អាល់-សិយាសះ អាល់-ស្ហារអីយ៉ះ (នយោបាយតាមគន្លងច្បាប់ឥស្លាម)

ក្រុមដែលប្រយុទ្ធគ្នាលើអំពើមិនពិតដោយគ្មានការយល់ស្របណាមួយកងទ័ពមូស្លីមនៅពេលដែលកងឈ្លបតូចមួយចេញទៅវាយឆ្មក់យកបានផលសង្គ្រាមនោះកងទ័ពធំទាំងមូលក៏ទទួលបានចំណែកនៃផលសង្គ្រាមនោះដែរពីព្រោះកងឈ្លបនោះអាចធ្វើសកម្មភាពបានគឺដោយសារតែមានខ្នងបង្អែកនៃកងទ័ពធំ។ ដូច្នេះអ្នកដែលជួយគាំទ្រក្រុមឧក្រិដ្ឋគឺត្រូវទទួលខុសត្រូវស្មើគ្នាទាំងស្រុង។ ដូចគ្នានេះដែរក្រុមដែលប្រយុទ្ធគ្នាលើអំពើមិនពិតនិងគ្មានការបកស្រាយស្របច្បាប់ណាមួយដូចជាការប្រយុទ្ធគ្នាតាមបែបបក្ខពួកនិយមនិងការទាមទារបែបអវិជ្ជា (ចាហ៊ីលីយ៉ះ) ដូចជាទំនាស់រវាងកុលសម្ព័ន្ធកៃស៍និងយេម៉ែនជាដើមនោះភាគីទាំងពីរគឺជាជនអយុត្តិធម៌ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «នៅពេលដែលមូស្លីមពីរនាក់ប្រឈមមុខគ្នាដោយដាវរៀងៗខ្លួននោះទាំងអ្នកសម្លាប់និងអ្នកត្រូវគេសម្លាប់សុទ្ធតែធ្លាក់ក្នុងភ្លើងនរក»។ គេបានសួរថា៖ ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ចំពោះអ្នកសម្លាប់យើងបានយល់ហើយប៉ុន្តែចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ធ្លាក់នរកដែរ? ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពីព្រោះគេក៏មានបំណងចង់សម្លាប់ដៃគូរបស់គេដូចគ្នា» [រៀបរាប់ដោយពូខរីនិងមូស្លីម]។ ហើយភាគីនីមួយៗត្រូវតែធានាសងរាល់ការខូចខាតជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិដែលខ្លួនបានបំផ្លាញដល់ភាគីម្ខាងទៀតទោះបីជាមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណនៃឃាតកជាក់លាក់ក៏ដោយពីព្រោះក្រុមដែលជួយការពារគ្នាទៅវិញទៅមកគឺប្រៀបដូចជាបុគ្គលតែមួយដូច្នោះដែរ។

ប្រសិនបើពួកចោរប្លន់បានប្លន់យកតែទ្រព្យសម្បត្តិប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្សឡើយចំណែកឯប្រសិនបើពួកចោរប្លន់បានប្លន់យកតែទ្រព្យសម្បត្តិប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្សឡើយនោះសមាជិកម្នាក់ៗត្រូវតែកាត់ដៃស្តាំនិងជើងឆ្វេងរបស់គេដោយការឯកភាពរបស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនដូចជាអាប៊ូហាណីហ្វះ, ស្ហាហ្វីអ៊ី, និងអះម៉ាត់។ នេះគឺជាអត្ថន័យនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ {ឬត្រូវកាត់ដៃនិងជើងរបស់ពួកគេដោយឆ្លាស់គ្នា} [អាល់-ម៉ាអ៊ីដះ: ៣៣] ពោលគឺត្រូវកាត់ដៃស្តាំដែលគេប្រើសម្រាប់ប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សានិងកាត់ជើងឆ្វេងដែលគេប្រើសម្រាប់រត់គេចខ្លួន។ ហើយត្រូវបញ្ឈប់ឈាមកុំឱ្យហូរ (ហាស៊ឹម) ដោយការប្រើប្រេងក្តៅឬវិធីសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រទំនើបដើម្បីកុំឱ្យហូរឈាមរហូតដល់បាត់បង់ជីវិត។ ទណ្ឌកម្មបែបនេះអាចជាការរារាំងដ៏មានប្រសិទ្ធភាពជាងការសម្លាប់ទៅទៀតពីព្រោះនៅពេលដែលពួកជនពាលនិងចោរប្លន់ឃើញមនុស្សដែលត្រូវកាត់ដៃនិងជើងដើរនៅក្នុងចំណោមពួកគេពួកគេនឹងចងចាំនូវទោសកំហុសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះហើយនឹងរាងចាលមិនហ៊ានប្រព្រឹត្តខុសប្លែកពីការសម្លាប់ដែលអាចនឹងត្រូវគេបំភ្លេចចោល។

ប្រសិនបើពួកចោរប្លន់គ្រាន់តែដកអាវុធគំរាមកំហែងប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្សឡើយប្រសិនបើពួកចោរប្លន់គ្រាន់តែដកអាវុធគំរាមកំហែងប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្សឡើយ។

ការប្រហារជីវិតតាមច្បាប់ស្ហារីអាត់និងលក្ខណ៖សម្បត្តិនៃការប្រហារចំណែកឯប្រសិនបើពួកគេគ្រាន់តែដកអាវុធគំរាមកំហែងប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្សនិងមិនបានយកទ្រព្យសម្បត្តិឡើយរួចពួកគេបានដាក់អាវុធចុះហើយរត់គេចខ្លួនឬបោះបង់ចោលការប្លន់នោះពួកគេត្រូវតែនិរទេសចេញពីដែនដី។ ការនិរទេសនេះមានទស្សន៖លើកឡើងថា៖ គឺការបណ្តេញពួកគេមិនឱ្យមានទីជម្រកក្នុងទីក្រុងឬមានន័យថាការឃុំខ្លួនពួកគេក្នុងពន្ធនាគារឬអាស្រ័យលើអ្វីដែលអ្នកដឹកនាំយល់ឃើញថាល្អប្រសើរជាងគេក្នុងការទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់។ ការប្រហារជីវិតស្របច្បាប់តាមស្ហារីអាត់គឺការកាត់កដោយដាវឬមធ្យោបាយសមរម្យស្រដៀងគ្នានេះពីព្រោះវាជាវិធីសម្លាប់ដែលឆាប់រហ័សបំផុតនិងមិនធ្វើឱ្យឈឺចាប់យូរ។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានកំណត់ការសម្លាប់បែបនេះចំពោះមនុស្សនិងសត្វពាហន៖នៅពេលដែលមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការសម្លាប់។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានកំណត់នូវសេចក្តីល្អបរិសុទ្ធ (ឥសាន) លើគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់ដូច្នេះនៅពេលពួកអ្នកសម្លាប់ចូរសម្លាប់ដោយវិធីដ៏ល្អបំផុតហើយនៅពេលពួកអ្នកអារកសត្វចូរអារកដោយវិធីដ៏ល្អបំផុតដោយចូរឱ្យអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកសំលៀងកាំបិតឱ្យបានមុតនិងធ្វើឱ្យសត្វនោះបានធូរស្រាល» [រៀបរាប់ដោយមូស្លីម]។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់មនុស្សដែលមានការសម្លាប់ប្រកបដោយសេចក្តីមេត្តានិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរបំផុតគឺជាបណ្តាអ្នកមានជំនឿ» [រៀបរាប់ដោយអះម៉ាត់និងអាប៊ូដាវូដ]។

ជំពូកស្តីពីការឆ្កាង (អាល់-ស្វល់ព) ជំពូកស្តីពីការឆ្កាង (អាល់-ស្វល់ព - ការយកសពចោរប្លន់ដែលត្រូវប្រហាររួចទៅចងបង្ហាញជាសាធារណ៖ ដើម្បីជាការព្រមានដល់ជនដទៃ)។

ការហាមឃាត់ការកាត់អវយវ៖សាកសពឬការធ្វើទារុណកម្មក្នុងការសម្លាប់ (អាល់-មុស្វឡះ) ជំពូក៖ ចំពោះការឆ្កាង (អាល់-ស្វល់ព) ដែលត្រូវបានលើកឡើងគឺការលើកសពឡើងលើទីខ្ពស់ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកមើលឃើញនិងដឹងឮជាសាធារណ៖។ ការឆ្កាងនេះគឺត្រូវធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការប្រហារជីវិតរួចតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន (ជុមហ៊ួរ) ប៉ុន្តែមានអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនយល់ថាត្រូវឆ្កាងមុនរួចទើបប្រហារជីវិតខណ៖ពេលកំពុងឆ្កាង។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍មួយចំនួនបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រហារជីវិតដោយវិធីផ្សេងក្រៅពីដាវរហូតដល់អ្នកខ្លះបានលើកឡើងថាត្រូវទុកពួកគេនៅលើទីខ្ពស់រហូតដល់ផុតដង្ហើមស្លាប់ដោយខ្លួនឯង។ ចំណែកឯការធ្វើទារុណកម្មសាកសពឬការកាត់អវយវ៖ (អាល់-មុស្វឡះ) គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតជាដាច់ខាតលើកលែងតែក្នុងករណីសងសឹកស្មើភាព (គីស្វាស) ប៉ុណ្ណោះ។ លោកអ៊ីមរ៉នអ៊ីប៊ីនហ៊ូស្វ័យន ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មិនដែលថ្លែងសុន្ទរកថា (ឃុតពះ) ណាមួយឡើយលើកលែងតែលោកបានបង្គាប់ឱ្យយើងធ្វើទាននិងបានហាមឃាត់យើងពីការកាត់អវយវ៖សាកសព (អាល់-មុស្វឡះ)» [រៀបរាប់ដោយអះម៉ាត់និងអាប៊ូដាវូដ]។ ទោះបីជាពួកកាហ្វៀរគ្មានជំនឿក៏ដោយនៅពេលដែលយើងប្រយុទ្ធសម្លាប់ពួកគេយើងមិនត្រូវកាត់ច្រមុះកាត់ត្រចៀកឬវះពោះសាកសពរបស់ពួកគេឡើយលើកលែងតែក្នុងករណីដែលពួកគេបានធ្វើបែបនោះមកលើយើងពីមុនទើបយើងអាចសងសឹកស្មើភាពតាមអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើប៉ុន្តែការអត់ធ្មត់មិនធ្វើតបវិញគឺប្រសើរជាងដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ {ហើយប្រសិនបើពួកអ្នកដាក់ទណ្ឌកម្មសងសឹកចូរពួកអ្នកដាក់ទណ្ឌកម្មស្មើនឹងទណ្ឌកម្មដែលពួកអ្នកបានរងគ្រោះប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកអ្នកអត់ធ្មត់ទ្រាំនោះពិតជាប្រសើរបំផុតសម្រាប់បណ្តាអ្នកដែលអត់ធ្មត់} [អាល់-ណាហ៍ល: ១២៦]។

ការពិភាក្សាខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញលើវិធីសាស្ត្រមួយចំនួននៃការប្រហារជីវិតគេបានលើកឡើងថាខគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នេះបានបញ្ចុះមកនៅពេលដែលពួកមូស្ហរីគីនបានកាត់អវយវ៖សាកសពរបស់លោកហាំហ្សាះ ﵁ និងបណ្តាស្ហាហ៊ីដដទៃទៀតក្នុងសមរភូមិអ៊ូហ៊ូដ។ ពេលនោះព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ផ្តល់ជ័យជម្នះដល់ខ្ញុំលើពួកគេខ្ញុំប្រាកដជានឹងសងសឹកកាត់អវយវ៖ពួកគេទ្វេដងនៃអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើលើយើង»។ រំពេចនោះអល់ឡោះបានបញ្ចុះខគម្ពីរនេះហើយព្យាការី ﷺ ក៏បានមានបន្ទូលថា៖ «ផ្ទុយទៅវិញយើងនឹងអត់ធ្មត់»។ នៅក្នុង «សាហ៊ីហ៍មូស្លីម» ពីពូរ៉ៃដះអ៊ីប៊ីនអាល់-ហ៊ូស្វ័យពបានរៀបរាប់ថា៖ កាលណារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ចាត់តាំងមេបញ្ជាការឱ្យដឹកនាំកងទ័ពលោកតែងតែទូន្មានដល់មេបញ្ជាការនោះឱ្យកោតខ្លាចអល់ឡោះនិងប្រព្រឹត្តល្អចំពោះបណ្តាមូស្លីមដែលនៅជាមួយគាត់រួចលោកមានបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកចេញចម្បាំងក្នុងនាមអល់ឡោះនិងក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះចូរប្រយុទ្ធនឹងអ្នកដែលប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះចូរកុំកិបកេងផលសង្គ្រាមចូរកុំក្បត់សន្យាចូរកុំកាត់អវយវ៖សាកសពនិងចូរកុំសម្លាប់កុមារតូចៗឡើយ»។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានខ្វែងគំនិតគ្នាលើវិធីសាស្ត្រមួយចំនួននៃការប្រហារជីវិតដូចជាការដុតដោយភ្លើងនៅពេលដែលទោសកំហុសមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ អ្នកខ្លះបានអនុញ្ញាតពីព្រោះលោកអាប៊ូបាករ៍អាល់-ស៊ីឌឌីក ﵁ ធ្លាប់បានបញ្ជាឱ្យដុតពួកក្បត់សាសនា (មួរតាត់) មួយចំនួនហើយលោកអាលីអ៊ីប៊ីនអាប៊ី ത്വាលិព ﵁ ក៏ធ្លាប់បានដុតពួកជ្រុលនិយមដែលបានអះអាងថាលោកជាព្រះ។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានហាមឃាត់ដោយសារតែមានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពីព្យាការី ﷺ ដែលបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យដាក់ទណ្ឌកម្មដោយភ្លើងឡើយដ្បិតមានតែអល់ឡោះមួយគត់ដែលមានសិទ្ធិដាក់ទណ្ឌកម្មដោយភ្លើង។

ប្រសិនបើពួកចោរប្លន់ដកអាវុធប្លន់នៅក្នុងទីប្រជុំជនឬក្នុងផ្ទះសម្បែងប្រសិនបើពួកចោរប្លន់បានដកអាវុធប្លន់នៅក្នុងទីប្រជុំជនឬក្នុងផ្ទះសម្បែង (មិនមែននៅទីវាលខ្សាច់ដាច់ស្រយាល) ដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិមានទស្សន៖មួយលើកឡើងថា៖ ពួកគេមិនមែនជាពួកចោរប្លន់កាត់ផ្លូវ (មូហារីពីន) ទេប៉ុន្តែជាពួកចោរឆក់និងចោរប្លន់ទូទៅពីព្រោះជនរងគ្រោះអាចស្រែកហៅរកជំនួយពីអ្នកជិតខាងបាន។ ប៉ុន្តែបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន (ជុមហ៊ួរ) រួមមានអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលិក, ស្ហាហ្វីអ៊ី, និងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើននៃសាលាអះម៉ាត់និងអាប៊ូហាណីហ្វះបានយល់ឃើញថា៖ ច្បាប់កាត់ក្តីលើពួកគេនៅក្នុងទីប្រជុំជននិងនៅទីវាលខ្សាច់ដាច់ស្រយាលគឺដូចគ្នាបេះបិទ។ លើសពីនេះទៅទៀតពួកគេនៅក្នុងទីប្រជុំជនគឺរឹតតែសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរជាងនៅទីវាលខ្សាច់ទៅទៀតពីព្រោះទីប្រជុំជនគឺជាទីកន្លែងនៃសន្តិសុខនិងភាពស្ងប់ស្ងាត់ហើយជាកន្លែងដែលមនុស្សជួយគ្នាទៅវិញទៅមកការដែលពួកគេហ៊ានដកអាវុធប្លន់ក្នុងទីប្រជុំជនបង្ហាញពីភាពកាចសាហាវនិងការផ្គើនយ៉ាងខ្លាំង។ ម្យ៉ាងទៀតនៅពេលប្លន់ក្នុងផ្ទះសម្បែងពួកគេអាចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់ជនរងគ្រោះខណ៖ដែលអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវភាគច្រើនយកតាមខ្លួនតែទ្រព្យមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺជាទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវជាពិសេសចំពោះពួកបងធំឬក្រុមឧក្រិដ្ឋជនរៀបចំទុកជាមុនដែលប្រជាជននៅស្រុកស្ហាមនិងអេហ្ស៊ីបហៅថា «អាល់-មិនសើរ» ហើយនៅបាដាដហៅថា «អាល់-អាយយ៉ារីន»។

អ្នកដែលសម្លាប់មនុស្សដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិ (ឃាតកម្មក្បត់ - កាត់លុលហ្គីឡះ) ប្រសិនបើពួកគេប្រយុទ្ធប្លន់ដោយប្រើដំបងឬដុំថ្មគប់ដោយដៃឬជំពាមនោះពួកគេក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាពួកចោរប្លន់កាត់ផ្លូវ (មូហារីពីន) ដូចគ្នា។ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់មហាជនមូស្លីមគឺថា៖ អ្នកណាដែលប្រយុទ្ធដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិដោយមធ្យោបាយណាក៏ដោយជននោះគឺជាចោរប្លន់កាត់ផ្លូវដូចគ្នាទៅនឹងអ្នកដែលប្រយុទ្ធនឹងមូស្លីមដោយអាវុធណាក៏ដោយគឺជាសត្រូវចម្បាំងហើយអ្នកណាដែលប្រយុទ្ធការពារសាសនារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដោយដាវលំពែងព្រួញដុំថ្មឬដំបងជននោះគឺជាអ្នកធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ។ ចំណែកឯអ្នកដែលសម្លាប់មនុស្សដោយសម្ងាត់ដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិដូចជាអ្នកដែលបើកផ្ទះសំណាក់សម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរហើយនៅពេលដែលមានមនុស្សស្នាក់នៅតែម្នាក់ឯងគេក៏លបសម្លាប់ជននោះដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិឬអ្នកដែលហៅជាងកាត់ដេរគ្រូពេទ្យឬអ្នកដទៃមកផ្ទះរបស់ខ្លួនរួចលបសម្លាប់គេដើម្បីយកទ្រព្យសម្បត្តិ។ អំពើឃាតកម្មប្រភេទនេះត្រូវបានគេហៅថា៖ «ឃាតកម្មក្បត់ឬឃាតកម្មលួចលាក់ (កាត់លុលហ្គីឡះ - Qatl អាល់-Ghilah)»។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានខ្វែងគំនិតគ្នាថា៖ តើជនប្រភេទនេះត្រូវចាត់ទុកដូចជាពួកចោរប្លន់កាត់ផ្លូវ (ដែលត្រូវប្រហារជីវិតជាកាតព្វកិច្ចដោយគ្មានការលើកលែង) ឬស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់សងសឹកជីវិត (គីស្វាស - ដែលអាស្រ័យលើការសម្រេចរបស់គ្រួសារអ្នកស្លាប់)? ទស្សន៖ដែលត្រូវនឹងគោលការណ៍ស្ហារីអាត់បំផុតគឺថាពួកគេត្រូវចាត់ទុកដូចជាពួកចោរប្លន់កាត់ផ្លូវដែលត្រូវតែប្រហារជីវិតជាកាតព្វកិច្ចដោយមិនអាចលើកលែងទោសបានឡើយពីព្រោះការសម្លាប់ដោយល្បិចលួចលាក់គឺជាអំពើដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចការពារខ្លួនបានឡើយហើយគ្រោះថ្នាក់របស់វាគឺធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងណាស់។

ការខ្វែងគំនិតគ្នាលើអ្នកដែលធ្វើឃាតមេដឹកនាំរដ្ឋដូចជាឃាតកដែលសម្លាប់លោកអ៊ូស្មាន ﵁ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍ក៏បានខ្វែងគំនិតគ្នាផងដែរចំពោះអ្នកដែលធ្វើឃាតអ្នកដឹកនាំរដ្ឋ (ស៊ុលតង់) ដូចជាពួកឃាតកដែលបានធ្វើឃាតលោកអ៊ូស្មាន ﵁ និងឃាតកដែលបានធ្វើឃាតលោកអាលី ﵄៖ តើពួកគេត្រូវចាត់ទុកដូចជាពួកចោរប្លន់កាត់ផ្លូវ (មូហារីពីន) ដែលត្រូវតែប្រហារជីវិតជាកាតព្វកិច្ចទណ្ឌកម្មច្បាប់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ហូឌូត) ដោយគ្មានការលើកលែងទោសឬមួយក៏សិទ្ធិនោះស្ថិតនៅលើក្រុមគ្រួសារអ្នកស្នងមរតករបស់អ្នកស្លាប់? មានទស្សន៖ពីរនៅក្នុងសាលាហ្វិកហ៍ហ៍របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អះម៉ាត់និងអ្នកដទៃទៀតពីព្រោះការធ្វើឃាតមេដឹកនាំរដ្ឋបង្កឱ្យមានអំពើពុករលួយនិងអសន្តិសុខជាទូទៅដល់សង្គមជាតិទាំងមូល។

ជំពូក៖ វិធានការនៅពេលដែលពួកចោរប្លន់រត់គេចខ្លួននិងប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរជំពូក៖ ការកាត់ក្តីទាំងអស់នេះគឺអនុវត្តនៅពេលដែលអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនពួកគេបាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកដឹកនាំរដ្ឋឬតំណាងអាជ្ញាធរបានតាមចាប់ពួកគេដើម្បីអនុវត្តទណ្ឌកម្មច្បាប់ដោយយុត្តិធម៌ហើយពួកគេបានរឹងរូសប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងនោះជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមទាំងអស់ត្រូវតែប្រយុទ្ធបង្ក្រាបពួកគេដោយការឯកភាពរួមនៃបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញរហូតដល់ចាប់ខ្លួនពួកគេបានទាំងអស់។ ប្រសិនបើពួកគេមិនព្រមចុះចាញ់ក្រៅពីការប្រយុទ្ធដែលនាំទៅដល់ការសម្លាប់ពួកគេទាំងអស់គ្នានោះទេនោះត្រូវតែប្រយុទ្ធបង្ក្រាបពួកគេទោះបីជាត្រូវសម្លាប់ពួកគេទាំងអស់ក៏ដោយមិនថាពួកគេធ្លាប់បានសម្លាប់មនុស្សពីមុនឬមិនធ្លាប់ក៏ដោយហើយនៅក្នុងការប្រយុទ្ធគេអាចសម្លាប់ដោយវិធីណាដែលធ្វើទៅបាន។ ដូចគ្នានេះដែរត្រូវតែប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអ្នកណាដែលចូលរួមប្រយុទ្ធជាមួយពួកគេដើម្បីការពារនិងជួយពួកគេ។ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះគឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតមួយពីព្រោះពួកគេបានប្រមូលផ្តុំគ្នាដើម្បីបំផ្លាញជីវិតមនុស្សប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិនិងបំផ្លិចបំផ្លាញសន្តិសុខសង្គមដោយគ្មានបំណងបង្កើតសាសនាឬកសាងរដ្ឋអ្វីឡើយ។ ពួកគេប្រៀបដូចជាពួកចោរប្លន់ដែលលាក់ខ្លួនក្នុងបន្ទាយរូងភ្នំកំពូលភ្នំឬជ្រលងភ្នំដើម្បីស្ទាក់ប្លន់អ្នកដំណើរហើយនៅពេលកងទ័ពរដ្ឋទៅតាមចាប់ពួកគេក៏បានប្រយុទ្ធតស៊ូ។ ពួកគេត្រូវតែបង្ក្រាបប៉ុន្តែការប្រយុទ្ធនឹងពួកគេមិនដូចជាការប្រយុទ្ធនឹងពួកកាហ្វៀរឡើយ (មិនត្រូវរឹបអូសយកទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេជាផលសង្គ្រាមឡើយលើកលែងតែទ្រព្យដែលពួកគេបានប្លន់ពីប្រជាជនដោយអយុត្តិធម៌ដែលត្រូវតែដកហូតមកសងម្ចាស់ដើមវិញ)។ ប្រសិនបើចាប់ខ្លួនពួកគេបានត្រូវតែអនុវត្តទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូត) លើពួកគេដូចជនដទៃទៀតដែរ។ ហើយប្រសិនបើពួកគេបានរត់គេចខ្លួនទៅចូលរួមជាមួយរដ្ឋកាហ្វៀរដែលប្រឆាំងនឹងឥស្លាមហើយជួយពួកនោះមកវាយប្រហារមូស្លីមនោះពួកគេត្រូវតែប្រយុទ្ធបង្ក្រាបដូចជាពួកកាហ្វៀរចម្បាំងដូច្នោះដែរ។ ជនរងគ្រោះដែលត្រូវគេប៉ុនប៉ងប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការប្រយុទ្ធការពារខ្លួនដោយការឯកភាពរួមនៃបណ្តាមូស្លីមដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងការការពារទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនជននោះគឺជាស្ហាហ៊ីដ, អ្នកណាដែលត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងការការពារជីវិតរបស់ខ្លួនជននោះគឺជាស្ហាហ៊ីដ, អ្នកណាដែលត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងការការពារសាសនារបស់ខ្លួនជននោះគឺជាស្ហាហ៊ីដ, និងអ្នកណាដែលត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងការការពារកិត្តិយសនិងក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួនជននោះគឺជាស្ហាហ៊ីដ» [រៀបរាប់ដោយអះម៉ាត់, អាប៊ូដាវូដ, តិរមីហ្ស៊ី]។

នៅពេលដែលអ្នកដឹកនាំរដ្ឋចាប់ខ្លួនពួកចោរប្លន់បានខណ៖ដែលពួកគេបានយកទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាជននៅពេលដែលអ្នកដឹកនាំរដ្ឋចាប់ខ្លួនពួកចោរប្លន់បានហើយពួកគេបានប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជនកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដឹកនាំគឺត្រូវដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិនោះមកប្រគល់ជូនម្ចាស់ដើមវិញអមដោយការអនុវត្តទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូត) លើរាងកាយរបស់ពួកគេ។ ប្រសិនបើពួកគេបដិសេធមិនព្រមប្រគល់ទ្រព្យនោះមកវិញបន្ទាប់ពីមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ត្រូវដាក់ទណ្ឌកម្មពួកគេដោយការឃុំឃាំងនិងវាយដំរហូតដល់ពួកគេព្រមប្រគល់ទ្រព្យនោះមកវិញឬចង្អុលបង្ហាញកន្លែងលាក់ទុក។ ការទាមទារទ្រព្យនិងការដាក់ទណ្ឌកម្មដើម្បីយកទ្រព្យមកវិញនេះគឺជាសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ទ្រព្យ។ ប្រសិនបើម្ចាស់ទ្រព្យមានបំណងលើកលែងទោសធ្វើអំណោយឬសម្រុះសម្រួលលើទ្រព្យនោះគាត់មានសិទ្ធិធ្វើបានប៉ុន្តែចំពោះទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូត) លើរាងកាយគឺមិនអាចលើកលែងបានជាដាច់ខាត។ ហើយអ្នកដឹកនាំគ្មានសិទ្ធិបង្ខំម្ចាស់ទ្រព្យឱ្យលះបង់សិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនឡើយ។

ប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលប្លន់បាននោះត្រូវបានខូចខាតឬស៊ីចុកអស់ប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលប្លន់បាននោះត្រូវបានខូចខាតឬស៊ីចុកអស់ទៅហើយ។

មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដឹកនាំរដ្ឋទារប្រាក់កម្រៃពីជនរងគ្រោះដើម្បីទៅតាមចាប់ពួកចោរប្លន់ឡើយប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលប្លន់បាននោះត្រូវបានខូចខាតឬស៊ីចុកអស់ទៅហើយនោះពួកចោរប្លន់ត្រូវតែធានាសងការខូចខាតនោះជូនម្ចាស់ដើមវិញតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ស្ហាហ្វីអ៊ីនិងអះម៉ាត់ ﵄។ ប្រសិនបើពួកគេកំពុងក្រីក្រខ្វះខាតបំណុលនោះនឹងនៅជាប់លើពួកគេរហូតដល់ពួកគេមានលទ្ធភាពសង។ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដាច់ខាតឱ្យអ្នកដឹកនាំរដ្ឋឬកងកម្លាំងអាជ្ញាធរទារប្រាក់កម្រៃពីម្ចាស់ទ្រព្យរងគ្រោះជាថ្នូរនឹងការចេញទៅតាមចាប់ពួកចោរប្លន់ការអនុវត្តទណ្ឌកម្មច្បាប់ឬការជួយទារទ្រព្យមកវិញឡើយ។ ការចេញទៅតាមបង្ក្រាបពួកចោរប្លន់គឺជាផ្នែកមួយនៃការធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដែលកងទ័ពមូស្លីមត្រូវតែចេញទៅបំពេញភារកិច្ចជាកាតព្វកិច្ចសាធារណ៖។

ប្រសិនបើពួកចោរប្លន់មានកម្លាំងខ្លាំងក្លាអនុញ្ញាតឱ្យផ្សះផ្សាចិត្តមេដឹកនាំមួយចំនួនរបស់ពួកគេការចំណាយលើកងទ័ពដែលចេញទៅបង្ក្រាបពួកចោរប្លន់គឺត្រូវដកចេញពីមូលនិធិសាធារណ៖របស់រដ្ឋឬពីទានបរិច្ចាគ (ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)) ពីព្រោះកិច្ចការនេះស្ថិតនៅក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ហ្វីសាប៊ីលីឡោះ)។ ប្រសិនបើពួកចោរប្លន់មានកម្លាំងប្រដាប់អាវុធខ្លាំងក្លាដែលទាមទារឱ្យមានការទាក់ទាញផ្សះផ្សាចិត្តនោះអ្នកដឹកនាំរដ្ឋត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ទ្រព្យសម្បត្តិពីរតនាគាររដ្ឋហ្វៃអ៍ឬហ្សាកាត់ទៅឱ្យមេដឹកនាំមួយចំនួនរបស់ពួកគេដើម្បីឱ្យមេដឹកនាំនោះជួយសហការនាំយកបក្ខពួកដែលនៅសល់មកចុះចាញ់ឬដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់របស់ពួកគេ។ បុគ្គលទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាពួកអាល់-មូអាល់ឡាហ្វះគូលូប៊ូហ៊ុម (អ្នកផ្សះផ្សាចិត្ត) ដូចដែលបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនរូបដូចជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អះម៉ាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ស្របតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានស៊ុណ្ណះនិងគោលការណ៍គ្រឹះនៃច្បាប់ស្ហារីអាត់។ ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដឹកនាំបញ្ជូនមន្ត្រីដែលទន់ខ្សោយឬមន្ត្រីពុករលួយដែលទៅទារប្រាក់ពីជនរងគ្រោះឬពាណិជ្ជករនោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវបញ្ជូនមន្ត្រីដែលមានកម្លាំងរឹងមាំសច្ចធម៌និងស្មោះត្រង់។

សេចក្តីសម្រេចចំពោះតំណាងឬមន្ត្រីរបស់មេដឹកនាំ (ស៊ុលតន) ដែលទទួលប្រយោជន៍ពីពួកចោរប្លន់

ត្រូវតែជាកងទ័ពដែលរឹងមាំនិងមានភាពស្មោះត្រង់លើកលែងតែករណីលំបាកស្វែងរកគឺត្រូវបញ្ជូនអ្នកដែលសមស្របបំផុតតាមលំដាប់លំដោយ។ ប្រសិនបើតំណាងមួយចំនួនរបស់មេដឹកនាំឬមេភូមិនិងអ្នកដទៃទៀតដូចជាពួកគេជាអ្នកដែលបានបញ្ជាពួកចោរប្លន់ដោយសម្ងាត់ឬដោយចំហឱ្យប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិលុះដល់ពេលពួកគេប្លន់បានហើយក៏មកបែងចែកផលប្រយោជន៍គ្នានិងចេញមុខការពារពួកគេហើយសម្របសម្រួលជនរងគ្រោះដោយប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិមួយចំនួនឬមិនសម្របសម្រួលសោះនោះជននេះមានទោសឧក្រិដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរជាងមេក្លោងចោរប្លន់ទៅទៀតដ្បិតមេក្លោងចោរអាចកម្ចាត់បានដោយងាយជាងជនបង្កប់នេះ។ ហើយកាតព្វកិច្ចចំពោះជននេះគឺត្រូវអនុវត្តដូចគ្នានឹងអ្នកគាំទ្រនិងអ្នកជួយឧបត្ថម្ភដល់ពួកគេដែរ៖ ប្រសិនបើពួកចោរសម្លាប់មនុស្សជននោះក៏ត្រូវសម្លាប់ដែរយោងតាមទស្សន៖របស់លោកឧមើរពិញអាល់ខ័តត្វប ﵁ និងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន។ ប្រសិនបើពួកគេប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិជននោះត្រូវកាត់ដៃនិងជើងឆ្លាស់គ្នា។ ហើយប្រសិនបើពួកគេទាំងសម្លាប់មនុស្សនិងប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិជននោះត្រូវសម្លាប់និងព្យួរឆ្កាង។ ហើយយោងតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមជននោះត្រូវកាត់អវយវ៖ សម្លាប់និងព្យួរឆ្កាងហើយក៏មានទស្សន៖ថាមេដឹកនាំមានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងជម្រើសទាំងពីរនេះ។ [ហើយប្រសិនបើតំណាងនោះមិនបានអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេប្លន់តាំងពីដំបូងទេប៉ុន្តែនៅពេលបង្ក្រាបពួកគេបានបែរជាមកបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិជាមួយពួកគេហើយផ្អាកការអនុវត្តសិទ្ធិនិងទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូដ) មួយចំនួន] នោះជននេះមិនស្ថិតក្នុងកម្រិតដូចអ្នកដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យប្លន់តាំងពីដំបូងឡើយទោះបីជាបទល្មើសរបស់គេស្ថិតក្នុងចំណោមឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក៏ដោយដូច្នេះត្រូវផ្ដន្ទាទោសក្រោមទណ្ឌកម្មនោះ។ ហើយជនណាដែលផ្តល់ជម្រកដល់ចោរប្លន់ចោរលួចឬឃាតកនិងជនឯទៀតដែលជាប់កាតព្វកិច្ចទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហ័ដ) ឬសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ឬសិទ្ធិរបស់មនុស្សលោកហើយជននោះបានរារាំងមិនឱ្យអ្នកមានសមត្ថកិច្ចទាមទារកាតព្វកិច្ចដោយគ្មាន...

...ភាពអយុត្តិធម៌នោះជននោះគឺជាដៃគូក្នុងការប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានដាក់បណ្តាសាគេ។ ជាក់ស្តែងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មុស្លិមបានកត់ត្រាក្នុង «សហ៊ីហ៍» របស់លោកពីលោកអាលីពិញអាប៊ីត្វលិប ﵁ ដែលបានមានប្រសាសន៍ថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះបានដាក់បណ្តាសាដល់ជនណាដែលបង្កើតរឿងថ្មីថ្មោងខុសឆ្គង (ក្នុងសាសនា) ឬផ្តល់ជម្រកការពារដល់ជនប្រព្រឹត្តបទល្មើស»។ ហើយនៅពេលដែលចាប់ខ្លួនអ្នកផ្តល់ជម្រកដល់ជនល្មើសនេះបានគេត្រូវទាមទារឱ្យជននោះប្រគល់ខ្លួនជនល្មើសឬប្រាប់ពីកន្លែងលាក់ខ្លួន។ ប្រសិនបើគេបដិសេធគេត្រូវទទួលទោសដោយការឃុំឃាំងនិងវាយរំពាត់ម្តងហើយម្តងទៀតរហូតទាល់តែគេព្រមប្រគល់ជនល្មើសនោះដូចដែលយើងបានបញ្ជាក់ហើយថាអ្នកដែលបដិសេធមិនព្រមសងប្រាក់កាតព្វកិច្ចក៏ត្រូវទទួលទោសបែបនេះដែរ។ ដូច្នេះអ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចត្រូវបង្ហាញខ្លួនមិនថាជាមនុស្សឬទ្រព្យសម្បត្តិទេគឺត្រូវតែផ្តល់ដំណឹងពីកន្លែងរបស់វា។ ប្រសិនបើអ្នកដែលដឹងនោះបដិសេធមិនព្រមប្រាប់ទីតាំងគេអនុញ្ញាតឱ្យផ្ដន្ទាទោសគេដោយការឃុំឃាំងនិងវិធីផ្សេងទៀតរហូតដល់គេព្រមប្រាប់ដ្បិតគេបានបដិសេធកាតព្វកិច្ចដែលធ្លាក់លើខ្លួនដែលមិនអាចឱ្យអ្នកដទៃធ្វើជំនួសបានដូច្នេះទើបគេត្រូវរងទណ្ឌកម្មដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងដើម។ ប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្ដន្ទាទោសគេឡើយលុះត្រាតែដឹងច្បាស់ថាគេពិតជាបានដឹងទីតាំងនោះមែន។ ហើយគោលការណ៍នេះត្រូវបានអនុវត្តជាទូទៅចំពោះកិច្ចការដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មេដឹកនាំចៅក្រមនិងអ្នកដទៃទៀតចំពោះជនណាដែលបដិសេធកាតព្វកិច្ចទាំងពាក្យសម្តីឬទង្វើ។ នេះមិនមែនជាការទាមទារឱ្យបុគ្គលម្នាក់ទទួលខុសត្រូវលើសិទ្ធិដែលជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដទៃហើយក៏មិនមែនជាការផ្ដន្ទាទោសលើការក្បត់របស់អ្នកដទៃរហូតដល់ចាត់ចូលក្នុងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ ﴿ហើយគ្មានអ្នកផ្ទុកបាបណាម្នាក់ត្រូវផ្ទុកបាបជំនួសអ្នកដទៃឡើយ﴾ [អាល់-អាន់អាំ: 164] និងបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «ចូរដឹងចុះគ្មានជនប្រព្រឹត្តបទល្មើសណាប្រព្រឹត្តបទល្មើសក្រៅតែពីទោសនោះធ្លាក់លើខ្លួនគេផ្ទាល់នោះឡើយ» នោះទេ។ ករណីដែលមិនអនុញ្ញាតនោះគឺដូចជាការទាមទារប្រាក់ពីមនុស្សម្នាក់ដែលជាបំណុលរបស់អ្នកដទៃខណ៖ដែលគេមិនមែនជាតំណាងមិនមែនជាអ្នកធានាហើយក៏គ្មានប្រាក់របស់អ្នកជំពាក់នៅនឹងដៃគេឡើយឬការផ្ដន្ទាទោសបុគ្គលម្នាក់ដោយសារកំហុសរបស់សាច់ញាតិឬអ្នកជិតខាងរបស់គេដោយខ្លួនគេផ្ទាល់មិនបានប្រព្រឹត្តកំហុសក្នុងការលះបង់កាតព្វកិច្ចឬប្រព្រឹត្តអំពើហាមឃាត់ឡើយនេះហើយជាទង្វើដែលមិនអនុញ្ញាត។ ចំណែកឯបុគ្គលនេះគេត្រូវរងទណ្ឌកម្មដោយសារតែបាបកម្មរបស់ខ្លួនឯងផ្ទាល់គឺគេបានដឹងពីទីតាំងរបស់ជនអយុត្តិធម៌ដែលត្រូវនាំខ្លួនមកអនុវត្តសិទ្ធិឬដឹងពីទីតាំងនៃទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិរបស់អ្នកសមនឹងទទួលបានប៉ុន្តែគេបែរជារារាំងមិនជួយនិងមិនគាំទ្រតាមកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់ដោយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) ទំនៀមទម្លាប់ស៊ុនណះនិងការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទដោយសារតែការលម្អៀងនិងការកាន់ជើងជនអយុត្តិធម៌នោះដូចដែលពួកប្រព្រឹត្តបាបមួយចំនួនតែងធ្វើចំពោះគ្នាឬដោយសារការស្អប់ខ្ពើមចំពោះជនរងគ្រោះខណ៖ដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយកុំឱ្យការស្អប់ខ្ពើមរបស់ពួកអ្នកចំពោះក្រុមណាមួយធ្វើឱ្យពួកអ្នកមិនយុត្តិធម៌ឱ្យសោះចូរពួកអ្នកប្រកាន់យកយុត្តិធម៌ចុះវាជិតបំផុតទៅនឹងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ﴾ [អាល់-ម៉ាអ៊ិដះ: 8]។ ឬមួយក៏ដោយសារការព្រងើយកន្តើយមិនក្រោកឈរឡើងដើម្បីអល់ឡោះនិងមិនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវយុត្តិធម៌ដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់បានបង្គាប់ឬដោយសារភាពកំសាកភាពបរាជ័យនិងការបោះបង់ចោលសាសនារបស់ទ្រង់ដូចដែលពួកអ្នកបោះបង់ចោលការជួយសាសនារបស់អល់ឡោះរ៉សូលរបស់ទ្រង់និងគម្ពីររបស់ទ្រង់បានធ្វើដែលនៅពេលគេប្រាប់ពួកគេថា៖ ចូរចេញដំណើរទៅលើមាគ៌ារបស់អល់ឡោះចុះពួកគេបែរជាស្ពឹកស្រពន់ជាប់នឹងផែនដី។ ហើយទោះជាក្នុងទិដ្ឋភាពណាក៏ដោយមនុស្សប្រភេទនេះសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មតាមការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់។ ហើយជនណាដែលមិនដើរតាមមាគ៌ានេះគេនឹងធ្វើឱ្យអសកម្មនូវទណ្ឌកម្មច្បាប់ធ្វើឱ្យបាត់បង់សិទ្ធិនានាហើយអ្នកខ្លាំងនឹងជិះជាន់ស៊ីសាច់អ្នកទន់ខ្សោយ។ ជននេះប្រៀបដូចជាអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ជនអយុត្តិធម៌ដែលពន្យារពេលសងបំណុលមិនថាជាប្រាក់សុទ្ធឬបំណុលហើយបដិសេធមិនព្រមប្រគល់ទៅឱ្យចៅក្រមដ៏យុត្តិធម៌ដើម្បីសងបំណុលគេឬចំណាយលើការផ្គត់ផ្គង់កាតព្វកិច្ចចំពោះក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិអ្នកបម្រើឬសត្វពាហន៖របស់គេឡើយ។ ជាញឹកញាប់ណាស់ដែលមនុស្សម្នាក់ត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចដោយសារតែអ្នកដទៃដូចជាកាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពដោយសារសេចក្តីត្រូវការរបស់សាច់ញាតិនិងដូចជាកាតព្វកិច្ចសងសំណងជីវិត (ឌីយ៉ាស់) ធ្លាក់លើក្រុមគ្រួសារបុរស (អាគីឡះ) របស់ឃាតក។ ហើយការដាក់ទណ្ឌកម្មអប់រំ (តាក់ហ្សៀរ) ប្រភេទនេះគឺជាទណ្ឌកម្មសម្រាប់អ្នកដែលគេដឹងថាមានទ្រព្យសម្បត្តិឬមានមនុស្សដែលត្រូវនាំខ្លួនមកប៉ុន្តែគេមិនព្រមនាំមកដូចជាពួកចោរប្លន់ចោរលួចនិងអ្នកការពារពួកគេឬដឹងច្បាស់ពីទីតាំងរបស់ពួកគេប៉ុន្តែមិនព្រមប្រាប់ពីកន្លែងលាក់ខ្លួន។ ចំណែកឯប្រសិនបើគេបដិសេធមិនប្រាប់និងមិននាំខ្លួនមកដោយសារខ្លាចអ្នកទាមទារនោះនឹងរំលោភបំពានឬធ្វើបាបគេដោយអយុត្តិធម៌នោះគេគឺជាសប្បុរសជន។ ជាញឹកញាប់ណាស់ដែលករណីទាំងពីរនេះមានការភាន់ច្រឡំគ្នាហើយមានការលាយឡំរវាងការសង្ស័យនិងចំណង់តណ្ហាដូច្នេះកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងការពិតនិងភាពមិនពិត។ ហើយរឿងនេះកើតឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងចំណោមមេដឹកនាំនៅជនបទនិងទីក្រុងនៅពេលមានជនណាម្នាក់មកសុំការជ្រកកោនពីពួកគេឬមានទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិឬមិត្តភាពរវាងពួកគេដោយពួកគេប្រកាន់នូវគំនិតលម្អៀងបែបយុគសម័យល្ងង់ខ្លៅ (ចាហ៊ីលីយ៉ាស់) ភាពអំនួតដោយអំពើបាបនិងការចង់បានកេរ្តិ៍ឈ្មោះក្នុងចំណោមមនុស្សទុច្ចរិតគឺពួកគេតែងជួយនិងការពារជននោះទោះបីជាគេជាជនអយុត្តិធម៌និងប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងក៏ដោយប្រឆាំងនឹងជនរងគ្រោះដ៏ត្រឹមត្រូវជាពិសេសប្រសិនបើជនរងគ្រោះនោះជាមេដឹកនាំដែលជាគូប្រជែងនឹងពួកគេ។ ពួកគេយល់ឃើញថាការប្រគល់អ្នកជ្រកកោនជាមួយខ្លួនទៅឱ្យគូប្រជែងគឺជាភាពអាម៉ាស់និងទន់ខ្សោយ។ ហើយនេះនិយាយជារួមគឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅសុទ្ធសាធនិងជាមូលហេតុដ៏ធំបំផុតមួយនៃការវិនាសអន្តរាយដល់សាសនានិងលោកិយ។ គេបានលើកឡើងថាមូលហេតុនៃសង្គ្រាមរវាងជនជាតិអារ៉ាប់ដូចជាសង្គ្រាមអាល់ពះស៊ូសរវាងកុលសម្ព័ន្ធពាក់រនិងតាក់លីពក៏កើតចេញពីរឿងបែបនេះដែរហើយមូលហេតុនៃការឈ្លានពានរបស់ពួកម៉ុងហ្គោលចូលក្នុងទឹកដីឥស្លាមនិងការត្រួតត្រារបស់ពួកគេលើស្តេចនៅតំបន់ត្រើយម្ខាងទន្លេនិងឃុរ៉ាសានក៏បណ្តាលមកពីរឿងបែបនេះដែរ។ ហើយជនណាដែលបន្ទាបខ្លួនចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នោះទ្រង់នឹងលើកតម្កើងគេហើយជនណាដែលប្រគល់សិទ្ធិដោយស្មោះពីខ្លួនឯងនោះគេបានផ្តល់កិត្តិយសដល់ខ្លួនឯងដ្បិតមនុស្សដ៏ថ្លៃថ្នូរបំផុតនៅចំពោះអល់ឡោះគឺអ្នកដែលកោតខ្លាចទ្រង់បំផុត។ ចំណែកជនណាដែលស្វែងរកកិត្តិយសដោយការប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌តាមរយ៖ការរារាំងសិទ្ធិនិងការប្រព្រឹត្តបាបកម្មនោះគេបានបន្ទាបខ្លួនឯងនិងធ្វើឱ្យខ្លួនឯងអាម៉ាស់។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ជនណាដែលមានបំណងចង់បានកិត្តិយសនោះកិត្តិយសទាំងអស់ជារបស់អល់ឡោះ﴾ [ហ្វាទ្វៀរ: 10]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលអំពីពួកមុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា) (ពួកលាក់ពុត) ថា៖ ﴿ពួកគេនិយាយថាប្រសិនបើយើងត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណះវិញជនដ៏មានអំណាចនឹងបណ្តេញជនដ៏ទន់ខ្សោយចេញពីទីនោះជាមិនខានខណ៖ដែលអំណាចនិងកិត្តិយសជារបស់អល់ឡោះជារបស់រ៉សូលរបស់ទ្រង់និងជារបស់បណ្តាអ្នកមានជំនឿក៏ប៉ុន្តែពួកមុណាហ្វិកហ៍មិនដឹងឡើយ﴾ [អាល់-មុណាហ្វិកហ៍ូន: 8]។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលពិពណ៌នាអំពីមនុស្សប្រភេទនេះថា៖ ﴿ហើយក្នុងចំណោមមនុស្សលោកមានអ្នកដែលពាក្យសម្តីរបស់គេក្នុងជីវិតលោកិយនេះធ្វើឱ្យអ្នកស្ងើចសរសើរហើយគេបានយកអល់ឡោះធ្វើជាសាក្សីចំពោះអ្វីដែលមាននៅក្នុងចិត្តរបស់គេ...

...ហើយគេជាគូជម្លោះដ៏រឹងរូសបំផុត។ (204) ហើយនៅពេលគេងាកចេញ (ពីអ្នក) គេបានខិតខំនៅលើផែនដីដើម្បីបង្កការវិនាសអន្តរាយនៅលើនោះនិងបំផ្លិចបំផ្លាញភោគផលដំណាំព្រមទាំងពូជពង្សហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនស្រឡាញ់ការវិនាសអន្តរាយឡើយ។ (205) ហើយនៅពេលដែលគេនិយាយទៅកាន់គេថា៖ ចូរអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះចុះ! ភាពអំនួតដោយសារអំពើបាបក៏បានអូសទាញគេដូច្នេះស្ថាននរកជាហាន់ណាំគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គេហើយហើយវាជាកន្លែងស្នាក់នៅដ៏អាក្រក់បំផុត» [អាល់-បាការ៉ោះ: 204-206]។ ហើយកាតព្វកិច្ចលើអ្នកដែលត្រូវបានគេសុំការការពារគឺ៖ ប្រសិនបើអ្នកសុំនោះជារងគ្រោះដោយអយុត្តិធម៌គេត្រូវតែជួយសង្គ្រោះប៉ុន្តែមិនត្រូវសម្រេចថាគេជារងគ្រោះដោយគ្រាន់តែពាក្យអះអាងរបស់គេនោះឡើយដ្បិតជាញឹកញាប់ណាស់ដែលបុគ្គលម្នាក់មកប្តឹងទាំងខ្លួនឯងជាអ្នកប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌ផ្ទុយទៅវិញត្រូវស៊ើបអង្កេតដំណឹងពីគូជម្លោះនិងអ្នកដទៃទៀត។ ប្រសិនបើគេជាជនអយុត្តិធម៌ត្រូវរារាំងគេចេញពីអំពើអយុត្តិធម៌ដោយសន្តិវិធីបើអាចធ្វើទៅបានមិនថាតាមរយ៖ការផ្សះផ្សាឬការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌ឡើយបើពុំនោះទេគឺត្រូវប្រើកម្លាំង។ ហើយប្រសិនបើភាគីទាំងសងខាងសុទ្ធតែជាអ្នកប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌ផងនិងជារងគ្រោះផងដូចជាពួកនិយមតណ្ហាក្រុមខាយស៍និងយ៉េមែននិងក្រុមដទៃទៀតដូចពួកគេនិងភាគច្រើននៃគូវិវាទក្នុងចំណោមអ្នកក្រុងនិងអ្នកជនបទឬប្រសិនបើភាគីទាំងពីរមិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌ដោយសារតែការភាន់ច្រឡំការបកស្រាយខុសឬកំហុសឆ្គងដែលកើតឡើងរវាងពួកគេនោះត្រូវតែខិតខំផ្សះផ្សារវាងពួកគេឬកាត់សេចក្តីដូចដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើមានពីរក្រុមក្នុងចំណោមបណ្តាអ្នកមានជំនឿបានច្បាំងគ្នាចូរពួកអ្នកផ្សះផ្សារវាងពួកគេទាំងពីរចុះប៉ុន្តែប្រសិនបើក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេទាំងពីរបានរំលោភបំពានលើក្រុមមួយទៀតចូរពួកអ្នករួមគ្នាច្បាំងនឹងក្រុមដែលរំលោភបំពាននោះរហូតដល់ក្រុមនោះត្រឡប់មកកាន់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះវិញ។ លុះដល់ពេលក្រុមនោះបានត្រឡប់មកវិញហើយចូរពួកអ្នកផ្សះផ្សារវាងពួកគេទាំងពីរដោយយុត្តិធម៌និងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពត្រឹមត្រូវដ្បិតពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រឡាញ់បណ្តាអ្នកដែលប្រកាន់យុត្តិធម៌ (9) តាមពិតបណ្តាអ្នកមានជំនឿគឺជាបងប្អូននឹងគ្នាដូច្នេះចូរពួកអ្នកផ្សះផ្សារវាងបងប្អូនទាំងពីរនាក់របស់ពួកអ្នកចុះហើយចូរពួកអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះដើម្បីឱ្យពួកអ្នកទទួលបាននូវសេចក្តីមេត្តាករុណា﴾ [អាល់-ហ៊ុជុរ៉ត: 9-10]។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿គ្មានសេចក្តីល្អណាមួយនៅក្នុងការខ្សឹបខ្សៀវជាច្រើនរបស់ពួកគេឡើយលើកលែងតែជនណាដែលបានបង្គាប់ឱ្យធ្វើទានឬធ្វើអំពើល្អឬផ្សះផ្សារវាងមនុស្សលោកហើយជនណាដែលធ្វើបែបនោះដើម្បីស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះនោះយើងនឹងផ្តល់រង្វាន់ដ៏ធំធេងដល់គេជាមិនខាន﴾ [អាន់-នីសា: 114]។ ហើយលោកអាប៊ូដាវូតបានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)ន់» របស់លោកពីព្យាការី ﷺ ថាមានគេបានសួរទ្រង់ថា៖ តើការជួយកុលសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនក្នុងរឿងត្រឹមត្រូវចាត់ចូលក្នុងការប្រកាន់បក្សពួកនិយម (អាស្វព៊ីយ៉ាស់) ដែរឬទេ? ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ទេ! ប៉ុន្តែការប្រកាន់បក្សពួកនិយមគឺការដែលបុគ្គលម្នាក់ជួយកុលសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនក្នុងអំពើមិនត្រឹមត្រូវ»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកដ៏ល្អបំផុតក្នុងចំណោមពួកអ្នកគឺអ្នកដែលការពារកុលសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនដរាបណាគេមិនបានប្រព្រឹត្តបាបកម្ម»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «គំរូនៃអ្នកដែលជួយកុលសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនក្នុងអំពើមិនត្រឹមត្រូវប្រៀបដូចជាសត្វអូដ្ឋដែលធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអណ្តូងហើយគេកំពុងទាញកន្ទុយរបស់វាឡើងមក»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ជនណាដែលពួកអ្នកឮគេស្រែកទាមទារតាមទំនៀមទម្លាប់យុគសម័យល្ងង់ខ្លៅ (ចាហ៊ីលីយ៉ាស់) ចូរពួកអ្នកប្រាប់គេចំៗដោយមិនបាច់ប្រើពាក្យបញ្ឆិតបញ្ឆៀងឡើយថាចូរទៅខាំអង្គជាតឪពុករបស់ឯងចុះ» ពោលគឺ៖ ចូរនិយាយទៅកាន់គេចំៗតែម្តង។ ហើយរាល់អ្វីដែលចេញក្រៅពីការអំពាវនាវនៃសាសនាឥស្លាមនិងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានមិនថាជាពូជពង្សស្រុកកំណើតជាតិសាសន៍ម័ទហាប់ឬនិកាយឡើយសុទ្ធតែជាការប្រកាន់ពាក្យស្លោកនៃយុគសម័យល្ងង់ខ្លៅ។ សូម្បីតែនៅពេលបុរសពីរនាក់មកពីពួកមូហាជីរីននិងពួកអាន់ស៊របានឈ្លោះប្រកែកគ្នាដោយបុរសមូហាជីរបានស្រែកថា៖ «ឱពួកមូហាជីរីនអើយ!» ហើយបុរសអាន់ស៊របានស្រែកថា៖ «ឱពួកអាន់ស៊រអើយ!» ព្យាការី ﷺ ក៏បានមានបន្ទូលថា៖ «តើពួកអ្នកលើកពាក្យស្លោកនៃយុគសម័យល្ងង់ខ្លៅមកប្រើខណ៖ដែលខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកឬ?» ហើយទ្រង់បានខឹងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរឿងនោះ។

ជំពូក៖ ស្តីពីចោរលួច