបន់ ម៉ាចាហ៊។ ហើយពីអាន៉ាស់ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ท่านนਬី ﷺ ត្រូវបានសួរថា៖ តើអ្វីជាមធ្យោបាយទៅកាន់ទីនោះ? ព្រះអង្គបានតបថា៖ "ស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ"»។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអុីបន់ ម៉ារដាវ៉ាយហ្វ៍ និងអាដ-ដារ៉ាគុតនី តាមរយៈខ្សែច្រវាក់ជាច្រើន ដែលគ្មានបញ្ហាអ្វីទេចំពោះបណ្តាខ្សែច្រវាក់ទាំងនោះ។ ហើយអត្ថន័យនេះត្រូវបានរាយការណ៍ផងដែរពីហាឌីសរបស់អុីបន់ ម៉ាស្តូវ, អាយ៉ុយសាហ្វ, យ៉ាប៊ៀរ និងអ្នកដទៃទៀត។ ហើយពីអាល់ហាសាន់ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលអាយ៉ាត់នេះត្រូវបានចុះមក៖ ﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾ [آل عمران: ٩٧] (ប្រែថា៖ «ហើយអល់ឡោះទ្រង់មានសិទ្ធិកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សលោក ក្នុងការធ្វើបុណ្យហាជ្ជទៅកាន់ផ្ទះ (កាព្វះ) សម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាពធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីនោះ») [អាល-អុឹមរ៉ន៖ ៩៧] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេបានសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! តើអ្វីជាមធ្យោបាយ? ព្រះអង្គបានតបថា៖ "ស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ"»។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាំម៉ាត, អាប់ពូ ដាវូដ ក្នុងសៀវភៅមារ៉ាស៊ីលរបស់លោក និងអ្នកដទៃទៀត។ ហើយវាគឺជាហាឌីសសាឃីះ (ប្រាកដប្រជា) ពីអាល់ហាសាន់ ដែលលោកបានចេញដីកា (ហ្វាត់វ៉ា) តាមនោះ ហើយនេះបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវនៃហាឌីសនេះចំពោះលោក និងត្រូវបានយកជាភស្តុតាងដោយអាំម៉ាត។ ហើយពីអុីបន់ អាប់បាន លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានកម្មសិទ្ធិប្រាក់ចំនួនបីរយឌីរហាំ គឺបុណ្យហាជ្ជក្លាយជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេ ហើយត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរៀបការជាមួយទាសីស្រីឡើយ»។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាំម៉ាត។ ហើយក៏មានព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គផងដែរថា៖ «អ្នកណាដែលរកឃើញស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ ដែលអាចបញ្ជូនគេទៅដល់ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ ហើយគេមិនបានធ្វើបុណ្យហាជ្ជទេ នោះចូរឱ្យគេស្លាប់ចុះ ប្រសិនបើគេចង់ស្លាប់ជាជនជាតិយូដា ឬប្រសិនបើគេចង់ស្លាប់ជាជនជាតិគ្រិស្ត»។ ដូចនេះ បណ្តាហាឌីសទាំងនេះ មិនថាជាប្រភេទម៊ុស្ណាត (មានខ្សែរឿងតភ្ជាប់ដល់ណាប៊ី) តាមរយៈខ្សែច្រវាក់ដ៏ល្អៗ ម៊ុរសាល (ដាច់ដំណាក់កាល) ឬមៅឃូហ្វ (បញ្ឈប់ត្រឹមសាខាប) គឺសុទ្ធតែបង្ហាញថា មូលហេតុនៃកាតព្វកិច្ចគឺ៖ ការមានស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ រួមជាមួយនឹងការដឹងរបស់ណាប៊ី ﷺ ថា មនុស្សជាច្រើនមានលទ្ធភាពអាចដើរដោយជើងបាន។ ហើយក៏ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ – ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម – ទាក់ទងនឹងបុណ្យហាជ្ជ៖ ﴿مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا﴾ [آل عمران: ٩٧] គឺមិនថាព្រះអង្គមានព្រះទ័យចង់សំដៅទៅលើលទ្ធភាពដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុងរាល់ការគោរពសក្ការៈទាំងអស់ ដែលវាជាលទ្ធភាពទូទៅ ឬជាលទ្ធភាពកម្រិតបន្ថែមពីលើនោះទេ។ ប្រសិនបើអ្វីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់គឺជាករណីទីមួយ នោះគឺមិនចាំបាច់មានការកំណត់ចង្អៀតបែបនេះទេ ដូចដែលមិនមានការកំណត់បែបនេះនៅក្នុងអាយ៉ាត់សោមកាតព្វកិច្ច (បួស) និងសឡាត (ថ្វាយបង្គំ) នោះដែរ។ ដូចនេះ ទើបគេដឹងថា អ្វីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់គឺជាកម្រិតបន្ថែមមួយទៀតលើសពីនោះ ហើយវាមិនមែនជាអ្វីផ្សេងក្រៅពីទ្រព្យសម្បត្តិនោះឡើយ។ ហើយក៏ម្យ៉ាងវិញទៀត បុណ្យហាជ្ជគឺជាការគោរពសក្ការៈដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចម្ងាយផ្លូវឆ្ងាយ ដូច្នេះភាពចាំបាច់នៃកាតព្វកិច្ចរបស់វាទើបត្រូវការការមានកម្មសិទ្ធិលើស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ ដូចទៅនឹងការធ្វើជីហាត (តស៊ូក្នុងមាគ៌ាអល់ឡោះ) ដែរ។ ហើយភស្តុតាងនៃដើមទ្រឹស្តីគឺព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ – ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ –៖ ﴿وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ﴾ [التوبة: ٩١] (ប្រែថា៖ «ហើយក៏គ្មានបាបអ្វីដែរលើបណ្តាអ្នកដែលមិនមានអ្វីសម្រាប់ចំណាយ») [អាត-តៅបាត់៖ ៩១] រហូតដល់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ – ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ –៖ ﴿وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ﴾ [التوبة: ٩٢] (ប្រែថា៖ «ហើយក៏គ្មានបាបអ្វីដែរលើបណ្តាអ្នកដែលនៅពេលដែលពួកគេមករកអ្នក ដើម្បីឱ្យអ្នកផ្តល់មធ្យោបាយជិះដល់ពួកគេ») [អាត-តៅបាត់៖ ៩២]។ ហើយក៏ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដើរដោយជើងក្នុងចម្ងាយផ្លូវឆ្ងាយគឺជាទីកន្លែងដែលងាយនឹងជួបប្រទះនូវការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។ (ជំពូកទីពីរ) ការពិតគឺវាមិនទាន់ជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេឡើយ – យោងតាមអ្វីដែលបានរៀបរាប់ដោយបណ្តាអូនស្បាន (សហការី) របស់យើង – រហូតទាល់តែគេមានកម្មសិទ្ធិលើស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ ឬតម្លៃរបស់វា។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើគេមានលទ្ធភាពស្វែងរកវាដោយមុខរបរ ការទទួលយកអំណោយ ការផ្តាំផ្ញើទ្រព្យមរតក ការសុំទាន ការទទួលយកពីទានទក្សិណ (ហ្សាកាត់) ឬពីឃ្លាំងរតនាគាររដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល) នោះវាមិនតម្រូវឱ្យគេធ្វើវាឡើយ មិនថាគេមានលទ្ធភាពធ្វើបែបនោះនៅក្នុងទីក្រុងរបស់គេ ឬនៅតាមផ្លូវទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាក្កះនោះទេ យោងតាមអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅហើយពីព្រះបន្ទូលថា៖ (បុណ្យហាជ្ជត្រូវបានតម្រូវដោយសារស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ) ដែលសំដៅលើ៖ ការមានពួកវានៅនឹងមុខ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ (អ្នកណាដែលមានកម្មសិទ្ធិស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះដែលបញ្ជូនគេទៅកាន់ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ) ដោយទ្រង់បានភ្ជាប់ការគំរាមកំហែងទៅនឹងការមានកម្មសិទ្ធិលើស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ។ ហើយមូលហេតុគឺដោយសារតែស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះគឺជាលក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ច ហើយអ្វីដែលជាលក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ច គឺមិនតម្រូវឱ្យបុគ្គលដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មុការឡាហ្វ) ត្រូវតែខំប្រឹងស្វែងរកវាឡើយ ព្រោះថាកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវបានអត់ឱន (រលត់) នៅពេលដែលគ្មានវា។ ហើយដោយសារតែរាល់ការគោរពសក្ការៈដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខខណ្ឌដោយទ្រព្យសម្បត្តិ គឺអ្វីដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់គឺភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើវា មិនមែនជាលទ្ធភាពដើម្បីទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើវាឡើយ។ ដើមទ្រឹស្តីរបស់វាគឺ ការលោះដោះលែងទាសករ ការកាប់សត្វពលិកម្មក្នុងការបង់ធរណីកម្ម (កុបបារ៉ាត) តម្លៃទឹកសម្រាប់ជម្រះកាយ និងវត្ថុបាំងខ្នងពេលធ្វើសឡាត។ (ជំពូក) ហើយវាផ្អែកលើចំណុចនោះថា ប្រសិនបើកូនប្រុសរបស់គេ ឬអ្នកដទៃបានផ្តល់ជូនគេនូវទ្រព្យសម្បត្តិមួយដើម្បីគេយកទៅធ្វើបុណ្យហាជ្ជ ឬកូនប្រុសរបស់គេ ឬអ្នកដទៃបានបង្ហាញនូវការស្តាប់បង្គាប់ក្នុងការធ្វើបុណ្យហាជ្ជជំនួសគេ ហើយរូបគេគឺជាអ្នកដែលខ្សោយមិនអាចធ្វើដំណើរបាន ឬជាអ្នកដែលមិនខ្សោយ នោះវាមិនតម្រូវឱ្យគេត្រូវតែទទួលយកឡើយ យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនក្នុងចំណោមសហការីរបស់យើង ដូចជាអុីបន់ ហាមីឌ, កាឌី និងបណ្តាសហការីរបស់លោក ហើយនោះគឺជាទស្សនៈដែលត្រូវគ្នានឹងសម្តីរបស់អាំម៉ាត ព្រោះថាទស្សនៈរបស់លោកគឺបានភ្ជាប់កាតព្វកិច្ចទៅនឹងការមានស្បៀងអាហារ និងសត្វជិះ។ ហើយកាឌី អាប់ពូ យ៉ែពឡា ក្មេង (អុីបន់ អាល់កាឌី អាប់ពូ ហាហ៊្សីម ប៊ិន អាល់កាឌី អាប់ពូ យ៉ែពឡា) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តាមគោលការណ៍គ្រឹះនៃទស្សនៈម៉ាហ្សាហាប់ គឺភាពមានលទ្ធភាពត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការផ្តល់ជូននូវការស្តាប់បង្គាប់ ឬទ្រព្យសម្បត្តិដោយកូនប្រុស ហើយវាមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការផ្តល់ជូនទ្រព្យសម្បត្តិដោយអ្នកដទៃនោះទេ។ ចុះបើតាមការផ្តល់ជូនការស្តាប់បង្គាប់ដោយអ្នកដទៃវិញ តើវាបង្កើតបានជាលទ្ធភាពដែរឬទេ? លោកបានបែងចែកវាចេញជាពីរទស្សនៈ ព្រោះថាគោលការណ៍គ្រឹះរបស់យើងគឺ លទ្ធភាពមានពីរប្រភេទ៖ ម្ដងដោយខ្លួនឯង និងម្តងទៀតដោយអ្នកតំណាង។ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិដែលអ្នកតំណាងយកគឺមិនមែនជាឈ្នួល (ប្រាក់ខែ) ឡើយយោងតាមយើង ក្នុងចំណោមការរាយការណ៍ដ៏ល្បីទាំងពីរ ប៉ុន្តែវាជាការចំណាយទ្រព្យសម្រាប់ចិញ្ច
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة تفسير الاستطاعة في الحج
[បញ្ហា៖ ភាពចាំបាច់ត្រូវមានមហាដ្រ៉ាម (Mahram) ពេលស្ត្រីធ្វើដំណើរ] បញ្ហា៖ (ហើយចំពោះស្ត្រី គឺត្រូវកំណត់ឱ្យមានមហាដ្រ៉ាមរបស់នាង ដែលមហាដ្រ៉ាមនោះគឺស្វាមីរបស់នាង និងបុរសណាដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរៀបការជាមួយនាងជាស្ថាពរ តាមរយៈខ្សែស្រឡាយញាតិ ឬតាមរយៈមូលហេតុស្របច្បាប់ណាមួយ)។ នៅក្នុងការពិភាក្សានេះមានពីរផ្នែក៖ ទីមួយ៖ ពោលគឺស្ត្រីមិនមានកាតព្វកិច្ចត្រូវធ្វើដំណើរបំពេញកិច្ចហាជ្ជ (Hajj) ឡើយ ហើយក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យនាងធ្វើដំណើរនោះដែរ លើកលែងតែទៅជាមួយស្វាមី ឬមហាដ្រ៉ាមប៉ុណ្ណោះ យោងតាមសម្តីដែលរាយការណ៍ដោយท่าน អ៊ីបន៍ អូម៉ា (ibn អ៊ូម៉ារ) -សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោកទាំងពីរ- បានថ្លែងថា៖ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ [«ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើដំណើររយៈពេលបីថ្ងៃឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាមអមដំណើរជាមួយ»។ (កិច្ចព្រមព្រៀងឯកភាពគ្នារវាង ប៊ុខារី និង មុស្លីម)។ ហើយនៅក្នុងកុម្ម៉ង់ផ្សេងទៀតរបស់ មុស្លីម បានបញ្ជាក់ថា៖] «មិនហាឡាល (ស្របច្បាប់) ទេចំពោះស្ត្រីណាដែលជឿជាក់លើអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោក ក្នុងការធ្វើដំណើររយៈពេលបីយប់ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាមអមដំណើរជាមួយនាង»។ ហើយយោងពីលោក អាប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់ឃូឌ្រី (Abu Sa'id អាល់-ខូឌ្រី) -សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក- ថា ព្យាការី ﷺ បាន៖ «ហាមឃាត់មិនឱ្យស្ត្រីធ្វើដំណើររយៈពេលពីរថ្ងៃ ឬពីរយប់ លើកលែងតែមានស្វាមីរបស់នាង ឬមហាដ្រ៉ាមអមដំណើរជាមួយនាង»។ (កិច្ចព្រមព្រៀងឯកភាពគ្នា)។ ហើយនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ក្រុមប្រភព (នៃហាឌីស) ក្រៅពី ប៊ុខារី និង ណាសាអ៊ី៖ «មិនហាឡាលទេចំពោះស្ត្រីដែលជឿជាក់លើអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោក ក្នុងការធ្វើដំណើរដែលមានរយៈពេលបីថ្ងៃ ឬយូរជាងនេះ លើកលែងតែមានឪពុករបស់នាង កូនប្រុសរបស់នាង ស្វាមីរបស់នាង បងប្អូនប្រុសរបស់នាង ឬមហាដ្រ៉ាមម្នាក់អមដំណើរជាមួយនាង»។ និងយោងពី អាប៊ូ Հុយរ៉ារ៉ាត់ (អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ាយរ៉ោះ) ថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ [«មិនហាឡាលទេចំពោះស្ត្រីដែលធ្វើដំណើររយៈពេលមួយថ្ងៃ និងមួយយប់ ដោយគ្មានបុរសជាទីគោរពអមដំណើរជាមួយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាមរបស់នាង»។ (កិច្ចព្រមព្រៀងឯកភាពគ្នា)។ ហើយនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ មុស្លីម និងអ្នកដទៃទៀត៖] «រយៈពេលមួយថ្ងៃ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម»។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់លោក និងអ្នកដទៃទៀត៖ «មិនហាឡាលទេចំពោះស្ត្រីមូស្លីមម្នាក់ដែលធ្វើដំណើររយៈពេលមួយយប់ លើកលែងតែមានបុរសជាទីគោរពអមដំណើរជាមួយនាង»។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ អាប៊ូ ដាវូដ (អាប៊ូ ដាវូដ)៖ (ចម្ងាយមួយបារីដ - បារីដ គឺប្រហែលបួនហ្វារសាច់ ឬប្រហែលម្ភៃគីឡូម៉ែត្រ)។ និងយោងពី អ៊ីបន៍ អាប់បាស់ (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) -សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោកទាំងពីរ- ថា លោកបានឮរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ មានព្រះបន្ទូលថា៖ [«បុរសណាម្នាក់មិនត្រូវនៅដាច់ដោយឡែកជាមួយស្ត្រីណាម្នាក់ឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាមអមដំណើរជាមួយនាង ហើយស្ត្រីក៏មិនត្រូវធ្វើដំណើរដែរ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម»។ ពេលនោះមានបុរសម្នាក់បានងើបឡើងហើយនិយាយថា៖ បពិត្ររ៉សូល របស់អល់ឡោះអើយ ប្រពន្ធរបស់ខ្ញុំបានចេញដំណើរទៅធ្វើហាជ្ជ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវបានចុះឈ្មោះក្នុងយុទ្ធនាការសមរភូមិបែបនេះៗ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកចេញដំណើរទៅ ហើយទៅធ្វើហាជ្ជជាមួយប្រពន្ធរបស់អ្នកចុះ»]។ (កិច្ចព្រមព្រៀងឯកភាពគ្នា)។ ហើយសំដីរបស់ ប៊ុខារី គឺ៖ [«ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើដំណើរឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម ហើយបុរសមិនត្រូវចូលទៅជួបស្ត្រីឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាមអមដំណើរជាមួយនាង។ បុរសម្នាក់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំចង់ចូលរួមក្នុងកងទ័ពបែបនេះៗ ប៉ុន្តែប្រពន្ធរបស់ខ្ញុំចង់ទៅធ្វើហាជ្ជ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកចេញដំណើរទៅជាមួយនាងចុះ»]។ ដូច្នេះ ទាំងនេះគឺជាអត្ថបទគោល (នូសូស) ពីព្យាការី ﷺ ស្តីពីការហាមឃាត់ការធ្វើដំណើររបស់ស្ត្រីដោយគ្មានមហាដ្រ៉ាម ដោយមិនបានបញ្ជាក់កំណត់ការធ្វើដំណើរណាមួយឡើយ ទោះបីជាការធ្វើដំណើរដើម្បីបុណ្យហាជ្ជគឺជាការធ្វើដំណើរដ៏ល្បីល្បាញបំផុត និងមានចំនួនច្រើនបំផុតក៏ដោយ។ ដូច្នេះ វាមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យព្រងើយកន្តើយ ละเลย ឬលើកលែងវាដោយចេតនាដោយគ្មានការបញ្ជាក់ជាពាក្យសម្ដីនោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ បណ្តាឧបាសក (កុលបុត្រ/សហការី) បានយល់ពីទ្រង់នូវការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការធ្វើដំណើរហាជ្ជនៅក្នុងរឿងនោះ នៅពេលដែលបុរសនោះបានសួរទ្រង់អំពីការធ្វើដំណើរហាជ្ជ ហើយទ្រង់បានយល់ស្របនឹងពួកគេលើរឿងនោះ និងបានបញ្ជាឱ្យគាត់ធ្វើដំណើរជាមួយប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ហើយបោះបង់ចោលការធ្វើជីហាដ (Jihad) ដែលបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាក់លាក់ចំពោះគាត់តាមរយៈការកែនទ័ព។ ហើយបើសិនជាមិនមែនដោយសារកាតព្វកិច្ចនោះទេ គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យការធ្វើដំណើរហាជ្ជត្រូវរួចផុតពីការលើកឡើងនៅក្នុងការពិភាក្សានេះឡើយ ដែលវាគឺជាការធ្វើដំណើរដ៏ច្រើនជាងគេរបស់ស្ត្រី ដ្បិតស្ត្រីមិនធ្វើដំណើរក្នុងការធ្វើជីហាដ និងមិនក្នុងការធ្វើពាណជ្ជកម្មជាទូទៅនោះទេ ប៉ុន្តែនាងធ្វើដំណើរគឺដើម្បីបុណ្យហាជ្ជតែប៉ុណ្ណោះ ហេតុផលនេះហើយទើបព្យាការី ﷺ បានចាត់ទុកវាថាជាការធ្វើជីហាដរបស់ពួកនាង។ ហើយបណ្តាមូស្លីមបានឯកភាពគ្នា (អ៊ីម៉ា - Ijma') ថា មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនាងធ្វើដំណើរឡើយ លើកលែងតែក្នុងស្ថានភាពដែលគ្រោះថ្នាក់ត្រូវបានធានាថាកင်းកាយ បន្ទាប់មក អ្នកប្រាជ្ញនីតិសាស្ត្រ (ហ្វិកហ៍ហ៍) មួយចំនួនបានលើកឡើងរៀងៗខ្លួននូវអ្វីដែលពួកគេជឿជាក់ថាជាការការពារ និងថែរក្សាសម្រាប់នាង ដូចជាការមានស្ត្រីគួរឱ្យទុកចិត្ត និងបុរសដែលមានសុវត្ថិភាព ហើយពួកគេបានហាមឃាត់នាងមិនឱ្យធ្វើដំណើរដោយគ្មានสิ่งទាំងនោះ។ ដូច្នេះ ការកំណត់លក្ខខណ្ឌដែលត្រូវបានកំណត់ដោយអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ គឺជារឿងដែលស័ក្តិសមជាង និងគួរឱ្យទុកចិត្តជាង ហើយប្រាជ្ញារបស់វាគឺច្បាស់ក្រឡែត ព្រោះថាស្ត្រីគឺប្រៀបបីដូចជាសាច់នៅលើក្តារកាប់សាច់ លើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានការពារប៉ុណ្ណោះ ហើយស្ត្រីគឺងាយនឹងប្រឈមមុខក្នុងពេលធ្វើដំណើរសម្រាប់ការឡើងចុះ និងការបង្ហាញខ្លួន ដែលត្រូវការអ្នកមើលថែ និងប៉ះពាល់រាងកាយរបស់នាង នាង និងស្ត្រីដែលរួមដំណើរជាមួយនាងគឺត្រូវការអ្នកគ្រប់គ្រងដើម្បីមើលថែពួកនាង ហើយបុរសដែលไม่ใช่ជាមហាដ្រ៉ាម គឺមិនអាចធានាបានឡើយ ទោះបីជាគាត់ជាមនុស្សដែលមានការកោតខ្លាចអល់ឡោះបំផុតក៏ដោយ ព្រោះថាបេះដូងគឺងាយប្រែប្រួលយ៉ាងលឿន ហើយស៊ីតន (Shaytan) គឺតែងតែចាំមើលជានិច្ច ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ [«គ្មានបុរសណាម្នាក់នៅដាច់ដោយឡែកជាមួយស្ត្រីឡើយ លើកលែងតែស៊ីតនគឺជាមនុស្សទីបីរបស់ពួកគេ»]។ លោក អាកមេដ (Ahmad) - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាល់អាថ្រាម (អាល់-Athram) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើហាជ្ជឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម» ព្រោះថារ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ «បានហាមឃាត់មិនឱ្យស្ត្រីធ្វើហាជ្ជ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម»។ ហើយបញ្ហាហាជ្ជគឺមិនដូចទៅនឹងសិទ្ធិផ្សេងៗដែលជាកាតព្វកិច្ចចំពោះនាងឡើយ ព្រោះថាសិទ្ធិទាំងនោះគឺជាកាតព្វកិច្ចចាំបាច់ ដូចជាទណ្ឌកម្មព្រហ្មទណ្ឌ (ហ៊ូដ៊ូដ - Hudud) និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងវា ប៉ុន្តែបញ្ហារបស់ស្ត្រីគឺពិបាកខ្លាំងណាស់ ព្រោះថាស្ត្រីគឺស្ថិតក្នុងឋានៈជាវត្ថុដែលត្រូវការពារ តើស្ត្រីអាចមានលទ្ធភាពធ្វើហាជ្ជដោយគ្មានមហាដ្រ៉ាមយ៉ាងដូចម្តេចទៅ? ចុះទម្រាំសេចក្តីវិនាស និងអ្វីដែលត្រូវភ័យខ្លាចចំពោះនាងពីគ្រោះថ្នាក់ต่างๆ នោះ?! ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនាងធ្វើដំណើរដោយគ្មានមហាដ្រ៉ាមឡើយ លើកលែងតែការធ្វើអុជរ៉ោះ (Hijrah - ការភៀសខ្លួន) ព្រោះថាអ្វីដែលនាងរត់គេចពីវាគឺអាក្រក់ជាងអ្វីដែលនាងខ្លាចចំពោះខ្លួនឯង ហើយពិតណាស់ អុម្មុ កុលស៊ូម ប៊ីន្ត អុគបា ប៊ីន អាប៊ី មុអៃត (Umm Kulthum ពិនត៍ Uqba អ៊ីប៊ីន Abi Mu'ayt) និងអ្នកដទៃទៀតពីក្រុមស្ត្រីដែលធ្វើអុជរ៉ោះ បានចេញដំណើរដោយគ្មានមហាដ្រ៉ាម និងក្នុងវត្តមាននៃអង្គប្រជុំរបស់មេដឹកនាំ ព្រោះវាជាការចាំបាច់ (ដូរ៉ូរ៉ាស់ - Darurah) ដែលត្រូវខ្លាចក្រែងសិទ្ធិរបស់អ្នកប្តឹងត្រូវបាត់បង់ និងក្នុងការធ្វើបដិវត្តន៍បញ្ជូនចេញ (អាត់តាក់រីប - At-Taghrib) ព្រោះវាជាទណ្ឌកម្មដែលបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចចំពោះនាង។ ប្រសិនបើចន្លោះរវាងនាង និងទីក្រុងម៉ាក្កាស់ (ម៉ាក្កះ) គឺតិចជាងចម្រៀកចម្ងាយធ្វើដំណើរ (មសាផាតុល-កស់រ - Masafat អាល់-Qasr) ...។ ហើយស្ត្រីចំណាស់ដែលលែងមានចំណង់ផ្លូវភេទ ...។ ហើយថាតើមហាដ្រ៉ាមគឺជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់កាតព្វកិច្ច (វុជូប - Wujub) ឬសម្រាប់ការបំពេញ និងអនុវត្ត (លូស៊ូម វ៉ាល់អ៊ែដា - Luzum wអាល់-Ada)? គឺមានការរាយការណ៍ពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ វាគឺជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់កាតព្វកិច្ច ដែលជាទស្សនៈរបស់ អាប៊ូ បាក្រ៍ (អាប៊ូ ប៉ាកកើ) និង អ៊ីបន៍ អាប៊ី មូសា (Ibn Abi Musa) បានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីបន៍ ម៉ាន់សួរ (Ibn Mansur)៖ មហាដ្រ៉ាមសម្រាប់ស្ត្រីគឺចេញពីផ្លូវ (አស-សាប៊ីល - As-Sabil) ...។ (ផ្នែកទីពីរ ស្តីពីមហាដ្រ៉ាម) ហើយលោក ស៊ែក (Sheikh) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គាត់គឺជាស្វាមីរបស់នាង និងបុរសណាដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរៀបការជាមួយនាងជាស្ថាពរ តាមរយៈខ្សែស្រឡាយញាតិ ឬតាមរយៈមូលហេតុស្របច្បាប់ណាមួយ។ ហើយការហៅស្វាមីថាជាមហាដ្រ៉ាម គឺការកាន់ខ្ជាប់នូវព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ [«ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើដំណើរឡើយ លើកលែងតែមានមហាដ្រ៉ាម»]។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍ភាគច្រើនគឺ (ធូ មហាដ្រ៉ាម - Dhu Mahram)។ ហើយគេដឹងស្រាប់ហើយថានាងធ្វើដំណើរជាមួយស្វាមី ដូច្នេះវាគ្របដណ្តប់ដោយឈ្មោះមហាដ្រ៉ាម ហើយពេលខ្លះគាត់ប្រហែលជាមិនត្រូវបានគេហៅថាជាមហាដ្រ៉ាមនោះទេ យោងតាមអ្វីដែលបានមកដល់នៅក្នុងការរាយការណ៍ភាគច្រើន៖ (លើកលែងតែមានស្វាមីរបស់នាង ឬមហាដ្រ៉ាមម្នាក់អមដំណើរជាមួយនាង)។ ហើយមូលហេតុនៃរឿងនេះគឺថា មហាដ្រ៉ាម គឺជាគុណនាម ឬជាប្រភពដើម (ម៉ាសចាឌរ - Masdar) ដែលវាត្រូវបានទាញចេញមកពីការហាមឃាត់ (អាត់-តាក់រីម - At-Tahrim) ឬពីភាពជាទីគោរព (អាល់-ហ៊ុរម៉ាស់ - អាល់-Hurmah)។ ចំពោះស្វាមីវិញ គឺនាងហាឡាលសម្រាប់គាត់ ប៉ុន្តែប្រសិនបើច្បាប់ហាមឃាត់នាងចំពោះគាត់ ដោយសារតែនាងកំពុងស្ថិតក្នុងរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់ - Iddah) ពីការរួមភេទដោយការយល់ច្រឡំ (ວ័ដស៊ុបហ្វាស់ - Wat' Syubhah) ឬត្រូវបានហាមឃាត់ខណៈដែលគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពហាឡាល ឬពួកគេទាំងពីរស្ថិតក្នុងស្ថានភាពហាមឃាត់ដែលតម្រូវឱ្យបែកគ្នា ដោយសារតែពួកគេកំពុងបំពេញកិច្ចហាជ្ជខូច (ហាច ចាស្យិទ - Hajj Fasid) និងក្នុងអត្ថន័យដូចគ្នានេះដែរ គឺម្ចាស់ទាសី ប្រសិនបើនាងជាទីហាមឃាត់ចំពោះគាត់ ...។ ចំពោះបុរសដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរៀបការតាមរយៈខ្សែស្រឡាយញាតិ គឺកូនប្រុសរបស់នាង ឪពុករបស់នាង បងប្អូនប្រុសរបស់នាង កូនប្រុសរបស់បងប្អូនប្រុសរបស់នាង ពូខាងឪពុករបស់នាង និងពូខាងម្តាយរបស់នាង ពួកគេទាំងអស់គ្នាគឺជាមហាដ្រ៉ាមរបស់នាង មិនថាមូលហេតុនៃខ្សែស្រឡាយញាតិមកពីការរៀបការត្រឹមត្រូវ ការរៀបការខូច ឬការរួមភេទដោយការយល់ច្រឡំនោះទេ ព្រោះថាច្បាប់ទម្លាប់នៃខ្សែស្រឡាយញាតិដែលបានបង្កើតឡើងនៅលើទម្រង់ទាំងនេះគឺដូចគ្នាចំពោះច្បាប់នានា។ ចំពោះកូនស្រីរបស់គាត់ដែលកើតពីការសហាយស្មន់ (ဇ៊ីនា - Zina) បងប្អូនស្រីរបស់គាត់ និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងនេះ គឺមិនមានខ្សែស្រឡាយញាតិរវាងពួកគេឡើយ ទោះបីជានាងត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរៀបការជាមួយគាត់ក៏ដោយ ដូច្នេះគាត់មិនមែនជាមហាដ្រ៉ាមរបស់នាងឡើយ យោងតាមអត្ថបទច្បាប់ដែលបានចែង ផ្ទុយពីម្តាយរបស់នាង។ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរ កូនស្រីរបស់គាត់ដែលគាត់បានធ្វើការស្បថចោទប្រកាន់ការងាករេ (លីអាន - Li'an) គឺគាត់មិនមែនជាមហាដ្រ៉ាមរបស់នាងឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាកូនប្រុសរបស់គាត់ ឬឪពុករបស់គាត់ដែរ។ ចំពោះមូលហេតុស្របច្បាប់ (អាស-សាបាប់ - As-Sabab) គឺមានពីរផ្នែក៖ ការទាក់ទងគ្នាដោយការរៀបការ (ស៊ីហ៊រ - Sihr) និងការបំបៅដោះកូន (រ៉ាដាក - Roda')។ ចំពោះការទាក់ទងគ្នាដោយការរៀបការគឺមានបួន៖ ស្វាមីរបស់ម្តាយនាង កូនស្រីរបស់ស្វាមី ឪពុករបស់ស្វាមី និងកូនប្រុសរបស់ស្វាមី។ ហើយចំពោះការបំបៅដោះកូនគឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបាន
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة وجوب المحرم في سفر المرأة
[បញ្ហា៖ ភាពចាំបាច់នៃការបំពេញបុណ្យហជ្ជចំពោះអ្នកដែលព្រងើយកន្តើយរហូតដល់ស្លាប់] បញ្ហា៖ (ជនណាដែលព្រងើយកន្តើយ រហូតដល់ស្លាប់ នោះត្រូវយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់មកចំណាយដើម្បីធ្វើបុណ្យហជ្ជ និងអុម្រ៉ោះជំនួសគាត់)។ ខ្លឹមសារសរុបនៃរឿងនេះគឺ ជនណាដែលត្រូវតម្រូវឱ្យបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយខ្លួនឯង ឬដោយអ្នកតំណាងក្នុងពេលដែលគាត់ยังมีชีวิตอยู่ ប៉ុន្តែគាត់បានព្រងើយកន្តើយនឹងរឿងនេះរហូតដល់គាត់ស្លាប់ ហើយគាត់មានបន្សល់ទុកនូវកេរមរតក៖ នោះគឺតម្រូវឱ្យយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់មកចំណាយធ្វើបុណ្យហជ្ជ និងអុម្រ៉ោះជំនួស ប្រសិនបើយើងចាត់ទុកវាជាកាតព្វកិច្ច ដែលនេះជាទស្សនៈល្បីក្នុងចំណោមនិកាយ។ ដូចគ្នាផងដែរ ចំពោះជនដែលត្រូវតម្រូវឱ្យធ្វើបុណ្យហជ្ជ ប៉ុន្តែមិនបានព្រងើយកន្តើយឡើយ គឺអ្នកដែលមានជំងឺដែលគេរំពឹងថានឹងជាសះស្បើយ អ្នកដែលត្រូវគេឃុំឃាំង អ្នកដែលត្រូវបានគេរារាំង អ្នកដែលមានឧបសគ្គតាមផ្លូវ ឬពេលវាលាមិនអំណោយផលសម្រាប់ការធ្វើបុណ្យហជ្ជ និងអុម្រ៉ោះ ឬស្ត្រីដែលគ្មានអ្នករួមដំណើរបង្កើត (ម័ហ្រ៉ាំ) ក្នុងករណីដែលយើងចាត់ទុកបុណ្យហជ្ជថាជាបំណុលដែលជាប់ក្នុងខ្នងរបស់ពួកគេ។ បុណ្យហជ្ជនេះត្រូវបានាត់ទុកថាជាបំណុលរបស់គាត់ ដែលត្រូវកាត់ចេញពីទ្រព្យដើមរបស់គាត់ ដោយផ្តល់អាទិភាពមុនការសល់កេរមរតក និងសេចក្តីផ្តាំផ្ញើ (វ៉ាស៊ីយ៉ា)។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់អាំម៉ាដ (Ahmed) ដែលលោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងកន្លែងមួយ និងដោយពួកសិស្សរបស់លោក ដូចที่เราបានពន្យល់រួចហើយចំពោះករណីហ្សាកាត់ និងការបួស (ស៊ីយ៉ាម) ព្រោះថាបុណ្យហជ្ជគឺជាបំណុលមួយក្នុងចំណោមបំណុលទាំងឡាយ ដោយយោងតាមភស្តុតាងដែលរ៉ាវ៉ា (រាយការណ៍) ដោយ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាស-ហ្សុបៃរ រ៉ូស៉ីយាល់ឡោះហ៊ុហានហ៍ លោកបាននិយាយថា៖ «មានបុរសម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធ ខាស្អាម (Khath'am) បានមករកท่านរ៉សូល ﷺ ហើយបាននិយាយថា៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានទាន់សម័យកាលឥស្លាម ក្នុងពេលដែលគាត់ជាមនុស្សចាស់ជរាខ្លាំង មិនអាចជិះសត្វអូដ្ឋបានទេ ហើយបុណ្យហជ្ជគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញលើគាត់ តើខ្ញុំអាចធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់បានទេ? ท่านរ៉សូល បានតបថា៖ (តើអ្នកជាកូនប្រុសច្បងរបស់គាត់ឬ?) គាត់បានតបថា៖ បាទ ត្រូវហើយ។ ท่านរ៉សូល បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ (តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើឪពុករបស់អ្នកមានជំពាក់បំណុលគេ ហើយអ្នកបានសងជំនួសគាត់ តើវាអាចរួចផុតពីបំណុលជំនួសគាត់បានដែរឬទេ?) គាត់បានតបថា៖ បាទ បាន។ ท่านរ៉សូល បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ (ដូច្នេះ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ចុះ)»។ (រាយការណ៍ដោយ អាំម៉ាដ និង អាន-ណាសាអ៊ី)។ ហើយពី ស៊ូឡៃម៉ាន ប៊ីន យ៉ាសារ ពី អល់-ហ្វាដិល ប៊ីន អាបាស់ ថា៖ («គាត់ធ្លាប់ជិះពីក្រោយท่านរ៉សូល ﷺ ពេលនោះមានបុរសម្នាក់បានមករកท่าน ហើយនិយាយថា៖ O រ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ម្តាយរបស់ខ្ញុំគឺជាស្ត្រីចំណាស់ជរាខ្លាំងណាស់ ប្រសិនបើខ្ញុំទ្រហុកយួរគាត់ គាត់មិនអាចទប់ខ្លួនបានទេ ហើយប្រសិនបើខ្ញុំចងគាត់ ខ្ញុំខ្លាចក្រែងធ្វើបាបគាត់ស្លាប់។ ពេលនោះ ท่านរ៉សូល ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ (តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើម្តាយរបស់អ្នកមានជំពាក់បំណុលគេ តើអ្នកនឹងសងជំនួសគាត់ដែរឬទេ?) គាត់បានតបថា៖ បាទ សង។ ท่านរ៉សូល បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ (ដូច្នេះ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសម្តាយរបស់អ្នកចុះ)»)។ (រាយការណ៍ដោយ អាន-ណាសាអ៊ី និងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ស៊ូឡៃម៉ាន ប៊ីន យ៉ាសារ មិនបានឮផ្ទាល់ពី អល់-ហ្វាដិល ទេ)។ ហើយត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ អាំម៉ាដ ពី ស៊ូឡៃម៉ាន ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ពី អល់-ហ្វាដិល ប៊ីន អាបាស់ ថា៖ («មានបុរសម្នាក់បានសួរท่านរ៉សូល ﷺ ដោយនិយាយថា៖ O រ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ឪពុករបស់ខ្ញុំបានទាន់សម័យកាលឥស្លាមក្នុងពេលដែលគាត់ជាមនុស្សចាស់ជរាខ្លាំង មិនអាចអង្គុយនឹងនរលើខ្នងសត្វពាហនៈរបស់គាត់បានទេ តើខ្ញុំអាចធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់បានទេ? ท่านរ៉សូល បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើគាត់មានជំពាក់បំណុលគេ ហើយអ្នកបានសងជំនួសគាត់ តើវាអាចរួចផុតពីបំណុលជំនួសគាត់បានដែរឬទេ? គាត់បានតបថា៖ បាទ បាន។ ท่านរ៉សូល បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ (ដូច្នេះ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសឪពុករបស់អ្នកចុះ)»)។ ហើយការរាយការណ៍នេះ គឺជិតស្និទ្ធនឹងភាពត្រឹមត្រូវជាង ព្រោះថាបុគ្គលដែលមាននៅក្នុងហាឌីសរបស់ អល់-ហ្វាដិល គឺគាត់បានសួរអំពីម្តាយរបស់គាត់ផ្ទាល់ និងដោយសារភស្តុតាងនៃហាឌីសដទៃទៀតដែលនឹងមកដល់។ ហើយនៅពេលដែលវាស្ថិតក្នុងឋានៈជាបំណុល នោះវាបានចូលទៅក្នុងអត្ថន័យទូទៅនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ﴾ [النساء: ١٢] («បន្ទាប់ពីការកាត់កងលើសេចក្តីផ្តាំផ្ញើដែលបានផ្តាំផ្ញើ ឬបំណុល») ព្រោះថាអល់ឡោះ ស៊ុបហាន៉ាហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា បានមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងទូទៅថា ﴿أَوْ دَيْنٍ﴾ [النساء: ١٢] («ឬបំណុល») ព្រោះវាជាពាក្យមិនច្បាស់លាស់ (ណាកេរ៉េ) ស្ថិតក្នុងបរិបទនៃការបដិសេធ ព្រោះថាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ ﴿مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ﴾ [النساء: ١٢] មានអត្ថន័យស្មើនឹងព្រះបន្ទូលថា៖ ការចែកមរតកគឺកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីការធ្វើសេចក្តីផ្តាំផ្ញើ ឬសងបំណុល ហើយព្រះអង្គមិនបានបែងចែកដាច់ដោយឡែករវាងបំណុលរបស់មនុស្សទូទៅ និងបំណុលរបស់អល់ឡោះ ស៊ុបហាន៉ាហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា នោះឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ប្រសិនបើគាត់បានបន់ស្រន់ថ្វាយទានដោយទ្រព្យសម្បត្តិណាមួយ ហើយបានស្លាប់មុនពេលដែលគាត់បានយកវាទៅធ្វើទាន៖ នោះគេត្រូវកាត់ទ្រព្យនោះចេញពីដើមទុនដើម្បីធ្វើទានជំនួសគាត់។ ហើយក៏មានរាយការណ៍ពី បូរ៉ៃដាហ៊ុ ប៊ីន អាល់-ហុស៉ីប លោកបាននិយាយថា៖ («ខណៈពេលដែលខ្ញុំកំពុងអង្គងនៅក្បែរท่านរ៉សូល ﷺ ស្រាប់តែមានស្ត្រីម្នាក់បានមករकท่าน ហើយនិយាយថា៖ ខ្ញុំបានធ្វើទានជូនម្តាយរបស់ខ្ញុំនូវទាសីស្រីម្នាក់ ប៉ុន្តែគាត់បានស្លាប់បាត់ទៅហើយ។ ពេលនោះ ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ កុសលរបស់អ្នកត្រូវបានកត់ត្រាទុក ហើយវាត្រូវបានត្រឡប់មកឱ្យអ្នកវិញតាមរយៈការបែងចែកមរតក។ ស្ត្រីនោះបាននិយាយថា៖ O រ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ម្តាយរបស់ខ្ញុំមានបួសខកខានរយៈពេលមួយខែ តើខ្ញុំត្រូវបួសជំនួសគាត់ដែរឬទេ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ចូរបួសជំនួសគាត់ចុះ។ គាត់បាននិយាយថា៖ គាត់មិនដែលបានធ្វើបុណ្យហជ្ជសោះ តើខ្ញុំត្រូវធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ដែរឬទេ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ចុះ»)។ (រាយការណ៍ដោយ អាំម៉ាដ, មូស្លីម, អាប៊ូ ដាវូដ និង អាត់-ទ្រីមីស៊ី ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍)។ ហើយពី អ៊ីប៊ុន អាបាស់ រ៉ូស៉ីយាល់ឡោះហ៊ុហានហ៍ ថា៖ «មានស្ត្រីម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធ ជូហៃន៉ា (Juhainah) បានមករកท่านរ៉សូល ﷺ ហើយបាននិយាយថា៖ (ម្តាយរបស់ខ្ញុំបានបន់ស្រន់ធ្វើបុណ្យហជ្ជ ប៉ុន្តែគាត់មិនបានធ្វើរហូតដល់គាត់ស្លាប់ តើខ្ញុំត្រូវធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ដែរឬទេ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បាទ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ចុះ។ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើម្តាយរបស់អ្នកមានជំពាក់បំណុលគេ តើអ្នកជាអ្នកសងជំនួសគាត់ដែរឬទេ? ចូរស្ដារសងចំពោះអល់ឡោះចុះ ព្រោះថាអល់ឡោះគឺជាអង្គដែលសមស្របបំផុតក្នុងការបំពេញសច្ចភាព)»។ (រាយការណ៍ដោយ ប៊ុខារី)។ ហើយពី អ៊ីប៊ុន អាបាស់ លោកបាននិយាយថា៖ («ស្ត្រីម្នាក់បានបញ្ជាឱ្យ ស៊ីណាន ប៊ីន សាឡាម៉ា អាល់-ជូហៃនី សួរท่านរ៉សូល ﷺ ជុំវិញករណីដែលម្តាយរបស់គាត់បានស្លាប់ដោយមិនបានធ្វើបុណ្យហជ្ជ តើវាអាចរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចជំនួសម្តាយរបស់គាត់ដែរឬទេ បើធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់នោះ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បាទ បាន។ ប្រសិនបើម្តាយរបស់នាងមានជំពាក់បំណុលគេ ហើយនាងបានសងជំនួសគាត់ តើវាមិនរួចផុតពីបំណុលជំនួសគាត់ទេឬ? ដូច្នេះ ចូរឱ្យគាត់ធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសម្តាយរបស់គាត់ចុះ»)។ ហើយក៏មានរាយការណ៍ពីគាត់ផងដែរថា៖ («មានស្ត្រីម្នាក់បានសួរท่านរ៉សូល ﷺ អំពីឪពុករបស់ខ្លួនដែលបានស្លាប់ដោយមិនបានធ្វើបុណ្យហជ្ជ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ចូរធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសឪពុករបស់អ្នកចុះ»)។ ហើយពីគាត់ដដែល លោកបាននិយាយថា៖ («បុរសម្នាក់បាននិយាយថា៖ O ព្យាការីរបស់អល់ឡោះអើយ! ឪពុករបស់ខ្ញុំបានស្លាប់ដោយមិនបានធ្វើបុណ្យហជ្ជ តើខ្ញុំត្រូវធ្វើបុណ្យហជ្ជជំនួសគាត់ដែរឬទេ? ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើឪពុករបស់អ្នកមានជំពាក់បំណុលគេ តើអ្នកជាអ្នកសងជំនួសគាត់ដែរឬទេ? គាត់បានតបថា៖ បាទ សង។ ท่านបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ បំណុលរបស់អល់ឡោះគឺកាន់តែសមស្របជាង»)។ (រាយការណ៍ដោយ អាន-ណាសាអ៊ី)។ ចំណុចយោងភស្តុតាងពីហាឌីសទាំងនេះ គឺមានច្រើនទិដ្ឋភាព៖ ទីមួយ៖ គឺท่านរ៉សូល ﷺ បានបង្គាប់ឱ្យបំពេញបុណ្យហជ្ជឥស្លាម និងបុណ្យហជ្ជដែលបានបន់ស្រន់ជំនួសអ្នកស្លាប់ ហើយបានបញ្ជាក់ថាវាអាចរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចជំនួសគាត់ ដែលរឿងនេះបង្ហាញថាវា1នៅបន្តជាប់ក្នុងខ្នងរបស់គាត់ដដែល ហើយវាមិនបានធ្លាក់រលាយបាត់បង់ទៅវិញដោយសារតែការស្លាប់ឡើយ ព្រមទាំងវាត្រូវបំពេញជំនួសគាត់បន្ទាប់ពីការស្លាប់។ ហើយរាល់សិទ្ធិទាំងឡាយដែលនៅសេសសល់ក្រោយពេលស្លាប់ ហើយត្រូវបំពេញក្រោយពេលស្លាប់៖ គឺវាជាកាតព្វកិច្ចត្រូវតែធ្វើបន្ទាប់ពីស្លាប់ ប្រសិនបើគាត់មានទ្រព្យសម្បត្តិដែលអាចយកមកធ្វើវាបាន នេះក៏ព្រោះតែអ្នកដែលពោលថា៖ វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចត្រូវធ្វើក្រោយពេលស្លាប់នោះទេ គឺពួកគេយល់ថាបុណ្យហជ្ជឥស្លាមត្រូវបានធ្លាក់រលាយបាត់បង់ទៅហើយដោយសារការស្លាប់ ហើយអ្វីដែលគេធ្វើជំនួសគាត់នោះ គឺជាបុណ្យហជ្ជស្ម័គ្រចិត្ត (ត៉ាតូដុ) ដែលគាត់ទទួលបាននូវកុសល និងផលបុណ្យ ព្រោះថាបុណ្យហជ្ជជាកាតព្វកិច្ចនោះ តាមការស្មានរបស់ពួកគេ គឺធ្វើឡើងបានុញ្ញាតពីគាត់ប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជាគាត់បានផ្តាំផ្ញើក៏ដោយ ក៏អ្វីដែលបានផ្តាំផ្ញើនោះ មិនមែនជាបុណ្យហជ្ជឥស្លាមនៅក្នុងការយល់ឃើញរបស់ពួកគេនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែท่านរ៉សូល ﷺ បានបញ្ជាក់ថា ខ្លឹមសារនៃកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់តែម្តង គឺជាអ្វីដែលត្រូវសងជំនួសគាត់។ ទីពីរ៖ គឺท่านរ៉សូល ﷺ បានបញ្ជាក់ថាបុណ្យហជ្ជគឺជាបំណុលដែលជាប់នៅក្នុងខ្នងរបស់គាត់ ហើយរាល់អ្នកដែលមានបំណុលជាប់ក្នុងខ្នង គឺវាជាកាតព្វកិច្ចត្រូវតែសងជំនួសគាត់ចេញពីកេរមរតករបស់គាត់ ដោយផ្អែកលើអត្ថបទគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន។ ទីបី៖ ព្រះបន្ទូលរបស់ท่านដែលថា៖ («ចូរស្ដារសងចំពោះអល់ឡោះចុះ ព្រោះថាអល់ឡោះគឺជាអង្គដែលសមស្របបំផុតក្នុងការបំពេញសច្ចភាព»)។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ท่านនៅក្នុងហាឌីសដទៃទៀតអំពីការបួសថា៖ («ព្រោះថាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះគឺកាន់តែសមស្របជាង»)៖ អាចមានន័យថា ការសងបំណុលអល់ឡោះគឺមានលក្ខណៈចាំបាច់ជាងការសងបំណុលមនុស្សទូទៅ ដូចដែលត្រូវបានបកស្រាយដោយចៅក្រម (កាឌី) និងបុគ្គលដទៃទៀតក្នុងចំណោមបងប្អូនសហនិកាយរបស់យើង ព្រោះថាភាពចាំបាច់របស់វាគឺកាន់តែខ្លាំង និងរឹងមាំជាង។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យអត្ថន័យនេះមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងគេ គឺភាពចាំបាច់នៃបុណ្យហជ្ជ និងហ្សាកាត់ គឺមានទម្ងន់ខ្លាំងជាងភាពចាំបាច់នៃការសងបំណុលមនុស្សទូទៅ ព្រោះវាជាគ្រឹះនៃសាសនាឥស្លាម ស្របនឹងអត្ថន័យដ៏ស្ដែងនៃព្រះបន្ទូលរបស់ท่านដែលថា៖ («ព្រោះថាអល់ឡោះគឺជាអង្គដែលសមស្របបំផុតក្នុងការបំពេញសច្ចភាព»)។ អាស្រ័យហេតុនេះ នៅពេលដែលកាតព្វកិច្ចសងបំណុលមនុស្សទូទៅពីកេរមរតករបស់គាត់គឺជាការចាំបាច់ ដូច្នេះ ការសងបំណុលអល់ឡោះគឺរឹតតែមានអាទិភាព និងសមស្របជាងនេះទៅទៀត។ ឬក៏វាអាចមានអ័យថា៖ នៅពេលដែលការសងបំណុលមនុស្សទូទៅអាចរួចផុតពីបំណុលក្រោយពេលស្លាប់ នោះបំណុលរបស់អល់ឡោះគឺកាន់តែសមស្របជាងក្នុងការរួចផុតទៅទៀត ព្រោះថាអល់ឡោះ តាអាឡា ជាអង្គទ្រង់មេត្តាករុណាដ៏ទូលំទូលាយ និងសប្បុរស ហើយអង្គណាដែលសមស្របជាងក្នុងការទទួលយកការសងបំណុល គឺសិទ្ធិរបស់ទ្រង់ហើយដែលមានអាទិភាពជាងក្នុងការសងជំនួស ព្រោះថាវាជាមធ្យោបាយដ៏សាកសមបំផុតក្នុងការធ្វើឱ្យរួចផុតពីបំណុលដែលជាប់ក្នុងខ្នង។ អ្វី
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة وجوب الحج على من فرط فيه حتى مات
បញ្ហា៖ ការធ្វើហជ្ជរបស់អ្នកមិនមែនមូស្លីម និងអ្នកវិកលចរិត បញ្ហា៖ (ការធ្វើហជ្ជរបស់អ្នកមិនមែនមូស្លីម និងអ្នកវិកលចរិត គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ)។ ចំពោះអ្នកមិនមែនមូស្លីម៖ ព្រោះអល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! តាមពិតពួកមូស្រិក (អ្នកដែលដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) គឺសុទ្ធតែជាភាពមិនស្អាតស្អំ ដូច្នេះកុំឱ្យពួកគេចូលទៅជិតវិហារអាល់ហារ៉ាម (កាអបះ) បន្ទាប់ពីឆ្នាំនេះទៅ﴾ [អាត់តៅបះ៖ ២៨]។ ហើយព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាឱ្យប្រកាសនៅក្នុងរដូវហជ្ជថា៖ «កុំឱ្យអ្នកមូស្រិកណាម្នាក់ធ្វើហជ្ជបន្ទាប់ពីឆ្នាំនេះទៅ»។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយសារហជ្ជគឺជាការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដះ) ហើយអ្នកមិនមែនមូស្លីមមិនអាចធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិបានត្រឹមត្រូវឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ហជ្ជគឺជាកិច្ចការដែលកំណត់ដោយទីកន្លែងពិសិដ្ឋ (អាល់ហារ៉ាម) ហើយអ្នកមិនមែនមូស្លីមត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចូលទៅក្នុងទីកន្លែងនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់បានធ្លាក់ខ្លួនចេញពីសាសនា (មូរតាត) បន្ទាប់ពីបានចូលក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំ (Ihram) នោះអ៊ីហ្រាំរបស់គេនឹងត្រូវមោឃៈ ព្រោះការចេញពីសាសនាធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ការគោរពប្រតិបត្តិទាំងអស់ រួមមាន៖ ការសម្អាតខ្លួន (តូហារ៉ះ), សឡាត, ការស៊ូអុំ (ការតមអាហារ), និងការអ៊ីតិកាហ្វ។ ចំពោះអ្នកវិកលចរិត គឺមានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ៖ វិកលចរិតជាប្រចាំ (រ៉ាំរ៉ៃ) ដូចជាអ្នកដែលខ្សោយបញ្ញា ឬស្រដៀងគ្នានេះ។ ក្នុងករណីនេះ ការធ្វើហជ្ជរបស់គេមិនត្រឹមត្រូវឡើយ នេះបើយោងតាមមតិភាគច្រើននៃអ្នកប្រាជ្ញរបស់យើង។ លោក អាប់ប៊ូ បាករ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើគេធ្វើហជ្ជជំនួសក្មេងតូច, ទាសករ, អ្នកស្រុកជនបទ, អ្នកខ្សោយបញ្ញា ឬអ្នកវិកលចរិត នោះវាមិនអាចជំនួសឱ្យហជ្ជកាតព្វកិច្ច (ហជ្ជអ៊ីស្លាម) បានឡើយ។ ប៉ុន្តែវាអាចជំនួសបានសម្រាប់ក្មេងតូច, ទាសករ, អ្នកស្រុកជនបទ និងអ្នកខ្សោយបញ្ញា ប្រសិនបើពួកគេស្លាប់មុនពេលឈានដល់វ័យពេញវ័យ។ ហើយប្រសិនបើពួកគេឈានដល់វ័យពេញវ័យ ពួកគេត្រូវតែធ្វើហជ្ជឡើងវិញ ដូចដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលមិនបានឈរនៅអារ៉ាហ្វះ ខណៈដែលគេមានសុខភាពល្អ នោះហជ្ជរបស់គេមិនត្រឹមត្រូវឡើយ លើកលែងតែក្មេងតូច»។ ព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «គេទទួលបានហជ្ជមួយ ហើយម្តាយរបស់គេក៏ទទួលបានផលបុណ្យដែរ»។ សម្តីនេះបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើហជ្ជរបស់អ្នកខ្សោយបញ្ញា ព្រោះចំណុចអវិជ្ជមានបំផុតរបស់គេគឺការបាត់បង់បញ្ញា ហើយវាមិនមែនជាឧបសគ្គដែលរារាំងដល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃហជ្ជរបស់គេនោះទេ ដូចគ្នានឹងក្មេងតូចដែរ។ ចំណែកមតិដ៏ល្បីល្បាញមួយទៀត៖ អ្នកវិកលចរិតមិនអាចធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិណាមួយបានត្រឹមត្រូវឡើយ ព្រោះគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូចជាសត្វ។ ភាពខុសគ្នារវាងគេ និងក្មេងតូច គឺក្មេងតូចមានសកម្មភាព និងចលនាដោយខ្លួនឯង ទោះបីជាគ្មានបញ្ញា ឬការវិនិច្ឆ័យក៏ដោយ ដូច្នេះគេប្រៀបបាននឹងសត្វ។ ចំណែកក្មេងតូចគឺផ្ទុយពីនេះ ព្រោះអ្នកដទៃជាអ្នកដឹកនាំគេធ្វើសកម្មភាព ដូច្នេះទើបអនុញ្ញាតឱ្យគេចូលក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំបាន។ ម្យ៉ាងទៀត អ៊ីហ្រាំត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយអ្នកអាណាព្យាបាលរបស់គេ ហើយអ្នកអាណាព្យាបាលមិនអាចការពារអ្នកវិកលចរិតពីការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំបានឡើយ ខុសពីក្មេងតូច។ ម្យ៉ាងទៀត ក្មេងតូចនៅពេលដែលខ្វះបញ្ញាពេញលេញ គេក៏មិនទាន់មានកាតព្វកិច្ចដែលទាមទារបញ្ញាដែរ ដូច្នេះការខ្វះខាតនេះមិនមែនជាចំណុចអវិជ្ជមានសម្រាប់គេឡើយ។ ចំណែកអ្នកវិកលចរិត គេបាត់បង់បញ្ញាទាំងដែលគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលទាមទារឱ្យមានបញ្ញា។ ប្រភេទទីពីរ៖ ការវិកលចរិតដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីបានចូលក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំ។ ប្រសិនបើវាជាការប្រកាច់ ឬការដួលសន្លប់ នោះវាមិនធ្វើឱ្យខូចអ៊ីហ្រាំរបស់គេឡើយ ព្រោះវាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូចជាការសន្លប់ ឬការបាត់ស្មារតី។ ក្នុងស្ថានភាពនេះ គេមិនអាចបំពេញរ៉ូកន (សសរស្តម្ភ) ទាំងបួននៃហជ្ជបានឡើយ គឺ៖ អ៊ីហ្រាំ, ត្វាហ្វ, សៃអី, និងការឈរនៅអារ៉ាហ្វះ។ ចំពោះការស្នាក់នៅមូសដាលីហ្វះ និងការគប់ថ្ម (ជិមារ) គឺអាចត្រឹមត្រូវក្នុងស្ថានភាពនេះ នេះបើយោងតាមការលើកឡើងរបស់ ក្វាឌី និង អ៊ីបនូ អាកៀល។ ហើយប្រសិនបើវាជាការវិកលចរិតសុទ្ធសាធដែលមិនធ្វើឱ្យបាត់បង់ចលនា តើវាធ្វើឱ្យខូចអ៊ីហ្រាំដែរឬទេ? មានពីរមតិដែល អ៊ីបនូ អាកៀល បានលើកឡើង៖ មួយក្នុងចំណោមនោះគឺ វាមិនធ្វើឱ្យខូចឡើយ ដូច្នេះប្រសិនបើគេសម្លាប់សត្វព្រៃបន្ទាប់ពីនោះ គេត្រូវទទួលខុសត្រូវ (សងសំណង)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة حج الكافر والمجنون
[បញ្ហា៖ ការបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់ទាសករ និងក្មេងប្រុសមិនទាន់ដល់វ័យគ្រប់ការ] បញ្ហា៖ (បុណ្យហជ្ជរបស់ទាសករ និងក្មេងប្រុសមិនទាន់ដល់វ័យគ្រប់ការ គឺពិតជាមានសុពលភាព ប៉ុន្តែវាមិនទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចហជ្ជឥស្លាមរបស់ពួកគេឡើយ)។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ មានពីរផ្នែក៖ ផ្នែកទីមួយ៖ ទាសករគឺការបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់គាត់មានសុពលភាព ប៉ុន្តែវាមិនទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចហជ្ជឥស្លាមឡើយ។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើគាត់ត្រូវបានគេដោះលែង គាត់តម្រូវឱ្យបំពេញបុណ្យហជ្ជម្ដងទៀត។ ប៉ុន្តែបើគាត់ស្លាប់ បុណ្យហជ្ជនោះនឹងត្រូវរាប់បញ្ចូលជំនួសគាត់ ហើយវាបានក្លាយជាបុណ្យហជ្ជឥស្លាមសម្រាប់គាត់ ទោះបីជាពេលនោះវាមិនទាន់ជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គាត់ក៏ដោយ។ ស្ថានភាពក្មេងប្រុសមិនទាន់ដល់វ័យគ្រប់ការក៏ដូចគ្នាដែរ យោងតាមអ្វីដែលលោក មុហាំម័ត ប៊ិន កាអ៊ីប អាល់-គួរ៉ូហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ថា៖ លោកបាននិយាយថា ព្យាការី រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជាការពិតណាស់ ខ្ញុំចង់ធ្វើឱ្យមានភាពស្រស់ថ្លាឡើងវិញនៅក្នុងដួងចិត្តរបស់ពួកមុទ្មុនីន (អ្នកជំនឿ)៖ ក្មេងប្រុសណាក៏ដោយដែលត្រូវបានក្រុមគ្រួសារនាំយកទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ហើយគាត់ក៏បានស្លាប់ នោះបុណ្យហជ្ជនេះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលជំនួសគាត់។ ប៉ុន្តែបើគាត់ឈានដល់វ័យគ្រប់ការ គាត់ត្រូវបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយខ្លួនឯង។ ហើយបុរសជាទាសករណាក៏ដោយដែលត្រូវបានក្រុមគ្រួសារនាំយកទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ហើយគាត់ក៏បានស្លាប់ នោះបុណ្យហជ្ជនេះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលជំនួសគាត់។ ប៉ុន្តែបើគាត់ត្រូវបានគេដោះលែង គាត់ត្រូវបំពេញបុណ្យហជ្ជ (ដោយខ្លួនឯង)»។ ហាឌីសនេះត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ លោក សាអ៊ីដ និង អប៊ូ ដាវូដ នៅក្នុងសេចក្ដីរាយការណ៍បែបមូរ្សាល់ (Mursal) របស់លោក ហើយលោក អាំម៉ាត បានយកវាជាភស្តុតាង។ ហើយមានសេចក្ដីរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីបនុ អាប់បាស រ៉ដិយัลឡាហុ អ័នហុ បាននិយាយថា៖ «ចូរស្ដាប់អ្វីដែលពួកអ្នកនិយាយ និងយល់ឱ្យបានច្បាស់នូវអ្វីដែលខ្ញុំប្រាប់ពួកអ្នក៖ ទាសករណាក៏ដោយដែលត្រូវបានក្រុមគ្រួសារនាំយកទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ហើយបានស្លាប់មុនពេលត្រូវបានគេដោះលែង គឺគាត់បានបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់គាត់រួចរាល់ហើយ។ ប៉ុន្តែបើគាត់ត្រូវបានគេដោះលែងមុនពេលគាត់ស្លាប់ គឺគាត់ត្រូវបំពេញបុណ្យហជ្ជ។ ហើយក្មេងប្រុសណាក៏ដោយដែលត្រូវបានក្រុមគ្រួសារនាំយកទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ហើយបានស្លាប់មុនពេលឈានដល់វ័យគ្រប់ការ គឺគាត់បានបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់គាត់រួចរាល់ហើយ។ ប៉ុន្តែបើគាត់បានឈានដល់វ័យគ្រប់ការ គឺគាត់ត្រូវបំពេញបុណ្យហជ្ជ»។ ហាឌីសនេះត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ លោក អាស-ស្ហាហ្វីអ៊ី។ ការរាយការណ៍បែបមូរ្សាល់ (Mursal) ដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយពួកសហភាតរៈ (សហ្គូបា) គឺត្រូវបានចាត់ទុកជាភស្តុតាងដោយមានការយល់ស្របគ្នា ហើយនេះជាការឯកភាពគ្នា។ មូលហេតុគឺព្រោះថាបុណ្យហជ្ជរបស់គាត់មានសុពលភាព ដោយសារគាត់ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបំពេញការគោរពប្រតិបត្តិ ប៉ុន្តែវាមិនទូទាត់ជំនួស (កាតព្វកិច្ច) ឡើយ ព្រោះសកម្មភាពរបស់គាត់បានកើតឡើងមុនពេលដែលវាធ្លាក់ជាកាតព្វកិច្ចមកលើគាត់។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើទាសករត្រូវបានគេដោះលែង ឬក្មេងប្រុសឈានដល់វ័យគ្រប់ការ ខណៈដែលអ្នកទាំងពីរស្ថិតក្នុងសភាពឥរ៉ាំ (ការប្រកាសចូលកាន់បួសហជ្ជ) បន្ទាប់ពីការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាត និងក្រោយពេលផុតពេលកំណត់របស់វា នោះបុណ្យហជ្ជនេះមិនអាចទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចហជ្ជឥស្លាមរបស់ពួកគេឡើយ ព្រោះការឈរសម្រាក (នៅអរហ្វាត) មិនអាចធ្វើការបំពេញឡើងវិញបានទេ ហើយអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើគឺបានកើតឡើងមុនពេលវាធ្លាក់ជាកាតព្វកិច្ច ហេតុនេះវាមិនអាចទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចឥស្លាមបានឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់ត្រូវបានគេដោះលែង ឬឈានដល់វ័យគ្រប់ការមុនពេលការឈរសម្រាក (នៅអរហ្វាត) ឬក្នុងអំឡុងពេលនៃការឈរសម្រាក ឬបន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់ពួកគេទាំងពីរពីទីវាលអរហ្វាត បន្ទាប់មកពួកគេបានត្រឡប់ទៅទីនោះវិញ និងបានទាន់ការឈរសម្រាកនៅទីនោះមុនពេលពន្លឺថ្ងៃរះក្នុងយប់ថ្ងៃឆ្បូវ (ណាហ្វរ) នោះបុណ្យហជ្ជនោះនឹងត្រូវទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចហជ្ជឥស្លាមរបស់ពួកគេ។ នេះជាអត្ថបទដែលមានចែងច្បាស់ក្នុងទីកន្លែងផ្សេងៗគ្នា ដែលត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយពួកសហការីរបស់លោក (អាំម៉ាត) និងមានសេចក្ដីរាយការណ៍ពីលោក... ស្របតាមអ្វីដែលលោក អាំម៉ាត បានយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងបានរាយការណ៍ដោយមានខ្សែច្រវាក់បញ្ជាក់របស់លោកពីលោក អ៊ីបនុ អាប់បាស ដែលបាននិយាយថា៖ «ប្រសិនបើទាសករត្រូវបានគេដោះលែងនៅទីវាលអរហ្វាត នោះបុណ្យហជ្ជនោះនឹងត្រូវទូទាត់ជំនួសគាត់ ហើយប្រសិនបើគាត់ត្រូវបានគេដោះលែងនៅទីវាលមូសដាលីហ្វាហ៍ (ចាមអ៍) វានឹងមិនទូទាត់ជំនួសគាត់ឡើយ»។ ហើយពីលោក អាល់-ហាសាន និង លោក អ័តអាព បាននិយាយថា៖ «ប្រសិនបើទាសករត្រូវបានគេដោះលែងបន្ទាប់ពីគាត់បានចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាត ឬនៅទីវាលមូសដាលីហ្វាហ៍ (ចាមអ៍) ហើយក្មេងស្រីមានរដូវ និងក្មេងប្រុសដល់វ័យអាយុមានទឹកកាម បន្ទាប់មកពួកគេបានត្រឡប់ទៅទីវាលអរហ្វាតវិញមុនពេលពន្លឺថ្ងៃរះ នោះបុណ្យហជ្ជឥស្លាមត្រូវបានទូទាត់ជំនួសពួកគេរួចរាល់ហើយ»។ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកស៊ុលហ្វ (អ្នកជំនាន់ដើម) ប្រឆាំងនឹងរឿងនេះឡើយ។ លោក អាំម៉ាត បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំមិនដឹងមាននរណាម្នាក់និយាយថាវាគ្មិនទូទាត់ជំនួសបានឡើយ ក្រៅពីបុគ្គលទាំងនេះ។ ហើយព្រោះថាគាត់បានបំពេញនូវក្បួនខ្នាត (សរសរកន្លោង) និងកាតព្វកិច្ចផ្សេងៗនៃបុណ្យហជ្ជ ដូចជាការចូលកាន់បួសឥរ៉ាំ ការឈរសម្រាក ការដើរត្វាហ្វ និងផ្សេងៗទៀត បន្ទាប់ពីវាបានធ្លាក់ជាកាតព្វកិច្ច ដូច្នេះវាទាមទារឱ្យមានការទូទាត់ជំនួស។ ហើយគាត់គ្រាន់តែបានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំមុនពេលវាធ្លាក់ជាកាតព្វកិច្ចប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលការចូលកាន់បួសឥរ៉ាំគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលបន្តមាននៅក្នុងរាល់ពិធីសាសនាទាំងអស់ ដូច្នេះការធ្វើមុនពេលពេលវេលាកាតព្វកិច្ចរបស់វា គឺមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់អ្វីឡើយ ដូចជាករណីដែលក្មេងប្រុសបានធ្វើបរិសុទ្ធ (វុឌូ) សម្រាប់សឡាត បន្ទាប់មកគាត់បានឈានដល់វ័យគ្រប់ការ ហើយគាត់ក៏បានបំពេញសឡាតដោយការធ្វើបរិសុទ្ធនោះ គឺពិតជាអាចធ្វើទៅបាន ឬថែមទាំងប្រសើរជាងនេះទៅទៀត។ នេះគឺដោយសារតែសកម្មភាពដែលគាត់បានធ្វើមុនពេលឈានដល់វ័យគ្រប់ការ គឺសភាពអាក្រក់បំផុតរបស់វាគឺស្មើនឹងអវត្តមានរបស់វា ពោលគឺគាត់មិនទាន់បានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំរហូតទាល់តែគាត់ឈានដល់វ័យគ្រប់ការ ខណៈដែលគាត់ស្ថិតនៅទីវាលអរហ្វាត ហើយគាត់ក៏បានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំនៅពេលនោះ នោះវាត្រូវបានទូទាត់ជំនួសគាត់ដោយការយល់ស្របគ្នា (អ៊ីម៉ា)។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើគាត់ឈានដល់វ័យគ្រប់ការ ខណៈដែលគាត់កំពុងស្ថិតក្នុងសភាពឥរ៉ាំ គឺវាទាមទារឱ្យមានការទូទាត់ជំនួសនូវអ្វីដែលគាត់បាននាំយកមកនូវការចូលកាន់បួសឥរ៉ាំបន្ទាប់ពីនោះ ហើយអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅគឺចាត់ទុកថាគាត់មិនទាន់បានធ្វើវា។ ហើយក្នុងចំណោមពួកសហការីរបស់យើង មានអ្នកដែលបាននិយាយថា៖ វាគឺជាការចូលកាន់បួសឥរ៉ាំដែលត្រូវផ្អាកទុកសិន (មូរ៉ាអ្ចា) ដូច្នេះនៅពេលដែលគាត់ទាន់ការឈរសម្រាកក្នុងនាមជាអ្នកមានវ័យគ្រប់ការ យើងនឹងដឹងច្បាស់ថាវាបានកើតឡើងក្នុងនាមជាកាតព្វកិច្ច បើមិនដូច្នោះទេគឺមិនមែននោះឡើយ ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងការផ្អាកវាជាដើម គឺវាត្រូវបានផ្អាកទុកសិន បើគាត់ទាន់ការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាត គឺវាជាបុណ្យហជ្ជ បើមិនដូច្នោះទេវាគឺជាបុណ្យអ៊ុមរ៉ះ។ ហើយផលវិបាកនៃទស្សនៈទាំងពីរនេះបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ចំពោះបទល្មើសដែលកើតឡើងនៅក្នុងសភាពឥរ៉ាំរបស់គាត់មុនពេលការឈរសម្រាក តើវាត្រូវចាត់ទុកដូចជាបទល្មើសរបស់ទាសករ និងក្មេងប្រុសមិនទាន់ដល់វ័យគ្រប់ការ ឬក៏ត្រូវចាត់ទុកដូចជាបទល្មើសរបស់មនុស្សមានសេរីភាពនិងមានវ័យគ្រប់ការ? ដូច្នេះ ប្រសិនបើពួកគេទាំងពីរបានធ្វើការសាយ (ដើរឆ្លងកាត់ភ្នំសាផា និងមរ៉វ៉ះ) មុនពេលការឈរសម្រាក ហើយយើងនិយាយថាការសាយគឺជាក្បួនខ្នាត (សរសរកន្លោង) នោះមានទស្សនៈពីរ៖ ទីមួយ៖ វានឹងត្រូវទូទាត់ជំនួសគាត់ ដែលជាការយល់ឃើញរបស់ចៅក្រម (កាឌី) និង លោក អប៊ូ អាល់-ខាតថាប់ ហើយនេះគឺជាអត្ថន័យដ៏ច្បាស់នៃសម្ដីរបស់លោក អាំម៉ាត ព្រោះលោកមិនបានបែងចែករវាងការដែលពួកគេបានសាយមុនពេលការឈរសម្រាក ឬមិនទាន់បានសាយនោះឡើយ។ ហើយរឿងនេះគឺស្របតាមទស្សនៈរបស់អ្នកដែលនិយាយថា៖ អ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅនៃការចូលកាន់បួសឥរ៉ាំគឺក្លាយជាកាតព្វកិច្ច។ ទីពីរ៖ វាមិនទូទាត់ជំនួសពួកគេទាំងពីរឡើយ។ លោក ចៅក្រម (កាឌី) បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-មុជចារ៉ាត ថា៖ នេះគឺជាក្បួនខ្នាតប្រៀបធៀបនៃគោលនយោបាយនីតិវិធី (មេហ្សេប) ដែលត្រូវបានបន្តដោយលោក អ៊ីបនុ អ័គីល។ ហើយរឿងនេះកើតឡើងប្រសិនបើពួកយើងនិយាយថា៖ ការសាយគឺជាក្បួនខ្នាត (សរសរកន្លោង) ព្រោះការសាយគឺជាក្បួនខ្នាតដែលមិនស្ថិតស្ថេរជាអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយវាបានកើតឡើងមុនពេលបុណ្យហជ្ជធ្លាក់ជាកាតព្វកិច្ច ហេតុនេះវាមືនទូទាត់ជំនួសឱ្យកាតព្វកិច្ចឡើយ ដូចជាករណីដែលការឈានដល់វ័យគ្រប់ការ និងការចូលសាសនាឥស្លាមកើតឡើងបន្ទាប់ពីការឈរសម្រាកអញ្ចឹងដែរ ដូច្នេះយោងតាមរឿងនេះប្រសិនបើគាត់ធ្វើវាឡើងវិញ... [ផ្នែក] ហើយប្រសិនបើទាសករបានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំដោយមានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់គាត់ នោះគាត់មិនមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តក្នុងការលុបចោលវាឡើយ (មិនអាចដកខ្លួនចេញពីសភាពឥរ៉ាំបានទេ) ព្រោះវាជាការគោរពប្រតិបត្តិដែលក្លាយជាកាតព្វកិច្ចតាមរយៈការចាប់ផ្តើមធ្វើវា ហើយគាត់បានចូលរួមក្នុងវាដោយមានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់គាត់ ដូច្នេះវាមានលក្ខណៈដូចជាករណីដែលគាត់បានចូលរួមក្នុងសច្ចប្រណិធាន (នជ្ស្ប) ដែលជាភារកិច្ចលើរូបគាត់។ ហើយព្រោះថាវាជាកិច្ចសន្យាដ៏ចាំបាច់មួយដែលគាត់បានធ្វើឡើងដោយមានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់គាត់ ហេតុនេះម្ចាស់របស់គាត់មិនមានសិទ្ធិលុបចោលវាឡើយ ដូចជាករណីដែលគាត់បានរៀបការដោយមានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់គាត់អញ្ចឹងដែរ រហូតដល់បើទោះបីជាម្ចាស់បានលក់គាត់ ឬប្រគល់គាត់ជាអំណោយក៏ដោយ ក៏អ្នកទិញ ឬអ្នកទទួលបានអំណោយនោះមិនមានសិទ្ធិលុបចោលការកាន់បួសឥរ៉ាំរបស់គាត់ដែរ ព្រោះសិទ្ធិអំណាចលើផលប្រយោជន៍ក្នុងបុណ្យហជ្ជត្រូវបានផ្ទេរមកកាន់គាត់រួចហើយ ដូច្នេះវាមានលក្ខណៈដូចជាករណីដែលកម្មសិទ្ធិស្តីពីការជួល ឬការរៀបការត្រូវបានផ្ទេរមកកាន់គាត់អញ្ចឹងដែរ។ ប៉ុន្តែការកាន់បួសឥរ៉ាំគឺជាកំហុសខ្វះខាតមួយ (អាយ៉ាប់) ក្នុងលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងការជួលដែរ ព្រោះវាបានកាត់បន្ថយផលប្រយោជន៍ ហេតុនេះតម្លៃក៏ថោកជាងមុន។ ប្រសិនបើគាត់ដឹងពីរឿងនេះ គាត់ (អ្នកទិញ) គ្មានសិទ្ធិបដិសេធ (មិនយក) នោះឡើយ ប៉ុន្តែបើគាត់មិនដឹងទេ គាត់មានសិទ្ធិបដិសេធ ឬទាមទារប្រាក់សំណង (អាស់)។ ហើយប្រសិនបើគាត់បានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអ្នកលក់ ហើយយើងនិយាយថាគាត់មានសិទ្ធិលុបចោលវា នោះវាមិនមែនជាកំហុសខ្វះខាត (អាយ៉ាប់) ឡើយ បើមិនដូច្នោះទេវាគឺជាកំហុសខ្វះខាត។ ហើយប្រសិនបើម្ចាស់បានដកហូតការអនុញ្ញាតវិញ ហើយទាសករបានដឹង គឺវាដូចជាករណីដែលម្ចាស់មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់អញ្ចឹងដែរ។ ប៉ុន្តែបើគាត់មិនដឹងរហូតដល់គាត់បានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំ គឺមានទស្សនៈពីរដែលត្រូវបានសាងឡើងផ្អែកលើករណីរបស់ភ្នាក់ងារ (វ៉ាគីល) នៅពេលដែលគាត់មិនដឹងពីការដកហូតតំណែង។ ហើយប្រសិនបើគាត់បានចូលកាន់បួសឥរ៉ាំដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់គាត់ ការកាន់បួសឥរ៉ាំរបស់គាត់គឺមានសុពលភាពតាមទស្សនៈទូទៅនៃគោលនយោបាយនីតិវិធី (មេហ្សេប) ខណៈដែលលោក អ៊ីបនុ អ័គីល បានទាញចេញនូវទស្សនៈមួយថាវាគ្មានសុពលភាពឡើយ ព្រោះគាត់បានបំពានដកហូតយកផលប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់ ហេតុនេះវាពុំមានសុពលភាពឡើយ ដូចជាការបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយប្រាក់បំពានអញ្ចឹងដែរ ហើយវាថែមទាំងមានលក្ខណៈខ្លាំងជាងនេះទៅទៀត។ ប៉ុន្តែទស្សនៈទីមួយគឺជាអត្ថបទដែលមានចែង ប៉ុន្តែតើវាជាការអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ចូលកាន់បួសឥរ៉ាំ ឬយ៉ាងណា...? ហើយតើម្ចាស់មានសិទ្ធិលុបចោលវាដែរឬទេ? មានសេចក្ដីរាយការណ៍ពីរ៖ ទីមួយ៖ គាត់មានសិទ្ធិលុបចោលវា ដែលជាការ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة حج العبد والصبي
[បញ្ហា៖ ការបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់អ្នកដែលមិនមានលទ្ធភាព និងស្ត្រីដែលធ្វើដំណើរគ្មានមហា្រុាំ (Mahram)] បញ្ហា៖ ការបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់អ្នកដែលមិនមានលទ្ធភាព និងស្ត្រីដែលគ្មានមហា្រុាំ គឺត្រូវត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់សាសនា ហើយបុណ្យហជ្ជនោះនឹងត្រូវ ទទួលស្គាល់ចំពោះពួកគេទាំងពីរ។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា៖ ជនណាម្នាក់ដែលមិនតម្រូវឱ្យបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយសារតែខ្វះលទ្ធភាព ដូចជាអ្នកជំងឺ, អ្នកក្រីក្រ, អ្នកពិការដែលមិនអាចជិះសត្វ ឬយានជំនិះបាន, អ្នកដែលត្រូវគេបិទផ្លូវមិនឱ្យទៅមុខ, ស្ត្រីដែលគ្មានមហា្រុាំ និងករណីស្រដៀងគ្នានេះ — ប្រសិនបើពួកគេព្យាយាមពុះពារទៅចូលរួមក្នុងទីកន្លែងសក្ការៈនៃបុណ្យហជ្ជ (អាល់ម៉ាស្អាចៀរ) នោះបុណ្យហជ្ជរបស់ពួកគេគឺត្រូវទទួលបានការទទួលស្គាល់។ បន្ទាប់មក ក្នុងចំណោមពួកគេ មានអ្នកដែលធ្វើអំពើល្អក្នុងរឿងនោះ ដូចជាអ្នកដែលបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយការដើរដោយជើងផ្ទាល់ និងមានអ្នកដែលធ្វើអំពើអាក្រក់ក្នុងរឿងនោះ ដូចជាអ្នកដែលបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយការដើរសុំទានគេ និងស្ត្រីដែលបំពេញបុណ្យហជ្ជដោយគ្មានមហា្រុាំ។ បុណ្យហជ្ជរបស់ពួកគេត្រូវបានទទួលស្គាល់ ពីព្រោះលក្ខណៈសម្បត្តិ ឬសិទ្ធិអំណាចក្នុងការបំពេញគឺមានភាពពេញលេញ ហើយអំពើបាប ទោះបីជាវាបានកើតឡើងក៏ដោយ ក៏វាគ្រាន់តែជាការកើតឡើងនៅលើផ្លូវ (នៃការធ្វើដំណើរ) ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនកើតឡើងទៅលើគោលដៅស្នូលផ្ទាល់នោះឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة حج غير المستطيع والمرأة بغير محرم
បញ្ហា៖ អ្នកដែលបានបំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃ ប៉ុន្តែមិនទាន់បានបំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជសម្រាប់ខ្លួនឯង ឬមិនទាន់បានបំពេញតាមការបន់ស្រន់ (ន៉ាដឺរ) និងការធ្វើស្ម័គ្រចិត្ត (ន៉ាហ្វិល) របស់ខ្លួន។ បញ្ហា៖ អ្នកណាដែលបានបំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃ ហើយមិនទាន់បានបំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជសម្រាប់ខ្លួនឯង ឬសម្រាប់ការបន់ស្រន់ និងការធ្វើស្ម័គ្រចិត្តរបស់ខ្លួន មុនពេលហាជ្ជអ៊ីស្លាម (ហាជ្ជកាតព្វកិច្ច) នោះ គឺវាត្រូវគិតជាការបំពេញកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ខ្លួនឯង មិនមែនជំនួសអ្នកដទៃឡើយ។ នៅក្នុងការពិភាក្សានេះមានពីរផ្នែក៖ ផ្នែកទីមួយ៖ អ្នកដែលមានកាតព្វកិច្ចត្រូវបំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជ មិនថាកាតព្វកិច្ចនោះជាហាជ្ជអ៊ីស្លាម ការបន់ស្រន់ ឬការសងវិញនោះទេ គឺមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យគាត់បំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃឡើយ រហូតទាល់តែគាត់ได้បំពេញសម្រាប់ខ្លួនឯងជាមុនសិន យա៉ងជាក់ស្តែងតាមម៉ាស្ហាក់ (និកាយ) ដែលមានការល្បីល្បាញពីលោក និងពី(បណ្តា)សហការីរបស់លោក។ លោកបានกล่าวនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់សាលីហ៍ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបំពេញហាជ្ជជំនួសអ្នកណាឡើយ រហូតទាល់តែគាត់បានបំពេញសម្រាប់ខ្លួនឯងជាមុនសិន។ ហើយរឿងនេះត្រូវបានបំភ្លឺដោយព្យាការី ﷺ ដោយទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរធ្វើហាជ្ជឲ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើឱ្យស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា (Shubrumah)»។ ហើយហាឌីសរបស់អ៊ីប្នុ អាប់បាស់ (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) នៅពេលដែល «ស្ត្រីម្នាក់បានទូលសួរថា៖ បពិត្ររ៉សូលបស់អល់ឡោះ ពិតប្រាកដណាស់ឪពុករបស់ខ្ញុំចាស់ជរាណាស់ គាត់មិនអាចអង្គង់លើសត្វជិះបានស្រួលឡើយ តើខ្ញុំអាចបំពេញហាជ្ជជំនួសគាត់បានទេ? ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ បាន ចូរធ្វើហាជ្ជជំនួសឪពុករបស់អ្នកចុះ» នោះគឺជាទម្រង់ទូទៅមួយ ដែលមិនបានបញ្ជាក់ថាតើនាងធ្លាប់បានធ្វើហាជ្ជរួចហើយ ឬមិនទាន់បានធ្វើនោះទេ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ឥស្មាអែល ប៊ីន សាអ៊ីដ (Ismail អ៊ីប៊ីន Said) ថា៖ អ្នកដែលមិនទាន់ធ្លាប់ធ្វើហាជ្ជ (សរូរ៉ោះ) ប្រសិនបើគាត់ធ្វើហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃ គឺវាមិនត្រូវទទួលស្គាល់ឡើយប្រសិនបើគាត់ធ្វើវា ព្រោះថា «ព្យាការី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អ្នកដែលបានបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាត់ជំនួសអ្នកដទៃ ខណៈដែលគាត់ជាអ្នកមិនទាន់ធ្លាប់ធ្វើហាជ្ជផ្ទាល់ខ្លួនថា៖ ចូរធ្វើវាឱ្យខ្លួនឯងចុះ»។ ហើយមានការរាយការណ៍ផ្សេងទៀតពីលោកថា៖ វាត្រូវបានអនុញ្ញាត។ លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ម៉ាហាន់ (Muhammad អ៊ីប៊ីន Mahan) អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុល ហើយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដើម្បីធ្វើហាជ្ជ តើគាត់អាចធ្វើហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃមុននឹងសងបំណុលរបស់គាត់បានដែរឬទេ? លោកបានតបថា៖ បាន។ ហើយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយនៃពួកយើងបានចាត់ទុកការរាយការណ៍នេះថាជាការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃជាដាច់ខាត មុនពេលធ្វើឱ្យខ្លួនឯង ហើយរឿងនេះអាចកើតមានទៅរួច ប៉ុន្តែការរាយការណ៍នោះគឺមានចែងច្បាស់សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាពប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុផលនៃរឿងនេះគឺ៖ ព្យាការី ﷺ បានអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីមកពីកូស្អូម (Khat'amiyyah) ធ្វើហាជ្ជជំនួសឪពុករបស់នាង ដោយទ្រង់ពុំបានសួរនាំលម្អិតថាតើនាងបានធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងហើយឬยัง ឬមិនទាន់បានធ្វើនោះទេ។ ដូចគ្នាផងដែរ ចំពោះស្ត្រីមកពីកុហែន (Juhaniyyah) ដែលទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យនាងធ្វើហាជ្ជជំនួសម្ដាយរបស់នាងចំពោះការបន់ស្រន់របស់គាត់ និងស្ត្រីម្នាក់ទៀត ព្រមទាំងអព្យុ រ៉ោហ្ស៊ីន (Abu Razin) និងអ្នកដទៃទៀត ដោយទ្រង់ពុំបានសួរនាំលម្អិតទៅកាន់បុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេឡើយ ហើយក៏ពុំបានបញ្ជាឱ្យពួកគេចាប់ផ្តើមធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនដែរ។ ចំណែកស្ត្រីមកពីកូស្អូម ទោះបីជាមានភាពជាក់ស្តែងថាទ្រង់ជ្រាបថានាងបានធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងហើយក៏ដោយ ព្រោះថានាងបានសួរទ្រង់នៅព្រឹកថ្ងៃឆេវរ៉ោះ (Nahr) នៅពេលដែលទ្រង់ចេញពីមូស្ដាលិហ្វាហ៍ (Muzdalifah) ទៅកាន់មីណារ (Mina) ខណៈដែលនាងក៏កំពុងធ្វើដំណើរចេញជាមួយទ្រង់ដែរ ហើយនេះគឺជាស្ថានភាពរបស់អ្នកដែលបានធ្វើហាជ្ជក្នុងឆ្នាំនោះ ប៉ុន្តែអ្នកដទៃពីនាងវិញ គឺនៅក្នុងសំណួររបស់ពួកគេគ្មានការបង្ហាញថាពួកគេធ្លាប់បានធ្វើហាជ្ជឡើយ ហើយក៏ព្រោះតែទ្រង់បានប្រៀបធៀបវាទៅនឹងការសងបំណុល ហើយបុរសម្នាក់គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យសងបំណុលជំនួសអ្នកដទៃមុនពេលសងបំណុលរបស់ខ្លួន។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រោះថាវាជាសកម្មភាពដែលមានការជំនួសគ្នាបាន ដូច្នេះទើបវាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើជំនួសអ្នកដទៃមុនពេលបំពេញវាសម្រាប់ខ្លួនឯង ដូចជាការសងបំណុល ការបង់ហ្សាកាត់ និងការបង់សំណងកំហុស (កាហ្វារ៉ាត) ជាដើម។ ទោះបីជាការពិភាក្សានេះត្រូវបានកំណត់ទៅលើអ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាពធ្វើហាជ្ជក៏ដោយ ក៏វាជាការយល់ឃើញដែលត្រឹមត្រូវនិងច្បាស់លាស់ជាង ព្រោះថាបុរសម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យចាប់ផ្តើមធ្វើហាជ្ជសម្រាប់ខ្លួនឯង លុះត្រាតែវាជាកាតព្វកិច្ចចំពោះគាត់ ហើយចំពោះអ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាពគឺមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចឡើយ ដូច្នេះទើបវាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើហាជ្ជជំនួសអ្នកដទៃ។ ហើយមិនត្រូវនិយាយថា៖ នៅពេលដែលគាត់មានវត្តមាន (នៅទីនោះ) វាក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាក់ស្ដែងសម្រាប់គាត់នោះទេ ព្រោះថាវាគ្រាន់តែជាកាតព្វកិច្ចជាក់ស្តែង ប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានកាន់សីលបួសហាជ្ជ (អ៊ីហ្រ្វាម) ជំនួសអ្នកដទៃ។ ដូច្នេះនៅពេលដែលគាត់មានវត្តមាន ខណៈដែលការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមរបស់គាត់ត្រូវបានធ្វើឡើងជំនួសអ្នកដទៃរួចហើយ គឺគាត់ស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពដូចជាអ្នកដែលមិនមានវត្តមានទាក់ទងនឹងសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឯងដែរ។ ចំណែកហេតុផលនៃមតិល្បីល្បាញគឺ៖ អ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយសាអ៊ីដ ប៊ីន ជុបៃរ (Sa'id អ៊ីប៊ីន Jubair) មកពីអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ ថា៖ «ការពិតព្យាការី ﷺ បានឮបុរសម្នាក់និយាយថា៖ បពិត្រអល់ឡោះ ទូលបង្គំមកទីនេះដើម្បីបំពេញជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ តើស្ហ៊ុបប៊ូម៉ាជាใคร? គាត់តបថា៖ ជាបងប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ឬជាញាតិសន្តានរបស់ខ្ញុំ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ តើអ្នកបានធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងហើយឬยัง? គាត់តបថា៖ មិនទាន់ទេ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ ចូរធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើហាជ្ជជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា»។ វាត្រូវបានកត់ត្រាដោយអាប៊ូ ដាវូដ និងអ៊ីប្នុ ម៉ាចាហ៍។ ហើយទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូច្នេះ ចូរធ្វើរឿងនេះឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើហាជ្ជជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា» វាត្រូវបានកត់ត្រាដោយដារ៉ាឃុតនី (Daraqutni) តាមរយៈមធ្យោបាយជាច្រើនពីអត្វារ (Ata) ពីអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ និងពីលោកស្រីអាអ៊ីសាហ៍ (Aisyah) ផងដែរ។ ប្រសិនបើមានគេនិយាយថា៖ ហាឌីសនេះគឺជាហាឌីសម៉ូវកូហ្វ (Mawquf - ឈប់ត្រឹមសហគមន៍សហការី) ទៅលើអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ ដោយអាស៊ើម (Athram) បានរាយការណ៍ពីអាំម៉ាដ (Ahmad) ថាការតភ្ជាប់វាទៅដល់ព្យាការី (Marfu') គឺខុសឆ្គង ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយមនុស្សជាច្រើនក្នុងទម្រង់ជាម៉ូវកូហ្វលើអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ ហើយវាគឺជាហាឌីសល្បីល្បាញពីហាឌីសរបស់កាតាទ៉ាហ៍ (Qatadah) ពីអ៊ូធវ៉ោះ (Urwah) ពីសាអ៊ីដ ប៊ីន ជុបៃរ ហើយយ៉ាយ៉ា (Yahya) បាននិយាយថា៖ អាសរ៉ោះ (Azrah) គឺគ្មានតម្លៃអ្វីទេ។ ពួកយើងសូមតបថា៖ វាត្រូវបានបង្ហាញរួចមកហើយថាអាំម៉ាដបានសម្រេចថាវាជាហាឌីសមុសនីដ (Musnad) ហើយថាវាជាព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ ដូច្នេះមានន័យថាគាត់បានដឹងពីភាពគួរឱ្យទុកចិត្តរបស់អ្នកដែលបានតភ្ជាប់វាឡើង ហើយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានបញ្ជាក់ពីការតភ្ជាប់វាឡើងវិញ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើវាជាហាឌីសម៉ូវកូហ្វ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ដែរ។ ចំណែកហេតុផលនៃការបញ្ជាក់គឺ៖ ការដែលព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាឱ្យគាត់ធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើហាជ្ជជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា។ ហើយនៅមានបណ្តាពាក្យពេចន៍ផ្សេងទៀតដែលនឹងមកដល់បន្ទាប់ ដែលបង្ហាញថាការធ្វើហាជ្ជជំនួសនោះគឺមិនទាន់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យស្ហ៊ុបប៊ូម៉ាឡើយ ហើយទ្រង់ពុំបានបែងចែកលម្អិតថាតើអ្នកធ្វើហាជ្ជមានលទ្ធភាពមានស្បៀង និងសត្វជិះ ឬគ្មានលទ្ធភាពនោះទេ។ ការខកខានមិនបានសួរនាំលម្អិត និងកំណត់អត្តសញ្ញាណនៅក្នុងដំណើររឿងទាំងនោះ គឺបង្ហាញពីភាពទូទៅ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃឆ្នាំដែលមានលទ្ធភាព ដូច្នេះនៅពេលដែលគាត់មានលទ្ធភាពធ្វើវាសម្រាប់ខ្លួនឯង គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើវាជំនួសអ្នកដទៃឡើយ ព្រោះថាការធ្វើសម្រាប់ខ្លួនឯងគឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វាត) ចំណែកការធ្វើជំនួសអ្នកដទៃគឺជាការធ្វើស្ម័គ្រចិត្ត (ន៉ាហ្វិល) ដូចជាបុរសដែលមានបំណុលដែលត្រូវគេតាមទារ ហើយគាត់មានប្រាក់ស្មើនឹងចំនួនបំណុលនោះ គឺគាត់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយកប្រាក់នោះទៅចាយវាយក្រៅពីសងបំណុលរបស់ខ្លួនឡើយ ដូចគ្នាផងដែរ រាល់អ្វីដែលត្រូវចំណាយទៅលើកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន គឺគាត់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយកវាទៅធ្វើជំនួសអ្នកដទៃឡើយ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលដែលគាត់មានវត្តមាននៅទីសក្ការៈ វាក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហាជ្ជសម្រាប់គាត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដូច្នេះគាត់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវាជំនួសអ្នកដទៃឡើយ ដូចជាករណីដែលគាត់មានវត្តមាននៅក្នុងជួរប្រយុទ្ធ ហើយគាត់ចង់ធ្វើសង្គ្រាមជំនួសអ្នកដទៃអញ្ចឹងដែរ។ ដូច្នេះផ្អែកលើចំណុចនេះ ប្រសិនបើគាត់ប្រឆាំងហើយបានកាន់អ៊ីហ្រ្វាមជំនួសអ្នកដទៃ គឺមានការរាយការណ៍ពីរយ៉ាងដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញបក្សពួកយើងជាច្រើន។ ទីមួយ៖ ការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមរបស់គាត់គឺត្រូវគិតជាការសម្រាប់ខ្លួនឯង ហើយគាត់ត្រូវតែតាំងចិត្តថាការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមនោះគឺសម្រាប់ខ្លួនឯង ប្រសិនបើគាត់មិនបានតាំងចិត្តបែបនោះទេ រហូតទالតែគាត់បំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជរួចរាល់ នោះវាត្រូវបានគិតជាការបំពេញសម្រាប់ខ្លួនឯង និងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ហាជ្ជអ៊ីស្លាមចំពោះគាត់ ហើយវាមิได้គិតជាការបំពេញជំនួសអ្នកដែលត្រូវបានបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាត់ជំនួសនោះឡើយ។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់អាល់ខេរ៉ាគី (អាល់-Khiraqi) និងអ្នកប្រាជ្ញបក្សពួកយើងភាគច្រើន។ ទីពីរ៖ ការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមនោះត្រូវទុកជាមោឃៈ ដូច្នេះវាពុំគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្លួនឯង និងមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកដទៃឡើយ។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់អាប៊ូ បាក់រ (អាប៊ូ ប៉ាកកើ) ហើយត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអ៊ីប្នុ អាប់ប៊ី មុស្សា (Ibn Abi Musa)។ ហើយអាប៊ូ ហ្វុហ្ស អាល់អុកបារី (Abu Hafs អាល់-Ukbari) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមគឺត្រូវគិតជាការសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវគេធ្វើហាជ្ជជំនួសនោះ បន្ទាប់មកអ្នកធ្វើហាជ្ជត្រូវប្តូរចេតនាមកជាសម្រាប់ខ្លួនឯងវិញ។ ហេតុផលនៃមតិទាំងពីរនេះគឺ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «ចូរធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើហាជ្ជជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា» និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ចូរធ្វើរឿងនេះឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំធ្វើហាជ្ជជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា»។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតរបស់ដារ៉ាឃុតនី ដែលមានកម្រិតល្អ (ហាសាន់) គឺ៖ «ចូរតាល់ប៊ីយ៉ាត់ឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចចាំតាល់ប៊ីយ៉ាត់ជំនួសស្ហ៊ុបប៊ូម៉ា»។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតរបស់លោកគឺ៖ «ប្រសិនបើអ្នកបានធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងហើយ ចូរតាល់ប៊ីយ៉ាត់ជំនួសគាត់ចុះ បើមិនដូច្នោះទេ ចូរធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន»។ ព្រោះថាការណ៍នេះគឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាគាត់ចាំបាច់ត្រូវតាល់ប៊ីយ៉ាត់ និងធ្វើហាជ្ជឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសិន។ បន្ទាប់មក អាប៊ូ បាក់រ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមរបស់គាត់ជំនួសអ្នកដទៃគឺត្រូវទុកជាមោឃៈ ហើយចំពោះខ្លួនឯងវិញគឺគាត់មិនបានប្រកាសកំណត់វាឡើយ ខណៈដែលមនុស្សម្នាក់ៗទទួលបានតែអ្វីដែលខ្លួនបានតាំងចិត្តប៉ុណ្ណោះ ហើយការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមគឺមិនអាចកើតមានឡើងលើកលែងតែសម្រាប់ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរប៉ុណ្ណោះ ហេតុនេះវាទើបក្លាយជាមោឃៈ។ ហើយអាប៊ូ ហ្វុហ្ស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បញ្ជារបស់ទ្រង់ឱ្យគាត់ធ្វើរឿងនេះសម្រាប់ខ្លួនឯង គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការកាន់អ៊ីហ្រ្វាម នោះគឺដោយសារតែការកាន់អ៊ីហ្រ្វាមនៅក្នុងខ្លួនវាផ្ទាល់គឺត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែមានលក្ខណៈសម្បត្តិខុសឆ្គង (ត្រូវហាមឃាត់) ដូច្នេះទើបតម្រូវឱ្យគាត់ត្រូវកែសម្រួលវាចេញ ដូចជាករណីដែលគាត់កាន់អ៊ីហ្រ្វាមដោយស្លៀកសំលៀកបំពាក់ និងពាក់ក្រមាយលើក្បាលអញ្ចឹងដែរ។ ប្រសិនបើគាត់មិនបានធ្វើវាឱ្យទៅជាសម្រាប់ខ្លួនឯងទាល់តែសោះ នោះ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة من حج عن غيره ولم يحج عن نفسه أو عن نذره ونفله
ជំពូកស្តីពីពេលកំណត់នៃសឡាត
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب المواقيت
[ជំពូកទី១៖ កាលកំណត់ និងទីតាំងសម្រាប់ចូលបួស (មីកាត)] [បញ្ហា៖ មីកាតរបស់ប្រជាជនតាមតំបន់ផ្សេងៗ] មីកាត គឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ដោយពេលវេលា និងទីកន្លែងសម្រាប់ការធ្វើតប័្ដសេវា (ការគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះ)។ ចំណែកឯការកំណត់ (ត្វោកទីត) គឺ៖ ការកំណត់ព្រំដែន ហេតុដូច្នេះហើយបានជាក្នុងជំពូកនេះ យើងនឹងលើកយកមកនិយាយអំពីអ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ដោយអគ្គបណ្ឌិត (ស្ថាបនិកនៃច្បាប់) សម្រាប់ជាទីកន្លែង និងពេលវេលាក្នុងការកាន់បួស (ឥុរ៉ាម)។ បញ្ហា៖ មីកាតរបស់ប្រជាជនទីក្រុងម៉ឺឌីណាវ គឺ (ហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា) ជនជាតិស៉ីរី អេហ្ស៊ីប និងម៉ារ៉ុក គឺ (ស៊ុលហ្វា) ប្រជាជនយេម៉ែន គឺ (យ៉ាឡាំល៉ាំ) សម្រាប់ប្រជាជននេដ គឺ (ខន) និងសម្រាប់ប្រជាជនភាគខាងកើត គឺ (ហ្សាតអ៊ីរ៉ាក)។ មីកាតទាំងប្រាំនេះ ត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីសំណាក់ព្យាការី ﷺ តាមទស្សនៈរបស់ពួកយើងភាគច្រើន ហើយវាជាការបញ្ជាក់ដែលបានរាយការណ៍ពីអាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ដែលបានមានប្រសាសន៍ក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាល់ម៉ារ៉ូឌីថា៖ តាមពិត «ព្យាការី ﷺ បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាក្នុងតំបន់ហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា សម្រាប់ប្រជាជនស៉ីរី និងអេហ្ស៊ីបក្នុងតំបន់ស៊ុលហ្វា សម្រាប់ប្រជាជនតាយ៉ែហ្វ និងនេដក្នុងតំបន់ខន សម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែនក្នុងតំបន់យ៉ាឡាំល៉ាំ និងសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់ក្នុងតំបន់ហ្សាតអ៊ីរ៉ាក»។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាប់ឌុលឡោះ អំពីច៉ាខៀរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ រ៉ូឌីយ៉ัลឡោះហ៊ូអ័នហ្មា អំពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាគឺចេញពីហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់គឺចេញពីហ្សាតអ៊ីរ៉ាក ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនស៉ីរីគឺចេញពីស៊ុលហ្វា ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជននេដគឺចេញពីខន និងទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនយេម៉ែនគឺចេញពីយ៉ាឡាំល៉ាំ»។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាប់ប៊ូ ដាវូដ ថា៖ «ទ្រង់បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់ចេញពីហ្សាតអ៊ីរ៉ាក» ហើយនោះគឺដោយសារតែព្យាការី ﷺ - អល់ឡោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុត - បានកំណត់មីកាតជាបីដំណាក់កាល ដោយដំបូងទ្រង់បានកំណត់មីកាតចំនួនបី បន្ទាប់មកនៅពេលដែលតំបន់យេម៉ែនត្រូវបានយកឈ្នះ ទ្រង់ក៏បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ទីនោះ រួចមកទើបទ្រង់កំណត់សម្រាប់អ៊ីរ៉ាក់។ ដំណាក់កាលទីមួយគឺ អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អុម៉ា ថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រជាជនម៉ឺឌីណាត្រូវចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមចេញពីហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា ប្រជាជនស៉ីរីចេញពីស៊ុលហ្វា និងប្រជាជននេដចេញពីខន»។ លោក អុប៊ីន អុម៉ា បាននិយាយថា៖ ហើយទ្រង់បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនបានឮផ្ទាល់ថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនស៉ីរីគឺម៉ាហ៊្យាយ៉ា ដែលវាគឺស៊ុលហ្វា» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញ លើកលែងតែទិរមីស៉ី ប៉ុន្តែនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាហ្មាដ លោក អុប៊ីន អុម៉ា បាននិយាយថា៖ ហើយមនុស្សជាតិបានប្រៀបធៀបហ្សាតអ៊ីរ៉ាកទៅនឹងខន។ ចំណែកឯដំណាក់កាលទីពីរគឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអុប៊ីន អាប់បាស់ ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាគឺហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា សម្រាប់ប្រជាជនស៉ីរីគឺស៊ុលហ្វា សម្រាប់ប្រជាជននេដគឺខនអាល់ម៉ាណាហ្សិល និងសម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែនគឺយ៉ាឡាំល៉ាំ ដូច្នេះពួកវាគឺសម្រាប់ពួកគេ និងសម្រាប់អ្នកដែលឆ្លងកាត់ទីនោះដែលមិនមែនជាជនជាតិរបស់វា»។ និងក្នុងសំដីមួយទៀតថា៖ «ពីអ្នកដទៃសម្រាប់អ្នកដែលចង់ធ្វើបុណ្យហាជ្ជ និងអ៊ុវរ៉ោះ ដូច្នេះអ្នកដែលនៅខាងក្រោមមីកាតទាំងនោះ គឺការចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ពួកគេគឺចាប់ពីទីកន្លែងរបស់ពួកគេ ហើយដូចគ្នានេះដែរ រហូតដល់ប្រជាជនម៉ាក្កោះគឺចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមចេញពីទីនោះ» និងក្នុងសំដីមួយទៀតថា៖ «អ្នកដែលនៅខាងក្រោមមីកាតទាំងនោះគឺចាប់ផ្តើមពីកន្លែងដែលពួកគេបានបង្កើតឡើង រហូតដល់ប្រជាជនម៉ាក្កោះគឺចាប់ពីទីក្រុងម៉ាក្កោះផ្ទាល់» វាត្រូវបានយល់ស្របគ្នា។ និងដំណាក់កាលទីបីគឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាប់ប៊ូសហ្ស៊ូបៃរ ថា «លោកបានឮច៉ាខៀរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ត្រូវបានសួរអំពីទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាម ពេលនោះលោកបានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំបានឮ - ខ្ញុំគិតថា លោកបានលើកវាឡើងទៅកាន់ព្យាការី ﷺ - រួចលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាគឺចេញពីហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា និងផ្លូវមួយទៀតគឺស៊ុលហ្វា ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់គឺហ្សាតអ៊ីរ៉ាក ទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជននេដគឺចេញពីខន និងទីកន្លែងចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមរបស់ប្រជាជនយេម៉ែនគឺចេញពីយ៉ាឡាំល៉ាំ» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយមុសីលីម។ ហើយវាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអុប៊ីន ម៉ាចាហ្វ ដោយគ្មានការសង្ស័យ ពីកំណត់ត្រារបស់អុព្រាហ៉ីម ប៊ីន យ៉ាស៊ីដ អាល់ខូវ្ស៊ី ហើយវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភស្តុតាងដោយអាហ្មាដក្នុងទម្រង់ម៉ាហ៊្វូអុយ (ដែលភ្ជាប់ទៅព្យាការី) ហើយវាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាប់ប៊ូ អាប់ឌុលរ៉ាហ៍ម៉ាន អាល់មុក្រ៊ី ពីអុប៊ីន ល៉ាហ្វីអា ពីអាប់ប៊ូសហ្ស៊ូបៃរ ក្នុងទម្រង់ម៉ាហ៊្វូអុយដោយគ្មានការសង្ស័យឡើយ។ និងពីច៉ាខៀរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ និងអាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ៉ុម ជាមួយឃ្លាដែលជារបស់គាត់ផ្ទាល់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាគឺហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា សម្រាប់ប្រជាជនស៉ីរីគឺស៊ុលហ្វា សម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែន និងប្រជាជនទីហាម៉ាស់គឺយ៉ាឡាំល៉ាំ សម្រាប់ប្រជាជនតាយ៉ែហ្វ ដែលវាគឺជាតំបន់នេដគឺខន និងសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់គឺហ្សាតអ៊ីរ៉ាក»។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាហ្មាដ និងក្នុងខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍របស់វាមានហាច្ចាច ប៊ីន អារត្វាអា។ ហើយអាល់មុអាហ្វី ប៊ីន អុមរ៉ាន បានរាយការណ៍ពីអាប់ឡាហ្វ ប៊ីន ហ្មីដ ពីអាល់កាសិម ពីអាអ៊ីស្ហោះ ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់នូវហ្សាតអ៊ីរ៉ាក» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាប់ប៊ូ ដាវូដ អាល់ណាស៉ៃ និងដារ៉ាគុតនី និងអ្នកដទៃទៀត ហើយនេះគឺជាខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ដ៏ល្អមួយ ហើយអាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាហ្មាដ និងអ្នកដទៃទៀតបានរាយការណ៍វាอย่างពេញលេញអំពីមីកាតទាំងប្រាំ ដោយលោកស្រីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនម៉ឺឌីណាគឺហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាយ៉ា សម្រាប់ប្រជាជនស៉ីរី និងអេហ្ស៊ីបគឺស៊ុលហ្វា សម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែនគឺយ៉ាឡាំល៉ាំ សម្រាប់ប្រជាជននេដគឺខន និងសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់គឺហ្សាតអ៊ីរ៉ាក»។ ហើយអាប់ប៊ូ អាស៉ីម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មុហាំម៉ាត់ ប៊ីន រ៉ាស៉ីដ បានរាយការណ៍ប្រាប់ពួកយើងពីម៉ាក់ហ៊ុល «ថាព្យាការី ﷺ បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់នូវហ្សាតអ៊ីរ៉ាក» និងពីអាត្វាអា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនភាគខាងកើតនូវហ្សាតអ៊ីរ៉ាក» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយសាហ្ស៊ីដ ដូច្នេះរឿងនេះត្រូវបានរាយការណ៍ក្នុងទម្រង់មួនសាល (ដែលផ្តាច់ដំណាក់កាល) ពីខាងភាគប្រជាជនម៉ឺឌីណា ម៉ាក្កោះ និងស៉ីរី ហើយរឿងបែបនេះគឺអាចចាត់ទុកជាភស្តុតាងបាន។ និងពីហ៉ីសាម ប៊ីន អុរ្វោះ ពីឪពុករបស់លោក បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនភាគខាងកើតនូវហ្សាតអ៊ីរ៉ាក» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាហ្មាដ ពីវ៉ាគីអុវ ពីគាត់។ និងពីអាហ្សិស ប៊ីន អាំរ៉ុម អាស់សេមី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានមករកព្យាការី ﷺ ខណៈដែលទ្រង់គង់នៅមីនា ឬអារ៉ាហ្វាត ហើយមានមនុស្សម្នារុំព័ទ្ធជុំវិញទ្រង់ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពេលនោះជនបទបានមកដល់ លុះពេលពួកគេឃើញព្រះភ័ក្ត្ររបស់ទ្រង់ ពួកគេក៏ពោលថា៖ នេះគឺជាព្រះភ័ក្ត្រដ៏មានភ័ព្វសំណាង លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយទ្រង់បានកំណត់ហ្សាតអ៊ីរ៉ាកសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាប់ប៊ូ ដាវូដ និងដារ៉ាគុតនី និងឃ្លារបស់ទ្រង់គឺ «ទ្រង់បានកំណត់សម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែននូវយ៉ាឡាំល៉ាំ ដើម្បីឱ្យពួកគេចាប់ផ្តើមឥុរ៉ាមចេញពីទីនោះ និងហ្សាតអ៊ីរ៉ាកសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់»។ ហើយអាប់ប៊ូ អាល់ហ្វារ៉ាច ប៊ីន អាល់ជូវស៊ី និងអ្នកដទៃទៀតពីក្នុងចំណោមពួកយើង បានយល់ឃើញថា តាមពិតហ្សាតអ៊ីរ៉ាកគឺត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការកំណត់របស់អុម៉ា រ៉ូឌីយ៉ัลឡោះហ៊ូអ័នហ្មា តាមរយៈការវិនិច្ឆ័យ (អ៊ីជីទីហាត) បន្ទាប់មកក៏មានការឯកភាពគ្នា (អ៊ីចម៉ា) លើរឿងនោះ ដោយសារតែ «អាប់ប៊ីន អុម៉ា បានរាយការណ៍ថា៖ នៅពេលដែលទីក្រុងទាំងពីរនេះត្រូវបានយកឈ្នះ ពួកគេបានមករកអុម៉ា ប៊ីន អាល់ខាដហ្សាត ព្រមទាំងពោលថា៖ បពិត្រអមីរ៉ុលមុអុមិនីន តាមពិតរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់ព្រំដែនសម្រាប់ប្រជាជននេដគឺខន ហើយវាគឺជាការវៀងចេញពីផ្លូវរបស់យើង ហើយប្រសិនបើពួកយើងចង់ទៅខន វាគឺជាការលំបាកខ្លាំងណាស់សម្រាប់ពួកយើង លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូច្នេះសូមក្រឡេកមើលកន្លែងដែលស្របគ្នាពីផ្លូវរបស់ពួកយើង លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហេតុនេះលោកក៏បានកំណត់ហ្សាតអ៊ីរ៉ាកសម្រាប់ពួកគេ» វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអាល់ប៊ុខារី។ រឿងនេះបង្ហាញថា វាត្រូវបានកំណត់តាមរយៈការវិនិច្ឆ័យដ៏ត្រឹមត្រូវ ដោយសារតែអ្នកដែលគ្មានមីកាតនៅលើផ្លូវរបស់ខ្លួន គឺត្រូវចូលបួស (ឥុរ៉ាម) នៅពេលដែលពួកគេមកដល់ចំណុចដែលស្របគ្នាជាមួយមីកាតដែលនៅជិតបំផុតនៅលើផ្លូវរបស់ខ្លួន ហើយពួកគេគឺស្របគ្នាជាមួយខន នៅពេលដែលពួកគេមកដល់ហ្សាតអ៊ីរ៉ាក ហើយប្រសិនបើវាជាការបញ្ជាក់ពីគម្ពីរ (នសូស) ពួកគេនឹងមិនចាំបាច់ត្រូវការរឿងនេះទេ។ ហើយបណ្តាហាឌីសអំពីមីកាតមិនបានប្រឆាំងនឹងរឿងនេះទេ ដូច្នេះតើតាមរយៈរឿងនេះ តើវាត្រូវបានណែនាំឱ្យចូលបួសពីអាគីខ៍ដែរឬទេ?... ហើយចំណុចទីមួយគឺជារឿងដែលត្រូវត្រឹមត្រូវ ដោយសារតែអ្វីដែលពួកយើងបានលើកឡើងអំពីហាឌីសម៉ាហ៊្វូអុយដ៏ល្អ និងពិរោះ ដែលចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តតាមភាពច្រើនរបស់វា និងការមកដល់របស់វាទាំងក្នុងទម្រង់មុសន្នាដ (មានខ្សែសង្វាក់ភ្ជាប់) និងមួនសាល (ផ្តាច់ដំណាក់កាល) ពីមុំផ្សេងៗគ្នា។ ចំណែកឯហាឌីសរបស់អុម៉ា គឺការកំណត់ហ្សាតអ៊ីរ៉ាកគឺនៅពេលក្រោយក្នុងពិធីបុណ្យហាជ្ជอำលា ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយអាហ្សិស ប៊ីន អាំរ៉ុម ហើយមុនពេលនេះ ការកំណត់របស់ព្យាការី ﷺ សម្រាប់កន្លែងផ្សេងទៀតបានកើតឡើងមុនរួចទៅហើយ ដូច្នេះរឿងនេះត្រូវបានលាក់បាំងពីអុម៉ា រ៉ូឌីយ៉ัลឡោះហ៊ូអ័នហ្មា ដូចដែលបណ្តាស៊ុនណាត់ជាច្រើនត្រូវបានលាក់បាំងពីលោក ទោះបីជាចំណេះដឹងអំពីវាស្ថិតនៅជាមួយភ្នាក់ងាររបស់លោក អ្នកប្រមូលទានស្សាកាត់របស់លោក និងអ្នកដែលក្មេងជាងលោកក៏ដោយ ដូចជាសំណងដងខ្លួនសម្រាប់ម្រាមដៃ និងការឲ្យមរតកដល់ស្ត្រីពីសំណងដងខ្លួនរបស់ស្វាមីនាង ដូច្នេះលោកក៏បានធ្វើការវិនិច្ឆ័យ ហើយលោកគឺជាអ្នកដែលត្រូវបានបំផុសគំនិត និងទទួលបានជោគជ័យឆ្ពោះទៅរកភាពត្រូវ ដូច្នេះទស្សនៈរបស់លោកក៏ត្រូវគ្នាទៅនឹងស៊ុនណាត់របស់រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយនោះមិនមែនជាការបង្កើតថ្មីសម្រាប់លោក រ៉ូឌីយ៉ัลឡោះហ៊ូអ័នហ្មា នោះឡើយ ព្រោះលោកធ្លាប់បានយល់ស្របជាមួយម្ចាស់របស់លោកក្នុងទីតាំងជាច្រើនដែលត្រូវបានដឹងឮ ដូចជាកន្លែងឈររបស់អ៊ីប្រាហ៉ីម (ម៉ាកាមអ៊ីប្រាហ៉ីម) ការបិទមុខ (ហ្ស៊ីជាប) ឈ្លើយសឹក និងសីលធម៌ជាមួយភរិយារបស់ព្យាការី។ ហេតុដូច្នេះហើយ៖ វាមិនត្រូវបានណែនាំឱ្យចូលបួស (ឥុរ៉ាម) មុនវាឡើយ ដូចដែលវាមិនត្រូវបានណែនាំឱ្យចូលបួសមុនមីកាតផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយនសូសនោះដែរ លោកអាប់ឌុលឡោះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំយល់ឃើញថា គួរតែចូលបួស
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة مواقيت أهل الأمصار
បញ្ហា៖ កំណត់ពេល (មីកាត) សម្រាប់ម្ចាស់វាផ្ទាល់ និងសម្រាប់អ្នកដែលបានឆ្លងកាត់វា បញ្ហា៖ កំណត់ពេលទាំងនេះ គឺសម្រាប់ម្ចាស់វាផ្ទាល់ និងសម្រាប់អ្នករាល់គ្នាដែលបានឆ្លងកាត់វា។ សេចក្ដីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា៖ ជនណាម្នាក់ដែលបានឆ្លងកាត់កំណត់ពេលទាំងនេះ គឺតម្រូវឱ្យគេចាប់ផ្តើមង៉ុប (អ៊ុយរ៉ូម) ពីទីនោះ មិនថាគេជាជនម្ចាស់ទីកន្លែងនៃកំណត់ពេលនោះ ឬក៏មិនមែនជាម្ចាស់ទីកន្លែងនោះឡើយ ប៉ុន្តែគេបានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់វាជាមួយម្ចាស់ទីកន្លែងនោះ ហើយមិនថាជាពេលបន្ទាប់មកគេត្រូវឆ្លងកាត់កំណត់ពេលនៃតំបន់របស់គេផ្ទាល់ ឬមិនឆ្លងកាត់ក៏ដោយ។ ឧទាហរណ៍ដូចជាជនជាតិឆ៉ាម (ស៊ីរី) អ៊ីចឹង ព្រោះថាAnimations នៅសម័យកالនេះ ពួកគេតែងតែវាងចេញពីផ្លូវដើមរបស់ពួកគេ ដើម្បីឆ្លងកាត់ក្រុងម៉ាឌីណា ហេតុនេះពួកគេក៏បានឆ្លងកាត់ទីកន្លែង «ហ្សុលហ៊ុលីហ្វា» (Zul-Hulaifah) ដូច្នេះហើយ ពួកគេត្រូវតែចាប់ផ្តើមង៉ុប (អ៊ុយរ៉ូម) ពីទីនោះ។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើជនជាតិអ៊ីរ៉ាក់បានវាងទៅកាន់ក្រុងម៉ាឌីណា ឬក៏ជនជាតិម៉ាឌីណាម្នាក់បានចេញដំណើរតាមផ្លូវក្រៅពី «ហ្សុលហ៊ុលីហ្វា» ដែលវាជាផ្លូវផ្សេងទៀតនោះ។ ហើយជនណាម្នាក់ដែលបានឆ្លងកាត់កំណត់ពេលពីរ គឺតម្រូវឱ្យគេចាប់ផ្តើមង៉ុប (អ៊ុយរ៉ូម) ពីកន្លែងណាដែលនៅឆ្ងាយជាងគេពីទីក្រុងម៉ាក្កាស់។ លោក អ៉្មាដ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់ អ៊ីប៊ុល កាស៊ីម ថា៖ «ប្រសិនបើបុរសជាជនជាតិឆ៉ាមម្នាក់បានឆ្លងកាត់ក្រុងម៉ាឌីណា ហើយគេមានបំណងចង់បំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ញ នោះគេត្រូវតែបន្លឺសូត្រតាលប៊ីយ៉ាស់ពី «ហ្សុលហ៊ុលីហ្វា» ចុះ។ ហើយលោក អ៊ីប៊ុល អាបាស បានរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ ទាក់ទងនឹងកំណត់ពេល (មីកាត) ទាំងនោះថា៖ «វាជាកំណត់ពេលសម្រាប់ពួកគេផ្ទាល់ និងសម្រាប់អ្នកដែលបានមកដល់ទីនោះពីក្រៅពីជនជាម្ចាស់ទីកន្លែងទាំងនោះ»។ នោះក៏ព្រោះតែព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «វាជាកំណត់ពេលសម្រាប់ពួកគេផ្ទាល់» មានន័យថា៖ សម្រាប់ទីក្រុងទាំងនេះ និងប្រជាជនរបស់វា «និងសម្រាប់អ្នកដែលបានមកដល់ទីនោះពីក្រៅពីជនជាម្ចាស់ទីកន្លែងទាំងនោះ» មានន័យថា៖ សម្រាប់អ្នកដែលបានមកដល់កំណត់ពេលទាំងនោះពីក្រៅពីប្រជាជនក្នុងតំបន់នោះ មានន័យថា៖ ពីអ្នកដែលបានមកដល់កំណត់ពេលណាមួយក្រៅពីប្រជាជនក្នុងទីក្រុងរបស់ខ្លួន ព្រោះថាបុរសម្នាក់មិនបានមកដល់កំណត់ពេលទាំងអស់នោះឡើយ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់ដែលចេញពីទីក្រុងទាំងនេះដែរ។ ហេតុនេះ ទើបព្រះអង្គបានកំណត់ពេលនោះសម្រាប់អ្នករាល់គ្នាដែលបានឆ្លងកាត់វា ទាំងអ្នកដែលជាជនម្ចាស់ទិសដៅនោះ និងអ្នកដែលមិនមែនជាជនម្ចាស់ទិសដៅនោះ ដោយមិនបានបែងចែកបែងបាក់គ្នារវាងការដែលគេជាជនម្ចាស់ទិសដៅនៃកំណត់ពេលផ្សេងទៀតឡើយ។ ចំណែកឯព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គដែលថា៖ «សម្រាប់ពួកគេផ្ទាល់» មានន័យថា៖ សម្រាប់អ្នកដែលបានមកតាមផ្លូវរបស់ទីកន្លែងទាំងនោះ ហើយបានធ្វើដំណើរតាមវា។ លោក សាអ៊ីដ បានរាយការណ៍ថា លោក អ៊ីប៊ូន យ៉ាយ៉ា បាននិយាយថា៖ លោក ហ៊ីស្យាម ប៊ូន អ៊ុយរ៉ូវ៉ះ បានរៀបរាប់ពីលោក អ៊ុយរ៉ូវ៉ះ ថា៖ «ការពិតរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់ពេល (មីកាត) សម្រាប់ជនជាតិស្រុកកើត គឺទីកន្លែង «ហ្សាត អ៊ីរ៉ក់» (Zat Irq) និងសម្រាប់ជនជាតិណេដ គឺទីកន្លែង «ខ័រនុល ម៉ាណាហ្សិល» (Qarn អាល់-Manazil) និងសម្រាប់ជនជាតិយេម៉ែន គឺទីកន្លែង «យ៉ាឡាំឡាំ» (Yalamlam) និងសម្រាប់ជនជាតិម៉ាឌីណា និងអ្នកដែលបានឆ្លងកាត់ពួកគេ គឺទីកន្លែង «ហ្សុលហ៊ុលីហ្វា» ហើយសម្រាប់ជនជាតិឆ៉ាម និងម៉ាស្រ្តី (អេហ្ស៊ីប) និងអ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមមាត់សមុទ្រ គឺទីកន្លែង «ច៊ុហ្វាហ្វាស់» (Juhfah)»។ ហើយលោក សាអ៊ីដ បានរាយការណ៍ពីលោក សុព្យាន ដោយគាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក ហ៊ីស្យាម ប៊ូន អ៊ុយរ៉ូវ៉ះ និយាយប្រាប់ពីឪពុករបស់គាត់ថា៖ «ការពិតរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់ពេលសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមមាត់សមុទ្រពីជនជាតិឆ៉ាម គឺទីកន្លែង «ច៊ុហ្វាហ្វាស់» (Juhfah)»។ ដូចនេះ លោក អ៊ុយរ៉ូវ៉ះ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់គាត់ថា៖ «ការពិតព្យាការី ﷺ បានកំណត់ទីកន្លែង «ហ្សុលហ៊ុលីហ្វា» សម្រាប់ជនជាតិម៉ាឌីណា និងអ្នកដែលបានឆ្លងកាត់ពួកគេ» ហើយថាទីកន្លែង «ច៊ុហ្វាហ្វាស់» គឺទ្រង់កំណត់វាសម្រាប់ជនជាតិឆ៉ាម នៅពេលដែលគេធ្វើដំណើរតាមផ្លូវនោះ គឺផ្លូវមាត់សមុទ្រ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការពិតកំណត់ពេលទាំងនោះគឺហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញផ្ទះអល់ឡោះ (កាអ៊ីបាស់) ដូចជាការហ៊ុំព័ទ្ធនៃគ្រប់ជ្រុងទាំងសងខាងនៃតំបន់ហារ៉ាម (ដែនដីពិសិដ្ឋ) ដូច្នេះហើយ ជនណាម្នាក់ដែលបានឆ្លងកាត់ពីគ្រប់ជ្រុងនៃតំបន់ហារ៉ាម គឺតម្រូវឱ្យគេត្រូវគោរពដំកើងភាពពិសិដ្ឋរបស់វា ទោះបីជាជ្រុងខ្លះនៃវាមានភាពឆ្ងាយជាងជ្រុងខ្លះទៀតក៏ដោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការពិតភាពជិតនៃកំណត់ពេលទាំងនេះ និងភាពឆ្ងាយរបស់វា គឺដោយសារតែសេចក្ដីសុខស្រួលដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតដល់ប្រជាជននៃតំបន់ដែលនៅឆ្ងាយពីវា ហើយរឿងនោះគឺមានចំណែករួមគ្នាជាមួយពួកគេដោយអ្នករាល់គ្នាដែលបានចូលទៅក្នុងទីក្រុងរបស់ពួកគេ ព្រោះថាបុរសជាអ្នកធ្វើដំណើរនៅពេលដែលគេបានចូលទៅក្នុងទីក្រុងណាមួយ ហើយគេបានស្នាក់នៅទីនោះរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ ភាពលំបាកនៃការធ្វើដំណើររបស់គេនឹងត្រូវថយចុះ ហេតុនេះគេក៏បានជួបប្រទះនូវស្បៀងអាហារ ចំណីសត្វ ម្លប់ និងសេចក្ដីសុខសាន្ត ហើយគេបានបន្ធូរបន្ថយបេញ៉ារបស់គេ និងរឿងផ្សេងៗទៀតពីកត្តានៃភាពងាយស្រួល។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការពិតកំណត់ពេលទាំងនេះ គឺជាព្រំដែនកំណត់នៃពិធីសាសនា (នូស៊ុក) ដូច្នេះហើយ គ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិំរំលោភបំពានលើព្រំដែនរបស់អល់ឡោះឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة المواقيت لأهلها ولمن مر عليها
[បញ្ហា៖ មីកាតសម្រាប់អ្នកដែលស្ថិតនៅខាងក្នុងតំបន់មីកាត សម្រាប់ការបំពេញបុណ្យហជ្ជ] បញ្ហា៖ (អ្នកណាដែលមានលំនៅឋានស្ថិតនៅខាងក្នុងតំបន់មីកាត (ជិតទីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ជាងមីកាតដែលបានកំណត់) ពេលនោះមីកាតរបស់គេគឺចេញពីទីកន្លែងរបស់គេផ្ទាល់ រហូតដល់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ក៏បួងសួង (ឥហ្រ្វាម) ចេញពីទីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ដែរ សម្រាប់ការបំពេញបុណ្យហជ្ជរបស់ពួកគេ ហើយពួកគេបួងសួងសម្រាប់ការបំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ចេញពីតំបន់ហ៊ីល (ក្រៅព្រំប្រទល់ហារ៉ាម)។ នៅក្នុងការពិភាក្សានេះមានពីរផ្នែក៖ ផ្នែកទីមួយ៖ អំពីអ្នកដែលមិនមែនជាชาวក្រុងម៉ាក្កាហ៍ នៅពេលដែលលំនៅឋានរបស់គេនៅខាងក្នុងតំបន់មីកាតឆ្ពោះទៅរកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ពេលនោះគេត្រូវបួងសួងចេញពីលំនៅឋានរបស់គេ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ នៅក្នុងហាឌីសរបស់អ៊ីប្នុ អައްបាស (១)៖ «រីឯអ្នកដែលនៅខាងក្នុងតំបន់ទាំងនោះ គឺកន្លែងបួងសួងរបស់ពួកគេគឺចេញពីលំនៅឋានរបស់ពួកគេ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរ រហូតដល់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ក៏បួងសួងចេញពីទីនោះដែរ» មានន័យថា ជនទាំងនេះក៏ធ្វើដូចអ្វីដែលខ្ញុំបាននិយាយរួចហើយដែរ រហូតដល់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ក៏ដូចគ្នា។ លោក អស់ម៉ាត់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលមានលំនៅឋាននៅអាល់-ជុហ្វាហ៍ គឺត្រូវបួងសួងចេញពីទីនោះ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរ ចំពោះអ្នកណាដែលស្ថិតនៅខាងក្នុងតំបន់អាល់-ជុហ្វាហ៍ ឆ្ពោះទៅក្រុងម៉ាក្កាហ៍ គឺត្រូវបួងសួងចេញពីទីកន្លែងរបស់ខ្លួន រហូតដល់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ក៏បួងសួងចេញពីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ដែរ។ ប្រសិនបើគេស្ថិតនៅក្នុងភូមិមួយ៖ គឺគេមានសិទ្ធិធ្វើឥហ្រ្វាមពីភាគខាងដែលស្ថិតនៅជិតក្រុងម៉ាក្កាហ៍ និងភាគខាងដែលនៅឆ្ងាយពីវា ហើយការធ្វើឥហ្រ្វាមពីភាគឆ្ងាយគឺប្រសើរជាង។ លោក ក៉ាឌី និង អ៊ីប្នុ អុកសីល និងអ្នកដទៃទៀតបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយមានទស្សនៈមួយយល់ថា ការធ្វើឥហ្រ្វាមពីលំនៅឋានរបស់ខ្លួនគឺប្រសើរជាង ព្រោះការណែនាំឱ្យត្រឡប់ទៅភាគចុងភូមិវិញនោះ គឺគ្មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគេស្ថិតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំមួយដែលកាត់ផ្តាច់ទទឹងរបស់វា ពេលនោះមីកាតរបស់គេគឺនៅទល់មុខនឹងលំនៅឋានរបស់គេ ហើយប្រសិនបើគេស្ថិតនៅក្នុងជំរំមួយ... នៃជំរំទាំងឡាយរបស់ជនបទ គឺគេត្រូវធ្វើឥហ្រ្វាមពីជំរំរបស់ខ្លួន។ នេះគឺជាករណីសម្រាប់អ្នកដែលរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងទីកន្លែងដែលនៅខាងក្នុងតំបន់មីកាត ដូចជាชาวអុស្ស្វាន ជិដដាហ៍ និងត៉ាយីហ្វ ឬនៅទីនោះនៅក្បែរប្រភពទឹកណាមួយ រួចហើយគេក៏បម្រុងនឹងធ្វើបុណ្យហជ្ជចេញពីស្រុកកំណើតរបស់គេ ឬក៏មិនមែនជាអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ ប៉ុន្តែបានស្នាក់នៅកន្លែងណាមួយក្នុងចំណោមទីកន្លែងទាំងនេះដើម្បីបំពេញធុរៈរបស់គេ រួចហើយក៏នឹកចង់ធ្វើបុណ្យហជ្ជចេញពីទីនោះ... ឬក៏មិនមែនជាអ្នកស្នាក់នៅ ប៉ុន្តែបានមកជាអ្នកធ្វើដំណើរមកកាន់ទីនោះដើម្បីធុរៈ រួចហើយក៏នឹកចង់ធ្វើបុណ្យហជ្ជចេញពីទីនោះ។ រីឯករណីដែលអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមប្រជាជននៅទីនោះបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីកន្លែងដែលឆ្ងាយជាងមីកាត បន្ទាប់មកបានឆ្លងកាត់មីកាតដោយមានបំណងធ្វើបុណ្យហជ្ជ ឬទៅក្រុងម៉ាក្កាហ៍...។ និងប្រសិនបើគេបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីកន្លែងដែលឆ្ងាយជាងលំនៅឋានរបស់ខ្លួនដែលនៅខាងក្នុងតំបន់មីកាត ហើយក៏មានបំណងធ្វើដំណើរធ្វើបុណ្យហជ្ជពីទីនោះ ក្នុងលក្ខណៈដែលគេឆ្លងកាត់កន្លែងប្រជាជនរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាអ្នកធ្វើដំណើរដើម្បីធ្វើបុណ្យហជ្ជ។ [រីឯប្រសិនបើមានការកើតឡើងចំពោះគេនៅទីនោះថា នៅពេលដែលគេមកដល់ប្រជាជនរបស់ខ្លួន គេនឹងធ្វើដំណើរដើម្បីធ្វើបុណ្យហជ្ជ]...។ (ផ្នែកទីពីរ) អំពើរបស់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍៖ ហើយពួកគេត្រូវបានបែងចែកជាបីប្រភេទ៖ អ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងទីក្រុងនោះ មិនថាតែដើមកំណើតជាชาวម៉ាក្កាហ៍ឬយ៉ាងណាទេ, និងអ្នកស្នាក់នៅទីនោះ ប៉ុន្តែមិនមែនជាអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ ដូចជាអ្នកដែលបួងសួងស្នាក់នៅជិតកាអ៊ីបះ និងអ្នកផ្សេងទៀត, និងអ្នកធ្វើដំណើរ។ រីឯអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍៖ គឺពួកគេត្រូវធ្វើឥហ្រ្វាមបំពេញបុណ្យហជ្ជពីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ដូចមានក្នុងហាឌីសថា៖ «រហូតដល់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ក៏បួងសួងចេញពីទីនោះដែរ» ហើយអ្វីដែលត្រូវបានណែនាំគឺពួកគេត្រូវធ្វើឥហ្រ្វាម...។ លោក អស់ម៉ាត់ និង អាល់-ខិរ៉ុក៊ី បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ថា៖ ពួកគេបួងសួងចេញពីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ប្រសិនបើអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍បានធ្វើឥហ្រ្វាមនៅខាងក្រៅក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ក្នុងតំបន់ហារ៉ាមដែលនៅជិតតំបន់អរហ្វាត់ ដូចជា អាល់-អັບថុច, មីណាក និងមុសដាលីហ្វាហ៍ តើវាប្រើបានដែរឬទេ? មានទស្សនៈពីរដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយលោក ក៉ាឌី។ ដូច្នេះយោងតាមទស្សនៈដែលល្បីល្បាញ នៅពេលដែលគេធ្វើឥហ្រ្វាមពីតំបន់ហ៊ីល គឺវាអនុញ្ញាតតាមការរាយការណ៍មួយក្នុងចំណោមការរាយការណ៍ទាំងពីរ ហើយគ្មានទណ្ឌកម្មដាំ (បង់ពិន័យស្បែកគោ/ចៀម) លើរូបគេឡើយ មិនថាគេបានត្រឡប់ចូលតំបន់ហារ៉ាមវិញ ឬមិនបានត្រឡប់ទេ ហើយបន្តការកាន់ឥហ្រ្វាមរបស់ខ្លួនរហូតដល់អរហ្វាត់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីប្នុ មន់សួរ នៅពេលដែលគេបានរាយការណ៍ជូនលោកនូវទស្សនៈរបស់ សុហ្វ៊ៀន ថា៖ ហារ៉ាមគឺជាមីកាតរបស់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ដូច្នេះអ្នកណាដែលចេញពីតំបន់ហារ៉ាមហើយមិនបានបួងសួង ខ្ញុំបានបញ្ជាឱ្យគេត្រឡប់ក្រោយវិញ ហើយខ្ញុំយល់ថាមានទណ្ឌកម្មលើរូបគេ នៅពេលដែលវាជាដែនកំណត់របស់ពួកគេ ស្រដៀងនឹងអ្វីដែលខ្ញុំយល់ថាមានលើអ្នកដទៃ នៅពេលដែលពួកគេបានហួសមីកាត ពេលនោះលោក អស់ម៉ាត់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកគេមិនមានដែនកំណត់ច្បាស់លាស់ទេ លើកលែងតែថាវាជារឿងដែលខ្ញុំពេញចិត្តជាង ដែលពួកគេត្រូវធ្វើឥហ្រ្វាមពីតំបន់ហារ៉ាម នៅពេលដែលពួកគេចេញដំណើរទៅកាន់មីណាក។ ហើយត្រូវបានដកស្រង់សម្តីពីលោកដោយ អស់-អ័សរ៉ូម អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើបុណ្យតៈមាត់តុ៍ (អ៊ុមរ៉ាស់រួចបន្តធ្វើហជ្ជ) ស្រាប់តែបានចេញពីឥហ្រ្វាមនោះ បន្ទាប់មកបានស្នាក់នៅក្រុងម៉ាក្កាហ៍ លុះដល់ថ្ងៃតាក់វីយ៉ាហ៍ (ថ្ងៃទី៨ ហុជ្ជៈ) គេក៏បានចេញទៅកាន់តំបន់តាន់អីម រួចបានធ្វើឥហ្រ្វាមបុណ្យហជ្ជ បន្ទាប់មកក៏ចេញដំណើរទៅកាន់មីណាក និងអរហ្វាត ហើយមិនបានមករកផ្ទះកាអ៊ីបះ៖ គឺគ្មានទណ្ឌកម្មអ្វីលើរូបគេឡើយ លើកលែងតែថាបុរសនេះបានធ្វើឥហ្រ្វាមពីតំបន់ហ៊ីលដែលនៅឆ្ងាយបំផុតពីអរហ្វាត ហើយបានឆ្លងកាត់មីណាកតាមផ្លូវរបស់ខ្លួន ដែលវាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ហារ៉ាម ហើយមិនមានភាពខុសគ្នាណាមួយអំពីករណីបែបនេះពីលោកឡើយ។ ហើយពាក្យសម្តីរបស់លោកគឺ៖ ហើយអ្នកដែលធ្វើឥហ្រ្វាមពីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ គឺត្រូវធ្វើឥហ្រ្វាមពីក្រុងម៉ាក្កាហ៍ នៅពេលដែលគេចេញដំណើរទៅកាន់មីណាក ដូចអ្វីដែលរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើ។ ហើយប្រសិនបើមានអ្នកធ្វើបុណ្យតៈមាត់តុ៍ម្នាក់ដោយអវិជ្ជា បានបួងសួងធ្វើបុណ្យហជ្ជពីតំបន់តាន់អីម បន្ទាប់មកបានចេញដំណើរទៅកាន់មីណាក និងអរហ្វាត ហើយមិនបានមករកផ្ទះកាអ៊ីបះ ពេលនោះគ្មានទណ្ឌកម្មអ្វីលើរូបគេឡើយ ហើយនេះគឺជាជម្រើសរបស់លោក ក៉ាឌី, និងស្ដេច ប៉ូ អាប់ឌុលហ្វាអាហ្វ និង អាប់ដុល-ខុដដាប់ និងអ្នកដទៃទៀត ព្រោះគោលបំណងគឺដើម្បីឱ្យពួកគេរួមបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងការធ្វើឥហ្រ្វាមរវាងតំបន់ហ៊ីល និងហារ៉ាម ហើយនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីការឈរនៅអរហ្វាត់ (តាក់រីហ្វ) ព្រោះប្រសិនបើកាតព្វកិច្ចគឺការធ្វើឥហ្រ្វាមពីខ្លួនឯងក្រុងម៉ាក្កាហ៍ ដោយសារតែវាជាមីកាត នោះវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យចេញពីទីនោះដោយគ្មានការធ្វើឥហ្រ្វាមឡើយ [ហើយស៊ូណាន់ន់បានបង្ហាញពីភាពអនុញ្ញាតនៃការចេញពីទីនោះដោយគ្មានការធ្វើឥហ្រ្វាម] និងភាពអនុញ្ញាតនៃការធ្វើឥហ្រ្វាមពីតំបន់បាត់ហ្វាអូ។ ហើយដោយសារតែការធ្វើឥហ្រ្វាមជាដើមដំបូង គឺវាត្រូវបានកំណត់តម្រូវឱ្យមានដោយសារតែការចូលទៅក្នុងតំបន់ហារ៉ាម أما រីឯការចេញទៅកាន់តំបន់ហ៊ីលវិញ គឺមិនមានទាមទារឡើយ ដូច្នេះនៅពេលដែលអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ចេញទៅ គឺមិនតម្រូវឱ្យមានការធ្វើឥហ្រ្វាមសម្រាប់ការចេញរបស់ពួកគេទៅកាន់អរហ្វាតឡើយ ខុសពីពេលដែលពួកគេត្រឡប់មកវិញ។ ហើយដោយសារតែកាត់ផ្តាច់ចម្ងាយដោយការចេញទៅកាន់អរហ្វាត មិនមែនជាផ្នែកនៃបុណ្យហជ្ជដែលត្រូវបានទាមទារដោយខ្លួនវាផ្ទាល់នោះទេ។ ហេតុនេះហើយបានជាប្រសិនបើគេខកខានការស្នាក់នៅមីណាក នៅយប់ថ្ងៃអរហ្វាត គឺមិនតម្រូវឱ្យមានការបង់ពិន័យ (ដាំ) ឡើយ។ និងការរាយការណ៍ទីពីរ...។ (ផ្នែកមួយ) រីឯអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ នៅពេលដែលគេចង់បំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ ពេលនោះគេត្រូវចេញទៅកាន់តំបន់ហ៊ីល មិនថាតែប្រជាជនក្នុងស្រុក ឬអ្នកដទៃដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ហារ៉ាមនោះឡើយ។ លោក អស់ម៉ាត់ បានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ លោក ម៉ៃមុនី ថា៖ គ្មានបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់សម្រាប់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ឡើយ ហើយបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់គឺសម្រាប់អ្នកដទៃពីពួកគេ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿នោះគឺជាការសម្រាប់អ្នកដែលគ្រួសាររបស់ខ្លួនមិនស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណស្ថាប័នម៉ាស៊ីដអាល់-ហារ៉ាម﴾ [អាល់-បាការ៉ាស់៖ ១៩៦] លើកលែងតែលោក អ៊ីប្នុ អައްបាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អើអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍អើយ អ្នកណាដែលចង់បានបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ក្នុងចំណោមពួកអ្នក ចូរដាក់ចន្លោះរវាងខ្លួននិងវានូវផ្នែកខាងក្នុងនៃជ្រលងភ្នំមុហ្ស៊ិរ»។ ហើយនៅពេលដែលអ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍និងអ្នកដទៃចង់បំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ គឺគេត្រូវបួងសួងចេញពីតំបន់ហ៊ីល ហើយកន្លែងដែលជិតបំផុតគឺតំបន់តាន់អីម។ ហើយលោកក៏បានមានប្រសាសន៍ផងដែរថា៖ «គ្មានបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់សម្រាប់អ្នកក្រុងម៉ាក្កាហ៍ឡើយ ព្រោះពួកគេបំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ក្នុងរាល់ថ្ងៃដោយការធ្វើតាវ៉ាហ៊្វជុំវិញផ្ទះកាអ៊ីបះ ដូច្នេះអ្នកណាដែលចង់បំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ក្នុងចំណោមពួកគេ គឺត្រូវចេញទៅកាន់តំបន់តាន់អីម ហើយឆ្លងកាត់តំបន់ហារ៉ាម»។ ហើយនោះគឺយោងទៅតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយលោកស្រី អាអ៊ីសាហ៍ ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពេលដែលខ្ញុំបានចេញដំណើរជាមួយท่าน (មានន័យថាព្យាការី ﷺ) ក្នុងក្រុមចុងក្រោយ រហូតដល់ท่านបានបោះជំរំនៅអាល់-មុហ្សស់សាប់ ហើយពួកយើងក៏បានបោះជំរំជាមួយท่านដែរ រួចท่านក៏បានហៅ អាប់ដុល-រ៉ហ៍ម៉ាន ប៊ីន អាប់បី ប៊ីកើរ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរនាំប្អូនស្រីរបស់អ្នកចេញពីតំបន់ហារ៉ាម ដើម្បីឱ្យនាងបួងសួងបំពេញបុណ្យអ៊ុមរ៉ាស់ រួចហើយឱ្យនាងធ្វើតាវ៉ាហ៊្វជុំវិញផ្ទះកាអ៊ីបះ ព្រោះខ្ញុំកំពុងរង់ចាំអ្នកទាំងពីរនៅទីនេះ។ ពួកយើងក៏បានចេញទៅ ហើយខ្ញុំក៏បានបួងសួង រួចបានធ្វើតាវ៉ាហ៊្វជុំវិញផ្ទះកាអ៊ីបះ និងនៅចន្លោះភ្នំសាហ្វា និងម័រវ៉ាហ្វ រួចពួកយើងក៏បានមករកសោយភាពរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ ខណៈដែលท่านស្ថិតនៅក្នុងលំនៅឋានរបស់ท่านនៅកណ្តាលអធ្រាត្រ ហើយท่านក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើបានរួចរាល់ហើយឬនៅ? ខ្ញុំបានតបថា៖ បាទ/ចាស! រួចท่านក៏បានប្រកាសជូនដំណឹងដល់សហការីរបស់ท่านឱ្យត្រៀមចេញដំណើរ ដូច្នេះท่านក៏បានចេញដំណើរឆ្លងកាត់ផ្ទះកាអ៊ីបះ ហើយបានធ្វើតាវ៉ាហ៊្វជុំវិញវា មុនពេលសឡាតស៊ុបហ៍ រួចក៏ចេញដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណាស់» [ត្រូវយល់ស្របគ្នាដោយអាល់-ប៊ុខារី និងមូស្លីម] និងក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតដែលមានការយល់ស្របគ្នាពីហាឌីសរបស់ អល់-កាស៊ីម និង អល់-អ័ស្វាត «ពីលោកស្រី អាអ៊ីសាហ៍ រ៉ដឌីយัลឡោះហ៊ុ អ័នហ្សា ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានទូលថា៖ មេត្តាទ្រង់បម្រើនៃអល់ឡោះអើយ មនុស្សលោកត្រឡប់ទៅវិញដោយបានបំពេញសក្ការៈកិច្ចពីរ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រឡប់ទៅវិញដោយបានបំពេញសក្ការៈកិច្ចតែមួយ? ท่านបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូររង់ចាំ លុះត្រាតែអ្នកស្អាតស្អំ (ផុតរដូវ) ចូរចេញទៅកាន់តំបន់តាន់អីម រួចធ្វើឥហ្រ្វាមពីទីនោះ បន្ទាប់មកចូរមករកពួកយើងនៅទីកន្លែងនេះនិងកន្លែងនេះ ប៉ុន្តែវាគឺទៅតាមកម្រិតថវិកា ឬការនឿយហត់របស់អ្នក»។ និងនៅក្នុងពាក្យសម្តីមួយទៀតដែលត្រូវបានយល់ស្របគ្នាថា៖ «ពេលដែលដល់យប់អាល់-ហ្សុបបាស់ នាងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានទូលថា៖ មេត្តារ៉សូលនៃ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة ميقات من دون المواقيت للحج
បញ្ហា៖ មីកាតរបស់អ្នកដែលធ្វើដំណើរមិនកាត់តាមមីកាត បញ្ហា៖ (ឯអ្នកណាដែលផ្លូវរបស់គេមិនកាត់តាមមីកាតនោះ គឺមីកាតរបស់គេស្ថិតនៅត្រង់ទីតាំងស្របគ្នាជាមួយមីកាតដែលនៅជិតបំផុតសម្រាប់គេ)។ ហើយអត្ថន័យនៃរឿងនេះគឺថា ប្រសិនបើផ្លូវរបស់គេធ្វើដំណើរមិនកាត់តាមមីកាត ទាំងทางគោក ឬทางទឹក នោះគេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាម (បួងសួងចូលបុណ្យហាជ្ជ ឬអ៊ុំរ៉ោះ) នៅពេលដែលគេធ្វើដំណើរស្របនឹងមីកាតដែលនៅជិតបំផុតទៅនឹងផ្លូវរបស់គេ មិនថាមីកាតនោះនៅឆ្ងាយបំផុតពីទីក្រុងម៉ាក្កាស ឬនៅជិតបំផុតនោះឡើយ ដូចជាករណីអ្នកដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចន្លោះរវាងតំបន់ ហ្សុលហ៊ុលហ្វា (ذي الحليفة) និងតំបន់ ជូហ្វា (الجحفة) ប្រសិនបើពេលធ្វើដំណើរស្របគ្នា គេនៅជិតតំបន់ ហ្សុលហ៊ុលហ្វា ជាងតំបន់ ជូហ្វា នោះគេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីទីនោះចុះ [ហើយប្រសិនបើពេលធ្វើដំណើរស្របគ្នា គេនៅជិតតំបន់ ជូហ្វា ជាង នោះគេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីតំបន់ ជូហ្វា នោះចុះ] ព្រោះថាពួកប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់បាននិយាយទៅកាន់លោក អូម៉ារ ប៊ីន អាល់កᱷាតថាប់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) ថា៖ «ឱមេដឹកនាំនៃអ្នកមានជំនឿ! តំបន់ កន (قرن) គឺស្ថិតនៅឆ្ងាយពីផ្លូវរបស់យើង ហើយប្រសិនបើពួកយើងចង់ទៅកាន់ទីនោះ វាគឺជាការលំបាកខ្លាំងណាស់សម្រាប់ពួកយើង»។ ពេលនោះលោកក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកท่านចូរក្រឡេកមើលទីតាំងដែលស្របនឹងវាពីផ្លូវរបស់ពួកលោកចុះ»។ អ្នករាយការណ៍បាននិយាយថា លោកក៏បានកំណត់កន្លែង ហ្សាត អ៊ីរ៉ក់ (ذات عرق) ឱ្យពួកគេ។ ដូចនេះ លោក អូម៉ារ និងពួកមូស្លីមមិនបានតម្រូវឱ្យពួកគេធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់កន្លែង កន នោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកលោកបានចាត់ទុកទីតាំងដែលស្របនឹងកន្លែងនោះ គឺមានតម្លៃស្មើនឹងកន្លែងមីកាតផ្ទាល់តែម្ដង។ មូលហេតុគឺដោយសារតែការធ្វើអ៊ីរ៉ាមនៅត្រង់ទីតាំងដែលស្របនឹងមីកាត គឺមានតម្លៃស្មើនឹងការធ្វើអ៊ីរ៉ាមនៅត្រង់មីកាតផ្ទាល់អញ្ចឹងដែរ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលដែលចម្ងាយរបស់វាទាំងពីរពីផ្ទះអាល់កាអូប៉ះ (ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ) គឺស្មើគ្នា នោះវាមិនមានការចាំបាច់អ្វីដែលត្រូវទៅដល់ទីតាំងមីកាតផ្ទាល់នោះឡើយ។ ហេតុផលមួយទៀតគឺ ការបត់បែន និងការធ្វើដំណើរវាងវៃទៅកាន់ទីតាំងមីកាតផ្ទាល់ គឺជាការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ហេតុនេះទើបគេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាមនៅត្រង់ទីតាំងដែលនៅជិតគេបំផុតកាលណាគេធ្វើដំណើរស្របនឹងវា ព្រោះថានៅពេលដែលមីកាតនោះក្លាយជាមីកាតដែលនៅជិតបំផុតសម្រាប់គេ និងផ្លូវរបស់គេពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ ដូច្នេះការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះវាគឺប្រសើរជាងការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះមីកាតដែលនៅឆ្ងាយ ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងករណីដែលគេបានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់មីកាតផ្ទាល់ផងដែរ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគេធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចន្លោះមីកាតពីរ ហើយចម្ងាយរបស់គេទៅកាន់មីកាតទាំងពីរនោះគឺស្មើគ្នា គេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីទីតាំងដែលស្របនឹងមីកាតណាដែលនៅឆ្ងាយបំផុតពីទីក្រុងម៉ាក្កាស ដូចជាករណីដែលគេធ្វើដំណើរតាមផ្លូវហើយកាត់មីកាតពីរ នោះគេត្រូវធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីមីកាតដែលនៅឆ្ងាយជាងគេ ព្រោះថាបុព្វហេតុដែលតម្រូវឱ្យធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីមីកាតនោះគឺមានស្រាប់ហើយ ដោយគ្មានការឲ្យទម្ងន់ទៅលើមីកាតណាមួយជាងមីកាតផ្សេងទៀតឡើយ។ ហើយការដឹងថាទីតាំងណាមួយដែលស្របនឹងមីកាត និងការដឹងថាវាជាមីកាតដែលនៅជិតបំផុតសម្រាប់ខ្លួន គឺត្រូវកំណត់តាមរយៈការខិតខំប្រឹងប្រែងវិនិច្ឆ័យ (អ៊ីចទីហាត) និងការស្វែងយល់ឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ប្រសិនបើមានការសង្ស័យ នោះអ្វីដែលល្អប្រសើរ (មុស្ថាហាប់) សម្រាប់គេគឺត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយធ្វើអ៊ីរ៉ាមពីទីតាំងដែលខ្លួនមានភាពម៉ឺងម៉ាត់ច្បាស់លាស់ថា ខ្លួនពុំបានហួសផុតទីតាំងស្របនឹងមីកាតដែលនៅជិតបំផុតនោះឡើយ លើកលែងតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលបានធ្វើអ៊ីរ៉ាមរួចស្រេចហើយ។ ប៉ុន្តែ វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលតម្រូវឱ្យគេធ្វើបែបនោះឡើយ រហូតទាល់តែគេមានទំនុកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង (គាលិបប៊ុហ្សន់) ថាខ្លួនបានធ្វើដំណើរស្របនឹងមីកាតដែលនៅជិតបំផុតនោះហើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة ميقات من لم يكن طريقه على ميقات
[បញ្ហា៖ ក្រឹត្យក្រមនៃការឆ្លងកាត់មីកាតដោយមិនទាន់បានបួសឈុតឥរ៉ាម] បញ្ហា៖ (ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាដែលចង់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កា ឆ្លងកាត់មីកាតដោយមិនទាន់បានបួសឈុតឥរ៉ាមឡើយ លើកលែងតែមានបំណងធ្វើសង្គ្រាមដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត ឬមានតម្រូវការដែលកើតឡើងញឹកញាប់ ដូចជាអ្នកកាប់ឈើ និងអ្នកដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នាជាដើម។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើគាត់ចង់ធ្វើពិធីសាសនា គាត់ត្រូវតែបួសឈុតឥរ៉ាមពីកន្លែងដែលគាត់នៅ។ ហើយប្រសិនបើគាត់ឆ្លងកាត់វាដោយមិនទាន់បានបួសឈុតឥរ៉ាមទេ គាត់ត្រូវតែត្រឡប់ក្រោយវិញ ដើម្បីបួសឈុតឥរ៉ាមពីមីកាត។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់បួសឈុតឥរ៉ាមនៅខាងក្នុងមីកាត (ជិតមេក្កាជាងមីកាត) នោះគាត់ត្រូវបង់ទណ្ឌកម្ម (ដាំ - Dam) មិនថាគាត់បានត្រឡប់ទៅមីកាតវិញ ឬមិនបានត្រឡប់ទៅវិញទេ។) នៅក្នុងអត្ថបទនេះមានចំណុចបែងចែកជាច្រើន៖ ទីមួយ៖ ការពិត អ្នកដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់មីកាតទាំងនេះ ដោយមិនមានបំណងទៅទីក្រុងមេក្កា ប៉ុន្តែមានបំណងទៅកាន់ទីកន្លែងណាមួយក្នុងតំបន់អាល់-ហ៊ីល (អាល់-Hill - តំបន់ខាងក្រៅព្រំប្រទល់ហារ៉ាម) គឺមិនចាំបាច់បួសឈុតឥរ៉ាមឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់មានបំណងទៅកាន់ទីកន្លែងណាមួយក្នុងតំបន់អាល់-ហារ៉ាម (អាល់-Haram - ព្រំប្រទល់ដ៏ពិសិដ្ឋ) ដែលមិនមែនជាទីក្រុងមេក្កា...។ ហើយប្រសិនបើគាត់មានបំណងទៅទីក្រុងមេក្កាដើម្បីបំពេញកិច្ចការហាជ្ជ ឬអុម្រោះ គឺមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ឆ្លងកាត់មីកាតដោយមិនទាន់បួសឈុតឥរ៉ាមនោះឡើយ ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «កន្លែងចាប់ផ្តើមបួសឈុតឥរ៉ាមសម្រាប់ชาวទីក្រុងម៉ាឌីណាតគឺមកពី (អាល់-ហ៊ុលៃហ្វាត - អាល់-Hulaifah) សម្រាប់ชาวអាស៉ីម (អាស៉ាម) គឺមកពី (អាល់-ជុហ្វាត - អាល់-Juhfah) និងសម្រាប់ชาวណាច្ជុដ (Najd) គឺមកពី (ខន - Qarn)»។ នេះគឺជាបញ្ជាក្នុងទម្រង់ជាប្រយោគដំណឹង។ ដូចគ្នានេះដែរ មានបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ទ្រង់បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ชาวទីក្រុងម៉ាឌីណាតគឺអាល់-ហ៊ុលៃហ្វាត និងសម្រាប់ชาวអាស៉ីមគឺអាល់-ជុហ្វាត» រហូតដល់បន្ទូលថា៖ «ពួកវា (មីកាតទាំងនោះ) គឺសម្រាប់ពួកគេ និងសម្រាប់អ្នកណាដែលមកឆ្លងកាត់ពួកវាដែលមិនមែនជាជនជាតិរបស់ពួកវា គឺសម្រាប់អ្នកណាដែលចង់បំពេញកិច្ចការហាជ្ជ និងអុម្រោះ»។ ជាការពិតណាស់ ផលប្រយោជន៍នៃការកំណត់មីកាតគឺ៖ កាតព្វកិច្ចត្រូវតែបួសឈុតឥរ៉ាមពីមីកាតទាំងនេះ ព្រោះថាទីកន្លែងមុនមីកាតគឺអនុញ្ញាតឱ្យបួសឈុតឥរ៉ាមពីទីនោះបាន ដូច្នេះប្រសិនបើទីកន្លែងបន្ទាប់ពីមីកាតអនុញ្ញាតឱ្យពន្យារពេលការបួសឈុតឥរ៉ាមទៅដល់ទីនោះបាន នោះមីកាតคงគ្មានប្រយោជន៍អ្វីឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់ចង់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយមិនមែនដើម្បីបំពេញកិច្ចការហាជ្ជ ឬអុម្រោះ ដូចជាដើម្បីធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ទស្សនកិច្ច រស់នៅ រៀនសូត្រ ឬតម្រូវការផ្សេងៗទៀតដែលការបួសឈុតឥរ៉ាមមិនបង្កការលំបាកនោះ នោះតាមស៊ូណាន់ន់គឺមិនត្រូវចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយមិនបានបួសឈុតឥរ៉ាមជាកិច្ចការហាជ្ជ ឬអុម្រោះនោះឡើយ មិនថាជាកាតព្វកិច្ច ឬជាកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្តឡើយ ហើយនេះគឺជាកាតព្វកិច្ចចំពោះគាត់នៅក្នុងទស្សនៈពីរដែលមានទម្ងន់បំផុត។ លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការយោងរបស់អ៊ីប៊ុន ម៉ាន់សួ (Ibn Mansur) ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយគ្មានការបួសឈុតឥរ៉ាមឡើយ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការយោងរបស់អ៊ីប៊ុន អ៊ីប្រាហ៊ីម (Ibn Ibrahim) នៅពេលដែលត្រូវបានសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលចង់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដើម្បីធ្វើពាណិជ្ជកម្ម តើវាallowedឱ្យចូលដោយមិនបួសឈុតឥរ៉ាមដែរឬទេ? ពេលនោះលោកបានឆ្លើយថា៖ មិនត្រូវចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយគ្មានការបួសឈុតឥរ៉ាមឡើយ ដោយត្រូវធ្វើត្វ៉ាហ្វ (Tawaf) ស៉ីអាយ (Sa'y) និងកោរសក់ បន្ទាប់មកទើបដោះឈុតឥរ៉ាមវិញ។ ហើយលោកបានចែងយ៉ាងច្បាស់អំពីបញ្ហានេះនៅតាមទីកន្លែងផ្សេងៗគ្នា។ ចំណែកឯការយោងមួយទៀតគឺ៖ គឺវាជាកិច្ចការដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត (មូសតាហ្សាប់) ហើយការខកខានមិនបួសឈុតឥរ៉ាមគឺត្រូវគេស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាករូហ៍)។ លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការយោងរបស់អាល់-អាស៉្រាម (អាល់-Athram) និងអាល់-ម៉ារ៉ាវ៉ាដ៊ី (អាល់-Marwazi) ថា៖ ខ្ញុំមិនចូលចិត្តឱ្យពាណិជ្ជករ ឬអ្នកណាម្នាក់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយមិនបានបួសឈុតឥរ៉ាមនោះឡើយ ដើម្បីជាការគោរពដល់តំបន់ហារ៉ាម។ ហើយអ៊ីប៊ុន អូម៉ា (Ibn អ៊ូម៉ារ) បានចូលទៅដោយមិនបានបួសឈុតឥរ៉ាម។ ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់ថា កិច្ចការហាជ្ជ និងអុម្រោះគឺតម្រូវឱ្យធ្វើតែមួយដងប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះប្រសិនបើពួកយើងតម្រូវឱ្យមនុស្សគ្រប់រូបដែលចូលទៅទីក្រុងមេក្កាត្រូវបំពេញកិច្ចការហាជ្ជ ឬអុម្រោះ នោះវានឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចលើសពីមួយដង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលអំពីមីកាតថា៖ «ពួកវាគឺសម្រាប់ពួកវា និងសម្រាប់អ្នកណាដែលមកឆ្លងកាត់ពួកវាដែលមិនមែនជាជនជាតិរបស់ពួកវា គឺសម្រាប់អ្នកណាដែលចង់បំពេញកិច្ចការហាជ្ជ និងអុម្រោះ» ខណៈដែលបុរសនេះមិនមានបំណងធ្វើហាជ្ជ ឬអុម្រោះឡើយ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រោះថាព្យាការី ﷺ នៅពេលដែលលោកនិងnikហ្វ (អ្នកគាំទ្រ) របស់លោកបានត្រឡប់ពីសង្គ្រាមហុនអ៊ីន (Hunayn) មកកាន់ទីក្រុងមេក្កា...។ ហើយព្រោះថាព្យាការី ﷺ នៅពេលដែលលោកបានបញ្ជូនអូស្មាន (Uthman) ក្នុងឆ្នាំសន្ធិសញ្ញាហ៊ូដៃប៊ីយ៉ាហ៍ (Hudaybiyyah) ដើម្បីទៅប្រាប់ពួកគេអំពីការយាងមកដល់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ គឺលោកមិនបានធ្វើត្វ៉ាហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៊ាបា និងមិនបានដើរចន្លោះភ្នំស៉ាហ្វា និងម័រវ៉ាហ្វឡើយ។ ហើយព្រោះថាកុប្បកម្មរបស់ពួកស៉ហា្បានដែលលោកបានបញ្ជូនពួកគេឱ្យទៅទាញយកខុបបិប (Khubaib)...។ ហើយព្រោះថាការនេះគឺជាអំពើបុណ្យដែលត្រូវបានកំណត់ ដើម្បីជាការគោរពដល់ទីកន្លែង ដូច្នេះវាទើបមិនក្លាយជាកាតព្វកិច្ច ដូចជាការថ្វាយបង្គំគោរពវិហារម៉ាស្ជិដអាល់-ហារ៉ាមដោយការធ្វើត្វ៉ាហ្វ និងការគោរពវិហារដទៃទៀតដោយការធ្វើសឡាត។ ហើយតើវាអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមនៅទីលានអារ៉ូផាត និងរដូវកាលហាជ្ជជាមួយមនុស្សម្នា សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានតាំងចិត្តធ្វើហាជ្ជ និងមិនបានបួសឈុតឥរ៉ាម មិនថាជាជនជាតិទីក្រុងមេក្កា ឬអ្នកដទៃទៀតដែរឬទេ? ខ្លឹមសារក្រៅបម្រាមនៃហាឌីសរបស់អូម៉ា និងអ៊ីប៊ុន អូម៉ា رضي الله عنهما គឺបញ្ជាក់ថាវាមិនអនុញ្ញាតឡើយ ដើម្បីជាការគោរពដល់អំពើ ដូចជាការគោរពដល់ទីកន្លែង។ ចំណែកឯទស្សនៈទីមួយវិញគឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាតៅ (Ata') ពីអ៊ីប៊ុន អាប់បាស رضي الله عنهما បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនត្រូវឱ្យពាណិជ្ជករ ឬអ្នកមានតម្រូវការណាម្នាក់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កាឡើយ លើកលែងតែគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម» រាយការណ៍ដោយសៃអ៊ីដ (Saeed) និងអាល់-អាស៉្រាម។ ហើយនៅក្នុងការយោងមួយទៀតបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនត្រូវឱ្យនរណាម្នាក់ពីប្រជាជនទីក្រុងមេក្កា ឬពីអ្នកដទៃទៀតចូលទៅទីក្រុងមេក្កាឡើយ លើកលែងតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម» រាយការណ៍ដោយហាបប (Harb) ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ជំទាស់នឹងរឿងនេះឡើយ ហើយពួកយើងនឹងនិយាយអំពីផលប៉ះពាល់នៃការយោងរបស់អ៊ីប៊ុន អូម៉ា។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត៖ អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីមុជ៉ាហ៊ីដ (Mujahid) និងតាវុស (Tawus) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ និងពួកស៉ហា្បានរបស់លោក មិនដែលចូលទៅទីក្រុងមេក្កាឡើយ លើកលែងតែពួកគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម»។ ហើយនៅក្នុងការយោងមួយទៀតពីហ៉ីសាម ប៉េន ហ៊ុជ៉ៃរ (Hisham អ៊ីប៊ីន Hujair) ដែលខ្ញុំគិតថាវាมาจากតាវុស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មិនដែលចូលទៅទីក្រុងមេក្កាឡើយ លើកលែងតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម លើកលែងតែក្នុងឆ្នាំដណ្តើមបានទីក្រុងមេក្កា (ហ្វាត់)»។ និងពីអាតៅ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកយើងមិនដឹងថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្លាប់ចូលទៅទីក្រុងមេក្កាឡើយ លើកលែងតែពួកគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម» រាយការណ៍ដោយសៃអ៊ីដ។ និងពីខុស៉ៃហ្វ (Khasif) ពីសៃអ៊ីដ ប៉េន ជូបៃរ (Saeed អ៊ីប៊ីន Jubair) បានមានប្រសាសន៍ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «មិនត្រូវឱ្យនរណាម្នាក់ឆ្លងកាត់មីកាតឡើយ លើកលែងតែគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបួសឈុតឥរ៉ាម លើកលែងតែអ្នកណាដែលមានក្រុមគ្រួសាររស់នៅខាងក្នុងមីកាត» ត្រូវបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍មួយចំនួន។ ហើយគ្មានភាពខុសគ្នារវាងការដែលគាត់ស្ថិតនៅខាងក្នុងមីកាតឆ្ពោះទៅមេក្កា ឬការដែលគាត់ស្ថិតនៅខាងក្រៅមីកាតនោះឡើយ។ លោកអഹമ്മុដ (Ahmad) បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការយោងរបស់អ៊ីប៊ុន អាល់-ខាស៉ីម (Ibn អាល់-Qasim) និងស៊ិនឌី (Sindi) ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវចូលទៅទីក្រុងមេក្កាដោយគ្មានការបួសឈុតឥរ៉ាមឡើយ។ ហើយលោកបានអនុញ្ញាតឱ្យពួកអ្នកកាប់ឈើ ពួកអ្នកចិញ្ចឹមសត្វ និងអ្នកដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា អាចចូលទៅដោយមិនបួសឈុតឥរ៉ាមបាន។ ពេលនោះមានគេសួរលោកថា៖ ពួកគេនិយាយថា អ៊ីប៊ុន អូម៉ា មិនទាន់បានធ្វើដំណើរដល់មីកាតទេ ហេតុនេះហើយទើបគាត់ចូលទៅដោយមិនបួសឈុតឥរ៉ាម? លោកបានតបថា៖ មីកាត និងកន្លែងផ្សេងទៀតគឺដូចតែគ្នាដែរ ប៉ុន្តែដែលគាត់ត្រឡប់ក្រោយវិញគឺដោយសារតែភាពច្របូកច្របល់របស់មនុស្សម្នា និងការកើតមានអស្ថិរភាព (ហ្វីតនាត់) ទើបគាត់ចូលទៅតាមស្ថានភាពនោះ។ ហើយអ៊ីប៊ុន អាប់បាស តែងតែតឹងរ៉ឹងក្នុងរឿងនេះ ពេលនោះមានគេសួរគាត់ថា៖ ចុះព្យាការី ﷺ បានចូលទៅក្នុងឆ្នាំដណ្តើមបានមេក្កាដោយមិនបួសឈុតឥរ៉ាមមែនទេ? គាត់បានតបថា៖ នោះគឺដោយសារតែបញ្ហាសង្គ្រាម តើអ្នកមិនឃើញទេឬដែលលោកបានមានបន្ទូលថា៖ «វាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំត្រឹមតែរយៈពេលមួយម៉ោងក្នុងពេលថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ» ហើយរឿងនេះគឺស្របគ្នានឹងអំពើរបស់អ៊ីប៊ុន អូម៉ា។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការយោងរបស់អាល់-អាស៉្រាម អំពីបុរសម្នាក់ដែលស្នាក់នៅទីក្រុងមេក្កាដោយធ្វើហាជ្ជតាំម៉ាត៊ុច (Tamattu') ឬផ្សេងពីនេះ បន្ទាប់មកគាត់ចេញពីទីនោះដើម្បីបំពេញតម្រូវការណាមួយ គឺខ្ញុំចូលចិត្តឱ្យគាត់ចូលទៅវិញដោយត្រូវតែបួសឈុតឥរ៉ាម និងមិនត្រូវចេញពីទីនោះឡើយ រហូតទាល់តែបានជម្រាបលាផ្ទះកាអ៊ាបា។ ដូច្នេះ គេបានបញ្ជាឱ្យបួសឈុតឥរ៉ាមសម្រាប់អ្នកចូលទៅគ្រប់រូប មិនថាមនុស្សនោះបានចេញពីទីនោះ ឬមិនបានចេញទេ មិនថាក្នុងការវិលត្រឡប់របស់គាត់មកវិញនោះគឺមកពីមីកាត ឬមកពីទីកន្លែងដែលខ្ពស់ជាងនេះក៏ដោយ។ ហេតុផលសម្រាប់រឿងនេះគឺថា គោលបំណងពីការធ្វើបែបនេះគឺដើម្បីគោរពដល់តំបន់ហារ៉ាម ដោយសារតែភាពខ្ពង់ខ្ពស់ និងកិត្តិយសរបស់វា ហើយរឿងនេះគឺដូចគ្នាសម្រាប់អ្នកចូលទៅគ្រប់រូប មិនថាផ្ទះរបស់គាត់នៅជិត ឬនៅឆ្ងាយនោះឡើយ។ ហេតុនេះហើយទើបពួកគេមានភាពស្មើគ្នាចំពោះកាតព្វកិច្ចត្រូវបួសឈុតឥរ៉ាម នៅពេលដែលពួកគេមានបំណងធ្វើហាជ្ជ ឬអុម្រោះ។ ចំណែកឯការឆ្លងកាត់មីកាតដោយខ្លួនឯងវិញ គឺាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបួសឈុតឥរ៉ាមនោះឡើយ តាមរយៈភស្តុតាងដែលថា ប្រសិនបើគាត់មិនមានបំណងទៅទីក្រុងមេក្កាទេ ប៉ុន្តែគាត់មានបំណងទៅកាន់ទីកន្លែងណាមួយនៃតំបន់អាល់-ហ៊ីល (ខាងក្រៅហារ៉ាម)។ រីឯប្រសិនបើគាត់មានបំណងទៅទីក្រុងមេក្កាពីក្នុងតំបន់ហារ៉ាមផ្ទាល់៖ គឺគ្មានកាតព្វកិច្ចបួសឈុតឥរ៉ាមលើគាត់ឡើយ ព្រោះថាអ្នកធ្វើហាជ្ជចូលទៅទីក្រុងមេក្កាពីទីកន្លែងមេណាស់ (Mina) បន្ទាប់ពីពួកគេបានដោះឈុតឥរ៉ាមទាំងស្រុង ហើយគ្មានកាតព្វកិច្ចបួសឈុតឥរ៉ាមណាមួយដែលត្រូវតម្រូវឱ្យធ្វើ មិនថាជាកាតព្វកិច្ច ឬជាការលើកទឹកចិត្តឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រោះថាទីកន្លែងហារ៉ាមទាំងមូលគឺជារឿងតែមួយ ដូច្នេះវាប្រៀបដូចជាការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តាមដងផ្លូវក្នុងភូមិអ៊ីចឹងដែរ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة حكم مجاوزة الميقات دون إحرام
[បញ្ហា៖ ភាពិនន័យនៃការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនកំណត់ពេលវេលា (មីកាត)] បញ្ហា៖ (ភាពប្រសើរជាង គឺកុំគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាត ដ្បិតបើធ្វើដូច្នេះក៏ឈ្មោះថាបានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ហើយដែរ)។ មជ្ហែបរបស់លោក អាំម៉ាត់ (Ahmad) យល់ឃើញថា ភាពប្រសើរជាងគឺមិនត្រូវគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ទាំងសម្រាប់ការបំពេញបុណ្យហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះនោះឡើយ រហូតទាល់តែទៅដល់មីកាត។ លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ روایت របស់អុល-អាសរ៉ាម (អាល់-Athram) នៅពេលដែលត្រូវបានគេសួរថា តើមួយណាដែលលោកពេញចិត្តជាងរវាង ការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ពីមីកាត ឬក៏មុនមីកាត? លោកបានតបថា៖ ការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ពីមីកាត គឺជារឿងដែលខ្ញុំពេញចិត្តជាង។ មានគេសួរលោកនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ روایت របស់អ៊ីប៊ុន ម៉ាន់សួរ (Ibn Mansur) ថា៖ ពួកគេ (ពួកអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុន) ចូលចិត្តឱ្យបុរសម្នាក់គ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ចាប់តាំងពីពេលចេញពីផ្ទះរបស់គេដំបូងពេលទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ឬពីបៃទុល-ម៉ាកដិស (Bayt អាល់-Maqdis) ឬពីខាងក្រោមមីកាត។ លោកក៏បានតបថា៖ គោលការណ៍នៃការប្រតិបត្តិ គឺត្រូវកំណត់តាមមីកាត។ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរ លោក អាប់ឌុលឡោះ (Abdullah) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានអានជូនឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ ពួកເຂົາធ្លាប់ចូលចិត្តឱ្យបុរសម្នាក់គ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ចាប់តាំងពីពេលចេញពីផ្ទះរបស់គេដំបូងពេលទៅបំពេញបុណ្យហជ្ជ ឬពីបៃទុល-ម៉ាកដិស (Bayt អាល់-Maqdis) ឬពីខាងក្រោមមីកាត។ លោកក៏បានតបថា៖ គោលការណ៍នៃការប្រតិបត្តិ គឺត្រូវកំណត់តាមមីកាត។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ روایت របស់មុហ្គាំម៉ាត់ បិន អល់ហ្វាសាន់ បិន ហារូន (Muhammad អ៊ីប៊ីន អាល់-Hasan អ៊ីប៊ីន Harun) ថា៖ បុរសម្នាក់គ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ពីមីកាត គឺជាអ្វីដែលខ្ញុំពេញចិត្តជាង ហើយមិនត្រូវគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាតនោះឡើយ ប៉ុន្តែបើគេបានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាត ក៏ការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍នោះជាការស្របច្បាប់ដែរ។ លោក អុីប៊ុន អុល-មុនហ្ស៊ីរ (Ibn អាល់-Mundhir) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកអ្នកចេះដឹងបានឯកភាពគ្នាថា អ្នកណាដែលគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាត គឺគេជាអ្នកដែលបានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ហើយ។ ពួកសហការីរបស់យើង (មជ្ហែបហន់បាលី) ខ្លះបាននិយាយថា៖ ការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាត គឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក់រូហ៍)។ ចំណែកឯភាគច្រើននៃពួកគេបាននិយាយថា៖ វាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ (ម៉ាក់រូហ៍) នោះឡើយ ហើយនេះគឺជាទស្សនៈដែលមានចែងច្បាស់ពីលោក (Ahmad)។ លោក ហាប (Harb) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក អាំម៉ាត់ (Ahmad) ថា៖ តើបុរសម្នាក់គ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាតដែរឬទេ? លោកបានតបថា៖ មានក្រុមមនុស្សមួយចំនួនធ្លាប់បានធ្វើបែបនោះ ហើយលោកហាក់ដូចជាយល់ស្របនឹងរឿងនោះដែរ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ روایت របស់សាលីហ៍ (Salih) ថា៖ បើគេមានកម្លាំងល្មមនឹងធ្វើរឿងនោះបាន ខ្ញុំសង្ឃឹមថាវាមិនអីនោះទេ។ មូលហេតុដោយសារតែ ព្យាការី ﷺ បានបំពេញបុណ្យហជ្ជនៅក្នុងឆ្នាំអាំឡาตุ-វីដា (Hajjat អាល់-Wada') រួមជាមួយទ្រង់ និងបណ្តាមូស្លីមទូទៅ។ ហើយទ្រង់បានបំពេញអ៊ុំរ៉ោះនៅក្នុងឆ្នាំអ៊ុំរ៉ោះហ៊ូដាយប៊ីយ៉ោះ (Umrat អាល់-Hudaybiyyah) និងអ៊ុំរ៉ោះកូដ៉ោះ (Umrat អាល់-Qada') រួមជាមួយទ្រង់ និងមនុស្សជាច្រើនកុះករពីចំណោមឧបាសកសាវ័ក (សាហាបោះ) របស់ទ្រង់។ នៅក្នុងហេតុការណ៍ទាំងអស់នោះ ទាំងទ្រង់ និងបណ្តាមូស្លីមសុទ្ធតែបានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ពីមីកាត ហើយទ្រង់មិនបានជំរុញនរណាម្នាក់ឱ្យគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនពេលនោះឡើយ ក៏មិនបានលើកទឹកចិត្តដែរ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់បានធ្វើបែបនោះក្នុងសម័យកាលរបស់ទ្រង់ដែរ។ ប្រសិនបើរឿងនោះជាការប្រសើរជាង មនុស្សដែលមានសិទ្ធិទទួលបានគុណធម៌ជាងគេបំផុតគួរតែជាមនុស្សដែលមានភាពប្រសើរជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមមនុស្សជាតិ គឺជាមនុស្សជំនាន់ដ៏ល្អបំផុត។ ហើយប្រសិនបើរឿងនោះល្អពិតមែន ពួកគេប្រាកដជាបានដណ្តើមគ្នាធ្វើមុនយើងហើយ ហើយពួកគេក៏ជាអ្នកដែលសាកសមបំផុតនឹងវា ហើយសាកសមជាងគេក្នុងការទទួលបានគុណធម៌ ប្រសិនបើមាននៅក្នុងនោះ។ ហើយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ប្រាកដជាបានជំរុញឱ្យធ្វើបែបនោះ ដូចដែលទ្រង់បានជំរុញឱ្យធ្វើរឿងល្អៗទាំងអស់ដែរ ព្រោះទ្រង់ជាអ្នកដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានរឿងអ្វីមួយដែលនាំពួកអ្នកឱ្យខិតជិតទៅនឹងសួគ៌ា ក្រៅពីខ្ញុំបានបង្គាប់វាដល់ពួកអ្នកនោះឡើយ ហើយក៏គ្មានរឿងអ្វីមួយដែលនាំពួកអ្នកឱ្យឃ្លាតឆ្ងាយពីនរក ក្រៅពីខ្ញុំបានហាមឃាត់វាដល់ពួកអ្នកនោះឡើយ»។ ប្រសិនបើមានគេនិយាយថា៖ ព្រះអង្គបានធ្វើបែបនោះ ព្រោះវាជាការងាយស្រួល ដើម្បីឱ្យប្រជាជាតិយកតម្រាប់តាមទ្រង់ ហើយពេលខ្លះទ្រង់អាចនឹងជ្រើសរើសយកទស្សនៈដែលមិនមែនជាការប្រសើរជាង ក្នុងគោលបំណងដើម្បីជាការបង្រៀន។ មានការតបវិញថា៖ ទ្រង់បានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ជាច្រើនដង ទាំងដែលអ៊ុំរ៉ោះមិនតម្រូវឱ្យធ្វើក្រៅពីម្តងនោះទេ។ ដូច្នេះ ការអនុញ្ញាត និងការពន្យល់គឺសម្រេចបានរួចស្រេចទៅហើយត្រឹមតែម្តងគត់។ ហេតុដូច្នេះហើយ នៅពេលដែលទ្រង់បានគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) នៅក្នុងការបំពេញទាំងនោះក្នុងទម្រង់តែមួយ នោះគេបានដឹងថាវាជាទង្វើដែលអល់ឡោះទ្រង់ស្រឡាញ់ជាងគេ។ ហើយមូលហេតុដែលទ្រង់បានធ្វើអ៊ុំរ៉ោះដដែលៗ ទាំងដែលទ្រង់មិនតម្រូវឱ្យធ្វើក្រៅពីអ៊ុំរ៉ោះតែមួយនោះ គឺការបន្ថែមទីកន្លែងគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ប្រសិនបើសិនជាមានភាពប្រសើរនៅក្នុងនោះ វាពិតជាប្រសើរជាងនិងងាយស្រួលជាងការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះដដែលៗទៅទៀត។ ហើយមូលហេតុបែបនោះ គឺវាអាចកើតមានឡើងចំពោះសកម្មភាពណាដែលកើតមានឡើងដដែលៗ ដូច្នេះគេក៏ធ្វើសកម្មភាពកម្រិតស្រាល (មិនមែនជាការប្រសើរខ្លាំង) ច្រើនដង ក្នុងគោលបំណងដើម្បីពន្យល់ពីការអនុញ្ញាត ដូចជាការបន់ស្រន់សឡាតនៅចុងម៉ោងជាដើម។ ចំពោះអ្វីដែលគេមិនធ្វើវាឡើយ ក្រៅពីតែម្តងគត់នោះ អល់ឡោះគ្មានថ្ងៃជ្រើសរើសរឿងដែលអន់ជាងសម្រាប់រ៉សូលរបស់ព្រះអង្គឡើយ ហើយទុកដាក់រឿងដែលប្រសើរជាងសម្រាប់អ្នកដែលមកក្រោយទ្រង់នោះទេ។ ហើយអ្នកដែលធ្វើនិងនិយាយបែបនេះ គឺត្រូវភ័យខ្លាចក្រែងលោជួបប្រទះនឹងភាពវិនោស (ហ្វិតនៈ)។ ហើយលោក ម៉ាលីក (ម៉ាលីក) ធ្លាប់ត្រូវបានគេសួរអំពីបុគ្គលម្នាក់ដែលគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនមីកាត ពេលនោះលោកបានតបថា៖ ខ្ញុំខ្លាចក្រែងលោគេជួបប្រទះនូវភាពវិនោស (ហ្វិតនៈ)។ (មានគេសួរលោកថា៖ តើមានភាពវិនោសអ្វីទៅក្នុងរឿងនោះ ព្រោះវាគ្រាន់តែជាការបន្ថែមចម្ងាយរាប់ម៉ាយប៉ុណ្ណោះតើ?) លោកក៏បានតបថា៖ តើមានភាពវិនោសណាដែលធំធេងជាងការដែលអ្នកគិតថា អ្នកត្រូវបានគេបែងចែកឱ្យទទួលយកនូវកិច្ចការមួយដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មិនបានធ្វើទៅទៀត? បន្ទាប់មក ប្រសិនបើភាពប្រសើរគឺស្ថិតនៅក្នុងរឿងផ្សេងក្រៅពីនេះ ទ្រង់ប្រាកដជាបានបញ្ជាក់វារួចជាស្រេចហើយដល់បណ្តាអ្នកមានជំនឿ ហើយក៏ប្រាកដជាបានបង្ហាញពួកគេឱ្យស្គាល់វាដែរ ព្រោះទ្រង់ជាអ្នកដែលប្រឹក្សាយោបល់ល្អបំផុតដល់មនុស្សលោក។ ហើយទ្រង់ជាអ្នកដែលមានសេចក្តីមេត្តាករុណាចំពោះមនុស្សលោកខ្លាំងបំផុត ដូចដែលទ្រង់បានបង្ហាញពួកគេឱ្យស្គាល់ពីសកម្មភាពប្រពៃផ្សេងៗ ទោះបីជាសកម្មភាពទាំងនោះមានការលំបាកក៏ដោយ ដូចជាការធ្វើជីហាត និងផ្សេងៗទៀត។ ហើយការដែលវាជាការងាយស្រួល ពេលខ្លះវាអាចជាហេតុផលដែលនាំឱ្យមានភាពប្រសើររបស់វា ដូចជាការបួសពាក់កណ្តាលឆ្នាំ គឺប្រសើរជាងការបួសពេញមួយឆ្នាំ និងការភ្ញាក់រលឹកពេលយប់ដើម្បីគោរពសក្ការៈ (គីយ៉ាមុលឡែល) គឺប្រសើរជាងការភ្ញាក់ពេញមួយយប់ និងការរៀបការ ព្រមទាំងការបរិភោគនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានអនុញ្ញាត គឺប្រសើរជាងការហាមឃាត់នូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានអនុញ្ញាត។ ហើយអល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ស្រឡាញ់ឱ្យគេប្រកាន់យកនូវការអនុញ្ញាត (រ៉ុកសោះ) របស់ព្រះអង្គ ដូចដែលព្រះអង្គស្អប់ខ្ពើមនៅពេលដែលអំពើបាបរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានគេរំលោភបំពាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ ﷺ ដែលថា៖ «ប្រជាជននៅទីក្រុងម៉ាឌីណា ត្រូវបញ្ចេញសម្លេងតាក់ប៊ីរ (អុីហ្លាល់) ចាប់ពីទីកន្លែងហ្សุล-ហ៊ុលៃហ្វោះ (Dhul-Hulayfah)» និងប្រសាសន៍របស់បណ្តាសាហាបោះដែលថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់មីកាតសម្រាប់ប្រជាជននៅទីក្រុងម៉ាឌីណា ចាប់ពីទីកន្លែងហ្សุล-ហ៊ុលៃហ្វោះ (Dhul-Hulayfah)» គឺជាការបញ្ជាឱ្យបញ្ចេញសម្លេងតាក់ប៊ីរ (អុីហ្លាល់) ចាប់ពីទីកន្លែងមីកាតទាំងនេះ។ ហើយការកំណត់មីកាតនេះគឺទាមទារឱ្យបដិសេធទាំងការបន្ថែម និងការបន្ថយ។ ដូច្នេះ បើទោះបីជាការបន្ថែមមិនមែនជាការហាមឃាត់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែយ៉ាងហោចណាស់ការละបង់វា គឺប្រសើរជាង។ ហើយម្យ៉ាងទៀត អ្វីដែលមានការយោងតំណាលពីលោក អាប់ប៊ូ សោរ៉ោះ (Abu Sawrah) ពីលោក អាប់ប៊ូ អាយុប (Abu Ayyub) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ («ត្រូវឱ្យនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកស្វែងរកភាពរីករាយជាមួយនឹងស្ថានភាពធម្មតា (មិនទាន់គ្រងឥន្រ្ដិយ៍) តាមដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន ដ្បិតគេពិតជាមិនដឹងថាតើមានរឿងអ្វីនឹងកើតឡើងចំពោះគេក្នុងអំឡុងពេលដែលគេស្ថិតក្នុងភាពគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (ហ្រ្វាម) នោះឡើយ») រឿងនេះត្រូវបានកត់ត្រាទុកដោយលោក អាប់ប៊ូ ኩរ៉ាយបិ (Abu Kuraib) និង អាប់ប៊ូ យ៉ាក្លា អัล-ម៉ៅស៊ីលី (Abu Ya'la អាល់-Mawsili)។ ហើយលោក ត៉ីមហ្ស៊ីដី (Tirmidhi) និង អុីប៊ុន ម៉ាជ៉ោះ (Ibn Majah) ក៏បានរាយការណ៍វាដោយមានខ្សែសង្វាក់ روایت ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែរ ប៉ុន្តែលោក អាប់ប៊ូ សោរ៉ោះ (Abu Sawrah) ត្រូវបានពួកអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសចាត់ទុកថាជាអ្នករាយការណ៍ខ្សោយ (ដអាុហ្វ)។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ទីកន្លែងគឺជាពេលវេលាមួយក្នុងចំណោមពេលវេលាទាំងពីរ ដូច្នេះការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) មុនពេលកំណត់ គឺមិនត្រូវបានទ្រទ្រង់ឱ្យអនុវត្តឡើយ ដូចពេលវេលាដែរ។ ហើយមូលហេតុគឺការបន្ថែមទៅលើអ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ក្នុងចំណោមការបញ្ញត្តិទាំងឡាយ ដូចជាការរៀបចំសឡាត ការគប់ថ្ម និងសកម្មភាពស្រដៀងគ្នានេះ គឺមិនត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យធ្វើឡើយ ដូចជាការបន្ថយពីវាដែរ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលការបន្ថែមមិនត្រូវបានហាមឃាត់ (ម៉ាក់រូហ៍) យ៉ាងហោចណាស់ក៏គ្មានភាពប្រសើរណាមួយនៅក្នុងនោះដែរ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការស្វែងរកភាពសុខស្រួលក្នុងស្ថានភាពធម្មតា (ហាឡាល) មុនពេលមីកាត គឺការអនុញ្ញាត (រ៉ុកសោះ) ដូចជាការបរិភោគពេលយប់ក្នុងខែបួសជាដើម។ ហើយអល់ឡោះទ្រង់ស្រឡាញ់ឱ្យគេប្រកាន់យកនូវការអនុញ្ញាត (រ៉ុកសោះ) របស់ព្រះអង្គ ដូចដែលព្រះអង្គស្អប់ខ្ពើមនៅពេលដែលអំពើបាបរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានគេរំលោភបំពាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការបន្ថែមការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) លើសពីអ្វីដែលតម្រូវ គឺជាការដាក់ខ្លួនឱ្យប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់នៃការគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ដូចជាការប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់ និងការធុញទ្រាន់ចិត្តជាដើម។ ដូច្នេះ ភាពសុខសាន្តគឺជាការប្រសើរជាង ដូចដែលលោក អុីប៊ុន អាប់បាស (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) ត្រូវបានគេសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលតិចការគោរពសក្ការៈ តែតិចការប្រព្រឹត្តបាប និងបុរសម្នាក់ទៀតដែលច្រើនការគោរពសក្ការៈ តែច្រើនការប្រព្រឹត្តបាបផងដែរនោះ លោកបានតបថា៖ "ខ្ញុំមិនយកអ្វីមកដោះដូរនឹងភាពសុខសាន្តនោះឡើយ"។ ហើយគោលការណ៍នេះចំពោះពួកសហការីរបស់យើង (មជ្ហែបហន់បាលី) គឺមិនត្រូវបានគេណែនាំឱ្យគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) បុណ្យហជ្ជសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើអ៊ុំរ៉ោះមុនហជ្ជ (មុតតាមុត្តៀ) មុនថ្ងៃទីប្រាំបីនៃខែហ៊ូហ្ស៊ីយ៉ោះ (Tarwiyah) នោះឡើយ។ ហើយមូលហេតុដែលយើងណែនាំអ្នកបំពេញអ៊ុំរ៉ោះឱ្យចេញទៅកាន់មីកាត ហើយគ្រងឥន្រ្ដិយ៍ (អុីហ្រ្វាម) ពីទីនោះ គឺ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة حكم الإحرام قبل الميقات
[បញ្ហា៖ ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជ] បញ្ហា៖ (ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺ៖ ខែសាវ៉ាល (Shawwal) ខែហ៊ុលកាត់ (Dhul-Qa'dah) និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ (Dhul-Hijjah))។ នេះជាអត្ថបទ និងជាមធហែប (គោលជំហរ) របស់លោក ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាប់ឌុលឡោះ (Abdullah) ថា៖ ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺ ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតថា...។ ថ្ងៃតញ្ញ៍ (ថ្ងៃបុណ្យគួរបានី) គឺស្ថិតនៅក្នុងខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជ ហើយវាគឺជាថ្ងៃហាជ្ជដ៏ធំ (យូមុលហាជ្ជុលអាក់បារ)។ លោកបានបញ្ជាក់វាច្បាស់នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ ហាប (Harb) និង អាប៊ូ តាលីប (Abu Talib) ហើយនោះគឺដោយសារតែអ្វីដែល អាប៊ូ អាខ្វស់ (Abu អាល់-Ahwas) បានរាយការណ៍មកពី អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ "ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺ៖ ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃពីខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ" ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ សាអ៊ីដ (Sa'id) និង អាប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់-អាស្ហាច់ (Abu Sa'id អាល់-Ashaj) ក៏ដូចជា អាន-ណាច្ជ៉ាដ (An-Najjad) ដារ៉ាគុតនី (Ad-Daraqutni) និងអ្នកដទៃទៀត។ [ហើយមានការរាយការណ៍ពី អ៊ីបْن ហ្សុបៃរ៍ (Ibn az-Zubayr) អំពីព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាខែដែលគេបានកំណត់រួចជាស្រេចហើយ﴾ (អាល់-បាការ៉ះ៖ ១៩៧) ដោយគាត់បាននិយាយថា៖ គឺខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ សាអ៊ីដ អាល់-អាស្ហាច់ អាន-ណាច្ជ៉ាដ ដារ៉ាគុតនី និងអ្នកដទៃទៀត]។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី អាលី ប៊ិន ថុលហ្វា (អាលី អ៊ីប៊ីន Talhah) ពី អ៊ីបْن អាប់បាស់ (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) រ៉ូឌិយលឡោះហ៊ូ អាន់ហ៊ូម៉ា អំពីព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាខែដែលគេបានកំណត់រួចជាស្រេចហើយ﴾ (អាល់-បាការ៉ះ៖ ១៩៧) ហើយវាគឺជាខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ ដែលអល់ឡោះបានកំណត់វាសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជ ចំណែកឯខែដទៃទៀតគឺសម្រាប់ពិធីបុណ្យអ៊ុមរ៉ះ (អ៊ុមរ៉ោះ)។ ដូច្នេះ មិនសមស្របទេដែលនរណាម្នាក់ត្រូវគ្រង ইহ្រាម (Ihram) សម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជ លើកលែងតែនៅក្នុងខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯពិធីបុណ្យអ៊ុមរ៉ះវិញ គេអាចគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់វាបានគ្រប់ខែទាំងអស់"។ វាត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន សាលីហ្វ (Abdullah អ៊ីប៊ីន Salih) ពី មុអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ្វ (Muawiyah អ៊ីប៊ីន Salih) ពីគាត់។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី ដុហ្វាក (Ad-Dahhak) ពី អ៊ីបْن អាប់បាស់ ដែលបាននិយាយថា៖ "ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺ ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃពីខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ" ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ ដារ៉ាគុតនី។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី ណាហ្វិអ៍ (Nafi') និង អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ឌីណារ៍ (Abdullah អ៊ីប៊ីន Dinar) ពី អ៊ីបْن អ៊ុមើរ (Ibn អ៊ូម៉ារ) ដែលបាននិយាយថា៖ "ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺ៖ ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងដប់ថ្ងៃពីខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ" ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ សាអ៊ីដ និង អាប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់-អាស្ហាច់ និង ដារ៉ាគុតនី។ ហើយនៅក្នុងពាក្យសម្ដីមួយទៀតថា៖ និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ។ ហើយវាត្រូវបានលើកឡើងដោយ អ៊ុល-ប៊ុខារី (អាល់-ពូខារី) នៅក្នុងសៀវភៅ សហ៊ីហ៍ (Sahih) របស់គាត់ ហើយនេះគឺជាទស្សនៈរបស់ អ័ស្ហ-សាត់ប៊ី (Ash-Sha'bi) អាន់-ណាត់ខៃ (An-Nakha'i) មុចាហ៊ីដ (Mujahid) ដុហ្វាក អាថ្វា (Ata') និង អាល់-ហាស្សាន (អាល់-Hasan)។ ហើយគោលបំណងរបស់ពួកគេចំពោះ «ដប់ថ្ងៃពីខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ» គឺដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះទាំងមូល ដូចដែលវាបានមកដល់នៅក្នុងការរាយការណ៍ផ្សេងទៀត។ ហើយដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ៖ គឺជាឈ្មោះសម្រាប់សរុបទាំងយប់ និងថ្ងៃរបស់វា ដ្បិតថាថ្ងៃតញ្ញ៍គឺស្ថិតនៅក្នុងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ទើបព្យាការី សល្លលឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វិវ៉ាសាឡាម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ («គ្មានថ្ងៃណាដែលការប្រតិបត្តិអំពើល្អនៅក្នុងថ្ងៃទាំងនោះត្រូវបានស្រឡាញ់ចូលចិត្តជាងអល់ឡោះតាលា ខ្លាំងជាងបណ្តាថ្ងៃទាំងដប់នេះឡើយ»)។ ហើយព្រះអង្គទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿និងបណ្តាថ្ងៃទាំងដប់﴾ (អាល់-ហ្វាជីរ៖ ២) ហើយថ្ងៃតញ្ញ៍គឺត្រូវបានាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមថ្ងៃទាំងនោះ។ ហើយព្រះអង្គទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿ហើយយើងបានសន្យាជាមួយ މូសា (Musa) សាមសិបយប់ និងបានបំពេញវាបន្ថែមដប់ថ្ងៃទៀត﴾ (អាល់-អាក្វារ៉ាហ្វ៖ ១៤២) ហើយថ្ងៃតញ្ញ៍គឺជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃចំនួនសែសិបថ្ងៃនោះ។ ហើយពាក្យថា ដប់ (އِعْشَرُ) - ទោះបីជានៅក្នុងដើមឡើយវាជាឈ្មោះសម្រាប់ភេទស្រីក៏ដោយ ព្រោះវាគ្មានអក្សរ ហាត (ة) -៖ ប៉ុន្តែថ្ងៃត្រូវបានាប់បញ្ចូលទៅក្នុងនោះដោយសារមូលហេតុពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ ពួកគេនៅក្នុងការកំណត់កាលបរិច្ឆេទ គឺកំណត់ដោយយប់ ដ្បិតថាវាជាការចាប់ផ្តើមនៃខែច័ន្ទគតិ ហើយថ្ងៃក៏ត្រូវចូលមកតាមក្រោយ។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់បានធ្វើបន់ស្រន់ (ន៉ាហ៊្សារ) បួសទិក (I'tikaf) ដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ នោះតម្រូវឱ្យគេត្រូវធ្វើបួសទិកថ្ងៃតញ្ញ៍ផងដែរ។ ទីពីរ៖ វាអាចប្រទះឃើញបែបនេះនៅក្នុងទម្រង់ជាភេទប្រុសដោយគ្មានអក្សរ ហាត យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី សល្លលឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វិវ៉ាសាឡាម ដែលថា («អ្នកណាម្នាក់ដែលបានបួសខែរ៉ូម៉ាដន (Ramadan) ហើយបានបួសបន្តប្រាំាំថ្ងៃទៀតពីខែសាវ៉ាល») និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ (ពីបណ្តាថ្ងៃទាំងដប់នេះ)។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ថ្ងៃតញ្ញ៍គឺជាថ្ងៃហាជ្ជដ៏ធំ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជ គឺជាបណ្តាខែដែលអល់ឡោះបានកំណត់វាជាទំនៀមទម្លាប់ និងបានបញ្ញត្តិពិធីបុណ្យហាជ្ជនៅក្នុងខែទាំងនោះ។ ហើយពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺមានការគ្រង ইহ្រាម និងការស្រាយ ইহ្រាម (ហាលាល)។ ដូច្នេះ ខែរបស់វាគឺ៖ ពេលវេលាដែលត្រូវបានកំណត់ជាទំនៀមទម្លាប់ឱ្យគ្រង ইহ្រាម និងស្រាយ ইহ្រាមពីវា។ ហើយពេលវេលាដំបូងដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺខែសាវ៉ាល ហើយពេលវេលាដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យស្រាយ ইহ្រាមគឺ៖ ថ្ងៃតញ្ញ៍។ ហើយពេលវេលាក្រោយថ្ងៃតញ្ញ៍ គឺមិនត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យពន្យារពេលទៅដល់នោះទេ។ ចំណែកឯយប់ថ្ងៃតញ្ញ៍វិញ គឺមិនត្រូវបានកំណត់ជាទំនៀមទម្លាប់ឱ្យប្រញាប់ប្រញាល់ធ្វើនៅក្នុងយប់នោះទេ ដូចជាមិនត្រូវបានកំណត់ជាទំនៀមទម្លាប់ឱ្យគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជមុនខែរបស់វាដែរ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត៖ រយៈពេលនេះ ចំណុចចាប់ផ្តើមរបស់វាគឺថ្ងៃបុណ្យអ៊ុលហ្វិត (Eid អាល់-Fitr) និងចុងបញ្ចប់របស់វាគឺថ្ងៃបុណ្យគួរបានី (Eid អាល់-Adha)។ ហើយពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាពេលវេលារដូវកាលរបស់បណ្តាជនមូស្លីម និងជាថ្ងៃបុណ្យរបស់ពួកគេ ដូច្នេះហាក់ដូចជាទ្រង់បានកំណត់ចុងទាំងពីរនៃពេលវេលារបស់វាឱ្យទៅជាថ្ងៃបុណ្យពីរ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ គឺព្រោះតែ អួរវ៉ាហ្វ ប៊ិន អ្ស-ហ្សុបៃរ៍ (Urwah អ៊ីប៊ីន az-Zubayr) បានរាយការណ៍ដោយនិយាយថា៖ អ៊ុមើរ ប៊ិន អល់-ខាត់ថាប់ (អ៊ូម៉ារ អ៊ីប៊ីន អាល់-Khattab) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាខែដែលគេបានកំណត់រួចជាស្រេចហើយ﴾ (អាល់-បាការ៉ះ៖ ១៩៧) ដោយគាត់បាននិយាយថា៖ គឺខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ។ ﴿ដូច្នេះ អ្នកណាម្នាក់ដែលបានតាំងចិត្តធ្វើពិធីបុណ្យហាជ្ជនៅក្នុងខែទាំងនោះ﴾ (អាល់-បាការ៉ះ៖ ១៩៧) អ៊ុមើរ ប៊ិន អល់-ខាត់ថាប់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានពិធីបុណ្យអ៊ុមរ៉ះនៅក្នុងខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជឡើយ។ ដូច្នេះ គេត្រូវបានគេនិយាយរឿងនេះជាមួយគាត់ ទେើបគាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំពិតជាស្រឡាញ់ឱ្យគេធ្វើទស្សនកិច្ចផ្ទះ (កាអ្បាន់)។ នៅពេលដែលពិធីបុណ្យអ៊ុមរ៉ះត្រូវបានគេកំណត់នៅក្នុងខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជ នោះបុរសម្នាក់នឹងមិនបានមកទស្សនកិច្ចនៅពេលដែលគាត់ធ្វើពិធីបុណ្យហាជ្ជនៅផ្ទះ (កាអ្បាន់) ជាដាច់ខាត។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី អាត់-តាដ្មីមី (At-Tamimi) ពី អ៊ីបْن អាប់បាស់ ដែលបាននិយាយថា៖ "ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ" [វាត្រូវបានលើកឡើងដោយ អ៊ុល-ប៊ុខារី។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី មុចាហ៊ីដ ពី អ៊ីបْن អ៊ុមើរ ដែលបាននិយាយថា៖ ខែសាវ៉ាល ខែហ៊ុលកាត់ និងខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ] ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយ សាអ៊ីដ។ មានគេឆ្លើយថា៖ វាមិនមានភាពខុសគ្នាណាមួយរវាងការរាយការណ៍ទាំងពីរនៅក្នុងអត្ថន័យនោះឡើយ ដូចជាពាក្យដែលត្រូវបានគេនិយាយថា៖ ខែចំនួនបីបានកន្លងផុតទៅហើយ ទោះបីជាវាមុនពេលនោះនៅក្នុងពាក់កណ្តាលខែទីបីក៏ដោយ។ ហើយគេនិយាយថា៖ គាត់មានអាយុហាសិបឆ្នាំហើយ ទោះបីជាគាត់មិនទាន់បំពេញវាពេញលេញក៏ដោយ។ ដូច្នេះ ជាញឹកញាប់គេច្រើនតែប្រើប្រាស់ឆ្នាំ ខែ និងថ្ងៃដើម្បីសំដៅទៅលើផ្នែកដែលពេញលេញ ឬផ្នែកដែលខ្វះខាតរបស់វា។ ដូច្នេះ អ្នកដែលនិយាយថា៖ និងខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ គឺគាត់ចង់បញ្ជាក់ថាវាជាខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជជាទូទៅ។ ហើយអ្នកដែលនិយាយថា៖ និងដប់ថ្ងៃនៃខែហ៊ុលហ៊ីជ្ជះ គឺគាត់បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នូវអ្វីដែលត្រូវបានាប់បញ្ចូលពីវាទៅក្នុងខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជ ដោយការកំណត់ និងបែងចែកយ៉ាងជាក់លាក់។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ គឺព្រោះតែទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា ﴿ពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺជាខែដែលគេបានកំណត់រួចជាស្រេចហើយ﴾ (អាល់-បាការ៉ះ៖ ១៩៧)។ យើងសូមឆ្លើយថា៖ ខែពីរ និងផ្នែកខ្លះនៃខែទីបី គឺត្រូវបានគេហៅថាជាបណ្តាខែ ជាពិសេសប្រសិនបើវាផ្អែកលើការមើលឃើញព្រះច័ន្ទកន្ត្រាក់ (ហ៊ីឡាល់)។ ហើយចៅក្រម (អាល់-កាទឌី) បានលើកឡើងថា៖ ប្រយោជន៍នៃបញ្ហានេះគឺការស្បថ។ ប៉ុន្តែការពិតវាមិនមែនដូច្នោះទេ។ ហើយការកំណត់នេះគឺមានប្រយោជន៍នៅដើមខែ គឺវាគ្មានការបញ្ញត្តិឱ្យគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជមុនខែទាំងនោះឡើយ ហើយថាវាជាការប្រសើរដែលត្រូវធ្វើអ៊ុមរ៉ះមុនខែទាំងនោះ ដែលវាគឺជាអ៊ុមរ៉ះខែរ៉ូម៉ាដន។ ហើយថាប្រសិនបើគាត់ធ្វើអ៊ុមរ៉ះនៅក្នុងខែទាំងនោះ គាត់នឹងក្លាយជាអ្នកធ្វើពិធីបុណ្យតាម៉ាត់ទុប (Tamattu')។ ហើយមុនពេលនោះ វាគឺជាពេលវេលានៃការបួស ដូច្នេះនៅពេលដែលវាផុតទៅ ពេលវេលានៃការគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជក៏បានចូលមកដល់។ ហើយក្នុងចំណោមប្រយោជន៍របស់វាគឺ៖ ថាគេមិនត្រូវធ្វើកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិគ្រឹះ (អារខ្វាន) មុនខែរបស់វាឡើយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់គ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជមុនខែរបស់វា ហើយបានធ្វើត្វាហ្វ (Tawaf) ស្វាគមន៍ (កុទូម) នោះសាយ្យិ (Sa'i) ហាជ្ជដែលធ្វើតាមពីក្រោយនោះ គឺមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលថាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ឡើយ ព្រោះកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិគ្រឹះ (អារខ្វាន) នៃការថ្វាយបង្គំគឺមិនត្រូវធ្វើឡើងលើកលែងតែក្នុងពេលវេលារបស់វាប៉ុណ្ណោះ។ ហើយប្រយោជន៍របស់វាចុងខែគឺថា ស៊ូណាន់ន់គឺត្រូវស្រាយ ইহ្រាមចាប់ពីថ្ងៃតញ្ញ៍តទៅ ដូច្នេះមិនត្រូវធ្វើមុនពេលនោះឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវពន្យារពេលហួសពីពេលនោះដែរ ព្រោះវាជាការបំពេញបានពេញលេញ និងល្អប្រសើរที่สุด។ ហើយ អ៊ីបْن អាក្វែល (Ibn Aqil) បានលើកឡើងថា៖ ការធ្វើត្វាហ្វទស្សនកិច្ច (ហ្ស៊ីយ៉ារ៉ះ) ក្រៅខែនៃពិធីបុណ្យហាជ្ជគឺត្រូវគេស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាគ្រូស)។ ផ្នែកមួយ ហើយការគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជមុនខែរបស់វា៖ គឺត្រូវគេស្អប់ខ្ពើម [លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីបْن ម៉ង់សួរ (Ibn Mansur) ថា៖ ប្រសិនបើគាត់បញ្ចេញសំឡេងគ្រង ইহ្រាមសម្រាប់ពិធីបុណ្យហាជ្ជក្រៅខែរបស់វា នោះវាគឺជាការស្អប់ខ្ពើម]។ ចៅក្រមបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំចង់សំដៅទៅលើការស្អប់ខ្ពើមបែប តាន់ហ្សីហ៍ (Makruh Tanzihi - ស្អប់ខ្ពើមមិនដល់កម្រិតបាប)។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅកន្លែងផ្សេងទៀតថា៖ មីកាត (Meeqat) ទីតាំងគឺត្រូវបានកំណត់ ដើម្បីកុំឱ្យឆ្លងកាត់វាមុនពេលគ្រង ইহ្រាម។ និងមីកាតពេលវេលាគឺត្រូវបានកំណត់ ដើម្បីកុំឱ្យធ្វើមុនពេលវាដោយការគ្រង ইহ្រាម។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់បានប្រឆាំង និងឆ្លងកាត់វា ការគ្រង ইহ្រាមរបស់គាត់គឺប្រព្រឹត្តទៅដោយភាពស្
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة أشهر الحج
ជំពូកអំពីការកាន់សីលបួស (អ៊ីហ្រាម)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الإحرام
[ទំព័រ៖ ការងូតទឹកនិងកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើពេលចូល ihram] [បញ្ហា៖ អ្វីដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្តសម្រាប់អ្នកកាន់ ihram ពេលចាប់ផ្តើម ihram] បញ្ហា៖ (អ្នកណាដែលចង់ចូល ihram ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យងូតទឹក សម្អាតខ្លួន លាបទឹកអប់ និងដោះសម្លៀកបំពាក់ធម្មតាចេញ ដោយស្លៀកខោទ្រនាប់ក្រណាត់និងស្បៃគ្របស្មាពណ៌សស្អាតចំនួនពីរ)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា វាត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យងូតទឹកមុនពេលចូល ihram ទាំងបុរសនិងស្ត្រី មិនថានាងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបរិសុទ្ធ ឬមានរដូវនោះទេ។ លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មែដ បានមានប្រសាសន៍ថា ក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ សាលីហ៍ (Salih) ថា៖ បុរស និងស្ត្រីត្រូវងូតទឹកនៅពេលពួកគេចង់បន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់ (Talbiyah) ហើយពួកគេត្រូវងូតទឹកនៅពេលពួកគេចង់ចូលទៅក្នុងដែនដីហរ៉ាម (Haram)។ ប្រសិនបើពួកគេមិនធ្វើដូច្នេះទេ គឺមិនអីទេ។ ហើយគាត់បានមានប្រសាសន៍ក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ អាប់ឌុលឡាហ៍ (Abdullah) ថា៖ ចំពោះស្ត្រីមានរដូវ នៅពេលដែលនាងទៅដល់ទីតាំង មីកាត (Miqat) គឺនាងត្រូវងូតទឹក ហើយធ្វើអ្វីៗដូចអ្នកធ្វើបុណ្យហជ្ជ (Hajj) ដែរ លើកលែងតែនាងមិនត្រូវត្វាហ៊្វាហ្វ (Tawaf) ជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ (Kaaba) និងរវាងភ្នំសហ្វា និងម័រវ៉ាហ្វ (Safa and Marwah) ហើយការដែលនាងមិនចូលក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម គឺជារឿងដែលខ្ញុំចូលចិត្តជាង; ដោយសារតែអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយ ហ្សៃដ អ៊ីប៊ីន ថាបិត ថា៖ «គាត់បានឃើញព្យាការី ﷺ បានដោះសម្លៀកបំពាក់ដើម្បីបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់ ហើយទ្រង់បានងូតទឹក» រាយការណ៍ដោយ Tirmidhi ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ នេះជាហាឌីស (ហាឌីស) ហាសាន់ ឃរីប (Hasan Gharib) និង អាល់-Daraqutni។ ហើយពីឯកឧត្តម អាយសះ បាននិយាយថា៖ «កាលពីមុន រ៉សូល (Rasul) របស់អល់ឡោះ ﷺ នៅពេលដែលទ្រង់ចង់ចូល ihram ទ្រង់បានលាងក្បាលរបស់ទ្រង់ដោយស្លឹកផ្កាឈូកព្រៃ និងសាប៊ូម្សៅ ហើយទ្រង់បានលាបប្រេងបន្តិចបន្តួច» ហើយពី Ibn អ៊ូម៉ារ បាននិយាយថា៖ «វាគឺជាស៊ូណាន់ន់ (ស៊ូណាន់) ដែលត្រូវងូតទឹកនៅពេលដែលចង់ចូល ihram និងនៅពេលដែលចង់ចូលទៅក្នុងទីក្រុងម៉ាកាក់ (ម៉ាក្កះ)» រាយការណ៍ដោយ អាល់-Daraqutni ទាំងពីរនេះ។ ហើយក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ផងដែរពី អ៊ីប៊ីន អាប់បាស ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានងូតទឹក រួចពាក់សម្លៀកបំពាក់របស់ទ្រង់ លុះពេលទ្រង់មកដល់ទីតាំង Dhu អាល់-Hulayfah ទ្រង់បានធ្វើសឡាត (សឡាត) ចំនួនពីររ៉ាកាត រួចទ្រង់បានគង់លើអូសរបស់ទ្រង់ លុះពេលអូសបានងើបឈរត្រង់នៅទីវាល អាល់-Bayda' ទ្រង់ក៏បានចាប់ផ្តើមចូល ihram សម្រាប់បុណ្យហជ្ជ» ហើយនៅក្នុងនោះមាន Ya'qub អ៊ីប៊ីន Ata' អ៊ីប៊ីន Abi Rabah ដែលមានការជជែកវែកញែកអំពីរឿងគាត់។ ចំណែកឯស្ត្រីមានរដូវ និងស្ត្រីទើបសម្រាលកូនវិញ Khusayf បានរាយការណ៍ពី Mujahid, Ikrimah និង Ata' ពី អ៊ីប៊ីន អាប់បាស ដែលបានលើកហាឌីសនេះឡើងទៅកាន់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ការពិតស្ត្រីទើបសម្រាលកូន ឬស្ត្រីមានរដូវ គឺត្រូវងូតទឹក ចូល ihram និងបំពេញកិច្ចពិធីបុណ្យទាំងអស់ លើកលែងតែនាងមិនត្រូវធ្វើត្វាហ៊្វាហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ប៉ុណ្ណោះ»។ និងនៅក្នុងពាក្យសម្ដីមួយទៀតថា៖ «ការពិតព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ស្ត្រីមានរដូវ និងស្ត្រីទើបសម្រាលកូន នៅពេលដែលពួកគេមកដល់ទីតាំងពេលវេលា (Miqat) ពួកគេត្រូវងូតទឹក ចូល ihram និងបំពេញកិច្ចពិធីបុណ្យទាំងអស់ លើកលែងតែការធ្វើត្វាហ៊្វាហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ រហូតទាល់តែពួកគេស្អាត (អស់រដូវ/ឈាមខ្ចី)» រាយការណ៍ដោយ អាប៊ូ ដាវូដ និង Tirmidhi ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីសហាសាន់ឃរីបពីមុំនេះ។ ហើយពីឯកឧត្តម អាយសះ បាននិយាយថា៖ «Asma' បានសម្រាលកូន Muhammad អ៊ីប៊ីន Abi Bakr នៅឯទីតាំង អាល់-Shajarah ដូច្នេះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាឱ្យ អាប៊ូ ប៉ាកកើ ប្រាប់នាងឱ្យងូតទឹក និងបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់» រាយការណ៍ដោយ មូស្លីម និង Tirmidhi។ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរនៅក្នុងហាឌីសរបស់ ចាពៀរ ថា៖ «ការពិត Asma' ពិនត៍ Umays បានសម្រាលកូននៅឯទីតាំង Dhu អាល់-Hulayfah ដូច្នេះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាឱ្យ អាប៊ូ ប៉ាកកើ ហើយគាត់ក៏បានបញ្ជាឱ្យនាងងូតទឹក និងបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់» រាយការណ៍ដោយ មូស្លីម និងអ្នកដទៃទៀត។ «និងពី Asma' ពិនត៍ Umays៖ ថាគាត់បានប្រសូតកូន Muhammad អ៊ីប៊ីន Abi Bakr នៅឯទីវាល អាល់-Bayda' ដូច្នេះ អាប៊ូ ប៉ាកកើ បានជម្រាបជូនរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ពេលนั้นរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរប្រាប់នាងឱ្យងូតទឹក រួចឱ្យនាងបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់ចុះ» រាយការណ៍ដោយ ម៉ាលីក, Ahmad និង អាល់-Nasa'i។ ហើយប្រសិនបើស្ត្រីមានរដូវ និងស្ត្រីទើបសម្រាលកូនមានសេចក្តីសង្ឃឹមថានឹងស្អាត គឺនាងត្រូវរង់ចាំរហូតទាល់តែនាងស្អាត សឹមនាងងូតទឹកនៅពេលដែលមានពេលគ្រប់គ្រាន់ បែបនេះហើយដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយបងប្អូនរួមគំនិតរបស់យើង គឺកូឌី (Qadi) និង Ibn Aqil។ ហើយការងូតទឹកនេះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់នោះទេ។ ហើយមានការនិយាយថា៖ ពិតណាស់អ្នកក្រុងម៉ាឌីណាមួយចំនួនបាននិយាយថា៖ អ្នកណាដែលละបង់ការងូតទឹក គឺត្រូវបង់ទណ្ឌកម្មដាំ (Dam - សត្វពលិកម្ម); ដោយសារតែព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ Asma' ខណៈពេលដែលនាងជាស្ត្រីទើបសម្រាលកូនថា៖ "ចូរងូតទឹកចុះ" ចុះទម្រាំអ្នកដែលបរិសុទ្ធទៅយ៉ាងណាវិញ?! ដូច្នេះទ្រង់បានបង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងចំពោះពាក្យសម្តីនេះ។ ហើយ Ibn អ៊ូម៉ារ ធ្លាប់ងូតទឹកផង និងធ្វើទឹកអូឌូ (វូឌូ) ផងជាប្រចាំ ហើយមិនថាគាត់ធ្វើបែបណាក៏ដោយ គឺវាគ្កាប់គ្រាន់ហើយ។ ហើយនោះគឺដោយសារតែអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី Ibn អ៊ូម៉ារ៖ «ថាគាត់ធ្លាប់បានធ្វើទឹកអូឌូតែម្តងគត់នៅក្នុងពិធីអ៊ុយរ៉ាស់ (អ៊ុមរ៉ោះ) ដែលគាត់បានបំពេញ ហើយគាត់មិនបានងូតទឹកទេ ហើយគាត់ធ្លាប់នៅក្នុងពិធីអ៊ុយរ៉ាស់ នៅពេលដែលគាត់មកដល់ទីតាំង Dhu អាល់-Hulayfah គឺគាត់បានដោះសម្លៀកបំពាក់ និងងូតទឹក» រាយការណ៍ដោយ Sa'id។ ហើយប្រសិនបើមិនមានទឹកនៅទីនោះទេ តើត្រូវធ្វើតេយ្យ៉ាម៉ុម (Tayammum) ដែរឬទេ? មានទស្សនៈពីរ។ ហើយមានការនិយាយថា៖ មានប្រវត្តិរឿងពីរ។ ទីមួយ៖ ត្រូវធ្វើតេយ្យ៉ាម៉ុម ដែលត្រូវបានថ្លែងដោយ Qadi និង Ibn Aqil ...។ (ជំពូក) ចំណែកឯការសម្អាតខ្លួនវិញ អត្ថន័យរបស់វាគឺ៖ ការកាត់ពុកមាត់ កាត់ក្រចក ដករោមក្រៀក និងកោររោមហាប់ (រោមផ្នែកខាងក្រោម) ប្រសិនបើត្រូវការរឿងទាំងនោះ ហើយត្រូវបំបจัดសភាពសក់កំប៉ោតរញ៉េរញ៉ៃ និងកាត់បន្ថយខ្លិនខ្លួន។ លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មែដ បានមានប្រសាសន៍ថា - ក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ អាល់-Marwudhi - ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកចង់ចូល ihram គឺจូរលះពុកមាត់និងក្រចករបស់អ្នក កោររោមហាប់ ដកោមនៅក្រោមដៃរបស់អ្នក សម្អាតខ្លួន និងងូតទឹកប្រសិនបើអ្នកអាចធ្វើបាន ហើយធ្វើទឹកអូឌូដូចទឹកអូឌូសម្រាប់សឡាតរបស់អ្នកចុះ ប្រសិនបើវាត្រូវចំពេលម៉ោងសឡាតហ្វាត (Fardh) គឺអ្នកត្រូវធ្វើសឡាត ប្រសិនបើមិនទាន់ដល់ទេ គឺត្រូវធ្វើសឡាតពីររ៉ាកាតចុះ។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ធ្វើប្រភេទអ៊ុយរ៉ាស់តម្អុហ្វ (Tamattu' - បុណ្យអ៊ុយរ៉ាស់ភ្ជាប់នឹងហជ្ជ) នោះវាគឺជាជម្រើសចុងក្រោយក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងពីរពីទសដារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដោយសារតែព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ («ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងមុននូវអ្វីដែលខ្ញុំបានដឹងនៅពេលក្រោយ គឺខ្ញុំមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ ហើយខ្ញុំនឹងធ្វើវាជាអ៊ុយរ៉ាស់វិញ») ដូច្នេះទ្រង់មិនទាន់បានបួសដោះសម្លៀកបំពាក់ ihram ទេ ព្រោះទ្រង់បាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ។ ហើយ Abu Abdullah ជ្រើសរើសយកវា ដូច្នេះចូរពោលថា៖ ឱអល់ឡោះអើយ! ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំចង់បំពេញអ៊ុយរ៉ាស់ ដូច្នេះសូមសាងវាឱ្យងាយស្រួលដល់ខ្ញុំ និងទទួលយកវាពីខ្ញុំ និងជួយខ្ញុំលើវាចុះ ដោយអ្នកលួចនិយាយវានៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នក ដោយបែរមុខទៅរកទិសគីប្លាត់ (Qiblah) និងធ្វើលក្ខខណ្ឌនៅពេលដែលអ្នកចូល ihram ដោយពោលថា៖ ប្រសិនបើមានឧបសគ្គណាមួយរារាំងខ្ញុំ នោះទីកន្លែងដោះ ihram របស់ខ្ញុំគឺនៅកន្លែងដែលទ្រង់បានរារាំងខ្ញុំ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកចង់ អ្នកអាចបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់នៅលើសត្វជិះរបស់អ្នក។ ហើយទ្រង់បានលើកឡើងនៅក្នុងពិធីអ៊ុយរ៉ាស់ដាច់ដោយឡែក (Ifrad) និងពិធីរួមគ្នា (Qiran) ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លើកលែងតែទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា ដូច្នេះចូរពោលថា៖ ឱអល់ឡោះអើយ! ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំចង់បំពេញអ៊ុយរ៉ាស់ និងហជ្ជ ដូច្នេះសូមសាងវាទាំងពីរឱ្យងាយស្រួលដល់ខ្ញុំ និងទទួលយកវាទាំងពីរពីខ្ញុំ ល្ល៉ៃកាឡោហុម្ម៉ាអ៊ុយរ៉ាតាន់វ៉ាហ័ជ្ជ (Labbaikallahu Umratan wa Hajj) ដូច្នេះចូរពោលបែបនេះចុះ ហើយទ្រង់មិនបានលើកឡើងនៅក្នុងប្រភេទ Tamattu' និង Qiran នូវពាក្យសម្ដីរបស់ទ្រង់នៅក្នុងការបន្លឺសម្លេងតាល់ប៊ីយ៉ាស់នោះទេ។ បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយប្រសិនបើគាត់ចង់ គាត់អាចលាបទឹកអប់មុនពេលចូល ihram។ ហើយអ្នកកាន់ ihram ងូតទឹកប្រសិនបើគាត់ចង់ មុនពេលចូលទៅក្នុងដែនដីហរ៉ាម។ ហើយនោះគឺដោយសារតែការនេះគឺជាការគោរពប្រតិបត្តិ (អិបាដាហ្វ - Ibadah) ដូច្នេះវាត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យចូលទៅក្នុងវាដោយភាពស្អាតស្អំដូចការគោរពប្រតិបត្តិដទៃទៀតដែរ ជាពិសេសនៅពេលដែលគាត់ត្រូវគេហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើបែបនោះបន្ទាប់ពីចូល ihram ហើយ។ ដូច្នេះប្រសិនបើគាត់ចង់កាត់សក់ក្បាលរបស់គាត់ដោយការកាត់ចេញ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា តើវាជាការមិនចូលចិត្ត (ម៉ាក់រ៉ូហ្វ - Makruh) ដែរឬទេ? អ៊ូម៉ារ និងអ្នកប្រាជ្ញតំបន់ហ៊ីចាហ្ស្វ (Hijaz) បានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវា ហើយអ្នកផ្សេងទៀតមិនចូលចិត្តវា...។ (ជំពូក) ចំណែកឯការលាបទឹកអប់វិញ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា - ក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ អាល់-Marwudhi -៖ ហើយប្រសិនបើគាត់ចង់ គាត់អាចលាបទឹកអប់មុនពេលចូល ihram។ ហើយ Abdullah បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីរឿងអ្នកកាន់ ihram ថា៖ តើទឹកអប់ជាទីស្រឡាញ់ជាងសម្រាប់អ្នកចំពោះគាត់ ឬក៏ការละបង់ទឹកអប់? គាត់បានឆ្លើយថា៖ មិនអីទេក្នុងការលាបទឹកអប់មុនពេលចូល ihram។ ហើយពួកយើងប្រកាន់យកទស្សនៈនេះដោយយោងទៅតាមហាឌីសរបស់ អាយសះ។ ហើយដូចគ្នាដែរ Hanbal បានរាយការណ៍វា។ ហើយទ្រង់មិនបានបញ្ជាក់វាឱ្យខ្លាំងក្លាទេ ព្រោះព្យាការី ﷺ មិនបានបញ្ជាវាឡើយ ប៉ុន្តែទ្រង់បានធ្វើវាផ្ទាល់ ដូច្នេះវាអាចទៅរួចដែលទ្រង់បានធ្វើវាដោយសារតែវាជាការគោរពប្រតិបត្តិ ហើយវាអាចទៅរួចដែលទ្រង់បានធ្វើវាជាទម្លាប់ធម្មតា ហើយនៅក្នុងការរក្សាវាមានការលំបាកប្រភេទខ្លះ និងមានភាពខុសគ្នាផងដែរ។ ហើយអត្ថន័យជាក់ស្តែងនៃពាក្យសម្ដីរបស់គាត់គឺថា វាជាការលើកទឹកចិត្តដែលមិនបានបញ្ជាក់ខ្លាំងក្លា រហូតដល់ថ្នាក់មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាការមិនចូលចិត្តនៅពេលដែលละបង់វាឡើយ ខុសប្លែកពីការងូតទឹក និងការសម្អាតខ្លួន។ បងប្អូនរួមគំនិតរបស់យើងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាត្រូវបានលើកទឹកចិត្តសម្រាប់គាត់ក្នុងការលាបទឹកអប់ជាមួយនឹងអ្វីក៏ដោយដែលគាត់ចង់បានពីទឹកអប់សម្រាប់បុរស មិនថាវាជាប្រភេទដែលនៅសេសសល់ក្លិនឬអត់នោះទេ ដោយសារតែអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយ Urwah ពី អាយសះ ដែលបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់លាបទឹកអប់ឱ្យព្យាការី ﷺ [ពេលដែលទ្រង់ចូល ihram ជាមួយនឹងទឹកអប់ដែលល្អបំផុតដែលខ្ញុំអាចរកបាន ហើយនៅក្នុងប្រវត្តិរឿងមួយទៀតបាននិយាយថា៖ "ខ្ញុំធ្លាប់លាបទឹកអប់ឱ្យព្យាការី ﷺ ជាមួយនឹងទឹកអប់ដែលល្អបំផុត] ដែលខ្ញុំអាចរកបានមុនពេលទ្រង់ចូល ihram បន្ទាប់មកទ្រង់ក៏ចូល ihram» ត្រូវបានយល់ស្របគ្នា (Muttafaq Alayh)។ ហើយនៅក្នុងប្រវត្តិរឿងមួយទៀតបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់លាបទឹកអប់ឱ្យព្យាការី ﷺ ពេលដែលទ្រង់ចូល ihram ជាមួយនឹងទឹកអប់ដែលល្អបំផុតដែលខ្ញុំរកបាន រហូតទាល់តែខ្ញុំឃើញភាពភ្លឺចាំងនៃទឹកអប់នៅលើក្បាល និងចង្ការរបស់ទ្រង់» ជាពាក្យសម្ដីរបស់ អាល់-ពូខារី។ ហើយនៅក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ មូស្លីម៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នៅពេលដែលទ្រង់ចង់ចូល ihram គឺទ្រង់លាបទឹកអប់ដែលល្អបំផុតដែលទ្រង់រកបាន បន្ទាប់មកខ្ញុំឃើញភាពភ្លឺចាំងនៃប្រេងនៅលើចង្ការ និងក្បាលរបស់ទ្រង់បន្ទាប់ពីនោះ»។ ហើយនៅក្នុងប្រវត្តិរឿងរបស់ អាល់-Qasim ពីនាងថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់លាបទឹកអប់ឱ្យព្យាការី ﷺ សម្រាប់ ihram របស់ទ្រង់មុនពេលទ្រង់ចូល ihram និងសម្រាប់ការដោះ ihram របស់ទ្រង់មុនពេលទ្រង់ធ្វើត្វាហ៊្វាហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ ជាមួយនឹងទឹកអប់ដែលមានលាយប្រេងអំបិលម៉ាក៍ (Musk)» ត្រូវបានយល់ស្របគ្នា (Muttafaq Alayh)។ ហើយពីឯកឧត្តម អាយសះ រ៉ូឌីយ៉ាល់ឡោះហ៊ុអានហ្វា (Radiyallahu Anha) បាននិយាយថា៖ «ពួកយើងធ្លាប់ចេញដំណើរជាមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកាក់ ដូច្នេះពួកយើងបានលាបថ្ងាសរបស់យើងជាមួយនឹងប្រេងអំបិលម៉ាក៍ដែលមានក្ល
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة ما يستحب للمحرم عند الإحرام
[បញ្ហា៖ គួរចូលខាំរ៉ាម (Ihram) បន្ទាប់ពីធ្វើសឡាត] បញ្ហា៖ (បន្ទាប់មក គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតពីររ៉ាក៉ាត ហើយចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីនោះ គឺការតាំងចេតនាចូលខាំរ៉ាម ហើយត្រូវគេស៊ូណាន់ត់ឱ្យបញ្ចេញវាដោយវាចា និងដាក់លក្ខខណ្ឌដោយនិយាយថា៖ ឱអល់ឡោះ! ពិតប្រាកដណាស់ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ធ្វើសាសនកិច្ចដ៏, ដូច្នេះបើមានឧបសគ្គណាមួយមករាំងស្ទះដល់ខ្ញុំ កន្លែងដែលខ្ញុំត្រូវដោះខាំរ៉ាមគឺកន្លែងដែលទ្រង់បានរាំងស្ទះដល់ខ្ញុំនេះឯង)។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះមានចំណុចជាច្រើន៖ ទីមួយ៖ ពិតប្រាកដណាស់ ការចូលខាំរ៉ាមគួរតែធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសឡាត ព្រោះថាบรรດាអ្នកដែលបានពណ៌នាអំពីការធ្វើហជ្ជរបស់រ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ គឺសុទ្ធតែបានបញ្ជាក់ថា ទ្រង់បានធ្វើសឡាតនៅវិហារសាសនានៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍ (Zul-Hulaifah) ដូចជានឹងត្រូវបង្ហាញនៅពេលក្រោយ បន្ទាប់មកទ្រង់ក៏បានចូលខាំរ៉ាមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីនោះ។ ហើយនៅក្នុងរបាយការណ៍ (ហាឌីស) ខ្លះពីហាឌីសរបស់អ៊ីប្នុ អាប់បាស (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) និងអានាស (អាណាស) បានបញ្ជាក់ថា វាគឺជាសឡាតម៉ុហ្ស៊ុរ (Zuhr)។ ហើយពីអ៊ីប្នុ អ៊ុម៉ា (Ibn អ៊ូម៉ារ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ ធ្លាប់ធ្វើរ៉ាក៉ាតពីរនៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍ បន្ទាប់មក នៅពេលដែលអូសរបស់ទ្រង់ងើបឈរត្រង់នៅក្បែរវិហារសាសនានៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍ ទ្រង់បានបន្លឺពាក្យទាំងនេះ មានន័យថា ការតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ (Talbiyah)»។ រាយការណ៍ដោយមូស្លីម (មូស្លីម)។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើសឡាតកាតព្វកិច្ច (ហ្វាត) មកដល់ គាត់ត្រូវចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីវា ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីសឡាតកាតព្វកិច្ច និងមិនបានធ្វើសឡាតអ្វីផ្សេងទៀតបន្ទាប់ពីវាឡើយ ហើយទ្រង់ក៏មិនធ្លាប់ធ្វើសឡាតអ្វីផ្សេងទៀតភ្ជាប់នឹងហ្វាតដែរ។ ហើយបើគាត់បានធ្វើសឡាតស៊ូណាន់ត់បន្ទាប់ពីវា ឬរ៉ាក៉ាតពីរ... ហើយបើគ្មានសឡាតកាតព្វកិច្ចមកដល់ទេ៖ គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតពីរ៉ាក៉ាតប្រសិនបវ៉េននោះជាពេលសឡាត។ ប៉ុន្តែបើវាជាពេលដែលត្រូវហាមឃាត់... ហើយប្រសិនបើគាត់មិនបានធ្វើសឡាតទេ ក៏មិនអីដែរ។ អബ്ឌុលឡោះ (Abdullah) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ តើបុរសម្នាក់ចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាតជាការចូលចិត្តរបស់អ្នកជាងឬ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ អ្វីដែលខ្ញុំចូលចិត្តជាងគឺឱ្យគាត់ធ្វើសឡាត ប្រសិនបើគាត់មិនធ្វើសឡាតទេ ក៏មិនអីដែរ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរ អ៊ីប្នុ ម៉ាន់សួរ (Ibn Mansur) បាន نقل ពីគាត់ នៅពេលដែលត្រូវបានសួរថា៖ តើការចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាតជាការចូលចិត្តរបស់អ្នកជាងឬ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ អ្វីដែលខ្ញុំចូលចិត្តជាងគឺឱ្យគាត់ធ្វើសឡាត ប្រសិនបើគាត់មិនធ្វើសឡាតទេ ក៏មិនអីដែរ។ (ជំពូកទីពីរ) ទាក់ទងនឹងពេលវេលាដែលត្រូវបានស៊ូណាន់ត់ឱ្យចូលខាំរ៉ាម ដែលជាទស្សនៈរបស់ពួកយើង (បណ្ឌិតក្នុងមេហ្សែបហាំបាលី)៖ ពិតប្រាកដណាស់ វាត្រូវបានស៊ូណាន់ត់ឱ្យចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត ខណៈដែលគាត់អង្គងបែរមុខទៅរក kiblat (ទិសកាអ៊ីបះ)។ ហើយប្រសិនបើគាត់ចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីនោះ ក៏ល្អដែរ។ ហើយបានបញ្ជាក់រួចមកហើយនូវប្រសាសន៍របស់អាំម៉ាដ (Ahmad) នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាល់ម៉ារ៉ូស៊ី (អាល់-Marwazi)៖ ប្រសិនបើអ្នកស្របនឹងពេលសឡាតកាតព្វកិច្ច អ្នកត្រូវធ្វើសឡាត បើពុំនោះទេ ចូរធ្វើសឡាតពីរ៉ាក៉ាត។ ប្រសិនបើអ្នកប្រាថ្នាចង់ធ្វើម៊ុតអះ (Mut'ah - ធ្វើអ៊ុម្រ៉ោះមុនហជ្ជក្នុងឆ្នាំតែមួយ) ចូរនិយាយថា៖ ឱអល់ឡោះ! ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ធ្វើអ៊ុម្រ៉ោះ ដូចនេះសូមទ្រង់ធ្វើឱ្យវាងាយស្រួលដល់ខ្ញុំ និងទទួលយកវាពីខ្ញុំ ហើយសូមជួយខ្ញុំលើវាចុះ។ អ្នកត្រូវលាក់ការណ៍នេះក្នុងចិត្តរបស់អ្នក ខណៈដែលបែរមុខទៅរក kiblat ហើយអ្នកត្រូវដាក់លក្ខខណ្ឌនៅពេលចូលខាំរ៉ាមរបស់អ្នកដោយនិយាយថា៖ បើមានឧបសគ្គណាមួយមករាំងស្ទះដល់ខ្ញុំ ទីកន្លែងដោះខាំរ៉ាមរបស់ខ្ញុំគឺកន្លែងដែលទ្រង់បានរាំងស្ទះដល់ខ្ញុំ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកចម្រើន អ្នកអាចបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍លើសត្វជិះរបស់អ្នក។ ហើយទ្រង់បានរាយការណ៍អំពីការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ (Ifrad) និងគីរ៉ាន់ (Qiran) ស្រដៀងគ្នានេះដែរ លើកលែងតែទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរនិយាយថា ឱអល់ឡោះ! ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ធ្វើអ៊ុម្រ៉ោះ និងហជ្ជ សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យវាទាំងពីរងាយស្រួលដល់ខ្ញុំ និងទទួលយកវាពីខ្ញុំ ល៉ាប់បៃកា ឱអល់ឡោះ អ៊ុម្រ៉ោះ និងហជ្ជ មុនពេលនោះ។ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរ ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ហាន់បាល (Hanbal)៖ នៅពេលដែលគាត់ប្រាថ្នាចង់ចូលខាំរ៉ាម ប្រសិនបើវាស្របនឹងពេលសឡាតកាតព្វកិច្ច គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតបន្ទាប់មកចូលខាំរ៉ាម ឬប្រសិនបើគាត់ចង់ នៅពេលដែលគាត់ឡើងលើសត្វជិះរបស់គាត់។ ហើយប្រសិនបើគាត់ស្រឡាញ់ការចូលខាំរ៉ាមពីវិហារសាសនា [គាត់ត្រូវចូលខាំរ៉ាម ហើយប្រសិនបើគាត់ចង់បន្ទាប់ពីគាត់បានធ្វើសឡាតនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត ដូច្នេះមិនថាគាត់ធ្វើបែបណាក៏ដោយ គឺវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់បន្ទាប់ពីគាត់ចេញពីវិហារសាសនា] នៅក្នុងហាឌីសរបស់អ៊ីប្នុ អ៊ុម៉ា។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អബ്ឌុលឡោះថា៖ ប្រសិនបើវាស្របនឹងពេលសឡាតកាតព្វកិច្ច គាត់ត្រូវធ្វើសឡាត បន្ទាប់មកចូលខាំរ៉ាម ឬប្រសិនបើគាត់ចង់ នៅពេលដែលគាត់ឡើងលើសត្វជិះរបស់គាត់។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាប៊ូ តាលីប (Abu Talib) ថា៖ នៅពេលដែលគាត់ប្រាថ្នាចង់ចូលខាំរ៉ាម ត្រូវបានស៊ូណាន់ត់ឱ្យគាត់ងូតទឹកលាងជម្រះកាយ ពាក់ខោអ៊ីហ្សារ (ผ้าถุง) និងរីដា (ผ้าห่ม) ប្រសិនបើវាស្របនឹងពេលសឡាតកាតព្វកិច្ច គាត់ត្រូវធ្វើសឡាត បន្ទាប់មកចូលខាំរ៉ាម ឬប្រសិនបើគាត់ចង់ នៅពេលដែលគាត់ឡើងលើសត្វជិះរបស់គាត់ ហើយគាត់ត្រូវបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍របស់ព្យាការី ﷺ។ ហើយកាឌី (អាល់-Qadi) និងអ្នកដទៃទៀតបានចាត់ទុកអត្ថបទទាំងនេះពីទ្រង់ថា៖ ទាមទារឱ្យមានការស៊ូណាន់ត់បន្ទាប់ពីសឡាត [និងប្រសិនបើគាត់ចង់ គាត់អាចចូលខាំរ៉ាមនៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ងើបឈរឡើង ព្រោះថាអាំម៉ាដបានចាប់ផ្តើមដោយការបញ្ជាឱ្យធ្វើបែបនោះ បន្ទាប់មកអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបែបផ្សេងទៀត និងព្រោះថាការចូលខាំរ៉ាមត្រូវបានកំណត់ឱ្យធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសឡាត] ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានដែលថាព្យាការី ﷺ បានចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីវា ដូច្នេះវាគឺជាការបន្ថែមទៅលើរបាយការណ៍ของผู้ដែលបានរាយការណ៍ថាទ្រង់បានចូលខាំរ៉ាមនៅពេលដែលអូសរបស់ទ្រង់ងើបឈរឡើង និងដើរចេញទៅ និងព្រោះថា នៅពេលដែលវាត្រូវបានកំណត់ក្នុងស្ថានភាពទាំងពីរនេះ ការធ្វើមុនគឺប្រសើរជាង។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាល់អាថរ៉ាម (អាល់-Athram) - នៅពេលដែលត្រូវបានសួរថា៖ តើមួយណាដែលអ្នកចូលចិត្តជាង៖ ការចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត ឬនៅពេលដែលអូសរបស់គាត់ងើបឈរឡើង? - [ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទាំងពីរត្រូវបានរាយការណ៍មក គឺនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត និងនៅពេលដែលអូសរបស់គាត់ងើបឈរឡើង] និងនៅពេលដែលគាត់ឡើងដល់វាលខ្សាច់បៃដា (អាល់-Baidha')។ កាឌីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ភិនភាគនៃរឿងនេះគឺថាគាត់ត្រូវបានគេឱ្យជ្រើសរើសក្នុងចំណោមទាំងអស់នោះ ហើយគ្មានមួយណាដែលប្រសើរជាងមួយទៀតឡើយ។ ហើយសំដីរបស់អាប៊ូ អាល់ខូតតាប់ (Abu អាល់-Khattab) គឺ៖ និងពីទ្រង់ថា ការចូលខាំរ៉ាមរបស់គាត់នៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត និងនៅពេលដែលគាត់ឡើងលើសត្វជិះរបស់គាត់ និងនៅពេលដែលគាត់ចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរ គឺដូចគ្នា។ ហើយសំដីរបស់អ្នកដទៃទៀតនៅក្នុងនោះគឺ៖ ការចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត និងនៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ងើបឈរឡើងនៅវាលបៃដា គឺដូចគ្នា។ ហើយមេហ្សែបគឺដូចអ្វីที่เราបានរៀបរាប់ ហើយថាការស៊ូណាន់ត់គឺ៖ គាត់ត្រូវចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត។ ហើយអត្ថន័យនៃពាក្យរបស់យើងនៅពេលដែលគាត់ឡើងលើសត្វជិះរបស់គាត់ គឺថាវាជាស្ថានភាពដែលគាត់ប្រាថ្នាចង់ចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរ។ ហើយអബ്ឌុលឡោះបានរាយការណ៍ពីឪពុករបស់គាត់ថា៖ គាត់ពាក់ខោអាវពីរ បន្ទាប់មកគាត់បំពាក់កាក់សត្វធ្វើទានរបស់គាត់ បន្ទាប់មកគាត់ធ្វើសញ្ញា (អ៊ីស្អាស) បន្ទាប់មកគាត់ចូលខាំរ៉ាម គឺរឿងរ៉ាវគឺបែបនេះឯង នេះហើយដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ។ និងផ្អែកលើមូលដ្ឋាននេះ៖ វាត្រូវបានស៊ូណាន់ត់ឱ្យចូលខាំរ៉ាមនៅពេលដែលគាត់ឡើងជិះ និងប្រាថ្នាចង់ចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរ ព្រោះថាការបំពាក់កាក់សត្វធ្វើទាន (ហ្សាត់ហ្គី) និងការធ្វើសញ្ញាវា គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសឡាត ហើយទ្រង់បានកំណត់ការចូលខាំរ៉ាមបន្ទាប់ពីវា។ ហើយនៅពេលដែលគាត់ចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត នោះទាក់ទងនឹងពេលដំបូងនៃការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍មានបីទស្សនៈ៖ ទីមួយ៖ ពិតប្រាកដណាស់ គាត់ត្រូវបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍នៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ងើបឈរឡើង ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយសាអ៊ីខ (អាល់-Sheikh) ដែលត្រូវបានមានប្រសាសន៍ដោយអាល់ខិរ៉ុក៊ី (អាល់-Khiraqi) និងបានរាយការណ៍ដោយកាឌី និងអ៊ីប្នុ អាក្វិល (Ibn Aqil) នៅក្នុងសៀវភៅអាល់មូហ្សារ៉ាត (អាល់-Mujarrad) និងអាល់ហ្វុសូល (អាល់-Fusul) ហើយវាជាអត្ថបទដែលត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាល់អាថរ៉ាម ដោយគាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បុរសម្នាក់អាចជាអ្នកស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខាំរ៉ាមដោយគ្មានការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ នៅពេលដែលគាត់ប្តេជ្ញាចិត្តចូលខាំរ៉ាម ហើយបុរសម្នាក់អាចបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ដោយមិនទាន់ចូលខាំរ៉ាម ហើយគ្មានទោសព្វាយអ្វីដល់គាត់ឡើយ ខណៈដែលគាត់ប្តេជ្ញាចិត្តចូលខាំរ៉ាម ដូច្នេះនៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ធ្វើដំណើរទៅមុខ គាត់ក៏បន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍។ ទីពីរ៖ ពិតប្រាកដណាស់ ស្ថានភាពដំបូងដែលតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ត្រូវបានកំណត់ឱ្យធ្វើឡើងគឺនៅពេលដែលគាត់មើលឃើញវាលបៃដា មិនមែននៅពេលចាប់ផ្តើមខាំរ៉ាមនោះទេ។ នេះត្រូវបានរាយការណ៍ដោយកាឌីនៅក្នុងកន្លែងខ្លះ។ ទីបី៖ ពិតប្រាកដណាស់ គាត់ត្រូវបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍បន្ទាប់ពីការចូលខាំរ៉ាមរបស់គាត់នៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត ហើយនេះជាទស្សនៈដែលត្រូវបានសម្រេចដោយកាឌី និងអ្នកដទៃទៀតក្នុងចំណោមពួកសហការីរបស់យើង។ ហើយទ្រង់បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាល់ម៉ារ៉ូស៊ីថា គាត់ភ្ជាប់ការចូលខាំរ៉ាមជាមួយនឹងការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍។ អាំម៉ាដបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ហារីប (Harb) នៅពេលដែលត្រូវបានសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលចូលខាំរ៉ាមនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត តើគាត់ត្រូវបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ភ្លាមៗនៅពេលឱ្យសលាម ឬនៅពេលណា? - ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គាត់អាចបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍នៅពេលណាដែលគាត់ចង់ ភ្លាមៗនៅពេលឱ្យសលាម ឬប្រសិនបើគាត់ចង់ បន្ទាប់ពីនោះ ហើយទ្រង់បានធ្វើឱ្យវាងាយស្រួល។ ហើយអត្ថបទភាគច្រើនរបស់អាំម៉ាដបង្ហាញថា ពេលវេលានៃការចូលខាំរ៉ាមគឺពេលវេលានៃការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ - ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយពីទ្រង់ - ថាគាត់ត្រូវបានគេឱ្យជ្រើសរើសរវាងការចូលខាំរ៉ាម និងការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍នៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាត និងនៅលើសត្វជិះ ហើយទ្រង់មិនបានរាយការណ៍នៅក្នុងរឿងណាមួយថាគាត់ចូលខាំរ៉ាមចុងបញ្ចប់នៃសឡាត ហើយបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍នៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ងើបឈរឡើងនោះទេ។ ហើយមូលហេតុនៃរឿងនេះ៖ គឺការខ្វែងគំនិតគ្នានៅក្នុងពេលវេលានៃការចូលខាំរ៉ាមរបស់ព្យាការី ﷺ និងការបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍របស់ទ្រង់។ ណាហ្វិច (Nafi') បានរាយការណ៍ដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ៊ីប្នុ អ៊ុម៉ា ធ្លាប់មកកាន់វិហារសាសនានៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍ ហើយធ្វើសឡាត បន្ទាប់មកឡើងជិះ ដូច្នេះនៅពេលដែលសត្វជិះរបស់គាត់ងើបឈរត្រង់ គាត់ក៏ចូលខាំរ៉ាម បន្ទាប់មកគាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បែបនេះឯងដែលខ្ញុំបានឃើញរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ» - រាយការណ៍ដោយប៊ូខារី (អាល់-ពូខារី)។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ទ្រង់៖ «ខ្ញុំបានឃើញរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ ឡើងលើសត្វជិះរបស់ទ្រង់នៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍ បន្ទាប់មកទ្រង់បានបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍នៅពេលដែលវាងើបឈរត្រង់»។ «និងពីអ៊ីប្នុ អ៊ុម៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាលបៃដារបស់พวกท่าน នេះហើយដែលพวกท่านនិយាយកុហកចំពោះរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ នៅក្នុងនោះ គ្មានអ្វីដែលរ៉សូលនៃអល់ឡោះ ﷺ បានបន្លឺតាល់ប៊ីយ៉ាហ៍ឡើយ លើកលែងតែនៅក្បែរវិហារសាសនាប៉ុណ្ណោះ» មានន័យថា វិហារសាសនានៅហ្ស៊ុលហ៊ុលហ្វាហ៍។ ហើយនៅក្នុងរបាយការណ៍មួយទៀត «ទ្រង់
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة يستحب الإحرام بعد الصلاة
បញ្ហា៖ អ្នកណាដែលចង់បួស ឬបំពេញកិច្ចពិធីបុណ្យហាជ្ជ គឺមានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការធ្វើតាំអាទុព (Tamattu‘) ការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ (Ifrad) និងការធ្វើអុីរ៉ង់ (Qiran)។ បញ្ហា៖ (ហើយគេមានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការធ្វើតាំអាទុព ការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ និងការធ្វើអុីរ៉ង់ ហើយអ្វីដែលល្អបំផុតគឺការធ្វើតាំអាទុព។ វាគឺការគ្រង ihram សម្រាប់បំពេញអ៊ុំរ៉ោះ (អ៊ុមរ៉ោះ) ក្នុងបណ្តាខែហាជ្ជ ហើយរួចរាល់ពីវា បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមបំពេញហាជ្ជក្នុងឆ្នាំដដែល បន្ទាប់មកការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ គឺការគ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជដោយទោល បន្ទាប់មកការធ្វើអុីរ៉ង់ គឺការគ្រង ihram សម្រាប់ទាំងពីរ ឬគ្រង ihram សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ រួចហើយបញ្ចូលហាជ្ជទៅក្នុងវា។ ហើយប្រសិនបើគាត់គ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជ រួចហើយបញ្ចូលអ៊ុំរ៉ោះទៅក្នុងវា ការគ្រង ihram សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះរបស់គាត់គឺមិនត្រូវជាទេ)។ ក្នុងអត្ថបទនេះមានចំណុចបែងចែកជាច្រើន៖ ទីមួយ៖ (គឺថាអ្នកណាដែលចង់បំពេញកិច្ចពិធីហាជ្ជ គឺគាត់មានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការធ្វើតាំអាទុព ការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ និងការធ្វើអុីរ៉ង់។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលគាត់ចង់បូកបញ្ចូលកិច្ចពិធីទាំងពីរក្នុងពេលធ្វើដំណើរតែមួយ ដែលគាត់ឆ្លងកាត់ទីតាំងមីកាត (Miqat) ក្នុងបណ្តាខែហាជ្ជ នោះអ្វីដែលល្អបំផុតគឺ៖ ការធ្វើតាំអាទុព បន្ទាប់មកការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ បន្ទាប់មកការធ្វើអុីរ៉ង់ សម្រាប់អ្នកដែលមិនបាននាំយកសត្វពលិកម្ម (Hadْy) មកជាមួយ។ លោកអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណាណដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់អាល់ម៉ាររូឌី (អាល់-Marwuzi) អំពីអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅ ពេលដែលលោកបានផ្តល់ជម្រើសដល់គាត់រវាងទាំងបី និងបានជ្រើសរើសការធ្វើមុកត៊ោះ (Mut'ah) ជូនគាត់។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់សាលីហ្វ (Salih) ថា៖ ការធ្វើតាំអាទុព គឺជាសកម្មភាពចុងក្រោយរបស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) ហើយអ្វីដែលពួកយើងជ្រើសរើសគឺការធ្វើមុកត៊ោះ ព្រោះវាជាការបញ្ជាចុងក្រោយរបស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) ហើយវាបូកបញ្ចូលទាំងហាជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះទាំងអស់គ្នា និងបំពេញកិច្ចការសម្រាប់នីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ហើយនៅពេលដែលท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) បានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ លោកបានបញ្ជាពួកដៃគូ (សហភាតរៈ) របស់លោកឱ្យដកខ្លួនចេញពី ihram (ធ្វើតាហាល) ហើយបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងមុននូវអ្វីដែលខ្ញុំទើបដឹងពេលក្រោយ ខ្ញុំនឹងមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ ហើយខ្ញុំពិតជាបានដកខ្លួនចេញពី ihram ដូចជាពួកអ្នកដកខ្លួនដែរ»។ ហើយនេះគឺបន្ទាប់ពីលោកបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ ដែលវាជាបញ្ជាចុងក្រោយក្នុងចំណោមបញ្ជាទាំងពីរ។ ហើយអាប់ឌុលឡោះបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីការធ្វើអុីរ៉ង់ និងការធ្វើអ៊ីហ្វ្រ៉ាដ? លោកបានឆ្លើយថា៖ ការធ្វើតាំអាទុព គឺជាសកម្មភាពចុងក្រោយរបស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) មានន័យថាជាបញ្ជារបស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក)។ ហើយលោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានលឺឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ការធ្វើមុកត៊ោះ គឺជាបញ្ជាចុងក្រោយក្នុងចំណោមបញ្ជាទាំងពីរពីសំណាក់ท่านរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) ហើយអល់ឡោះបានបូកបញ្ចូលទាំងហាជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះចូលគ្នានៅក្នុងនោះ ហើយការជ្រើសរើសរបស់ท่านរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) គឺនៅពេលដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងមុននូវអ្វីដែលខ្ញុំទើបដឹងពេលក្រោយ ខ្ញុំនឹងមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ»។ ដូច្នេះท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) មិនបានដកខ្លួនចេញពី ihram ទេ ព្រោះលោកបាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ។ ហើយត្រូវបានសួរអំពីការធ្វើអុីរ៉ង់? លោកបានឆ្លើយថា៖ ការធ្វើតាំអាទុព គឺជាការដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ជាងគេ ហើយវាជាបញ្ជាចុងក្រោយក្នុងចំណោមបញ្ជាទាំងពីរពីท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក)។ ហើយท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរពួកអ្នកធ្វើហាជ្ជរបស់ពួកអ្នកឱ្យទៅជាអ៊ុំរ៉ោះចុះ»។ លោកអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានន័យថា ហាជ្ជ។ ហើយបញ្ជាទាំងពីរគឺមកពីស៊ូណាន់ន់របស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) ដូច្នេះហាជ្ជ និងមុកត៊ោះ ផ្អែកលើចំណុចនេះ គឺចេញពីស៊ូណាន់ន់របស់ท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក)។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់អាប៊ូ តាលិប (Abu Talib) ថា៖ ... ដូច្នេះនៅពេលដែលលោកបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរពួកអ្នកធ្វើហាជ្ជរបស់ពួកអ្នកឱ្យទៅជាអ៊ុំរ៉ោះចុះ។ ដូច្នេះ លោកបានបញ្ជាពួកគេឱ្យបំពេញអ៊ុំរ៉ោះ ហើយវាជាបញ្ជាចុងក្រោយក្នុងចំណោមបញ្ជាទាំងពីរពីท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក)។ ហើយរឿងនេះគឺច្បាស់លាស់ លើកលែងតែអ្នកណាដែលមានចំណេះដឹងផ្នែកហ្វិកហ៍ហ៍មានកម្រិតចង្អៀត ព្រោះท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) បានគ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជ រួមជាមួយពួកដៃគូរបស់លោក ហើយពួកគេមិនបានយល់ឃើញអ្វីផ្សេងក្រៅពីវាជាហាជ្ជនោះឡើយ។ លុះពេលដែលលោកបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងមុននូវអ្វីដែលខ្ញុំទើបដឹងពេលក្រោយ ខ្ញុំនឹងមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ ហើយខ្ញុំពិតជាបានដកខ្លួនចេញពី ihram ដូចជាពួកអ្នកដកខ្លួនដែរ។ ពួកគេបានសួរថា៖ ការដកខ្លួនចេញពី ihram បែបណាទៅ? លោកបានឆ្លើយថា៖ ការដកខ្លួនចេញពី ihram ទាំងស្រុង។ ពួកគេបានសួរថា៖ តើពួកយើងត្រូវចេញ (ទៅបំពេញកិច្ចការ) បែបនេះៗឬ? ដូច្នេះលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរពួកអ្នកដកខ្លួនចេញពី ihram ចុះ។ ហើយលោកមានការខឹងសម្បា ដូច្នេះពួកគេក៏បានដកខ្លួនចេញពី ihram។ លុះមកដល់ពេលនោះ ស៊ូរ៉ាកោះ ប៉ិន ម៉ាលិក (Suraqah អ៊ីប៊ីន ម៉ាលីក) បាននិយាយថា៖ ម្តេចក៏ท่านរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ អ៊ុំរ៉ោះរបស់ពួកយើងសម្រាប់ឆ្នាំនេះ ឬគឺសម្រាប់រហូតតទៅ? ដូច្នេះលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គឺសម្រាប់រហូតតទៅវិញទេ»។ ចំណែកឯប្រសិនបើគាត់នាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ គឺមានការរាយការណ៍ពីរផ្សេងគ្នា៖ ទីមួយ៖ ការធ្វើអុីរ៉ង់ គឺល្អជាង។ លោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់អាល់ម៉ាររូឌី - ថា ប្រសិនបើគាត់នាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ នោះការធ្វើអុីរ៉ង់គឺល្អជាង ហើយប្រសិនបើគាត់មិនបាននាំយកមកទេ គឺការធ្វើតាំអាទុព។ នេះត្រូវបានដកស្រង់ដោយអាប៊ូ ហាព្ស័ (Abu Hafs)។ ទីពីរ៖ ការធ្វើតាំអាទុព គឺល្អជាងក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់។ ហើយរឿងនេះត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងការកត់ត្រារបស់ហ៍ប្រ៍ (Harb) ដែលលោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានលឺអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ មានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំជ្រើសរើសការធ្វើតាំអាទុពក្នុងពិធីហាជ្ជ។ លោកបាននិយាយថា៖ ហើយអ៊ីប្នុ អាប់បាស់ (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) បាននិយាយថា វាគឺជាកាតព្វកិច្ច។ លោកបាននិយាយថា៖ ហើយខ្ញុំបានសួរលោកម្តងទៀតថា តើលោកជ្រើសរើសអ្វីនៅក្នុងពិធីហាជ្ជ? លោកបានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំជ្រើសរើសការធ្វើតាំអាទុព ដោយចូលទៅទីក្រុងម៉ាក្កៈដោយអ៊ុំរ៉ោះ និងធ្វើតាវ៉ាដ (Tawaf) ជុំវិញផ្ទះកាអាប៉๊ะ (Ka'bah) និងរវាងភ្នំសហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ោះ (Safa and Marwah) ហើយដកខ្លួនចេញពី ihram ប្រសិនបើគ្មានសត្វពលិកម្មនៅជាមួយគាត់។ លុះដល់ថ្ងៃតាល់វិយ៉ោះ (Tarwiyah - ថ្ងៃទី ៨ ហ៊ីជ្ជ្យោះ) គាត់ក៏គ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជពីក្នុងវិហារឥស្លាម (មាសជិស)។ ហើយប្រសិនបើគាត់បាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ គាត់ត្រូវធ្វើតាវ៉ាដជុំវិញផ្ទះកាអាប៉๊ะ និងរវាងភ្នំសហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ោះ [សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះរបស់គាត់ បន្ទាប់មកឈរជើងលើការគ្រង ihram របស់គាត់] លុះដល់ថ្ងៃតាល់វិយ៉ោះ គាត់ក៏គ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជ។ នេះគឺជាមហ្ស៍ហាប់ (Madhhab) របស់លោក; ហើយមូលហេតុគឺដោយសារតែអ្វីដែលអ៊ីម៉ាម អាហ្មេដ (Ahmad) បានកាន់យក និងបានសាងសង់មហ្ស៍ហាប់របស់លោកលើវា គឺថា «នៅពេលដែលท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) បានគ្រង ihram ជាមួយពួកដៃគូរបស់លោកពីទីតាំងហ្សុលហ៊ុលៃហ្វោះ (Dhul-Hulayfah) លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលចង់គ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជ គឺអាចធ្វើបាន ហើយអ្នកណាដែលចង់គ្រង ihram សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ គឺអាចធ្វើបាន ហើយអ្នកណាដែលចង់គ្រង ihram សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ និងហាជ្ជ គឺអាចធ្វើបាន។ លុះពេលដែលពួកគេបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ លោកបានបញ្ជាពួកគេទាំងអស់គ្នាឱ្យដកខ្លួនចេញពី ihram របស់ពួកគេ នៅពេលដែលពួកគេបានធ្វើតាវ៉ាដជុំវិញផ្ទះកាអាប៉๊ะ និងរវាងភ្នំសហ្វា និងម៉ាវ៉ោះ ហើយធ្វើឱ្យវាជាអ៊ុំរ៉ោះ និងបំពេញតាំអាទុពដោយអ៊ុំរ៉ោះរហូតដល់ហាជ្ជ លើកលែងតែអ្នកដែលនាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ ព្រោះការនាំយកសត្វពលិកម្មគឺរារាំងគាត់ពីការដកខ្លួនចេញពី ihram»។ ហើយការចូលទៅទីក្រុងម៉ាក្កៈរបស់ពួកគេគឺនៅថ្ងៃអាទិត្យ ថ្ងៃទីបួននៃខែហ៊ីជ្ជ្យោះ (Dhul-Hijjah)។ លុះដល់ថ្ងៃតាល់វិយ៉ោះ លោកបានបញ្ជាពួកគេឱ្យគ្រង ihram សម្រាប់ហាជ្ជ ដូច្នេះជនមូស្លីមទាំងអស់បានបំពេញហាជ្ជជាមួយท่านរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) តាមបញ្ជារបស់លោក ក្នុងនាមជាអ្នកបំពេញតាំអាទុព ក្នុងពិធីហាជ្ជវាដាព (Hajjat អាល់-Wada' - ហាជ្ជលាគ្នា) ដែលជាហាជ្ជដែលអល់ឡោះបានបំពេញសាសនាក្នុងនោះ និងបានប្រគល់ភាពសោមនស្សរីករាយយ៉ាងពេញលេញ។ ហើយពួកគេពិតជាមិនចូលចិត្តរឿងនោះទេ ខណៈដែលท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) កំពុងបញ្ជាពួកគេឱ្យធ្វើមុកត៊ោះ និងខឹងសម្បាអ្នកដែលមិនបានធ្វើវា ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងមុននូវអ្វីដែលខ្ញុំទើបដឹងពេលក្រោយ ខ្ញុំនឹងមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ ហើយប្រសិនបើគ្មានសត្វពលិកម្មទេ ខ្ញុំពិតជាបានដកខ្លួនចេញពី ihram ហើយ» ដោយសារតែលោកដឹងពីគុណូបការៈនៃការដកខ្លួនចេញពី ihram។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈរឿងនេះថា ការធ្វើមុកត៊ោះគឺល្អជាងការធ្វើហាជ្ជដោយទោល និងល្អជាងការធ្វើអុីរ៉ង់រវាងអ៊ុំរ៉ោះ និងហាជ្ជ អាស្រ័យលើហេតុផលជាច្រើន៖ ទីមួយ៖ គឺវាជាបញ្ជាចុងក្រោយក្នុងចំណោមបញ្ជាទាំងពីរពីท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) ព្រោះលោកបានបញ្ជាពួកគេឱ្យធ្វើវាជាការកំណត់ជាក់លាក់ បន្ទាប់ពីលោកបានផ្តល់ជម្រើសដល់ពួកគេនៅឯទីតាំងមីកាត រវាងវាជាមួយនឹងរបស់ផ្សេងទៀត។ ដូច្នេះ ទើបគេដឹងថា លោកមិនទាន់បានដឹងនៅពេលដំបូងអំពីគុណូបការៈនៃការធ្វើមុកត៊ោះនោះឡើយ រហូតទាល់តែអល់ឡោះបានបញ្ជាលោកឱ្យធ្វើវា និងបានជំរុញទឹកចិត្តលោកឱ្យធ្វើវា ដូច្នេះលោកក៏បានបញ្ជាពួកដៃគូរបស់លោកឱ្យធ្វើវា និងជំរុញទឹកចិត្តពួកគេឱ្យធ្វើវា។ ហើយប្រសិនបើท่านព្យាការី (សូមសេចក្តីសុខសេចក្តីសប្បុរសកើតមានចំពោះលោក) បានដឹងតាំងពីដំបូងអំពីគុណូបការៈនៃការធ្វើមុកត៊ោះនូវអ្វីដែលលោកបានដឹងបន្ទាប់ពីមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កៈ លោកពិតជាបានបញ្ជាពួកគេឱ្យគ្រង ihram សម្រាប់វាចាប់ពីទីតាំងមីកាតម្ល៉េះ ហើយនឹងមិនផ្តល់ជម្រើសឱ្យពួកគេរវាងវាជាមួយនឹងរបស់ផ្សេងទៀតឡើយ ដើម្បីឱ្យលោកបានរួចផុតពីភាពមិនពេញចិត្តរបស់ពួកគេចំពោះការលុបចោលការគ្រង ihram ហាជ្ជ និងការពិបាករបស់វាចំពោះពួកគេ ព្រោះលោកមិនដែលត្រូវបានផ្តល់ជម្រើសរវាងកិច្ចការពីរណាមួយឡើយ លើកលែងតែលោកជ្រើសរើសយកផ្នែកដែលងាយស្រួលជាងគេ តราบណាដែលវាមិនមែនជាអបាយមុខនោះ។ [ហើយដោយសារហេតុនេះទើបលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នូវអ្វីដែលខ្ញុំបានដឹងពេលក្រោយ ខ្ញុំនឹងមិននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយឡើយ ហើយខ្ញុំពិតជាបានធ្វើឱ្យវាជាអ៊ុំរ៉ោះ»]។ ទីពីរ៖ គឺថាជនមូស្លីមបានបំពេញហាជ្ជជាមួយលោកក្នុងនាមជាអ្នកធ្វើតាំអាទុពទាំងអស់គ្នា លើកលែងតែអ្នកដែលនាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ ហើយពួកគេមានចំនួនតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ហើយនោះគឺដោយសារតែបញ្ជារបស់លោក។ ហើយបញ្ជារបស់លោកគឺមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងក្នុងការបង្គាប់ និងការ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مسألة من أراد النسك فهو مخير بين التمتع والإفراد والقران