Skip to content
CamQuran
CamQuran Plus
CamQuran
CamQuran Plus
Digital Islamic Center
Download Android APK
Latest Version 1.5.6 - Install on Phone
Download
Login / Register
CamQuran Plus © 2026

ការពន្យល់អ៊ុមដាតុល ហ្វីកហ៍ (គ្រឹះច្បាប់ហានបាលី)

⚖️ Fiqh Academy Taqi al-Din Ahmad ibn Abd al-Halim ibn Taymiyya (تقي الدين أحمد بن عبد الحليم بن تيمية
شرح عمدة الفقه (من أول كتاب الصلاة إلى آخر باب آداب المشي إلى الصلاة)

ការពន្យល់អ៊ុមដាតុល ហ្វីកហ៍ (គ្រឹះច្បាប់ហានបាលី)

"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 107 ជំពូក។"

107 ផ្នែក
Taqi al-Din Ahmad ibn Abd al-Halim ibn Taymiyya (تقي الدين أحمد بن عبد الحليم بن تيمية
101
#101
រឿងដេកជាមួយខ្ញុំ (ទំព័រ ៦៤១)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
الطَّوَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ. (فَصْلٌ) وَمَنْ طَافَ رَاكِبًا عَلَى دَابَّةٍ، أَوْ مَحْمُولًا لِإِنْسَانٍ، فَإِنْ كَانَ لِعُذْرٍ مِنْ مَرَضٍ، أَوْ ... جَازَ. [مَسْأَلَةٌ الْمَبِيتُ بِمِنًى] مَسْأَلَةٌ: (وَالْمَبِيتُ بِمِنًى) السُّنَّةُ لِلْحَاجِّ: أَنْ لَا يَبِيتَ لَيَالِيَ مِنًى إِلَّا بِهَا ; لِأَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ قَالَ: ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ﴾ [البقرة: ٢٠٣] وَمَعْنَى التَّعَجُّلِ: هُوَ الْإِفَاضَةُ مِنْ مِنًى، فَعُلِمَ أَنَّهُ قَبْلَ التَّعَجُّلِ يَكُونُ مُقِيمًا بِهَا، فَلَوْ لَمْ يَبِتْ بِهَا لَيْلًا - وَلَيْسَ عَلَيْهِ أَنْ يُقِيمَ بِهَا نَهَارًا -: لَمْ يَكُنْ مُقِيمًا بِهَا، وَلَمْ يَكُنْ فَرْقٌ بَيْنَ إِتْيَانِهِ مِنًى لِرَمْيِ الْجِمَارِ، وَإِتْيَانِهِ مَكَّةَ لِطَوَافِ الْإِفَاضَةِ وَالْوَدَاعِ. وَالْآيَةُ: دَلِيلٌ عَلَى أَنَّ عَلَيْهِ أَنْ يُقِيمَ فِي الْمَوْضِعِ الَّذِي شُرِعَ فِيهِ ذِكْرُ اللَّهِ، وَجُعِلَ ذَلِكَ الْمَكَانُ وَالزَّمَانُ عِيدًا ; لِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ وَأَصْحَابَهُ فَعَلُوا ذَلِكَ ; وَلِأَنَّ الْعَبَّاسَ " «اسْتَأْذَنَ النَّبِيَّ ﷺ أَنْ يَبِيتَ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ مِنًى مِنْ أَجْلِ سِقَايَتِهِ، فَأَذِنَ لَهُ» " مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. فَاسْتِئْذَانُ الْعَبَّاسِ: دَلِيلٌ عَلَى أَنَّهُمْ كَانُوا مَمْنُوعِينَ مِنَ الْمَبِيتِ بِهَا، وَإِذْنُهُ لَهُ مِنْ أَجْلِ السِّقَايَةِ: دَلِيلٌ عَلَى أَنَّهُ لَا يُؤْذَنُ فِي تَرْكِ الْمَبِيتِ بِغَيْرِ عُذْرٍ. وَلِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: " «يَوْمُ عَرَفَةَ، وَيَوْمُ النَّحْرِ، وَأَيَّامُ مِنًى عِيدُنَا أَهْلَ الْإِسْلَامِ» ". وَالْعِيدُ: هُوَ الْمُجْتَمَعُ لِلْعِبَادَةِ ; فَيَوْمُ عَرَفَةَ وَيَوْمُ النَّحْرِ يَجْتَمِعُونَ بِعَرَفَةَ وَمُزْدَلِفَةَ، وَمِنًى: وَأَيَّامُ مِنًى، لَا بُدَّ أَنْ يَجْتَمِعُوا، وَهُمْ لَا يَجْتَمِعُونَ نَهَارًا لِأَجْلِ مَصَالِحِهِمْ، فَإِنَّهُمْ يَرْمُونَ الْجِمَارَ مُتَفَرِّقِينَ، فَلَا بُدَّ مِنَ الِاجْتِمَاعِ لَيْلًا. وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: " لَا يَبِيتَنَّ أَحَدٌ مِنَ الْحَاجِّ مِنْ وَرَاءِ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ، وَكَانَ يَبْعَثُ إِلَى مَنْ وَرَاءَ الْعَقَبَةِ، فَيَدْخُلُونَ مِنًى " رَوَاهُ مَالِكٌ وَأَحْمَدُ وَهَذَا لَفْظُهُ. وَعَنْ نَافِعٍ عَنْ أَسْلَمَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ﵁ قَالَ: " لَا يَبِيتَنَّ أَحَدٌ مِنَ الْحَاجِّ وَرَاءَ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ، وَكَانَ يُرْسِلُ رِجَالًا فَلَا يَجِدُونَ أَحَدًا شَذَّ مِنْ مِنًى إِلَّا أُدْخِلَ ". وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: " لَا يَبِيتَنَّ أَحَدٌ مِنْ وَرَاءِ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ لَيَالِيَ مِنًى " رَوَاهُمَا أَحْمَدُ ... فَإِنْ تَرَكَ الْمَبِيتَ بِمِنًى: فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ - فِي الشَّافِي -: رُوِيَ عَنْهُ عَلَيْهِ الدَّمُ، وَرُوِيَ: يَتَصَدَّقُ بِشَيْءٍ، وَرُوِيَ عَنْهُ: لَا شَيْءَ عَلَيْهِ، وَبِهَذَا أَقُولُ. فَهَذِهِ ثَلَاثُ رِوَايَاتٍ ; إِحْدَاهُنَّ: لَا شَيْءَ عَلَيْهِ - قَالَ فِي رِوَايَةِ الْمَرُّوذِيِّ -: مَنْ بَاتَ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ مِنًى يَتَصَدَّقُ بِشَيْءٍ وَإِنْ بَاتَ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ أَرْجُو أَنْ لَا يَكُونَ عَلَيْهِ شَيْءٌ. وَذَلِكَ لِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ: أَرْخَصَ لِأَهْلِ السِّقَايَةِ فِي تَرْكِ الْمَبِيتِ بِهَا، وَلِلرُّعَاةِ. كَمَا أَرْخَصَ لِلضَّعَفَةِ فِي الْإِفَاضَةِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ، وَلَوْ كَانَ وَاجِبًا، لَمْ يَسْقُطْ إِلَّا لِضَرُورَةٍ، كَطَوَافِ الْوَدَاعِ. وَلِأَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ: " إِذَا رَمَيْتَ الْجَمْرَةَ فَبِتْ حَيْثُ شِئْتَ " رَوَاهُ أَحْمَدُ فِي رِوَايَةِ حَرْبٍ. وَلِأَنَّهُ أَحَدُ الْمُبَيِّتِينَ بِمِنًى، فَلَمْ يَجِبْ كَالْمَبِيتِ بِهَا لَيْلَةَ عَرَفَةَ عَشِيَّةَ التَّرْوِيَةِ. وَالثَّانِيَةُ: قَالَ حَنْبَلٌ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: وَلَا يَبِيتُ أَحَدٌ لَيَالِيَ مِنًى مِنْ وَرَاءِ الْعَقَبَةِ، وَمَنْ زَارَ الْبَيْتَ رَجَعَ مِنْ سَاعَتِهِ، وَلَا يَبِيتُ آخِرَ اللَّيَالِي إِلَّا بِمِنًى ; لِأَنَّ عُمَرَ ﵁: مَنَعَ مِنْ ذَلِكَ، فَمَنْ بَاتَ فَعَلَيْهِ دَمٌ وَهَذَا قَوْلُ ..... الْقَاضِي وَأَصْحَابِهِ، لِأَنَّهُ وَاجِبٌ كَمَا تَقَدَّمَ، وَمَنْ تَرَكَ شَيْئًا مِنْ نُسُكِهِ فَعَلَيْهِ دَمٌ، كَمَا لَوْ تَرَكَ الْمَبِيتَ بِمُزْدَلِفَةَ. قَالَ الْقَاضِي - فِي خِلَافِهِ - فَإِنَّهَا تَجِبُ رِوَايَةً وَاحِدَةً. وَالثَّانِيَةُ: يَتَصَدَّقُ بِشَيْءٍ وَهُوَ أَكْثَرُ عَنْهُ. قَالَ - فِي رِوَايَةِ ابْنِ مَنْصُورٍ -: مَنْ بَاتَ دُونَ مِنًى لَيْلَةً يُطْعِمُ شَيْئًا. قَالَ - فِي رِوَايَةِ حَرْبٍ - فِي الرَّجُلِ يَبِيتُ وَرَاءَ الْعَقَبَةِ لَيَالِيَ مِنًى: يَتَصَدَّقُ بِشَيْءٍ. قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ: " يَتَصَدَّقُ بِدِرْهَمٍ ". وَمُغِيرَةُ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ: " الدَّمُ شَدِيدٌ ". وَيَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ: " لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ "، وَكَانَ سُفْيَانُ يُرَخِّصُ. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: " إِذَا رَمَيْتَ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَبِتْ حَيْثُ شِئْتَ ". وَقَالَ - فِي رِوَايَةِ الْأَثْرَمِ - فِيمَنْ جَاءَ لِلزِّيَارَةِ فَبَاتَ بِمَكَّةَ يُعْجِبُنِي أَنْ يُطْعِمَ شَيْئًا، وَخَفَّفَهُ بَعْضُهُمْ يَقُولُ: " لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ "، وَإِبْرَاهِيمُ قَالَ: " عَلَيْهِ دَمٌ " وَضَحِكَ وَقَالَ: " الدَّمُ شَدِيدٌ "، وَكَذَلِكَ نَقَلَ ابْنُ أَبِي عَبْدَةَ. وَقَالَ - فِي رِوَايَةِ أَبِي طَالِبٍ وَابْنِ إِبْرَاهِيمَ - " لَا يَبِيتُ أَحَدٌ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ مِنًى فَمَنْ غَلَبَتْهُ عَيْنُهُ فَلْيَتَصَدَّقْ بِدِرْهَمٍ، أَوْ بِنِصْفِ دِرْهَمٍ "، كَذَا قَالَ عَطَاءٌ، وَلَا يَبِيتُ عَامِدًا. فَقَدْ أَمَرَهُ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِشَيْءٍ وَلَمْ يُقَدِّرْهُ، وَقَالَ مَرَّةً: دِرْهَمٌ أَوْ نِصْفُ دِرْهَمٍ ; لِأَنَّهُ أَقَلُّ مَا يُتَصَدَّقُ بِهِ مِنَ النُّقُودِ، وَإِنْ تَصَدَّقَ بِطَعَامٍ. وَذَلِكَ لِأَنَّ الْإِذْنَ فِي تَرْكِ هَذَا الْمَبِيتِ لِحَاجَةٍ غَيْرِ ضَرُورِيَّةٍ تَدُلُّ عَلَى أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ الْمَنَاسِكِ الْمُؤَكَّدَةِ، فَإِنَّ الْمَنَاسِكَ الْمُؤَكَّدَةَ، لَا يُرَخَّصُ فِي تَرْكِهَا لِأَحَدٍ. وَلَوْ قِيلَ: تُقَدَّرُ بِهِ. وَلَوْ تَرَكَ الْمَبِيتَ لَيْلَةً وَاحِدَةً، أَوْ لَيْلَتَيْنِ، فَقَالَ الْقَاضِي - فِي خِلَافِهِ وَابْنُ عَقِيلٍ: لَيْسَ عَلَيْهِ دَمٌ رِوَايَةٌ وَاحِدَةٌ، بِخِلَافِ تَرْكِ الْمَبِيتِ بِمُزْدَلِفَةَ، فَإِنَّهَا نُسُكٌ وَاحِدٌ، فَإِذَا تَرَكَهُ لَزِمَهُ الدَّمُ، وَلَيَالِي مِنًى جَمِيعُهَا نُسُكٌ وَاحِدٌ، فَلَا يَجِبْ فِي بَعْضِهَا مَا يَجِبُ فِي جَمِيعِهَا، كَمَا لَوْ تَرَكَ حَصَاةً، أَوْ حَصَاتَيْنِ. وَاسْتَشْهَدُوا عَلَى ذَلِكَ بِمَا تَقَدَّمَ عَنْهُ: أَنَّهُ اسْتَكْثَرَ الدَّمَ فِي تَرْكِ لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمَرَهُ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِشَيْءٍ، وَخَرَّجَاهَا عَلَى ثَلَاثِ رِوَايَاتٍ: إِحْدَاهُنَّ: يَتَصَدَّقُ بِدِرْهَمٍ، أَوْ نِصْفِ دِرْهَمٍ، وَهُوَ الْمَنْصُوصُ عَنْهُ هُنَا. وَالثَّانِيَةُ: فِي لَيْلَةٍ مُدٌّ، وَفِي لَيْلَتَيْنِ مُدَّانِ. وَالثَّالِثَةُ: فِي لَيْلَةٍ قَبْضَةٌ مِنْ طَعَامٍ، وَفِي لَيْلَتَيْنِ قَبْضَتَانِ، وَهَاتَانِ مُخْرِجَتَانِ مِنْ حَلْقِ شَعْرَةٍ، أَوْ شَعْرَتَيْنِ. وَأَمَّا أَبُو الْخَطَّابِ: فَإِنَّهُ جَعَلَ فِي تَرْكِ الْمَبِيتِ لَيَالِيَ مِنًى الدَّمَ قَوْلًا وَاحِدًا وَذَكَرَ فِي تَرْكِ لَيْلَةٍ، أَوْ لَيْلَتَيْنِ أَرْبَعَ رِوَايَاتٍ. إِحْدَاهُنَّ: عَلَيْهِ دَمٌ. وَالثَّانِيَةُ: يَتَصَدَّقُ بِدِرْهَمٍ، أَوْ نِصْفِ دِرْهَمٍ. وَالثَّالِثَةُ: مُدٌّ مِنْ طَعَامٍ. وَالرَّابِعَةُ: لَا شَيْءَ عَلَيْهِ. وَمَنْ سَلَكَ هَذِهِ الطَّرِيقَةَ: حَمَلَ كَلَامَ أَحْمَدَ فِي الْأَمْرِ بِالصَّدَقَةِ، وَفِي كَوْنِهِ لَا شَيْءَ عَلَيْهِ عَلَى اللَّيْلَةِ وَاللَّيْلَتَيْنِ، وَأَصْحَابُ هَاتَيْنِ الطَّرِيقَتَيْنِ: يُسَوُّونَ بَيْنَ ثَلَاثِ حَصَيَاتٍ، وَتَرْكِ ثَلَاثِ لَيَالٍ، وَحَلْقِ ثَلَاثِ شَعْرَاتٍ، وَيَجْعَلُونَ عَدَدَ اللَّيَالِي كَعَدَدِ الْحَصَى وَالشَّعْرِ، قَالُوا: لِأَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ الثَّلَاثَةِ يَجِبُ فِي جَمِيعِهِ دَمٌ، وَفِي بَعْضِهِ صَدَقَةٌ، فَلِذَلِكَ سَوَّيْنَا بَيْنَهُمَا. لَكِنَّ مَنْصُوصَ أَحْمَدَ فِي أَنَّ مَنْ بَاتَ لَيَالِيَ مِنًى مِنْ وَرَاءِ الْعَقَبَةِ، يَتَصَدَّقُ بِشَيْءٍ، أَوْ لَا شَيْءَ عَلَيْهِ تَبْطُلُ هَذِهِ الطَّرِيقَةُ. وَالطَّرِيقَةُ الْمَنْصُوصَةُ عَنْ أَحْمَدَ: أَنَّ فِي اللَّيْلَةِ، وَاللَّيَالِي الثَّلَاثِ، ثَلَاثَ رِوَايَاتٍ كَمَا تَقَدَّمَ لَفْظُهُ فِيهِنَّ، إِحْدَاهُنَّ: عَلَيْهِ دَمٌ، وَالثَّانِيَةُ: عَلَيْهِ صَدَقَةٌ، وَالثَّالِثَةُ: لَا شَيْءَ عَلَيْهِ، وَغَيْرُ مُسْتَنْكَرٍ إِيجَابُ الدَّمِ فِي جُمْلَةٍ وَإِيجَابُهَا فِي بَعْضِهَا، فَإِنَّ رَمْيَ الْجِمَارِ كُلِّهَا فِيهَا دَمٌ، وَفِي الْجَمْرَةِ الْوَاحِدَةِ - أَيْضًا - دَمٌ، بَلِ الْمَنْصُوصُ عَنْهُ: أَنَّهُ إِذَا تَرَكَ مُزْدَلِفَةَ وَمِنًى وَرَمْيَ الْجِمَارِ وَطَوَافَ الْوَدَاعِ، كَفَاهُ دَمٌ. وَكَذَلِكَ لَا فَرْقَ بَيْنَ أَنْ يُحْرِمَ دُونَ الْمِيقَاتِ بِمَسَافَةٍ قَلِيلَةٍ، أَوْ كَثِيرَةٍ وَلَا فَرْقَ بَيْنَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْ عَرَفَاتٍ قَبْلَ الْمَغِيبِ بِزَمَنٍ طَوِيلٍ، أَوْ طَوِيلُ ...، وَإِلْحَاقُ هَذِهِ
ការបកប្រែខ្មែរ

ការតوافជុំវិញផ្ទះអល់ឡោះ (កាអ្បាន់) និងរវាងភ្នំសហ្វា និងភ្នំមើស្វះ។ (ផ្នែកទី១) ហើយអ្នកណាដែលបានតوافដោយជិះសត្វ ឬដោយមានគេសែង ប្រសិនបើវាបណ្តាលមកពីរាស្រ្តអាស្រ័យដោយការឈឺ ឬ... គឺអាចអនុញ្ញាតបាន។ [បញ្ហា៖ ការដេកយប់នៅទីវាលមីនា] បញ្ហា៖ (ការដេកយប់នៅទីវាលមីនា) ស៊ូណាន់ន់សម្រាប់អ្នកធ្វើហាជ្ជ៖ គឺមិនត្រូវដេកនៅយប់នៃទីវាលមីនាឡើយ លើកលែងតែនៅទីនោះប៉ុណ្ណោះ ព្រោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាកិត្តិនាមបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូររម្លឹកដល់អល់ឡោះនៅក្នុងថ្ងៃដែលត្រូវបានកំណត់ ដូច្នេះអ្នកណាដែលប្រញាប់ប្រញាល់ក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយលើរូបគេឡើយ﴾ [អាល់បាករ៉ាស់៖ ២០៣] ហើយអត្ថន័យនៃការប្រញាប់ប្រញាល់៖ គឺការចាកចេញពីទីវាលមីនា ដូច្នេះទើបគេដឹងថា មុនពេលប្រញាប់ប្រញាល់ គឺគេស្នាក់នៅទីនោះ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើ គេមិនបានដេកយប់នៅទីនោះទេ - ហើយក៏មិនតម្រូវឱ្យគេស្នាក់នៅទីនោះនៅពេលថ្ងៃដែរ - នោះគេមិនមែនជាអ្នកស្នាក់នៅទីនោះឡើយ ហើយក៏គ្មានភាពខុសគ្នារវាងការមកកាន់ទីវាលមីនាដើម្បីគប់ថ្ម និងការមកកាន់ទីក្រុងម៉ាក្កះដើម្បីធ្វើការតوافអ៊ីហ្វាឌ៉ាស់ និងត្វាហ្វអាល់វ៉ាដា្ដ (ត្វាហ្វលាគ្នា) នោះដែរ។ ហើយខែគម្ពីរ៖ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា គឺតម្រូវឱ្យគេស្នាក់នៅក្នុងទីកន្លែងដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យមានការរម្លឹកដល់អល់ឡោះ ហើយទីកន្លែងនិងពេលវេលានោះត្រូវបានកំណត់ឱ្យក្លាយជាថ្ងៃបុណ្យ (អ៊ីដ) ព្រោះថាព្យាការី ﷺ និងบรรដាស្តេចសហការីរបស់លោកបានធ្វើសកម្មភាពបែបនោះ ហើយព្រោះថាអាប់បាស់ " «បានសុំអនុញ្ញាតពីព្យាការី ﷺ ដើម្បីដេកយប់នៅទីក្រុងម៉ាក្កះក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនា ដោយសារតែភារកិច្ចផ្តល់ទឹកផឹករបស់លោក ពេលនោះលោកក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់» " ត្រូវបានយល់ស្របគ្នា។ ដូច្នេះ ការសុំអនុញ្ញាតរបស់អាប់បាស់៖ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ពួកគាត់ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យដេកយប់នៅក្រៅទីវាលមីនាឡើយ ហើយការអនុញ្ញាតរបស់លោកដល់គាត់ដោយសារតែការផ្តល់ទឹកផឹក៖ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យละបង់ការដេកយប់ដោយគ្មានហេតុផលសមហេតុសមផលនោះឡើយ។ ហើយព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ " «ថ្ងៃអារ៉ាហ្វាត ថ្ងៃណាហ្វ្រ និងបណ្តាថ្ងៃនៅទីវាលមីនា គឺជាថ្ងៃបុណ្យរបស់យើង ដែលជាបណ្តាជនអ៊ិស្លាម» "។ ហើយថ្ងៃបុណ្យ (អ៊ីដ)៖ គឺជាទីប្រជុំសម្រាប់ការគោរពសក្ការៈ ដូច្នេះថ្ងៃអារ៉ាហ្វាត និងថ្ងៃណាហ្វ្រ គឺពួកគេជួបជុំគ្នានៅទីវាលអារ៉ាហ្វាត និងមូសដាលីហ្វាត ហើយទីវាលមីនា៖ និងបណ្តាថ្ងៃនៅទីវាលមីនា គឺចាំបាច់ត្រូវតែជួបជុំគ្នា ហើយពួកគាត់មិនជួបជុំគ្នានៅពេលថ្ងៃដោយសារតែផលប្រយោជន៍របស់ពួកគាត់ឡើយ ព្រោះថាពួកគាត់ធ្វើការគប់ថ្មដោយបែកខ្ញែកគ្នា ដូច្នេះទើបចាំបាច់ត្រូវតែជួបជុំគ្នានៅពេលយប់។ និងមានរាយការណ៍ពីលោកអ៊ីបនុអុម៉ារបានមានប្រសាសន៍ថា៖ " កុំឱ្យអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើហាជ្ជដេកយប់នៅពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វឱ្យសោះ ហើយលោកធ្លាប់បញ្ជូនមនុស្សទៅកាន់អ្នកដែលនៅពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វ ពេលនោះពួកគេក៏បានចូលមកកាន់ទីវាលមីនា " រាយការណ៍ដោយម៉ាលិក និងអហ្មាដ ហើយនេះគឺជាពាក្យសំដីរបស់លោក។ និងពីណាហ្វិគ ពីអាសឡាម ថាអុម៉ារអ៊ីនធុលខាតថាប់ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ " កុំឱ្យអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើហាជ្ជដេកយប់នៅពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វឱ្យសោះ ហើយលោកធ្លាប់បញ្ជូនបុរសៗទៅ ពេលនោះពួកគេក៏មិនបានឃើញអ្នកណាម្នាក់ដែលຫຼงផ្លូវចេញពី ទីវាលមីនាឡើយ លើកលែងតែត្រូវគេនាំចូលមកប៉ុណ្ណោះ "។ និងមានរាយការណ៍ពីលោកអ៊ីបនុអុម៉ារបានមានប្រសាសន៍ថា៖ " កុំឱ្យអ្នកណាម្នាក់ដេកយប់នៅពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនាឱ្យសោះ " រាយការណ៍ដោយអហ្មាដ... ដូច្នេះប្រសិនបើគេละបង់ការដេកយប់នៅទីវាលមីនា៖ ពេលនោះលោកអ៊ូបាក់បាគ្រ - នៅក្នុងសៀវភៅអាស់ស្ហាហ្វី - បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានរាយការណ៍មកថាគាត់ត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ហើយមានរាយការណ៍ថា៖ គាត់ត្រូវบริจาคអ្វីមួយ ហើយមានរាយការណ៍មកថា៖ គ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលខ្ញុំនិយាយ។ ដូច្នេះ ទាំងនេះគឺជាការរាយការណ៍ទាំងបី; ការរាយការណ៍ទីមួយ៖ គ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ - លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាល់ម៉ាឞ៊ូឌី៖ អ្នកណាដែលដេកយប់នៅទីក្រុងម៉ាក្កះក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនា គឺត្រូវบริจาคអ្វីមួយ ហើយប្រសិនបើគាត់ដេកយប់ដោយគ្មានហេតុផលសមហេតុសមផល ខ្ញុំសង្ឃឹមថាគ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ។ ហើយនោះក៏ព្រោះថាព្យាការី ﷺ៖ បានបន្ធូរបន្ថយដល់ក្រុមអ្នកផ្តល់ទឹកផឹកក្នុងការละបង់ការដេកយប់នៅទីវាលមីនា និងដល់ក្រុមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វ។ ដូចដែលលោកបានបន្ធូរបន្ថយដល់ក្រុមមនុស្សខ្សោយក្នុងការចាកចេញពីទីវាលជុំគ្នា (មូសដាលីហ្វាត) នៅពេលយប់ ហើយប្រសិនបើវាជាកាតព្វកិច្ច នោះវានឹងមិនត្រូវលើកលែងឡើយ លើកលែងតែមានភាពចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ ដូចជាការត្វាហ្វលាគ្នាជាដើម។ ហើយព្រោះថាលោកអ៊ីបនុអាប់បាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ " នៅពេលដែលអ្នកបានគប់ថ្មហើយ ចូរដេកយប់នៅទីណាដែលអ្នកចង់ទៅ " រាយការណ៍ដោយអហ្មាដនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ហាបប៍។ ហើយព្រោះថាគាត់គឺជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវដេកយប់នៅទីវាលមីនា ដូច្នេះវាទើបមិនក្លាយជាកាតព្វកិច្ចដូចជាការដេកយប់នៅទីនោះក្នុងយប់អារ៉ាហ្វាត និងល្ងាចថ្ងៃត្វរវីយ៉ាស់ឡើយ។ ហើយការរាយការណ៍ទីពីរ៖ លោកហាន់បាលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានឮលោកអប៊ីអាប់ឌុលឡោះមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយគ្មានអ្នកណាម្នាក់ត្រូវដេកយប់ក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនាat ពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វឡើយ ហើយអ្នកណាដែលទៅទស្សនាផ្ទះអល់ឡោះ (កាអ្បាន់) គឺត្រូវវិលត្រឡប់មកវិញភ្លាមៗ ហើយមិនត្រូវដេកយប់នៅបណ្តាយប់ចុងក្រោយឡើយ លើកលែងតែនៅទីវាលមីនាប៉ុណ្ណោះ ព្រោះថាអុម៉ារ ﵁៖ បានហាមឃាត់ពីរឿងនោះ ដូច្នេះអ្នកណាដែលដេកយប់ គឺត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ហើយនេះគឺជាពាក្យសំដីរបស់..... ក៉ាឌី និងบรรดាសិស្សរបស់លោក ព្រោះថាវាជាកាតព្វកិច្ចដូចដែលបានកន្លងផុតទៅហើយ ហើយអ្នកណាដែលละបង់ផ្នែកណាមួយនៃការគោរពសក្ការៈរបស់ខ្លួន គឺត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ដូចជាករណីដែលគេละបង់ការដេកយប់នៅទីវាលមូសដាលីហ្វាតជាដើម។ លោកក៉ាឌីបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការខុសគ្នារបស់លោក - ព្រោះថាវាជាកាតព្វកិច្ចយោងតាមការរាយការណ៍តែមួយ។ ហើយការរាយការណ៍ទីពីរ៖ គឺត្រូវบริจาคអ្វីមួយ ហើយនេះគឺជាទស្សនៈភាគច្រើនពីគាត់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អ៊ីបនុម៉ាន់សួរ៖ អ្នកណាដែលដេកយប់នៅជិតទីវាលមីនាក្នុងមួយយប់ គឺត្រូវផ្តល់អាហារបន្តិចបន្តួច។ លោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ហាបប៍ - អំពីបុរសដែលដេកយប់នៅពីក្រោយថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនា៖ គឺត្រូវบริจาคអ្វីមួយ។ លោកអ៊ីបនុជូរ៉ៃចបានរាយការណ៍ពីអាតោះថា៖ " ត្រូវบริจาคប្រាក់មួយឌៀរហាំ "។ និងមូហ្ហីរ៉ាស់ពីស៊ុបបាហ្វបានមានប្រសាសន៍ថា លោកអប៊ីអាប់ឌុលឡោះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ " ការពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) គឺធ្ងន់ធ្ងរណាស់ "។ និងយ៉ាហ៊្យ៉ាពីស៊ុបព្យានថា៖ " គ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ " ហើយស៊ុបព្យានធ្លាប់បន្ធូរបន្ថយ។ ហើយលោកអ៊ីបនុអាប់បាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ " នៅពេលដែលអ្នកបានគប់ថ្មគប់អាഖ៉ាបាហ្វហើយ ចូរដេកយប់នៅទីណាដែលអ្នកចង់ទៅ "។ និងបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាស់សាំ - អំពីអ្នកដែលមកដើម្បីទស្សនាហើយបានដេកយប់នៅទីក្រុងម៉ាក្កះ គឺខ្ញុំចូលចិត្តឱ្យគាត់ផ្តល់អាហារបន្តិចបន្តួច ហើយអ្នកខ្លះបានបន្ធូរបន្ថយវាដោយនិយាយថា៖ " គ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ " ហើយអ៊ីប្រាហ៊ីមបានមានប្រសាសន៍ថា៖ " គាត់ត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) " ហើយគាត់បានញញឹមរួចមានប្រសាសន៍ថា៖ " ការពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) គឺធ្ងន់ធ្ងរណាស់ " ហើយក៏ដូចគ្នាដែរដែលត្រូវបាននាំមកដោយលោកអ៊ីបនុអាប់ប៊ីអាប់ដាស់។ និងបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អប៊ីតាលិប និងអ៊ីបនុអ៊ីប្រាហ៊ីម - " គ្មានអ្នកណាម្នាក់ត្រូវដេកយប់នៅទីក្រុងម៉ាក្កះក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនាឡើយ ដូច្នេះអ្នកណាដែលងងុយគេងគ្របដណ្តប់ភ្នែក គឺត្រូវบริจาคប្រាក់មួយឌៀរហាំ ឬពាក់កណ្តាលឌៀរហាំ " ដូចនេះហើយដែលអាតោះបានមានប្រសាសន៍ ហើយមិនត្រូវដេកយប់ដោយចេតនានោះឡើយ។ ដូច្នេះ លោកបានបញ្ជាឱ្យគាត់บริจาคអ្វីមួយ ប៉ុន្តែមិនបានកំណត់បរិមាណនោះទេ ហើយពេលខ្លះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រាក់មួយឌៀរហាំ ឬពាក់កណ្តាលឌៀរហាំ ព្រោះថាវាជាបរិមាណតិចបំផុតដែលត្រូវบริจาคពីប្រាក់កាក់ ហើយប្រសិនបើគាត់บริจาคដោយស្បៀងអាហារ។ ហើយនោះក៏ព្រោះថាការអនុញ្ញាតឱ្យละបង់ការដេកយប់នេះដោយសារតែតម្រូវការដែលមិនមែនជាភាពចាំបាច់ គឺជាការបង្ហាញថាវាមانមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនៃការគោរពសក្ការៈដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លាំងនោះឡើយ ព្រោះថាការគោរពសក្ការៈដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លាំង គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យละបង់ចំពោះអ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ ហើយប្រសិនបើមានការនិយាយថា៖ វាត្រូវបានកំណត់ដោយវា។ ហើយប្រសិនបើគេละបង់ការដេកយប់រយៈពេលមួយយប់ ឬពីរយប់ ពេលនោះលោកក៉ាឌី - នៅក្នុងការខុសគ្នារបស់លោក និងលោកអ៊ីបនុអាក៊ីល - បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានការការពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) យោងតាមការរាយការណ៍តែមួយ ផ្ទុយពីការละបង់ការដេកយប់នៅទីវាលមូសដាលីហ្វាត ព្រោះថាវាគឺជាការគោរពសក្ការៈតែមួយ ដូច្នេះនៅពេលដែលគេละបង់វា វាតម្រូវឱ្យមានការការពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ហើយបណ្តាយប់នៃទីវាលមីនាទាំងអស់គឺជាការគោរពសក្ការៈតែមួយ ដូច្នេះវាមិនចាំបាច់មានការការពិន័យនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃវាដូចអ្វីដែលចាំបាច់នៅក្នុងផ្នែកទាំងអស់របស់វាឡើយ ដូចជាករណីដែលគេละបង់គ្រាប់ថ្មមួយគ្រាប់ ឬពីរគ្រាប់ជាដើម។ ហើយពួកគាត់បានយកជាភស្តុតាងចំពោះរឿងនោះនូវអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅហើយពីគាត់៖ ថាគាត់បានចាត់ទុកថាការការពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) គឺច្រើនពេកក្នុងការละបង់ការដេកយប់រយៈពេលមួយយប់ ហើយបានបញ្ជាឱ្យគាត់บริจาคអ្វីមួយ ហើយពួកគាត់បានទាញចេញវាទៅជាការរាយការណ៍ចំនួនបី៖ ការរាយការណ៍ទីមួយ៖ ត្រូវบริจาคប្រាក់មួយឌៀរហាំ ឬពាក់កណ្តាលឌៀរហាំ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ពីគាត់នៅទីនេះ។ ការរាយការណ៍ទីពីរ៖ ចំពោះការដេកយប់មួយយប់គឺត្រូវផ្តល់ស្រូវសាលីមួយមុទ (ប្រហែលបីគីឡូក្រាម) និងពីរយប់គឺពីរមុទ។ ការរាយការណ៍ទីបី៖ ចំពោះការដេកយប់មួយយប់គឺត្រូវផ្តល់ស្បៀងអាហារមួយក្តាប់ និងពីរយប់គឺពីរក្តាប់ ហើយការរាយការណ៍ទាំងពីរនេះត្រូវបានទាញចេញពីការកោរសក់មួយសរសៃ ឬពីរសរសៃ។ រីឯលោកអប៊ីខ័ត្តាប់៖ គឺលោកបានចាត់ទុកថាការละបង់ការដេកយប់ក្នុងบรรดាយប់នៃទីវាលមីនាត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) គឺជាទស្សនៈតែមួយ។ និងបានលើកឡើងនៅក្នុងការละបង់ការដេកយប់រយៈពេលមួយយប់ ឬពីរយប់នូវការរាយការណ៍ចំនួនបួន។ ការរាយការណ៍ទីមួយ៖ គាត់ត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ)។ ការរាយការណ៍ទីពីរ៖ ត្រូវบริจาคប្រាក់មួយឌៀរហាំ ឬពាក់កណ្តាលឌៀរហាំ។ ការរាយការណ៍ទីបី៖ ស្រូវសាលីមួយមុទ។ ការរាយការណ៍ទីបួន៖ គ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ឡើយ។ ហើយអ្នកណាដែលដើរតាមវិធីសាស្ត្រនេះ៖ បានយល់ថាពាក្យសំដីរបស់អហ្មាដក្នុងការបញ្ជាឱ្យមានការบริจาค និងក្នុងការដែលគ្មានអ្វីត្រូវពិន័យលើគាត់ គឺសំដៅទៅលើការដេកយប់មួយយប់និងពីរយប់ ហើយบรรดាសិស្សនៃវិធីសាស្ត្រទាំងពីរនេះ៖ គឺស្មើគ្នារវាងការគប់ថ្មបីគ្រាប់ ការละបង់ការដេកយប់បីយប់ និងការកោរសក់បីសរសៃ ហើយពួកគាត់បានចាត់ទុកចំនួនយប់ស្មើនឹងចំនួនគ្រាប់ថ្ម និងសក់ ពួកគាត់បាននិយាយថា៖ ព្រោះថាបុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងចំណោមរបស់ទាំងបីនេះ គឺត្រូវពិន័យជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ចំពោះផ្នែកទាំងអស់របស់វា និងត្រូវบริจาคចំពោះផ្នែកខ្លះរបស់វា ដូច្នេះហើយទើបយើងធ្វើឱ្យវាស្មើគ្នារវាងគ្នា។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ពីអហ្មាដ

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة المبيت بمنى

ឌុយអាល់
102
#102
រឿងបោះឆ្នោត (ទំព័រ ៦៤៨)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
بِالْحَصَى، وَبِحَلْقِ الشَّعْرِ: لَا يَصِحُّ ; لِأَنَّ ذَاكَ قَدْ ثَبَتَ بِالنَّصِّ وَالْإِجْمَاعِ أَنَّ فِي جَمِيعِهِ دَمًا، وَهُنَا الْخِلَافُ فِي أَصْلِ وُجُوبِهِ. فَصْلٌ: وَقَدْرُ الْمَبِيتِ الْوَاجِبِ بِمِنًى. [مَسْأَلَةٌ الرمي] مَسْأَلَةٌ: (وَالرَّمْيُ). لَا يَخْتَلِفُ الْمَذْهَبُ أَنَّ الرَّمْيَ وَاجِبٌ ; لِأَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ قَالَ: ﴿الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ﴾ [البقرة: ١٩٧] إِلَى قَوْلِهِ: ﴿فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ﴾ [البقرة: ١٩٨] إِلَى قَوْلِهِ: ﴿فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ﴾ [البقرة: ٢٠٠] الْآيَةَ. إِلَى قَوْلِهِ: ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقَى وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ﴾ [البقرة: ٢٠٣]. فَأَمَرَ سُبْحَانَهُ - بَعْدَ قَضَاءِ الْمَنَاسِكِ - بِذِكْرِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ، وَأَمَرَ بِذِكْرِهِ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ أَمْرًا يَخْتَصُّ الْحَاجَّ ; لِأَنَّهُ قَالَ: ﴿فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ﴾ [البقرة: ٢٠٣] ﴿عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ﴾ [البقرة: ٢٠٣] وَإِنَّمَا يُمْكِنُ ذَلِكَ لِلْحَاجِّ. فَعُلِمَ أَنَّهُمْ مَأْمُورُونَ بِهَذَا الذِّكْرِ بِمِنًى، وَلَيْسَ بِمِنًى ذِكْرٌ يَنْفَرِدُ بِهِ الْحَجُّ إِلَّا ذِكْرَ الْجِمَارِ، كَمَا قَالَ ﷺ: " «إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ» "، فَعُلِمَ أَنَّ رَمْيَ الْجِمَارِ شُرِعَ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ الْمَأْمُورِ بِهِ فِي قَوْلِهِ: ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ﴾ [البقرة: ٢٠٣]. وَأَيْضًا: فَإِنَّهُ قَالَ: ﴿فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ﴾ [البقرة: ٢٠٣] فَعُلِمَ أَنَّهُ مَنْ تَعَجَّلَ قَبْلَ الْيَوْمَيْنِ لَا يَزُولُ عَنْهُ الْإِثْمُ، وَإِنَّمَا ذَاكَ لِأَنَّ بِمِنًى فِعْلًا وَاجِبًا، وَلَا فِعْلَ بِهَا إِلَّا رَمْيَ الْجِمَارِ، لِأَنَّ الْمَبِيتَ أَخَفُّ مِنْهُ، وَإِنَّمَا وَجَبَ تَبَعًا لَهُ. وَأَيْضًا: فَإِنَّهُ أَمَرَ بِالذِّكْرِ فِي الْأَيَّامِ، وَجَعَلَ التَّعْجِيلَ فِيهَا: فَلَا بُدَّ مِنْ فِعْلٍ وَاجِبٍ فِي الْأَيَّامِ. وَأَيْضًا: فَمَا رَوَى. وَمَنْ رَمَى بِحَجَرٍ قَدْ رَمَى بِهِ: لَمْ يُجْزِهِ وَمَنْ رَمَى بِذَهَبٍ، أَوْ فِضَّةٍ: لَمْ يُجْزِهِ قَوْلًا وَاحِدًا.
ការបកប្រែខ្មែរ

ដោយប្រើគ្រួស និងដោយការកោររោម៖ គឺមិនស្របច្បាប់ឡើយ ព្រោះថាបញ្ហានោះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់តាមរយៈអត្ថបទគម្ពីរ និងការឯកភាពគ្នា (អ៊ីម៉ាព្ញ) ថា ការខកខានលើផ្នែកទាំងមូលនេះតម្រូវឱ្យមានការបង់ដបឹល (ដាំម) ហើយនៅត្រង់ចំណុចនេះហើយដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នាចំពោះដើមហេតុនៃកាតព្វកិច្ចរបស់វា។ ការបែងចែក៖ និងកម្រិតនៃការស្នាក់នៅពេលយប់ជាកាតព្វកិច្ចនៅមីនា។ [បញ្ហា ការគប់ថ្ម (អាររ៍មី)] បញ្ហា៖ (និងការគប់ថ្ម)។ មិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងស្មារតីមេហ្ស៉ែប (ម៉ាស្ហាប់) ឡើយថា ការគប់ថ្មគឺជាកាតព្វកិច្ច ព្រោះថាអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តមបានត្រាស់សម្ដែងថា៖ ﴿បុណ្យហាជ្ជគឺជាខែដែលបានកំណត់រួចជាស្រេច﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ១៩៧] រហូតដល់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿លុះត្រាតែពួកអ្នកបានចាកចេញពីតំបន់អរហ្វាត﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ១៩៨] រហូតដល់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿លุះត្រាតែពួកអ្នកបានបំពេញពិធីសាសនាហាជ្ជរបស់ពួកអ្នករួចហើយ ចូររឭកដល់អល់ឡោះដូចជាពួកអ្នករឭកដល់បុព្វបុរសរបស់ពួកអ្នក ឬក៏រឭកជាងហ្នឹងទៅទៀត។ ក្នុងចំណោមមនុស្សមានអ្នកដែលពោលថា﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០០] រហូតដល់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿និងចូររឭកដល់អល់ឡោះនៅក្នុងบรรดាម៉ោងពេល (ថ្ងៃ) ដែលត្រូវបានកំណត់រាប់។ ដូច្នេះ អ្នកណាម្នាក់ដែលប្រញាប់ប្រញាលក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយដល់រូបគេ ហើយអ្នកណាម្នាក់ដែលពន្យារពេល គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយដល់រូបគេ សម្រាប់អ្នកដែលកោតខ្លាច (អល់ឡោះ)។ ហើយចូរពួកអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះចុះ និងចូរដឹងថា ពួកអ្នកពិតជាត្រូវគេជួបជុំនាំយកទៅកាន់ព្រះអង្គវិញ﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០៣]។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តមបានបង្គាប់បញ្ជា បន្ទាប់ពីការបំពេញពិធីសាសនាហាជ្ជរួចរាល់ ឱ្យរឭកដល់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម ហើយព្រះអង្គបានបង្គាប់បញ្ជាឱ្យរឭកដល់ព្រះអង្គនៅក្នុងบรรดាម៉ោងពេល (ថ្ងៃ) ដែលត្រូវបានកំណត់រាប់ ដោយការបង្គាប់បញ្ជាដែលជាក់លាក់សម្រាប់អ្នកធ្វើហាជ្ជ ព្រោះព្រះអង្គបានត្រាស់សម្ដែងថា៖ ﴿ដូច្នេះ អ្នកណាម្នាក់ដែលប្រញាប់ប្រញាលក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយ﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០៣] ﴿ដល់រូបគេ ហើយអ្នកណាម្នាក់ដែលពន្យារពេល គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយដល់រូបគេ﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០៣] ហើយរឿងនោះអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់តែអ្នកធ្វើហាជ្ជប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ទើបត្រូវបានដឹងថា ពួកគាត់ត្រូវបានគេបង្គាប់បញ្ជាឱ្យធ្វើការរឭកនេះនៅមីនា ហើយនៅមីនាគ្មានការរឭកណាដែលជាក់លាក់ចំពោះអ្នកធ្វើហាជ្ជក្រៅពីការរឭកដល់ការគប់ថ្មនោះឡើយ ដូចដែលท่านព្យាការី ﷺ បានប្រមានថា៖ «ជាការពិតណាស់ ការធ្វើត្វាហ្វនៅចន្លោះភ្នំសាផា និងម៉ារវ៉ាហ្វ និងការគប់ថ្ម ត្រូវបានកំណត់ឡើង គឺដើម្បីស្ថាបនាការរឭកដល់អល់ឡោះតែប៉ុណ្ណោះ»។ ដូច្នេះ ទើបត្រូវបានដឹងថា ការគប់ថ្មត្រូវបានកំណត់ច្បាប់ឡើង គឺដើម្បីស្ថាបនាការរឭកដល់អល់ឡោះដែលត្រូវបានបង្គាប់បញ្ជាក្នុងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿និងចូររឭកដល់អល់ឡោះនៅក្នុងบรรดាម៉ោងពេល (ថ្ងៃ) ដែលត្រូវបានកំណត់រាប់﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០៣]។ ហើយក៏ដូចគ្នាផងដែរ ព្រោះព្រះអង្គបានត្រាស់សម្ដែងថា៖ ﴿ដូច្នេះ អ្នកណាម្នាក់ដែលប្រញាប់ប្រញាលក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺគ្មានបាបអ្វីឡើយដល់រូបគេ﴾ [អាល់បាការ៉ោះ៖ ២០៣] ដូច្នេះ ទើបត្រូវបានដឹងថា អ្នកណាម្នាក់ដែលប្រញាប់ប្រញាលមុនរយៈពេលពីរថ្ងៃនោះ គឺបាបរបស់គាត់មិនត្រូវបានលុបបំបាត់ឡើយ ហើយរឿងនោះគឺដោយសារតែនៅមីតាមີសកម្មភាពជាកាតព្វកិច្ចមួយ ហើយគ្មានសកម្មភាពណាមួយនៅទីនោះក្រៅពីការគប់ថ្មនោះឡើយ ព្រោះថាការស្នាក់នៅពេលយប់គឺស្រាលជាងវា ហើយវាគ្រាន់តែជាកាតព្វកិច្ចដែលកើតឡើងតាមក្រោយវាប៉ុណ្ណោះ។ ហើយក៏ដូចគ្នាផងដែរ ព្រោះព្រះអង្គបានបង្គាប់បញ្ជាឱ្យមានការរឭកនៅក្នុងบรรดាម៉ោងពេល (ថ្ងៃ) នោះ ហើយព្រះអង្គបានកំណត់ការប្រញាប់ប្រញាលនៅក្នុងនោះ ដូច្នេះ គឺចាំបាច់ត្រូវតែមានសកម្មភាពជាកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងบรรดាម៉ោងពេល (ថ្ងៃ) នោះ។ ហើយក៏ដូចគ្នាផងដែរ នូវអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍។ ហើយអ្នកណាម្នាក់ដែលគប់ដោយគ្រួសដែលខ្លួនធ្លាប់បានគប់វាួចហើយនោះ៖ គឺមិនត្រូវគេទទួលស្គាល់ (មិនទូទាត់) ឱ្យឡើយ ហើយអ្នកណាម្នាក់ដែលគប់ដោយមាស ឬប្រាក់៖ គឺមិនត្រូវគេទទួលស្គាល់ (មិនទូទាត់) ឱ្យឡើយ យោងតាមទស្សនៈតែមួយគត់។

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة الرمي

ឌុយអាល់
103
#103
បញ្ហាច្រមុះនិងការកាត់បន្ថយ (ទំព័រ ៦៥០)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
وَفِي غَيْرِ الْحَصَى رِوَايَتَانِ؛ إِحْدَاهُمَا لَا يُجْزِئُهُ إِلَّا الْحَجَرُ، فَلْيُعِدِ الرَّمْيَ. وَالثَّانِيَةُ: يُجْزِئُهُ مَعَ الْكَرَاهَةِ. (فَصْلٌ) وَأَمَّا الْأَدْعِيَةُ الْمَشْرُوعَةُ فِي الْحَجِّ، مِثْلُ التَّلْبِيَةِ وَالذِّكْرِ عِنْدَ رُؤْيَةِ الْبَيْتِ، وَفِي الطَّوَافِ، وَعَلَى الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَفِي السَّعْيِ وَفِي عَرَفَةَ وَمُزْدَلِفَةَ وَمِنًى، وَعِنْدَ رَمْيِ الْجِمَارِ، فَهِيَ سُنَّةٌ عِنْدَ أَصْحَابِنَا. فَصْلٌ: وَأَمَّا رَكْعَتَا الطَّوَافِ ... . [مَسْأَلَةٌ الْحَلْقُ والتقصير] مَسْأَلَةٌ: (وَالْحَلْقُ). اخْتَلَفَتِ الرِّوَايَةُ عَنْ أَحْمَدَ فِي وُجُوبِهِ عَلَى رِوَايَتَيْنِ: إِحْدَاهُمَا: أَنَّهُ وَاجِبٌ، قَالَ - فِي رِوَايَةِ مُهَنَّا -: إِذَا أَخَّرَتِ الْمَرْأَةُ التَّقْصِيرَ حَتَّى خَرَجَتْ أَيَّامُ مِنًى:
ការបកប្រែខ្មែរ

ក្រៅពីដុំថ្មតូចៗ មានការរាយការណ៍ពីរផ្សេងគ្នា៖ មួយយោបល់ពោលថា វាមិន ប្រើការបានឡើយ លើកលែងតែប្រើថ្ម ដូច្នេះត្រូវឱ្យគាត់គប់សារជាថ្មី។ និងយោបល់ទីពីរពោលថា៖ វាប្រើការបាន ប៉ុន្តែត្រូវរអាក់រអួល (ម៉ាក់រូហ៍)។ (ផ្នែកទី១) ចំណែកឯការសូមាដុអា (អំពើវង្វង) ដែលត្រូវបានកំណត់ក្នុងពិធីបុណ្យហជ្ជ ដូចជាការថ្លែងតាល់ប៊ីយ៉ា ការរំលឹកដល់អល់ឡោះនៅពេលឃើញផ្ទះកាអ៍បះ ក្នុងពេលតវាហ្វ នៅលើភ្នំស៉ីផា និងមើរវ៉ះ ក្នុងពេលស៉ៃយ៍ នៅលើវាលអារ៉ូផាត មូសដុលិផាហ៍ និងមីនា ព្រមទាំងនៅពេលគប់សាតាន (ជិម៉ា) គឺសុទ្ធសឹងជាស៊ូណាន់ន់ (ការអនុវត្តតាមបែបបទព្យាការី) យោងតាមបណ្តាពួកយើង។ ផ្នែក៖ ចំណែកឯរ៉កអាត់ទាំងពីរនៃការតវាហ្វ...។ [បញ្ហា៖ ការកោរសក់ និងការកាត់សក់បន្តិចបន្តួច] បញ្ហា៖ (ការកោរសក់)។ មានការខុសគ្នានៃការរាយការណ៍ពីលោក អ៉ីម៉ាម អាហ្មេត ទាក់ទងនឹងភាពចាំបាច់របស់វា ដោយមានពីរយោបល់៖ ទីមួយ៖ វាគឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាហ្ស៊ីប)។ លោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក មុហ៉ិនណា - ថា៖ នៅពេលដែលស្ត្រីម្នាក់ពន្យារពេលការកាត់សក់ រហូតដល់អស់ថ្ងៃនៅមីនា៖

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة الحلق والتقصير

ឌុយអាល់
104
#104
រឿងរ៉ាវនៃរថយន្ដអាកាសស្លាកសញ្ញា (ទំព័រ 651)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
عَلَيْهَا دَمٌ ... . [مَسْأَلَةٌ طَوَافُ الْوَدَاعِ] مَسْأَلَةٌ: (وَطَوَافُ الْوَدَاعِ). وَجُمْلَةُ ذَلِكَ: أَنَّ هَذَا الطَّوَافَ يُسَمَّى طَوَافَ الْوَدَاعِ، وَطَوَافَ الصَّدَرِ، وَطَوَافَ الْخُرُوجِ، أَنَّ طَوَافَ الْوَدَاعِ وَاجِبٌ نُصَّ عَلَيْهِ فِي رِوَايَةِ ابْنِ مَنْصُورٍ وَابْنِ إِبْرَاهِيمَ، وَأَبِي طَالِبٍ، وَالْأَثْرَمِ، وَالْمَرُّوذِيِّ، وَحَرْبٍ، وَأَبِي دَاوُدَ. فَإِذَا خَرَجَ قَبْلَ أَنْ يُوَدِّعَ: وَجَبَ عَلَيْهِ أَنْ يَرْجِعَ قَبْلَ أَنْ يَبْلُغَ مَسَافَةَ الْقَصْرِ فَيُوَدِّعَ، فَإِنْ رَجَعَ فَلَا شَيْءَ عَلَيْهِ، وَإِنْ بَلَغَ مَسَافَةَ الْقَصْرِ اسْتَقَرَّ الدَّمُ عَلَيْهِ، وَلَا يَنْفَعُهُ الرُّجُوعُ بَعْدَ ذَلِكَ، وَسَوَاءٌ تَرَكَهُ عَامِدًا أَوْ نَاسِيًا أَوْ جَاهِلًا. وَإِنْ لَمْ يُمْكِنْهُ الرُّجُوعُ قَبْلَ مَسَافَةِ الْقَصْرِ لِعَدَمِ الرَّفِيقِ، أَوْ خَشْيَةَ الِانْقِطَاعِ عَنِ الرُّفْقَةِ .... قَالَ - فِي رِوَايَةِ ابْنِ مَنْصُورٍ - فِيمَنْ نَفَرَ وَلَمْ يُوَدِّعِ الْبَيْتَ، فَإِذَا تَبَاعَدَ فَعَلَيْهِ دَمٌ، وَإِذَا كَانَ قَرِيبًا رَجَعَ. وَقَالَ - فِي رِوَايَةِ ابْنِ إِبْرَاهِيمَ -: إِذَا نَسِيَ الرَّجُلُ طَوَافَ الصَّدَرِ، وَتَبَاعَدَ بِقَدْرِ مَا تُقْصَرُ فِيهِ الصَّلَاةُ: فَعَلَيْهِ دَمٌ. وَقَالَ - فِي رِوَايَةِ الْأَثْرَمِ -: مَنْ تَرَكَ طَوَافَ الصَّدَرِ عَلَيْهِ دَمٌ؛ وَذَلِكَ لِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: " «لَا يَنْفِرَنَّ أَحَدٌ حَتَّى يَكُونَ عَهْدُهُ بِالْبَيْتِ» " رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَأَيْضًا: فَتَرْخِيصُهُ لِلْحَائِضِ أَنْ تَنْفِرَ قَبْلَ الْوَدَاعِ، دَلِيلٌ عَلَى أَنَّ غَيْرَهَا لَا رُخْصَةَ لَهُ فِي ذَلِكَ. وَعَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ: " رَدَّ رَجُلًا مِنْ مَرِّ الظَّهْرَانِ لَمْ يَكُنْ وَدَّعَ الْبَيْتَ " رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْهُ. (فَصْلٌ) فَأَمَّا طَوَافُ الْقُدُومِ، فَالْمَشْهُورُ فِي الْمَذْهَبِ: أَنَّهُ لَيْسَ بِوَاجِبٍ، بَلْ سُنَّةٌ، وَنَقَلَ عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْبٍ الْجَرْجَرَائِيُّ: الطَّوَافُ ثَلَاثَةٌ وَاجِبَةٌ: طَوَافُ الْقُدُومِ
ការបកប្រែខ្មែរ

... ត្រូវបង់ដង្វាយតម្រូវ (ដាម)។ [បញ្ហាទី១៖ ត្វាហ៍បាដាណ (ត្វាហ៍លាគ្នា)] បញ្ហា៖ (និងត្វាហ៍បាដាណ)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺ៖ ត្វាហ៍នេះត្រូវបានគេហៅថា ត្វាហ៍បាដាណ (ត្វាហ៍លាគ្នា) ត្វាហ៍សដ័រ (ត្វាហ៍ត្រឡប់) និងត្វាហ៍ខូរូច (ត្វាហ៍ចេញដំណើរ)។ ជាការពិត ត្វាហ៍បាដាណ គឺជាកាតព្វកិច្ច (វាជីប) ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងសំដីរាយការណ៍ (រីវាយ៉ាត់) របស់អ៊ីប៊ុន ម៉ាន់សួ, អ៊ីប៊ុន អ៊ីប្រាហ៊ីម, អាប៊ី តាលិប, អាល់អ័សថ្រាម, អាល់ម៉ារ៉ូស៊ី, ហារិប និងអាប៊ី ដាវូដ។ ដូចនេះ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនពេលធ្វើត្វាហ៍លា៖ គឺតម្រូវឱ្យគាត់ត្រឡប់ក្រោយវិញមុនពេលទៅដល់ចម្ងាយដែលត្រូវបួងសួងកាត់បន្ថយសឡាត (ម៉ាសាហ្វាតុល ក្សរ៍) ដើម្បីធ្វើត្វាហ៍លា។ ប្រសិនបើគាត់ត្រឡប់មកវិញ នោះគ្មានបាបអ្វីឡើយចំពោះគាត់ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បានទៅដល់ចម្ងាយក្សរ៍នោះ គឺត្រូវកាតព្វកិច្ចបង់ដង្វាយតម្រូវ (ដាម) លើរូបគាត់ ហើយការត្រឡប់ក្រោយវិញបន្ទាប់ពីពេលនោះ គឺលែងមានប្រយោជន៍អ្វីទៀតហើយ មិនថាគាត់បានละเลยវាដោយចេតនា ដោយការភ្លេចភ្លាំង ឬដោយអវិជ្ជា (មិនដឹង) នោះឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនអាចត្រឡប់មកវិញបានមុនពេលដល់ចម្ងាយក្សរ៍ ដោយសារតែគ្មានគ្នាស្មើដំណើរ ឬដោយសារតែខ្លាចក្រែងដាច់ពីក្រុមដំណើរ... លោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងសំដីរាយការណ៍របស់អ៊ីប៊ុន ម៉ាន់សួ - ទាក់ទងនឹងបុគ្គលដែលចាកចេញដោយមិនបានធ្វើត្វាហ៍លាឃុំបេតុឡោះថា៖ នៅពេលដែលគាត់បានទៅឆ្ងាយ គឺត្រូវបង់ដង្វាយតម្រូវ (ដាម) ហើយប្រសិនបើគាត់នៅជិត គឺត្រូវត្រឡប់មកវិញ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងសំដីរាយការណ៍របស់អ៊ីប៊ុន អ៊ីប្រាហ៊ីម - ថា៖ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់បានភ្លេចធ្វើត្វាហ៍សដ័រ ហើយបានទៅឆ្ងាយក្នុងកម្រិតចម្ងាយដែលត្រូវកាត់បន្ថយសឡាត (ក្សរ៍)៖ គឺត្រូវបង់ដង្វាយតម្រូវ (ដាម)។ និងបានមានប្រសាសន៍ - នៅក្នុងសំដីរាយការណ៍របស់អាល់អ័សថ្រាម - ថា៖ ជនណាដែលละเลยត្វាហ៍សដ័រ គឺត្រូវបង់ដង្វាយតម្រូវ (ដាម)។ ហេតុផលគឺដោយសារតែព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំឱ្យនរណាម្នាក់ចាកចេញជាដាច់ខាត រហូតទាល់តែការបំពេញកិច្ចចុងក្រោយរបស់គាត់គឺនៅនឹងបេតុឡោះ (ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ)» បញ្ជាក់ការរាយការណ៍ដោយអ៊ីម៉ាម មូស្លីម។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត៖ ការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីរដូវ (ហាអ៊ីឌ) ចាកចេញមុនពេលធ្វើត្វាហ៍លា គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា បុគ្គលដទៃក្រៅពីនាង គឺគ្មានការអនុញ្ញាតណាមួយឡើយក្នុងរឿងនេះ។ និងទទួលបានពីយ៉ាហ៊្សាយ៉ា ប៊ុន សាអ៊ីដ ថា អូម៉ា ប៊ុន អ៊ីលខ័ដថាប់៖ «បានឱ្យគេនាំបុគ្គលម្នាក់ត្រឡប់មកវិញពីតំបន់ ម៉ាររ៉ុសហ្សាហ្រាន់ ដែលមិនទាន់បានលាឃុំបេតុឡោះ» បញ្ជាក់ការរាយការណ៍ដោយអ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក ពីគាត់។ (ផ្នែកទី) ចំណែកឯត្វាហ៍គូដ៊ូម (ត្វាហ៍មកដល់) វិញ៖ អ្វីដែលល្បីល្បាញនៅក្នុងគោលលទ្ធិ (ម៉ាហ្សាប) គឺវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច (វាជីប) នោះឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាស៊ូណាន់ន់។ ហើយត្រូវបាន نقل (ដកស្រង់) ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ុន អាប៊ី ហារិប អាល់ជ័រជ័រអាយ ថា៖ ត្វាហ៍មានបីដែលជាកាតព្វកិច្ច (វាជីប) គឺត្វាហ៍គូដ៊ូម...

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة طواف الوداع

ឌុយអាល់
105
#105
រឿងអាសន្ននៃអាយុកាលនិងកាតព្វកិច្ចរបស់នាង (ទំព័រ 653)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
وَطَوَافُ الزِّيَارَةِ، وَطَوَافُ الصَّدَرِ، أَمَّا طَوَافُ الزِّيَارَةِ فَلَا بُدَّ مِنْهُ، فَإِنْ تَرَكَهُ رَجَعَ مُعْتَمِرًا، وَطَوَافُ الصَّدَرِ إِذَا تَبَاعَدَ بَعَثَ بِدَمٍ. وَهَذِهِ رِوَايَةٌ قَوِيَّةٌ؛ لِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ وَأَصْحَابَهُ مِنْ بَعْدِهِ: لَمْ يَزَالُوا إِذَا قَدِمُوا مَكَّةَ طَافُوا قَبْلَ التَّعْرِيفِ، وَلَمْ يُنْقَلْ أَنَّ أَحَدًا مِنْهُمْ تَرَكَ ذَلِكَ لِغَيْرِ عُذْرٍ، وَهَذَا خَرَجَ مِنْهُ؛ امْتِثَالًا لِقَوْلِهِ تَعَالَى: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ﴾ [آل عمران: ٩٧] وَقَوْلِهِ: ﴿وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ﴾ [البقرة: ١٩٦]، وَبَيَانًا لِمَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ مِنْ حَجِّ بَيْتِهِ، كَمَا بَيَّنَ الطَّوَافَ الْوَاجِبَ بِسَبْعَةِ أَشْوَاطٍ، فَيَجِبُ أَنْ تَكُونَ أَفْعَالُهُ - فِي حَجِّهِ - كُلُّهَا وَاجِبَةً، إِلَّا أَنْ يَقُومَ دَلِيلٌ عَلَى بَعْضِهَا أَنَّهُ لَيْسَ بِوَاجِبٍ، وَقَدْ قَالَ ﷺ: " «لِتَأْخُذُوا عَنِّي مَنَاسِكَكُمْ» " وَلَمْ يُرِدْ أَنْ نَأْخُذَهَا عَنْهُ عِلْمًا، بَلْ عِلْمًا وَعَمَلًا، كَمَا قَالَ: ﴿وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ﴾ [الحشر: ٧]، فَتَكُونُ الْمَنَاسِكُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا هِيَ الَّتِي فَعَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ. [مَسْأَلَةٌ أَرْكَانُ الْعُمْرَةِ وَوَاجِبَاتُهَا] مَسْأَلَةٌ: (وَأَرْكَانُ الْعُمْرَةِ: الطَّوَافُ، وَوَاجِبَاتُهَا: الْإِحْرَامُ وَالسَّعْيُ وَالْحَلْقُ). الْقَوْلُ فِي حُكْمِ هَذِهِ الْمَنَاسِكِ فِي الْعُمْرَةِ كَالْقَوْلِ فِي حُكْمِهَا فِي الْحَجِّ، وَمَا زَادَ عَلَى ذَلِكَ مِنَ الْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ وَمُزْدَلِفَةَ وَمِنًى وَرَمْيِ الْجِمَارِ، فَإِنَّمَا يُشْرَعُ فِي الْحَجِّ الْأَكْبَرِ، وَيَتَوَقَّتُ بِوَقْتٍ مَخْصُوصٍ، إِذِ الْحَجُّ لَا يَكُونُ إِلَّا فِي وَقْتٍ مَخْصُوصٍ، إِذِ الْعُمْرَةُ تَجُوزُ فِي جَمِيعِ السَّنَةِ. فَأَمَّا الطَّوَافُ: فَلَا بُدَّ مِنْهُ، وَأَمَّا الْإِحْرَامُ فَقَدْ عَدَّهُ الْمُصَنِّفُ ﵀ مِنَ الْوَاجِبَاتِ عَلَى مَا تَقَدَّمَ مِنَ التَّفْسِيرِ أَنَّهُ يَعْنِي بِهِ اجْتِنَابَ الْمَحْظُورَاتِ مَعَ قَصْدِ الْحَجِّ مِنَ الْمِيقَاتِ الْمَشْرُوعِ. وَأَمَّا النِّيَّةُ نِيَّةُ الِاعْتِمَارِ فَلَا بُدَّ مِنْهَا، وَقَدْ تَقَدَّمَ وَجْهٌ: أَنَّ الْإِحْرَامَ مِنَ الْحِلِّ رُكْنٌ فِي الْعُمْرَةِ، لِأَنَّهُ لَوْلَا ذَلِكَ لَكَانَ كُلُّ طَائِفٍ مُعْتَمِرًا. وَقَدْ تَقَدَّمَ مَعْنَى قَوْلِ مَنْ
ការបកប្រែខ្មែរ

ចំណែកឯ គោដូវ៉ុហ្វ ស៊ីយ៉ារ៉ោះ និង គោដូវ៉ុហ្វ ឥស្សូដុរ (តាវ៉ាហ្វស្វាគមន៍ចាកចេញ) គឺ៖ ចំពោះ គោដូវ៉ុហ្វ ស៊ីយ៉ារ៉ោះ គឺត្រូវតែបំពេញឱ្យខានពុំបានឡើយ បើជនណាបោះបង់វាចោល នោះគេនឹងត្រូវត្រឡប់ទៅជាអ្នកធ្វើអ៊ុមរ៉ោះវិញ (ខូចផលបុណ្យហាជ្ជ)។ ចំណែកឯ គោដូវ៉ុហ្វ ឥស្សូដុរ វិញ ប្រសិនបើគេធ្វើដំណើរឆ្ងាយ (ហើយខកខានមិនបានធ្វើ) គេត្រូវលោះពិន័យដោយសត្វពាហនៈ។ នេះគឺជាទស្សនៈយល់ឃើញដ៏ខ្លាំងក្លា និងត្រឹមត្រូវ ព្រោះថា ព្យាការី សល់ឡោះហ៊ុអាល័យហ្វវ៉ាសាឡាម និងบรรដាអស្សាហ៍ប៊ីហ្វ (1) របស់លោកបន្ទាប់ពីលោកមក គឺពួកគាត់តែងតែធ្វើតាវ៉ាហ្វនៅពេលមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កោះ មុនពេលថ្ងៃតារីហ្វ (ថ្ងៃទី៩ ហុជ្ជុះ) ជានិច្ច ហើយពុំមានការកត់ត្រាណាមួយបង្ហាញថា មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគាត់បានបោះបង់វាចោលដោយគ្មានហេតុផលសមហេតុផលនោះឡើយ។ ហើយសកម្មភាពនេះត្រូវបានអនុវត្តឡើង ដើម្បីជាការគោរពតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ តាអាឡា ដែលចែងថា៖ ﴿និងជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះទៅលើមនុស្សលោក ក្នុងការបំពេញកិច្ចហាជ្ជចំពោះផ្ទះនោះ (ព្រះវិហារកាអ៊ីបាស់)﴾ [អាល អុីមរ៉ន៖ ៩៧] និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលចែងថា៖ ﴿ហើយចូរបំពេញកិច្ចហាជ្ជ និងអ៊ុមរ៉ោះដើម្បីអល់ឡោះចុះ﴾ [អាល់បាករ៉ោះ៖ ១៩៦] និងដើម្បីបំភ្លឺបន្ថែមអំពីអ្វីដែលអល់ឡោះបានតម្រូវឱ្យបំពេញក្នុងកិច្ចការហាជ្ជនៃផ្ទះរបស់ទ្រង់ ស្របពេលដែលទ្រង់បានបញ្ជាក់រួចជាស្រេចអំពីការធ្វើតាវ៉ាហ្វដែលជាកាតព្វកិច្ចចំនួនប្រាំពីរជុំ។ ដូច្នេះ ទើបតម្រូវឱ្យរាល់សកម្មភាពរបស់គេនៅក្នុងពិធីហាជ្ជទាំងមូល គឺជាកាតព្វកិច្ចទាំងអស់ លើកលែងតែមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់លើកិច្ចការណាមួយថាវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចប៉ុណ្ណោះ។ ហើយព្យាការី សល់ឡោះហ៊ុអាល័យហ្វវ៉ាសាឡាម បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកយកបែបបទ និងពិធីសាសនារបស់ពួកអ្នកពីខ្ញុំចុះ»។ ហើយលោកមិនមានបំណងឱ្យពួកយើងគ្រាន់តែរៀនយកចំណេះដឹងទ្រឹស្ដីពីលោកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺត្រូវយកទាំងចំណេះដឹង និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងផងដែរ ដូចដែលព្រះអង្គបានតម្កល់ទុកក្នុងព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្វីក៏ដោយដែលរ៉សូលបានប្រគល់ជូនដល់ពួកអ្នក ចូរពួកអ្នកទទួលយកវាចុះ﴾ [អាល់ហុស្ស៊្រី៖ ៧]។ ហេតុនេះ ពិធីសាសនា (មណាស៊ិក) ដែលអល់ឡោះបានតម្រូវ គឺ,ពិធីសាសនាដែលត្រូវបានអនុវត្តផ្ទាល់ដោយរ៉សូល គ្នារបស់អល់ឡោះ សល់ឡោះហ៊ុអាល័យហ្វវ៉ាសាឡាម។ [បញ្ហា៖ គោលំ និងកាតព្វកិច្ចនានានៃការបំពេញអ៊ុមរ៉ោះ] បញ្ហា៖ (គោលំនៃការបំពេញអ៊ុមរ៉ោះគឺ៖ តាវ៉ាហ្វ។ ចំណែកឯកាតព្វកិច្ចរបស់វាគឺ៖ ការសន្យាគ្រងបួស (ឥሕរ៉ាម) ការដើរយាត្រា (សައុយ) និងការកោរសក់ ឬកាត់សក់)។ ការវិនិច្ឆ័យលើ حكم នៃពិធីសាសនាទាំងនេះក្នុងការបំពេញអ៊ុមរ៉ោះ គឺមានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងការវិនិច្ឆ័យលើ حكم របស់វា ក្នុងការបំពេញកិច្ចហាជ្ជដែរ។ រីឯអ្វីដែលក្រៅពីនេះ ដូចជាការឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ហ្វោះ មុសដាលីហ្វោះ មីន៉ា និងការគប់ថ្មចោល (រ៉មយុល ជិម៉ារ) គឺវាត្រូវបានកំណត់ឱ្យធ្វើតែនៅក្នុងពិធីបុណ្យហាជ្ជដ៏ធំប៉ុណ្ណោះ ហើយវាត្រូវបានកំណត់ពេលយ៉ាងជាក់លាក់ ព្រោះថាកិច្ចការហាជ្ជអាចប្រារព្ធធ្វើឡើងបានតែនៅក្នុងពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយប៉ុណ្ណោះ ខុសពីអ៊ុមរ៉ោះដែលអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបានពេញមួយឆ្នាំ។ ចំណែកឯតាវ៉ាហ្វវិញ៖ គឺត្រូវតែបំពេញឱ្យខានពុំបានឡើយ។ រីឯការគ្រងបួស (ឥሕរ៉ាម) វិញ ត្រូវបានចាត់ទុកដោយអ្នកនិពន្ធ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណីដល់រូបលោក) ថាជាកាតព្វកិច្ចមួយ យោងតាមការបកស្រាយដែលបានកន្លងមក ដែលមានន័យថា ការចៀសវាងពីរាល់สิ่งที่ត្រូវហាមឃាត់ រួមជាមួយនឹងបំណងប្រាថ្នាចង់ធ្វើកិច្ចហាជ្ជចេញពីទីតាំងកំណត់ (មីកាត) ដែលត្រូវបានចែងក្នុងសាសនា។ ចំពោះចេតនា (នីយ៉ាត់) នៃការបំពេញអ៊ុមរ៉ោះវិញ គឺត្រូវតែមានជាដាច់ខាត។ ហើយទស្សនៈមួយក៏ត្រូវបានលើកឡើងកន្លងមកដែរថា៖ ការគ្រងបួស (ឥሕរ៉ាម) ចេញពីតំបន់ខារិជនី (អាល់ហ៊ីល) គឺជាគោលំមួយនៃការបំពេញអ៊ុមរ៉ោះ ព្រោះថាលុះត្រាតែមានបែបនេះ ទើបអ្នកធ្វើតាវ៉ាហ្វគ្រប់រូបត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកបំពេញអ៊ុមរ៉ោះ។ ហើយអត្ថន័យនៃសម្តីរបស់អ្នកដែល... ក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់រួចមកហើយដែរ។

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة أركان العمرة وواجباتها

ឌុយអាល់
106
#106
បញ្ហាដែលបង្កដោយការចាកចេញពីមហាវិថីឬការបំពេញតួនាទីឬធ្មេញ (ទំព័រ 654)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
يَعُدُّ الْإِحْرَامَ مُطْلَقًا مِنَ الْأَرْكَانِ، وَمَنْ يَعُدُّهُ شَرْطًا. أَمَّا السَّعْيُ وَالْحَلْقُ فَعَلَى مَا تَقَدَّمَ، إِلَّا أَنَّ الْحَلْقَ فِي الْعُمْرَةِ ... . وَقَالَ ابْنُ عَقِيلٍ: السَّعْيُ فِي الْعُمْرَةِ رُكْنٌ، لَا نَعْرِفُ فِيهِ رِوَايَةً أُخْرَى بِخِلَافِ الْحَجِّ؛ لِأَنَّهَا أَحَدُ النُّسُكَيْنِ، فَلَا يُجْزِئُ فِيهَا بِرُكْنَيْنِ كَالْحَجِّ، فَإِنَّ هُنَاكَ دَخَلَ الْوُقُوفُ، يَعْنِي أَنَّ فِيهَا: الْإِحْرَامَ وَالطَّوَافَ، فَلَا بُدَّ مِنْ ثَالِثٍ وَهُوَ السَّعْيُ، وَعَامَّةُ أَصْحَابِهِ: عَلَى أَنَّ حُكْمَهَا فِي الْعُمْرَةِ كَحُكْمِهَا فِي الْحَجِّ. وَأَمَّا الْحَلْقُ: فَإِنَّ عَامَّةَ النُّصُوصِ عَنْ أَحْمَدَ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ لَهُ الْوَطْءُ قَبْلَ الْحِلَاقِ، وَأَنَّهُ إِذَا وَطِئَ قَبْلَهُ فَأَكْثَرُ الرِّوَايَاتِ عَنْهُ أَنَّ عَلَيْهِ دَمًا، وَفِي بَعْضِهَا قَالَ: الدَّمُ لِهَذَا كَثِيرٌ. [مَسْأَلَةٌ ما يترتب على ترك الركن أو الواجب أو المسنون] مَسْأَلَةٌ: (فَمَنْ تَرَكَ رُكْنًا لَمْ يَتِمَّ نُسُكُهُ إِلَّا بِهِ، وَمَنْ تَرَكَ وَاجِبًا جَبَرَهُ بِدَمٍ، وَمَنْ تَرَكَ سُنَّةً فَلَا شَيْءَ عَلَيْهِ). وَهُوَ كَمَا قَالَ: الرُّكْنُ لَا بُدَّ مِنْهُ، وَأَمَّا الْوَاجِبُ: فَإِذَا تَرَكَهُ فَعَلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَ بِهِ مَا لَمْ يَفُتْ وَقْتُهُ إِنْ كَانَ مُؤَقَّتًا، كَالْمَبِيتِ بِمُزْدَلِفَةَ، وَمِنًى وَرَمْيِ الْجِمَارِ، وَالْإِحْرَامِ مِنَ
ការបកប្រែខ្មែរ

លោក (អ្នកប្រាជ្ញ) ចាត់ទុកការគ្រង ইহ្រាម (អុីរ៉ាម) ជាទូទៅថាជា ឫសគល់ (អារខាន់) ដ៏សំខាន់ ហើយអ្នកខ្លះទៀតចាត់ទុកវាជាលក្ខខណ្ឌ។ ចំណែកឯការដើររវាងភ្នំសហ្វា និងម័រវ៉ាហ៍ (អស្សាយ) និងការកោរសក់ (អាល់ហ្លុក) គឺត្រូវធ្វើតាមការរៀបរាប់ខាងដើម ប៉ុន្តែការកោរសក់ក្នុងពិធីអ៊ុមរ៉ះ...។ លោក អ៊ីបន អាកីល បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការដើររវាងភ្នំសហ្វា និងម័រវ៉ាហ៍ ក្នុងពិធីអ៊ុមរ៉ះ គឺជាឫសគល់ (អារខាន់) ដែលយើងពុំស្គាល់មានការរាយការណ៍ (រីវាយ៉ាត់) ផ្សេងទៀតឡើយ ខុសប្លែកពីពិធីហាជ្ជ ព្រោះថាអ៊ុមរ៉ះគឺជាពិធីសាសនា១ ក្នុងចំណោមពិធីសាសនាទាំង២ ហេតុនេះទើបមិនអាចខ្វះឫសគល់ណាមួយក្នុងចំណោមឫសគល់ទាំងពីរនោះបានឡើយ ស្រដៀងគ្នាទៅនឹងពិធីហាជ្ជដែរ ព្រោះថានៅទីនោះមានការឈរសម្រាក (វូកុហ្វ) ពោលគឺក្នុងពិធីអ៊ុមរ៉ះមាន៖ ការគ្រងអុីរ៉ាម និងការដើរជុំវិញកាអ៉ីបាហ៍ (ត្វាហ្វ) ដូច្នេះទើបតម្រូវឱ្យមានធាតុទីបីបន្ថែមទៀត គឺការដើររវាងភ្នំសហ្វា និងម័រវ៉ាហ៍ (អស្សាយ)។ ចំណែកឯបណ្តាអគ្គសាវ័ក (អាស្ហាប់) ភាគច្រើនយល់ថា បញ្ញត្តិរបស់វា (អស្សាយ) នៅក្នុងពិធីអ៊ុមរ៉ះ គឺដូចគ្នាទៅនឹងបញ្ញត្តិរបស់វានៅក្នុងពិធីហាជ្ជដែរ។ រីឯការកោរសក់ (អាល់ហ្លុក)៖ តាមពិតអត្ថបទយោងភាគច្រើនពីលោក អ៉ីម៉ាម អាហ្មាដ បានបញ្ជាក់ថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យរួមរ័ក (អាល់វ៉ាត់) មុនពេលកោរសក់នោះឡើយ ហើយប្រសិនបើបុគ្គលណារួមរ័កមុនពេលកោរសក់ យោងតាមការរាយការណ៍ភាគច្រើនពីលោក គឺតម្រូវឱ្យគាត់ពលិកម្មសត្វពាហនៈ (ដាំ)។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍ខ្លះ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការពលិកម្មសត្វពាហនៈចំពោះករណីនេះគឺមានចំនួនច្រើន។ [បញ្ហា៖ អ្វីដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការខកខានមិនបានបំពេញឫសគល់ (អារខាន់) កាតព្វកិច្ច (វ៉ាជិប) ឬស៊ូណាន់ន់] បញ្ហា៖ (បុគ្គលណាខកខានមិនបានបំពេញឫសគល់ណាមួយ ពិធីសាសនារបស់គេមិនអាចសម្រេចបានឡើយ លើកលែងតែត្រូវបំពេញវាសិន បុគ្គលណាខកខានមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ចណាមួយ គឺត្រូវសងសំណងដោយការបូជាសត្វពាហនៈ (ដាំ) ហើយបុគ្គលណាខកខានមិនបានបំពេញស៊ូណាន់ន់ គឺមិនមានទោសព្វអ្វីឡើយលើរូបគេ)។ ការពិតគឺដូចអ្វីដែលបានលើកឡើងស្រាប់៖ ឫសគល់ (អារខាន់) គឺចាំបាច់ត្រូវតែបំពេញឱ្យខានពុំបាន។ ចំណែកឯកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជិប)៖ ប្រសិនបើខកខានមិនបានបំពេញ គឺតម្រូវឱ្យគេបំពេញវាឡើងវិញ តราบណាដែលពេលវេលារបស់វាមិនទាន់ផុតរលត់ ប្រសិនបើវាជាកិច្ចការដែលមានកម្រិតពេលកំណត់ ដូចជាការសម្រាកយប់នៅមូសដាលីហ្វាហ៍ និងនៅមីណា ការបោះថ្ម និងការគ្រងអុីរ៉ាមពី...

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة ما يترتب على ترك الركن أو الواجب أو المسنون

ឌុយអាល់
107
#107
បញ្ហានៃការកាត់ទោស (ទំព័រ 655)
អត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ (Arabic Text)
الْمِيقَاتِ، وَالْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ إِلَى اللَّيْلِ، وَطَوَافِ الْوَدَاعِ إِذَا خَرَجَ إِلَى مَسَافَةِ الْقَصْرِ، فَإِنَّهُ قَدْ تَعَذَّرَ فِعْلُ هَذِهِ الْوَاجِبَاتِ فَاسْتَقَرَّ الدَّمُ. وَأَمَّا السَّعْيُ: فَمَنْ قَالَ إِنَّهُ وَاجِبٌ فَقَوْلُهُ مُشْكِلٌ؛ لِأَنَّهُ لَا يَفُوتُ بِالتَّأْخِيرِ، فَكَيْفَ يُجْزِئُهُ إِخْرَاجُ الدَّمِ، وَهُوَ بَدَلٌ عَنِ الْوَاجِبِ مَعَ قُدْرَتِهِ عَلَى أَدَاءِ الْوَاجِبِ؟ وَبُعْدُهُ عَنِ الْبَلَدِ لَيْسَ عُذْرًا إِذَا كَانَ مُتَمَكِّنًا مِنَ الْعَوْدِ. وَأَمَّا الْحَلْقُ أَوِ التَّقْصِيرُ فَإِنْ قُلْنَا هُوَ مُؤَقَّتٌ بِأَيَّامِ مِنًى، فَقَدِ الْتَحَقَ بِرَمْيِ الْجِمَارِ. فَإِنْ قُلْنَا: لَيْسَ بِمُؤَقَّتٍ، فَهُوَ كَالْحَلْقِ فِي الْعُمْرَةِ، فَإِذَا لَمْ يَكُنْ مُؤَقَّتًا بِمَكَانٍ أَيْضًا، بَلْ يَجُوزُ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ، فَكَيْفَ يُتَصَوَّرُ فَوَاتٌ حَتَّى يُجْزِئَ إِخْرَاجُ الدَّمِ عَنْهُ؟ وَأَمَّا السُّنَنُ: فَهِيَ عَلَى مَرَاتِبِهَا، مِنْهَا مَا هُوَ نُسُكٌ إِذَا تَرَكَهُ يَكُونُ مُسِيئًا. [مَسْأَلَةٌ أحكام الفوات] مَسْأَلَةٌ: (وَمَنْ لَمْ يَقِفْ بِعَرَفَةَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ، فَيَتَحَلَّلُ بِطَوَافٍ وَسَعْيٍ، وَيَنْحَرُ هَدْيًا إِنْ كَانَ مَعَهُ، وَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ). فِي هَذَا الْكَلَامِ فُصُولٌ، أَحَدُهَا: أَنَّهُ يَجِبُ عَلَى الرَّجُلِ إِذَا أَحْرَمَ بِالْحَجِّ أَنْ يَقْصِدَ الْوُقُوفَ بِعَرَفَةَ فِي وَقْتِهِ، وَلَا يَجُوزُ لَهُ التَّبَاطُؤُ حَتَّى يَفُوتَهُ الْحَجُّ، فَإِنِ احْتَاجَ إِلَى سَيْرٍ شَدِيدٍ ....، وَإِنْ لَمْ يُصَلِّ الْعِشَاءَ إِلَى آخِرِ لَيْلَةِ النَّحْرِ، وَخَافَ إِنْ نَزَلَ لَهَا فَاتَهُ الْحَجُّ، فَقِيَاسُ الْمَذْهَبِ أَنَّهُ يُصَلِّي صَلَاةَ الْخَائِفِ؛ لِأَنَّ تَفْوِيتَ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنَ الْعِبَادَتَيْنِ غَيْرُ جَائِزٍ، وَفَوَاتُ الْحَجِّ أَعْظَمُ ضَرَرًا فِي دِينِهِ وَنَفْسِهِ مِنْ فَوْتِ قَتْلِ كَافِرٍ. فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ وَلَمْ يُوَافِ عَرَفَةَ، فَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ، سَوَاءٌ فَاتَهُ لِعُذْرٍ مِنْ مَرَضٍ، أَوْ عَدُوٍّ، أَوْ ضَلَّ الطَّرِيقَ، أَوْ أَخْطَأَ الْعَدَدَ، أَوْ أَخْطَأَ مَسِيرَهُ، أَوْ فَاتَهُ بِغَيْرِ عُذْرٍ كَالتَّوَانِي وَالتَّشَاغُلِ بِمَا لَا يَعْنِيهِ، لَا يَفْتَرِقَانِ إِلَّا فِي الْإِثْمِ. وَعَلَى مَنْ فَاتَهُ أَنْ يَأْتِيَ بِعُمْرَةٍ فَيَطُوفَ وَيَسْعَى وَيَحْلِقَ أَوْ يُقَصِّرَ. وَأَمَّا الْأَفْعَالُ الَّتِي تَخُصُّ الْحَجَّ مِنَ الْوُقُوفِ بِمُزْدَلِفَةَ وَمِنًى وَرَمْيِ الْجِمَارِ فَقَدْ سَقَطَتْ، هَذَا هُوَ الْمَعْرُوفُ فِي الْمَذْهَبِ الَّذِي عَلَيْهِ أَصْحَابُنَا، وَهُوَ الْمَنْصُوصُ عَنْ أَحْمَدَ. قَالَ - فِي رِوَايَةِ أَبِي طَالِبٍ -: إِذَا فَاتَهُ الْحَجُّ تَحَلَّلَ بِعُمْرَةٍ. وَقَالَ - فِي رِوَايَةِ الْأَثْرَمِ - فِيمَنْ قَدِمَ حَاجًّا فَطَافَ وَسَعَى ثُمَّ مَرِضَ فَحِيلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْحَجِّ حَتَّى مَضَتْ أَيَّامُهُ: يُحِلُّ بِعُمْرَةٍ، فَقِيلَ لَهُ: يُجَدِّدُ إِهْلَالًا فِيمَنْ فَاتَهُ الْحَجُّ لِلْعُمْرَةِ أَمْ يُجْزِئُهُ الْإِهْلَالُ الْأَوَّلُ؟ فَقَالَ: يُجْزِئُهُ الْإِهْلَالُ الْأَوَّلُ. وَقَدْ حَكَى ابْنُ أَبِي مُوسَى - عَنْهُ - رِوَايَةً ثَانِيَةً: أَنَّهُ يَمْضِي فِي حَجٍّ فَاسِدٍ، قَالَ: وَمَنْ فَاتَهُ الْحَجُّ بِغَيْرِ إِحْصَارٍ تَحَلَّلَ بِعُمْرَةٍ فِي إِحْدَى الرِّوَايَتَيْنِ، وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ وَدَمُ الْفَوَاتِ، فَإِنْ كَانَ قَدْ سَاقَ هَدْيًا نَحَرَهُ وَلَمْ يُجْزِهِ عَنْ دَمِ الْفَوَاتِ. وَالرِّوَايَةُ الْأُخْرَى: يَمْضِي فِي حَجٍّ فَاسِدٍ، وَيَحُجُّ مِنْ قَابِلٍ، وَعَلَيْهِ دَمُ الْفَوَاتِ. وَقَالَ أَحْمَدُ - فِي رِوَايَةِ ابْنِ الْقَاسِمِ - فِي الَّذِي يَفُوتُهُ الْحَجُّ: يَفْرَغُ مِنْ عَمَلِهِ يَعْنِي عَمَلَ الْحَجِّ، وَفَسَّرَ الْقَاضِي هَذَا الْكَلَامَ بِأَنَّهُ الطَّوَافُ وَالسَّعْيُ وَالْحَلْقُ الَّذِي يَفْعَلُهُ الَّذِي كَانَ وَاجِبًا بِالْحَجِّ كَأَحَدِ الْوَجْهَيْنِ - كَمَا سَيَأْتِي -. وَمَنْ فَسَّرَهُ بِإِتْمَامِ الْحَجِّ مُطْلَقًا عَلَى ظَاهِرِهِ، قَالَ: لِأَنَّهُ قَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ فِعْلُ جَمِيعِ الْمَنَاسِكِ، فَفَوَاتُ الْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ لَا يُسْقِطُ مَا أَدْرَكَ وَقْتَهُ مِنَ الْمَنَاسِكِ، كَمَنْ عَجَزَ عَنْ بَعْضِ أَرْكَانِ الصَّلَاةِ وَقَدَرَ عَلَى بَعْضٍ، أَكْثَرُ مَا فِيهِ أَنَّ الْحَجَّ قَدِ انْتُقِضَ وَفَسَدَ، فَأَشْبَهَ مَنْ أَفْسَدَهُ بِالْوَطْءِ فَإِنَّهُ يَمْضِي فِي حَجٍّ فَاسِدٍ. وَالصَّوَابُ هُوَ الْأَوَّلُ، لِأَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ قَالَ: ﴿فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ﴾ [البقرة: ١٩٨] الْآيَةَ، فَأَمَرَهُمْ بِالذِّكْرِ عَقِبَ الْإِفَاضَةِ مِنْ عَرَفَاتٍ، فَمَنْ لَمْ يُفِضْ مِنْ عَرَفَاتٍ لَمْ يَكُنْ مَأْمُورًا بِالْوُقُوفِ بِالْمَشْعَرِ الْحَرَامِ، وَمَا لَا يُؤْمَرُ بِهِ مِنْ أَفْعَالِ الْحَجِّ فَهُوَ مَنْهِيٌّ عَنْهُ كَالْوُقُوفِ بِعَرَفَةَ فِي غَيْرِ وَقْتِهِ. وَلِأَنَّ الْحُكْمَ الْمُعَلَّقَ بِالشَّرْطِ مَعْدُومٌ بِعَدَمِهِ، فَإِذَا عُلِّقَ الْوُقُوفُ بِالْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْإِفَاضَةِ مِنْ عَرَفَةَ اقْتُضِيَ عَدَمُهُ عِنْدَ عَدَمِ الْإِفَاضَةِ مِنْ عَرَفَاتٍ. وَلِأَنَّ الْآيَةَ تَقْتَضِي أَنَّهُ مَأْمُورٌ بِالذِّكْرِ عِنْدَ الْمَشْعَرِ حِينَ الْإِفَاضَةِ وَعَقِبَهَا، فَإِذَا بَطَلَ الْوَقْتُ الَّذِي أُمِرَ بِالذِّكْرِ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ فِيهِ، وَبَطَلَ التَّعْقِيبُ كَانَ قَدْ فَاتَ وَقْتُ الْوَقْفِ بِالْمَشْعَرِ وَشَرْطُهُ، وَذَلِكَ يَمْنَعُ الْوُقُوفَ فِيهِ، وَنَظِيرُ هَذَا قَوْلُهُ: ﴿فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا﴾ [البقرة: ١٥٨] فَإِنَّهَا دَلِيلٌ عَلَى امْتِنَاعِ الطَّوَافِ بِهِمَا مِنْ غَيْرِ الْحَاجِّ وَالْمُعْتَمِرِ؛ وَلِذَلِكَ لَا يُشْرَعُ الطَّوَافُ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ إِلَّا فِي حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ، بِخِلَافِ الطَّوَافِ بِالْبَيْتِ، فَإِنَّهُ عِبَادَةٌ مُنْفَرِدَةٌ أَفْرَدَهَا بِالذِّكْرِ فِي قَوْلِهِ: ﴿أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾ [البقرة: ١٢٥]، ثُمَّ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ: ﴿فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ﴾ [البقرة: ٢٠٠] إِلَى قَوْلِهِ: ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ﴾ [البقرة: ٢٠٣]، فَالْأَمْرُ بِالذِّكْرِ كَذِكْرِ الْآبَاءِ وَالذِّكْرِ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ هُوَ بَعْدَ قَضَاءِ الْمَنَاسِكِ، وَمَنْ لَمْ يَقِفْ بِعَرَفَةَ لَمْ يَقْضِ مَنَاسِكَهُ، فَبَطَلَ فِي حَقِّهِ الذِّكْرُ الْمَأْمُورُ بِهِ الَّذِي يَتَضَمَّنُ التَّعَجُّلَ وَالتَّأَخُّرَ، وَلَا يُقَالُ: وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ كَلَامٌ مُبْتَدَأٌ. وَأَيْضًا: فَإِنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: " «الْحَجُّ عَرَفَةُ، مَنْ جَاءَ مِنْ لَيْلَةِ جَمْعٍ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ» ". فَإِذَا لَمْ يُدْرِكْ عَرَفَةَ: فَلَا حَجَّ لَهُ، بَلْ قَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ، وَمَنْ لَا حَجَّ لَهُ لَا يَجُوزُ أَنْ يَفْعَلَ شَيْئًا مِنْ أَعْمَالِ الْحَجِّ؛ لِأَنَّهُ يَكُونُ فِي حَجِّ مَنْ لَا حَجَّ لَهُ، وَهَذَا لَا يَجُوزُ، بِخِلَافِ الْمُفْسِدِ، فَإِنَّهُ فِي حَجٍّ تَامٍّ، لِأَنَّهُ أَدْرَكَ الْوُقُوفَ لَكِنْ هُوَ فَاسِدٌ. وَغَيْرُ مُمْتَنِعٍ انْقِسَامُ الْعَمَلِ إِلَى صَحِيحٍ وَفَاسِدٍ. أَمَّا أَنْ يَكُونَ فِي حَجِّ مَنْ لَيْسَ فِي حَجٍّ، فَهَذَا مُمْتَنِعٌ؛ وَلِهَذَا قُلْنَا: إِذَا فَاتَهُ الْحَجُّ لَمْ يَفْعَلْ مَا يَخْتَصُّ بِالْحَجِّ مِنَ الْمَوَاقِفِ وَالرَّمْيِ، وَإِنَّمَا يَفْعَلُ مَا اشْتَرَكَ فِيهِ الْحَجُّ وَالْعُمْرَةُ مِنَ الطَّوَافِ وَالْحَلْقِ. وَأَيْضًا: قَوْلُهُ: " مَنْ أَدْرَكَ مَعَنَا هَذِهِ الصَّلَاةَ، وَقَدْ وَقَفَ بِعَرَفَةَ قَبْلَ ذَلِكَ لَيْلًا، أَوْ نَهَارًا ". وَأَيْضًا: فَمَا رَوَى ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطَاءٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ ﷺ قَالَ: " «مَنْ لَمْ يُدْرِكْ فَعَلَيْهِ دَمٌ وَيَجْعَلُهَا عُمْرَةً، وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ» " رَوَاهُ النَّجَّادُ. وَهَذَا وَإِنْ كَانَ مُرْسَلًا مِنْ مَرَاسِيلِ عَطَاءٍ، فَهُوَ أَعْلَمُ التَّابِعِينَ بِالْمَنَاسِكِ، وَهَذَا الْمُرْسَلُ مَعَهُ أَقْوَالُ الصَّحَابَةِ، وَقَوْلُ جَمَاهِيرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَظَاهِرُ الْقُرْآنِ، وَذَلِكَ يُوجِبُ كَوْنَهُ حُجَّةً وِفَاقًا بَيْنَ الْفُقَهَاءِ. وَالْعُمْدَةُ الظَّاهِرَةُ إِجْمَاعُ الصَّحَابَةِ، وَالَتَّا ....، فَعَنْ. " أَنَّ أَبَا أَيُّوبَ بْنَ زَيْدٍ خَرَجَ حَاجًّا حَتَّى إِذَا كَانَ بِالنَّازِيَةِ أَضَلَّ رَوَاحِلَهُ فَطَلَبَهُنَّ، فَقَدِمَ وَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ، فَسَأَلَ عُمَرَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَيَحُجَّ مِنْ عَامٍ الْمُقْبِلِ، وَعَلَيْهِ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ". وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ هَنَّادِ بْنِ الْأَسْوَدِ: " أَنَّهُ أَهَلَّ بِالْحَجِّ، فَقَدِمَ عَلَى عُمَرَ ﵁ يَوْمَ النَّحْرِ، وَقَدْ أَخْطَأَ الْعَدَدَ، فَقَالَ: أَهِلَّ بِعُمْرَةٍ وَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَقَصِّرْ أَوِ احْلِقْ، وَحُجَّ مِنْ قَابِلٍ وَأَهْرِقْ دَمًا ". وَعَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ عُمَرَ وَزَيْدٍ قَالَا فِي رَجُلٍ يَفُوتُهُ الْحَجُّ: " يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ، عَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ ". وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ: " مَنْ لَمْ يَقِفْ بِعَرَفَةَ إِلَّا بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ، وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً، وَلْيَحُجَّ قَابِلًا، وَلْيُهْدِ إِنْ وَجَدَ هَدْيًا، وَإِلَّا فَلْيَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ. وَعَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: " مَنْ فَاتَهُ الْحَجُّ فَإِنَّهُ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ وَلَيْسَ عَلَيْهِ الْحَجُّ " رَوَاهُنَّ النَّجَّادُ. (فَصْلٌ) وَقَدِ اتَّفَقَ أَصْحَابُنَا عَلَى أَنَّهُ يَطُوفُ وَيَسْعَى ثُمَّ يُحِلُّ، وَاخْتَلَفَتْ عِبَارَاتُهُمْ فِي هَذَا الْعَمَلِ، فَقَالَ أَكْثَرُهُمْ: يَتَحَلَّلُ بِعُمْرَةٍ وَيَخْرُجُ مِنْ إِحْرَامِ الْحَجِّ إِلَى إِحْرَامِ الْعُمْرَةِ بِمَنْزِلَةِ الَّذِي يَفْسَخُ الْحَجَّ إِلَى الْعُمْرَةِ، صَرَّحَ بِذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَالْقَاضِي وَأَصْحَابُهُ وَغَيْرُهُمْ، وَهُوَ الْمَفْهُومُ مِنْ كَلَامِ أَحْمَدَ وَالْخِرَقِيِّ، قَالَا: إِذَا فَاتَهُ الْحَجُّ تَحَلَّلَ بِعُمْرَةٍ، بَلْ هُوَ الْمَنْصُوصُ صَرِيحًا عَنْ أَحْمَدَ، لِأَنَّهُ نَصَّ عَلَى أَنَّ مَنْ فَاتَهُ الْحَجُّ بَعْدَ أَنْ طَافَ وَسَعَى أَنَّهُ يَتَحَلَّلُ بِعُمْرَةٍ، وَلَوْ كَانَ إِنَّمَا يَفْعَلُ طَوَافَ الْحَجِّ وَسَعْيَهُ لَمْ يَحْتَجْ إِلَى سَعْيٍ ثَانٍ. ثُمَّ اخْتَلَفَتْ عِبَارَةُ هَؤُلَاءِ، فَقَالَ الْقَاضِي وَأَصْحَابُهُ: يَتَحَوَّلُ إِحْرَامُهُ بِالْحَجِّ إِحْرَامًا بِعُمْرَةٍ، فَعَلَى هَذَا لَا يَحْتَاجُ إِلَى قَصْدٍ وَإِرَادَةٍ؛ لِأَنَّ أَحْمَدَ قَالَ: يَكْفِيهِ الْإِهْلَالُ الْأَوَّلُ. وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِذَا فَاتَهُ الْحَجُّ جَعَلَهُ عُمْرَةً وَعَلَيْهِ دَمٌ، قَالَ أَحْمَدُ: إِذَا فَاتَهُ الْحَجُّ جَعَلَهَا عُمْرَةً. وَقَالَ ابْنُ حَامِدٍ: إِحْرَامُ الْحَجِّ بَاقٍ، وَيَتَحَلَّلُ مِنْهُ بِعَمَلِ عُمْرَةٍ، وَهُوَ ظَاهِرُ كَلَامِ الْمُصَنِّفِ. وَذَكَرَ الْقَاضِي أَنَّ قَوْلَ أَحْمَدَ - فِي رِوَايَةِ ابْنِ الْقَاسِمِ - فِي الَّذِي يَفُوتُهُ الْحَجُّ: يَفْرَغُ مِنْ عَمَلِهِ إِيمَاءٌ إِلَى هَذَا الْقَوْلِ؛ وَذَلِكَ لِأَنَّ الْإِحْرَامَ بِالْحَجِّ أَوْجَبَ عَلَيْهِ أَفْعَالَهَا كُلَّهَا، فَتَعَذُّرُ الْوُقُوفِ وَمَا يَتْبَعُهُ لَا يُوجِبُ تَعَذُّرَ الطَّوَافِ وَمَا يَتْبَعُهُ، فَوَجَبَ أَنْ يَكُونَ هَذَا الطَّوَافُ هُوَ الطَّوَافَ الَّذِي أَوْجَبَهُ إِحْرَامُ الْحَجِّ. وَنَحْنُ وَإِنْ قُلْنَا: إِنَّهُ يَجُوزُ لَهُ فَسْخُ الْحَجِّ إِلَى الْعُمْرَةِ، فَإِنَّمَا ذَاكَ أَنْ يَفْسَخَ بِاخْتِيَارِهِ، وَيَأْتِيَ بَعْدَ ذَلِكَ بِالْحَجِّ، وَهُنَا الِانْتِقَالُ إِلَى الْعُمْرَةِ يَصِيرُ وَاجِبًا، وَلَا حَجَّ مَعَهُ، فَكَيْفَ يُقَاسُ هَذَا عَلَى فَسْخِ الْحَجِّ إِلَى الْعُمْرَةِ؟ وَالْأَوَّلُ: أَصَحُّ لِأَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: " «الْحَجُّ عَرَفَةُ» " وَبَيَّنَ أَنَّ مَنْ لَمْ يُدْرِكْهَا، لَمْ يُدْرِكِ الْحَجَّ، فَلَوْ كَانَ قَدْ بَقِيَ بَعْضُ أَعْمَالِ الْحَجِّ لَكَانَ إِنَّمَا فَاتَهُ بَعْضُ الْحَجِّ، وَلَكَانَ قَدْ أَدْرَكَ بَعْضَ الْحَجِّ، وَلَمْ يَكُنْ فَرْقٌ بَيْنَ قَوْلِهِ: " «الْحَجُّ عَرَفَةُ» "، وَالْحَجُّ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ، لَوْ كَانَ كُلٌّ مِنْهُمَا يُمْكِنُ فِعْلُهُ مَعَ فَوْتِ الْآخَرِ، فَلَمَّا قَالَ: " «الْحَجُّ عَرَفَةُ» " عُلِمَ أَنَّ سَائِرَ أَفْعَالِ الْحَجِّ مُعَلَّقَةٌ بِهِ، فَإِذَا وُجِدَ أَمْكَنَ أَنْ يُوجَدَ غَيْرُهُ، وَإِذَا انْتَفَى امْتَنَعَ أَنْ يُوجَدَ غَيْرُهُ. وَأَيْضًا: فَإِنَّ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ: كُلَّهُمْ صَرَّحُوا بِأَنَّهُ يَجْعَلُهَا عُمْرَةً، وَمِنْهُمْ مَنْ قَالَ: " يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ ". وَهَذَا كُلُّهُ دَلِيلٌ بَيِّنٌ فِي أَنَّهُ يَجْعَلُ إِحْرَامَهُ بِالْحَجِّ عُمْرَةً وَيُهِلُّ بِهَا، كَمَا قَدْ يَجْعَلُ الرَّجُلُ صَلَاةَ الْفَرْضِ نَفْلًا. نَعَمْ قَدْ رُوِيَ فِي بَعْضِ الطُّرُقِ أَنَّ عُمَرَ قَالَ لِأَبِي أَيُّوبَ: " اصْنَعْ كَمَا يَصْنَعُ الْمُعْتَمِرُ وَقَدْ حَلَلْتَ، فَإِذَا أَدْرَكْتَ قَابِلَ فَاحْجُجْ، وَأَهْدِ مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْهَدْيِ " رَوَاهُ النَّجَّادُ. وَهَذَا كَقَوْلِ النَّبِيِّ ﷺ لِعَائِشَةَ - لَمَّا حَاضَتْ -: " «اصْنَعِي مَا يَصْنَعُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ» ". وَأَيْضًا: فَإِنَّ طَوَافَ الْحَجِّ الْوَاجِبَ بَعْدَ التَّعْرِيفِ، كَمَا أَنَّ الْوُقُوفَ بِمُزْدَلِفَةَ لَا يَصِحُّ إِلَّا بَعْدَهُ؛ لِأَنَّ اللَّهَ قَالَ: ﴿ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ﴾ [الحج: ٢٩] فَمَنْ لَمْ يُعَرِّفْ كَيْفَ يَطُوفُ لِلْحَجِّ وَلَمْ يَقْضِ تَفَثَهُ وَلَمْ يُوفِ نَذْرَهُ؟ وَأَيْضًا: فَإِنَّ الْعِبَادَةَ الْمُؤَقَّتَةَ الَّتِي يُشْتَرَطُ الْوَقْتُ لِصِحَّتِهَا إِذَا فَاتَتْ زَالَتْ جَمِيعُهَا كَالْجُمُعَةِ، وَلَا يَجُوزُ أَنْ يُتَمَّمَ شَيْءٌ مِنْهَا عَلَى أَنَّهُ مِنْهَا بَعْدَ خُرُوجِ وَقْتِهَا، فَكَيْفَ يَجُوزُ أَنْ يُقَالَ: قَدْ فَاتَهُ الْحَجُّ وَيَمْضِي فِيمَا بَقِيَ مِنْ أَفْعَالِ الْحَجِّ؟ نَعَمْ لَمَّا كَانَ الْإِحْرَامُ يَجِبُ عَلَيْهِ إِتْمَامُهُ، وَإِتْمَامُهُ إِنَّمَا يَكُونُ فِي حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ، وَقَدْ تَعَذَّرَ إِتْمَامُهُ لِحِجَّةٍ، أَتَمَّهُ لِعُمْرَةٍ؛ لِأَنَّهُ لَا يَجُوزُ أَنْ يَخْرُجَ مِنَ الْإِحْرَامِ إِلَّا بِالتَّحَلُّلِ، وَلَا يَتَحَلَّلُ مَنْ قَدَرَ عَلَى الْبَيْتِ إِلَّا بِعُمْرَةٍ أَوْ حَجٍّ، فَكَانَ انْتِقَالُهُ إِلَى مَا هُوَ جِنْسُهُ الْعِبَادَةُ الَّتِي تَضَمَّنَتْهُ الْعِبَادَةُ أَشْبَهَ، وَهَذَا كَمَنْ أَحْرَمَ بِالْفَرْضِ قَبْلَ وَقْتِهِ، فَإِنَّهُ يَصِيرُ نَفْلًا؛ لِأَنَّ الصَّلَاةَ اشْتَمَلَتْ عَلَى شَيْئَيْنِ، فَإِذَا امْتَنَعَ أَحَدُهُمَا .... الْآخَرُ، كَذَلِكَ الْحَجُّ الْأَصْغَرُ هُوَ بَعْضُ الْأَكْبَرِ، فَإِذَا تَعَذَّرَ الْأَكْبَرُ بَقِيَ الْأَصْغَرُ. وَأَيْضًا: فَإِنَّ كَوْنَهُ يَجُوزُ فَسْخُ الْحَجِّ إِلَى الْعُمْرَةِ، فَإِنَّمَا ذَاكَ إِذَا أَمْكَنَ إِتْمَامُهُ كَمَا أَمَرَ اللَّهُ، فَأَمَّا إِذَا لَمْ يُمْكِنْ إِتْمَامُهُ صَارَ انْتِقَالُهُ إِلَى الْعُمْرَةِ ضَرُورَةً، وَ.... غَيْرُهُ. فَائِدَةُ هَذَا أَنَّهُ إِذَا قُلْنَا: يَجْعَلُ إِحْرَامَهُ عُمْرَةً. ، وَأَنْ يَحُجَّ كَانَ بِمَنْزِلَةِ مَنْ أَدْخَلَ عُمْرَةً عَلَى إِحْرَامِهِ بِالْحَجِّ قَبْلَ أَشْهُرِ الْحَجِّ، وَأَمَّا ..... أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ لَمْ يَصِحَّ عَلَى الْقَوْلَيْنِ. وَلَوْ أَرَادَ أَنْ يَبْقَى مُحْرِمًا إِلَى عَامِ قَابِلٍ فَيَحُجَّ بِهِ لَمْ يَكُنْ لَهُ ذَلِكَ. وَلَوْ بَقِيَ إِلَى عَامِ قَابِلٍ، وَطَافَ وَسَعَى فِي أَشْهُرِ .... مُتَمَتِّعًا، وَلَوْ كَانَ قَارِنًا فَإِنَّهُ يَفْعَلُ عُمْرَةَ الْفَوَاتِ، وَعُمْرَةُ الْقِرَانِ. لِلْحَجِّ وَلَيْسَ عَلَيْهِ إِلَّا دَمٌ وَاحِدٌ .... ابْنُ أَبِي مُوسَى، وَمَنْ أَهَلَّ بِحَ. الْحَجُّ أَجْزَأَهُ دَمٌ وَاحِدٌ .... . (فَصْلٌ) وَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فِي .... عِنْدَ أَصْحَابِنَا مَعَ اخْتِيَارِهِمْ أَنَّ الْمُحْصَرَ لَا قَضَاءَ عَلَيْهِ. وَالرِّوَا. يَلْزَمُهُ الْهَدْيُ، وَلَا يَلْزَمُهُ الْقَضَاءُ؛ لِأَنَّهُ امْتَنَعَ إِتْمَامُ حَجِّهِ ... مِنْ جِهَتِهِ، فَلَمْ يَلْزَمْهُ الْقَضَاءُ كَالْمُحْصَرِ، وَذَلِكَ لِأَنَّ الْمُفَوِّتَ قَدْ. الْعُمْرَةَ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ مِنْ أَعْمَالِ الْحَجِّ كَا .... مَقَامُ أَفْعَالِ. هَذِهِ الرِّوَايَةِ يَجِبُ عَلَيْهِ الْهَدْيُ .... لَمْ يَجِدْ. الْأَوَّلُ: أَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ قَالَ: ﴿وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ﴾ [البقرة: ١٩٦]، فَأَوْجَبَ الْإِتْمَامَ عَلَى كُلِّ أَحَدٍ غَيْرِ الْمُحْصَرِ، وَحِجَّةُ الْفَوْتِ لَا تَتِمُّ إِلَّا بِالْقَضَاءِ، فَوَجَبَ أَنْ يَلْزَمَهُ ذَلِكَ. وَأَيْضًا: مَا تَقَدَّمَ مِنَ الْحَدِيثِ الْمُرْسَلِ وَأَقْوَالِ الصَّحَابَةِ مِثْلِ عُمَرَ وَزَيْدٍ، وَابْنِ عُمَرَ، وَإِفْتَاهُمْ بِذَلِكَ مِثْلَ أَبِي أَيُّوبَ، وَهَبَّارِ بْنِ الْأَسْوَدِ وَغَيْرِهِمْ مِنَ الصَّحَابَةِ، وَلَمْ يُنْكِرْهُ مُنْكِرٌ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ، فَصَارَ إِجْمَاعًا. وَإِنَّمَا خَالَفَ فِيهِ ابْنُ عَبَّاسٍ، وَلَمْ يَكُنْ ذَلِكَ الْوَقْتَ مِنْ أَهْلِ الْفُتْيَا. وَلِأَنَّهُ أَخَّرَ الْعِبَادَةَ الْوَاجِبَةَ عَلَيْهِ عَنْ وَقْتِهَا، فَلَزِمَهُ قَضَاؤُهَا كَمَا لَوْ فَوَّتَ الصَّلَاةَ وَالْعِبَادَاتِ الْمَنْذُورَةَ عَنْ أَوْقَاتٍ مُعَيَّنَةٍ؛ وَذَلِكَ لِأَنَّهُ لَمَّا أَحْرَمَ بِالْحَجِّ فَقَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ شَرْعًا أَنْ يَفْعَلَهُ فِي عَامِهِ، كَمَا تَجِبُ الصَّلَوَاتُ وَالصِّيَامُ فِي مَوَاقِيتِهَا الْمَحْدُودَةِ بِخِلَافِ الْمُحْصَرِ، فَإِنَّهُ لَمْ يَجِبْ عَلَيْهِ إِتْمَامُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ، بَلْ جَازَ لَهُ الْخُرُوجُ مِنَ الْإِحْرَامِ قَبْلَ الْوَقْتِ فَهُوَ نَظِيرُ مَنْ جَازَ لَهُ تَرْكُ الْجُمُعَةِ وَالْجَمَاعَةِ، أَوْ تَرْكُ بَعْضِ .... الصَّلَاةِ لِعُذْرٍ. وَقَدْ عَلَّلَهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا بِأَنَّهُ لَمْ يُكْمِلْ أَفْعَالَ الْحَجِّ ...، فَوَجَبَ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ كَالْمُفْسِدِ لِلْحَجِّ، وَهَذَا ضَعِيفٌ لِأَنَّ الْمَرِيضَ وَنَحْوَهُ لَا تَفْرِيطَ مِنْ جِهَتِهِ. وَلَكِنْ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا .... تَرَكَ لِعَامِ لِلْحَجِّ مَعَ وُصُولِهِ إِلَى الْمَشَاعِرِ، فَلَزِمَهُ الْقَضَاءُ. سَدَّ بِالْحَجِّ؛ وَهَذَا لِأَنَّ الْحَجَّ فِي الْأَصْلِ هُوَ قَصْدُ الْمَشَاعِرِ وَإِتْيَانُهَا .... بِوَقْتٍ مِثْلِ الشَّرْطِ لِهَذَا الْمَقْصُودِ، وَالتَّكْمِلَةُ لَهُ كَأَوْقَاتِ. فَإِذَا تَمَكَّنَ مِنْ إِتْيَانِ الْمَشَاعِرِ وَلَمْ يُتِمَّ الْحَجَّ وَجَبَ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ ... ل رَمَضَانَ فَلَمْ يَصُمْ، أَوْ دَخَلَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَلَمْ يُصَلِّ، وَإِذَا .... إِلَى الْمَشَاعِرِ فَقَدْ تَعَذَّرَ أَصْلُ الْحَجِّ فِي حَقِّهِ، فَصَارَ بِمَنْزِلَةِ ..... إِلَيْهِ سَبِيلًا، أَوْ بِمَنْزِلَةِ مَنْ لَمْ يُدْرِكْ شَهْرَ رَمَضَانَ، وَلَا وَقْتَ. [هَذَا لِأَنَّ الِاسْتِطَاعَةَ فِي وُجُوبِ] الْحَجِّ، وَالْوَقْتُ شَرْطٌ .... [إِذَا لَمْ يَسْتَطِعِ الْوُصُولَ إِلَيْهِ فَقَدْ فَاتَ] شَرْطُ الْوُجُوبِ وَإِذَا .... [وَقْتَ فَقَدْ .... الصِّحَّةُ مَعَ الِا] نْعِقَادِ بِسَبَبِ الْوُجُوبِ. مَسْأَلَةٌ:
ការបកប្រែខ្មែរ

មីកាត ការឈរសម្រាកនៅទីលានអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតដល់ពេលយប់ និងការធ្វើត្វាហ្វបារាក្នុងករណីដែលគាត់ចេញដំណើរដល់ចម្ងាយដែលអាចបួងសួងសឡាតបាន ព្រោះថាវាបានខកខានក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ចទាំងនេះ ដូច្នេះទើបតម្រូវឱ្យបង់ដាំ (ពិន័យ)។ ចំណែកឯការធ្វើសាយវិញ៖ អ្នកដែលពោលថាវាជាកាតព្វកិច្ច គឺការលើកឡើងរបស់គាត់មានភាពស្មុគស្មាញ ព្រោះថាវាពុំបានខកខានដោយសារតែការយឺតយ៉ាវនោះឡើយ ហេតុដូចនេះតើធ្វើដូចម្តេចទើបចាត់ទុកថាការបង់ដាំ (ពិន័យ) ត្រូវជាការគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ ទាំងដែលវាជាការជំនួសកាតព្វកិច្ច ក្នុងពេលដែលគាត់មានលទ្ធភាពបំពេញកាតព្វកិច្ចនោះទៅវិញ? ហើយការដែលគាត់នៅឆ្ងាយពីទីក្រុងមិនមែនជាលេសនោះទេ ប្រសិនបើគាត់មានសមត្ថភាពអាចត្រឡប់មកវិញបាន។ ចំណែកឯការកោរសក់ ឬកាត់សក់វិញ ប្រសិនបើយើងពោលថាវាត្រូវបានកំណត់ពេលដោយថ្ងៃនៅមីណាក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាការគប់ថ្មចោលដែរ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងពោលថា៖ វាមិនត្រូវបានកំណត់ពេលនោះទេ នោះវាប្រៀបបាននឹងការកោរសក់ក្នុងពេលអុម្រោះដែរ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលវាមុំត្រូវបានកំណត់ទីកន្លែងផងដែរ ពោលគឺវាអនុញ្ញាតទាំងនៅខាងក្រៅដែនដីហាមឃាត់ (ហ៊ីល) និងក្នុងដែនដីហាមឃាត់ (ហារ៉ាម) តើធ្វើដូចម្តេចទើបអាចស្រម៉ៃថាវាមានការខកខាន រហូតទាល់តែការបង់ដាំ (ពិន័យ) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជំនួសឱ្យវាបានទៅ? ចំណែកឯបណ្តាការអនុវត្តន៍ស៊ូណាន់ន់វិញ៖ គឺវាមានកម្រិតថ្នាក់របស់វា ដែលក្នុងនោះមានការអនុវត្តន៍ខ្លះជាពិធីបុណ្យកិច្ច ដែលប្រសិនបើគាត់ละបង់វា គាត់នឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាអ្នកធ្វើខុស។ [បញ្ហា៖ បញ្ញត្តិស្តីពីការខកខាន] បញ្ហា៖ (ហើយអ្នកណាដែលមិនបានឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតទាល់តែពន្លឺថ្ងៃរះឡើងក្នុងថ្ងៃអុលអ៊ីដា (ន៉ាហ្វ) នោះការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់ជាការខកខានហើយ។ ហេតុនេះ គាត់ត្រូវធ្វើហាឡាល់ (ចេញពីការគ្រងឥន្រ្ទីយ៍) ដោយការធ្វើត្វាហ្វ និងសាយ ហើយគាត់ត្រូវចៀសសត្វពលិកម្ម (ហ័ឌីយ៍) ប្រសិនបើគាត់មានវា ព្រោះថាគាត់ត្រូវបំពេញសងវិញ)។ នៅក្នុងប្រសាសន៍នេះមានចំណុចបែងចែកជាច្រើន៖ ទីមួយ គឺវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់បុរសម្នាក់នៅពេលដែលគាត់គ្រងឥន្រ្ទីយ៍ធ្វើហាជ្ជ គឺត្រូវតាំងចិត្តឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍ឱ្យទាន់ពេលវេលារបស់វា ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់យឺតយ៉ាវរហូតដល់ខកខានការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់ឡើយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់ត្រូវការធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿន... ហើយប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានបំពេញសឡាតអីស្យា (អ៊ីសា) រហូតដល់ជិតភ្លឺថ្ងៃអុលអ៊ីដា ហើយគាត់មានការភ័យខ្លាចថាប្រសិនបើគាត់ចុះសម្រាកដើម្បីធ្វើវា នោះការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់នឹងខកខាន ដូចនេះ តាមគោលការណ៍នៃគាំហ្សាប់ (មេហ្សែប) គឺគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតខុយហ្វ៍ (សឡាតពេលមានភ័យខ្លាច) ព្រោះថាការធ្វើឱ្យខកខានការរាតត្បាតនីមួយៗក្នុងចំណោមការគោរពទាំងពីរគឺជារឿងដែលមិនអនុញ្ញាតឡើយ ហើយការខកខានការធ្វើហាជ្ជគឺមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងជាងចំពោះសាសនា និងព្រលឹងរបស់គាត់ ជាងការខកខានក្នុងការសម្លាប់ជនក្រាហ្វៀរ (មិនមែនមូស្លីម) ទៅទៀត។ ដូចនេះ នៅពេលដែលពន្លឺថ្ងៃរះឡើង ហើយគាត់មិនទាន់បានទៅដល់អារ៉ូហ្វាហ៍ទេ នោះការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់ត្រូវខកខានហើយ មិនថាក្នុងករណីដែលគាត់ខកខានដោយសារមានលេសដូចជាជំងឺ សត្រូវ ឬវង្វេងផ្លូវ ឬគណនាថ្ងៃខុស ឬខុសផ្លូវ ឬក៏គាត់ខកខានដោយគ្មានលេស ដូចជាការខ្ជិលច្រអូស និងរវល់នឹងរឿងដែលគ្មានប្រយោជន៍ក៏ដោយ គឺវាគ្មានអ្វីខុសគ្នានោះទេ លើកលែងតែរឿងបាបកម្មប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអ្នកដែលខកខាននោះ គឺត្រូវបំពេញការធ្វើអុម្រោះ ដោយការធ្វើត្វាហ្វ សាយ និងកោរ ឬកាត់សក់។ ចំណែកឯបណ្តាអំពើដែលជាក់លាក់ចំពោះការធ្វើហាជ្ជ ដូចជាការឈរសម្រាកនៅមុយហ្សាលីហ្វាហ៍ មីណា និងការគប់ថ្មចោល គឺត្រូវបានលើកលែងហើយ។ នេះគឺជាការស្គាល់ទូទៅនៅក្នុងមេហ្សែប ដែលត្រូវបានកាន់ដោយបណ្តាអធនរបស់យើង ហើយវាជាអត្ថបទដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ពីអាំម៉ាត់ (ហ្មម)។ លោកបានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អូប៊ី តាលីប៖ នៅពេលដែលការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់ខកខាន គាត់ត្រូវធ្វើហាឡាល់ (ចេញពីការគ្រងឥន្រ្ទីយ៍) តាមរយៈការធ្វើអុម្រោះ។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាស្រ៉ាម អំពីបុគ្គលម្នាក់ដែលបានមកដល់ក្នុងនាមជាអ្នកធ្វើហាជ្ជ រួចគាត់បានធ្វើត្វាហ្វ និងសាយ បន្ទាប់មកគាត់បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺ រួចត្រូវបានគេរារាំងមិនឱ្យធ្វើហាជ្ជ រហូតទាល់តែថ្ងៃរបស់វាបានកន្លងផុតទៅ៖ គាត់ត្រូវធ្វើហាឡាល់ដោយការធ្វើអុម្រោះ។ ហេតុនេះ គេបានសួរគាត់ថា៖ តើគាត់ត្រូវធ្វើការប្រកាសគ្រងឥន្រ្ទីយ៍ថ្មីសម្រាប់អ្នកដែលខកខានការធ្វើហាជ្ជដើម្បីធ្វើអុម្រោះ ឬមួយក៏ការប្រកាសគ្រងឥន្រ្ទីយ៍លើកដំបូងនោះគ្រប់គ្រាន់ហើយ? នោះគាត់បានឆ្លើយថា៖ ការប្រកាសគ្រងឥន្រ្ទីយ៍លើកដំបូងគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ ហើយអ៊ីប៊ុន អូប៊ី មុយសាយ បានរាយការណ៍អំពីគាត់នូវកំណត់ត្រាទីពីរថា៖ គាត់បន្តធ្វើការធ្វើហាជ្ជដែលខូច។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយអ្នកណាដែលខកខានការធ្វើហាជ្ជដោយមិនមានការរារាំងទេនោះ គឺគាត់ត្រូវធ្វើហាឡាល់ដោយការធ្វើអុម្រោះ នៅក្នុងកំណត់ត្រាមួយក្នុងចំណោមកំណត់ត្រាទាំងពីរ ហើយគាត់ត្រូវធ្វើហាជ្ជនៅឆ្នាំក្រោយ និងបង់ដាំ (ពិន័យ) នៃការខកខាន។ ប្រសិនបើគាត់បាននាំមកជាមួយនូវសត្វពលិកម្ម (ហ័ឌីយ៍) គាត់ត្រូវចៀសវា ប៉ុន្តែវាមិនគ្រប់គ្រាន់ជំនួសឱ្យដាំនៃការខកខាននោះទេ។ និងកំណត់ត្រាមួយទៀត៖ គាត់ត្រូវបន្តធ្វើការធ្វើហាជ្ជដែលខូច ហើយត្រូវធ្វើហាជ្ជនៅឆ្នាំក្រោយ និងត្រូវបង់ដាំនៃការខកខាន។ ហើយអាំម៉ាត់បានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អ៊ីប៊ុន អល់-ខាស្យូម អំពីបុគ្គលដែលខកខានការធ្វើហាជ្ជ៖ គាត់ត្រូវបញ្ចប់កិច្ចការរបស់គាត់ មានន័យថាកិច្ចការហាជ្ជ។ ហើយក្ដីបានពន្យល់សម្តីនេះថា វាគឺជាការធ្វើត្វាហ្វ សាយ និងការកោរសក់ ដែលត្រូវធ្វើដោយអ្នកដែលវាបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចចំពោះគាត់ក្នុងការធ្វើហាជ្ជ ដូចជាទិដ្ឋភាពមួយក្នុងចំណោមទិដ្ឋភាពទាំងពីរ - ដូចជានឹងត្រូវបង្ហាញខាងមុខ។ ហើយអ្នកណាដែលពន្យល់វាដោយការបំពេញការធ្វើហាជ្ជជាដាច់ខាត ស្របតាមរូបរាងខាងក្រៅរបស់វា បានពោលថា៖ ព្រោះវាបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចចំពោះគាត់ក្នុងការបំពេញរាល់ពិធីបុណ្យកិច្ចទាំងអស់។ ហេតុនេះ ការខកខានការឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍ មិនបានធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវពិធីបុណ្យកិច្ចដែលគាត់បានទាន់ពេលវេលានោះឡើយ ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលខ្សោយក្នុងការបំពេញសសរស្តម្ភខ្លះនៃសឡាត ប៉ុន្តែមានលទ្ធភាពបំពេញសសរស្តម្ភខ្លះទៀតអញ្ចឹងដែរ អ្វីដែលអាក្រក់បំផុតក្នុងរឿងនេះ គឺការធ្វើហាជ្ជត្រូវបានបដិសេធ និងខូចខាត ហេតុនេះវាប្រៀបបាននឹងបុគ្គលដែលធ្វើឱ្យវាខូចដោយការរួមភេទអញ្ចឹងដែរ ព្រោះថាគាត់ត្រូវបន្តការធ្វើហាជ្ជដែលខូចនោះ។ ហើយការត្រឹមត្រូវគឺទីមួយ ព្រោះថាអល់ឡោះ ព្រះមហាអស្ចារ្យ បានមានបន្ទូលថា: ﴿فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ﴾ [البقرة: ١٩٨] នៃអាយ៉ាត់នេះ។ ហេតុនេះ ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យពួកគេធ្វើការរំលឹកដល់អល់ឡោះ បន្ទាប់ពីការធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ូហ្វាហ៍។ ដូចនេះ អ្នកណាដែលមិនបានធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ូហ្វាហ៍ គឺមិនមែនជាអ្នកដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យឈរសម្រាកនៅម៉ាស្អារ៍ ហារ៉ាមនោះឡើយ។ ហើយអ្វីដែលមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើក្នុងចំណោមសកម្មភាពហាជ្ជ គឺត្រូវហាមឃាត់ ដូចជាការឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍ក្រៅពីពេលវេលារបស់វា។ ហើយដោយសារតែបទប្បញ្ញត្តិដែលពាក់ព័ន្ធនឹងលក្ខខណ្ឌ គឺមិនមានវត្តមានទេនៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌនោះអវត្តមាន។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលការឈរសម្រាកនៅម៉ាស្អារ៍ ហារ៉ាម ត្រូវបានផ្អែកលើការធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ូហ្វាហ៍ វាទាមទារឱ្យមិនមានវា នៅពេលដែលអវត្តមានការធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ូហ្វាហ៍។ ហើយដោយសារតែអាយ៉ាត់នេះទាមទារថា គាត់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យរំលឹកដល់អល់ឡោះនៅម៉ាស្អារ៍ នៅពេលដែលធ្វើដំណើរចេញ និងបន្ទាប់ពីវា។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលពេលវេលាដែលគាត់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យរំលឹកដល់អល់ឡោះនៅម៉ាស្អារ៍ ហារ៉ាម ក្នុងពេលនោះត្រូវបានបដិសេធ ហើយការធ្វើតាមដំណាក់កាលត្រូវបានបដិសេធ នោះពេលវេលានៃការឈរសម្រាកនៅម៉ាស្អារ៍ និងលក្ខខណ្ឌរបស់វាគឺបានខកខានហើយ ហើយរឿងនោះរារាំងដល់ការឈរសម្រាកនៅទីនោះ។ ឧទាហរណ៍នៃរឿងនេះគឺបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا﴾ [البقرة: ١٥٨] ព្រោះថាវាជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីការហាមឃាត់ការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញទាំងពីរនោះដោយបុគ្គលដែលមិនមែនជាអ្នកធ្វើហាជ្ជ និងអ្នកធ្វើអុម្រោះ។ ហេតុដូចនេះ ទើបមិនមានការកំណត់ច្បាប់សម្រាប់ការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញសាផា និងម៉ារវ៉ាហ៍ លើកលែងតែក្នុងការធ្វើហាជ្ជ ឬអុម្រោះប៉ុណ្ណោះ ខុសពីការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញផ្ទះកាបានោះ ព្រោះថាវាជាការគោរពឯកោ ដែលទ្រង់បានផ្តាច់វាឱ្យនៅដោយឡែកក្នុងការរំលឹកនៅក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾ [البقرة: ١٢٥] បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានបន្ទូលបន្ទាប់ពីនោះថា៖ ﴿فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ﴾ [البقرة: ٢٠٠] រហូតដល់បន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ﴾ [البقرة: ٢٠٣]។ ហេតុនេះ ការបញ្ជាឱ្យរំលឹកដល់អល់ឡោះដូចជាការរំលឹកដល់ជីដូនជីតា និងការរំលឹកក្នុងបណ្តាថ្ងៃដែលបានកំណត់ គឺវាធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការបំពេញពិធីបុណ្យកិច្ច។ ហើយអ្នកណាដែលមិនបានឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍ គឺមិនទាន់បានបំពេញពិធីបុណ្យកិច្ចរបស់ខ្លួននៅឡើយទេ ហេតុនេះការរំលឹកដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើ ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការប្រញាប់ប្រញាល់ និងការយឺតយ៉ាវ ត្រូវបដិសេធចំពោះសិទ្ធិរបស់គាត់ ហើយគេមិនអាចពោលថា៖ "ហើយចូររំលឹកដល់អល់ឡោះក្នុងបណ្តាថ្ងៃដែលបានកំណត់" ជាសម្តីផ្តើមនោះឡើយ។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ការធ្វើហាជ្ជគឺការឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍ អ្នកណាដែលមកដល់ពីយប់ថ្ងៃជុំគ្នា (មុយហ្សាលីហ្វាហ៍) មុនពេលពន្លឺថ្ងៃរះ នោះគាត់បានទាន់ការធ្វើហាជ្ជហើយ"។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើគាត់មិនបានទាន់អារ៉ូហ្វាហ៍ទេ៖ គឺមិនមានហាជ្ជសម្រាប់គាត់ឡើយ ប៉ុន្តែការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់បានខកខានហើយ។ ហើយអ្នកដែលគ្មានហាជ្ជ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើសកម្មភាពណាមួយក្នុងចំណោមសកម្មភាពហាជ្ជឡើយ ព្រោះថាគាត់ស្ថិតក្នុងសភាពនៃការធ្វើហាជ្ជរបស់បុគ្គលដែលគ្មានហាជ្ជ ហើយរឿងនេះគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ ខុសពីអ្នកដែលធ្វើឱ្យខូច (ហាជ្ជ) ព្រោះថាគាត់ស្ថិតក្នុងការធ្វើហាជ្ជដ៏ពេញលេញ ព្រោះថាគាត់បានទាន់ការឈរសម្រាក ប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែខូចប៉ុណ្ណោះ។ ហើយវាមិនមែនជារឿងដែលមិនអាចទៅរួចទេក្នុងការបែងចែកសកម្មភាពទៅជាត្រឹមត្រូវ និងខូច។ ចំណែកឯការដែលគាត់ស្ថិតក្នុងការធ្វើហាជ្ជរបស់បុគ្គលដែលមិនមានហាជ្ជវិញ គឺជារឿងដែលមិនអាចទៅរួចទេ។ ហេតុដូចនេះហើយ ទើបយើងពោលថា៖ នៅពេលដែលការធ្វើហាជ្ជរបស់គាត់ខកខាន គាត់មិនត្រូវធ្វើអ្វីដែលជាក់លាក់ចំពោះការធ្វើហាជ្ជ ដូចជាការឈរសម្រាកនៅទីកន្លែងនានា និងការគប់ថ្មនោះឡើយ ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវធ្វើអ្វីដែលហាជ្ជ និងអុម្រោះមានភាពដូចគ្នា ដូចជាការធ្វើត្វាហ្វ និងការកោរសក់។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត បន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ "អ្នកណាដែលបានទាន់សឡាតនេះជាមួយយើង ហើយបានឈរសម្រាកនៅអារ៉ូហ្វាហ៍មុននោះ ទាំងពេលយប់ ឬពេលថ្ងៃ"។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត អ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអ៊ីប៊ុន អូប៊ី លៃឡា អំពីអាថ្វាថា ព្យាការីរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកណាដែលមិនបានទាន់ គឺគាត់ត្រូវបង់ដាំ (ពិន័យ) និងធ្វើឱ្យវាទៅជាអុម្រោះ ហើយគាត់ត្រូវធ្វើហាជ្ជនៅឆ្នាំក្រោយ" រាយការណ៍ដោយអ័ន-ណាច់ចាត។ ហើយរឿងនេះ ទោះបីវាជាសារ៉្សាល (ហាឌីសសារ៉្សាល) ក្នុងចំណោមសារ៉្សាលរបស់អាថ្វាក៏ដោយ ក៏គាត់ជាអ្នកប្រាជ្ញថាប់ដេស (អ្នកជំនាន់តាប៊ីអ៊ីន) ដែលដឹងច្បាស់ជាងគេអំពីពិធីបុណ្យកិច្ចហាជ្ជ ហើយហាឌីសសារ៉្សាលនេះមានការគាំទ្រដោយបណ្តាសម្តីរបស់បណ្តាអធន (សាហាប៉ាត់) សម្តីរបស់មហាជនអ្នកប្រាជ្ញ និងទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃគម្ពីរគួរអាន។ ហេតុនេះ រឿងនោះ

មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)

مسألة أحكام الفوات

ឌុយអាល់

CamQuran AI

Smart Islamic Assistant

Hello! I am CamQuran AI

Ask questions about the Quran, Hadith, Prophets, Aqeedah, and Islam. I answer from the CamQuran library data.

🕌
អាដាន — ADHAN

ដល់ម៉ោងសឡាតហើយ (Hayya 'alas-Salah)

⚠️ Browser ទាមទារឱ្យចុចដើម្បីបន្លឺសំឡេង