អាល់-សិយាសះ អាល់-ស្ហារអីយ៉ះ (នយោបាយតាមគន្លងច្បាប់ឥស្លាម)

ផ្នែកហើយបណ្តាមុះស្លីមបានខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងបញ្ហាមួយចំនួននៃរឿងនោះដូចគ្នានឹងការជួញដូរកិច្ចសន្យាជួលការផ្ទេរសិទ្ធិតំណាងការចូលហ៊ុនការធ្វើអំណោយទ្រព្យសម្បត្តិវ៉ាហ្កាហ្វនិងបណ្តាំមរតកជាដើមដែលទាក់ទងនឹងកិច្ចសន្យានិងការប្រគល់ទទួលទ្រព្យសម្បត្តិ។ ដ្បិតយុត្តិធម៌នៅក្នុងកិច្ចការទាំងនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃពិភពលោកទាំងមូលដែលលោកិយនិងបរលោកមិនអាចកែតម្រូវឱ្យល្អប្រសើរបានឡើយបើគ្មានវា។ ក្នុងចំណោមយុត្តិធម៌នោះមានអ្វីដែលជាក់ស្តែងច្បាស់លាស់ដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាអាចដឹងបានដោយបញ្ញារបស់ខ្លួនដូចជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកទិញក្នុងការប្រគល់ថ្លៃទំនិញកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកលក់ក្នុងការប្រគល់ទំនិញការហាមឃាត់ការថ្លឹងនិងវាល់បន្លំកាតព្វកិច្ចត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់និងច្បាស់លាស់និងការហាមឃាត់ការកុហកការក្បត់និងការបោកប្រាស់។ ហើយក៏មានចំណុចមួយចំនួនទៀតដែលលាក់បាំងពីការយល់ដឹងរបស់មនុស្សរហូតទាល់តែច្បាប់សាសនាឥស្លាមបាននាំមកបង្ហាញ...

...ការអនុវត្តយុត្តិធម៌និងការហាមឃាត់អំពើអយុត្តិធម៌ទាំងតូចទាំងធំដូចជាការស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិដោយមិនត្រឹមត្រូវដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានបានហាមឃាត់និងបានលើកឡើងនូវប្រភេទទាំងពីររបស់វាគឺ៖ ការប្រាក់ (រីបា) និងល្បែងស៊ីសង (ម៉ៃសៀរ) និងប្រភេទនៃការប្រាក់និងល្បែងស៊ីសងដែលព្យាការី ﷺ បានហាមឃាត់ដូចជាការលក់ដែលមានភាពស្រពិចស្រពិលគ្រោះថ្នាក់ (ពៃអ៊ុល-ហ្គរ៉រ) ការលក់កូនសត្វដែលនៅក្នុងផ្ទៃរបស់កូនសត្វមួយទៀតការលក់សត្វស្លាបនៅលើអាកាសនិងត្រីក្នុងទឹកការលក់ដែលគ្មានកំណត់កាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់ការលក់សត្វដែលគេឃាំងទឹកដោះការលក់បន្លំគុណភាពការលក់ប៉ះពាល់ទំនិញការលក់បោះទំនិញការលក់ដោះដូរផ្លែឈើស្រស់នឹងផ្លែឈើស្ងួតការជួលដីដោយយកចំណែកផលដំណាំការដំឡើងថ្លៃបញ្ឆោត (ណាចាស់) និងការលក់ផ្លែឈើមុនពេលលេចចេញនូវភាពទុំល្អនិងការលក់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះចំនួនប្រមាណសែសិបប្រភេទនៃការជួញដូរ។ ហើយគោលការណ៍គ្រឹះនៅក្នុងរឿងនេះគឺ៖ គ្មានការជួញដូរណាមួយដែលមនុស្សលោកត្រូវការត្រូវបានចាត់ទុកថាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ត្រូវហាមឃាត់) ឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលគម្ពីរគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះបានបង្ហាញពីការហាមឃាត់ដូចគ្នានឹងការដែលគ្មានការគោរពសក្ការ៖ណាមួយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអនុវត្តឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលគម្ពីរគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះបានកំណត់ច្បាប់ឱ្យធ្វើ។

មេដឹកនាំត្រូវតែហាមឃាត់ការជួញដូរដែលត្រូវហាមឃាត់និងដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកដែលបន្លំបោកប្រាស់

...អ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនបានអនុញ្ញាត។ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ប្រទានការជោគជ័យដល់ពួកយើងដើម្បីឱ្យពួកយើងចាត់ទុករបស់ហាឡាល់នូវអ្វីដែលទ្រង់បានអនុញ្ញាតចាត់ទុករបស់ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)នូវអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់និងចាត់ទុកសាសនានូវអ្វីដែលទ្រង់បានកំណត់ច្បាប់។ ហើយកាតព្វកិច្ចលើមេដឹកនាំគឺត្រូវតែកោតខ្លាចអល់ឡោះចំពោះប្រជារាស្ត្ររបស់ខ្លួនដោយត្រូវហាមឃាត់ពួកគេពីការជួញដូរដែលត្រូវហាមឃាត់ដូចជាការប្រាក់ល្បែងស៊ីសងនិងការជួញដូរបោកប្រាស់។ ហើយត្រូវតែត្រួតពិនិត្យទីផ្សារដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកដែលថ្លឹងវាល់បន្លំអ្នកលក់ទំនិញក្លែងក្លាយនិងអ្នកដែលដំឡើងថ្លៃទំនិញដោយអយុត្តិធម៌ (ការផ្ដាច់មុខទំនិញអ៊ីហ៍ទីក្វារ)។

ព្យាការី ﷺ បានហាមឃាត់មិនឱ្យបំបែកឬបំផ្លាញរូបិយប័ណ្ណកាក់ប្រាក់របស់បណ្តាមុះស្លីមដែលចរាចរក្នុងចំណោមពួកគេឡើយលើកលែងតែមានហេតុផលចាំបាច់។ ហើយអ្នកកាន់សាសនាជំនាន់មុន (ស៊ឡាហ្វ) មួយចំនួនបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការបំផ្លាញរូបិយប័ណ្ណរបស់បណ្តាមុះស្លីមគឺជាអំពើវិនាសអន្តរាយនៅលើផែនដី។ ហើយមេដឹកនាំមិនត្រូវបោះពុម្ពឬផលិតកាក់ប្រាក់ដែលគ្មានគុណភាពឬបន្ថយតម្លៃរូបិយប័ណ្ណដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជនឡើយ។

ហើយការលេងមន្តអាគមកែច្នៃលោហធាតុ (គីមីវិជ្ជាក្លែងបន្លំមាសប្រាក់ / គីមីយ៉ា) គឺស្ថិតក្នុងប្រភេទសីមីយ៉ាពោលគឺអំពើមន្តអាគមអាបធ្មប់ដែលបំភាន់ភ្នែកមនុស្សឱ្យមើលឃើញវត្ថុផ្ទុយពីការពិតដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានរៀបរាប់អំពីពួកគ្រូមន្តអាគមរបស់ហ្វៀរអ៊ោនថាពួកគេបានបញ្ឆោតភ្នែកមនុស្ស។ ដូច្នេះការក្លែងបន្លំទង់ដែងឬសំណឱ្យមើលទៅដូចមាសឬប្រាក់គឺជាការបោកប្រាស់ដ៏ធំធេងនិងជាការស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃដោយអយុត្តិធម៌ដែលមេដឹកនាំត្រូវតែបង្ក្រាបនិងដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។

ផ្នែកមេដឹកនាំមិនអាចខ្វះការពិគ្រោះយោបល់ (ស៊ូរ៉ាត់) បានឡើយដ្បិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់បានបង្គាប់ឱ្យព្យាការីរបស់ទ្រង់ធ្វើការពិគ្រោះយោបល់ដោយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរអ្នកលើកលែងទោសឱ្យពួកគេសុំការអភ័យទោសឱ្យពួកគេនិងពិគ្រោះយោបល់ជាមួយពួកគេក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយលុះដល់ពេលអ្នកបានសម្រេចចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ហើយចូរអ្នកពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះចុះដ្បិតពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រឡាញ់បណ្តាអ្នកដែលពឹងផ្អែកលើទ្រង់﴾ [អាលីអ៊ីមរ៉ន: 159]។ ហើយលោកអាប៊ូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំមិនដែលឃើញនរណាម្នាក់ដែលឧស្សាហ៍ពិគ្រោះយោបល់ជាមួយសហការីរបស់ខ្លួនដូចរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ឡើយ។

អ្នកដឹកនាំ (អ៊ូលុល-អាំរ) មានពីរជំពូក៖ ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល (អ៊ូម៉ារ៉ា) និងអ្នកប្រាជ្ញសាសនា (អ៊ូឡាម៉ា)

...លោកិយ។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿអើយ! ចូរពួកអ្នកស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះស្តាប់បង្គាប់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) និងអ្នកដឹកនាំក្នុងចំណោមពួកអ្នកប្រសិនបើពួកអ្នកមានជម្លោះក្នុងរឿងអ្វីមួយចូរពួកអ្នកបង្វែររឿងនោះទៅកាន់អល់ឡោះនិងរ៉សូលវិញប្រសិនបើពួកអ្នកមានជំនឿលើអល់ឡោះនិងថ្ងៃបរលោកនោះវាជាការប្រសើរបំផុតនិងផ្តល់នូវលទ្ធផលដ៏ល្អប្រពៃបំផុត﴾ [អាន់-នីសា: 59]។ ហើយអ្នកដឹកនាំរួមមានអ្នកប្រាជ្ញសាសនានិងមេដឹកនាំរដ្ឋប្រសិនបើពួកគេទាំងពីរជំពូកនេះល្អនោះសង្គមមនុស្សទាំងមូលនឹងល្អហើយប្រសិនបើពួកគេខូចនោះសង្គមមនុស្សទាំងមូលនឹងខូច។

...ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើគេត្រូវបានឃុំឃាំងក្នុងទីកន្លែងចង្អៀតឬស្ថិតក្នុងសភាពប្រឈមមុខនឹងសត្រូវជាដើម។ ដូច្នេះហើយការធ្វើជីហាតការដឹកនាំកិច្ចការរដ្ឋនិងកិច្ចការសាសនាទាំងមូលគោលបំណងចម្បងរបស់វាគឺការបង្កើតឡើងនូវយុត្តិធម៌និងការធ្វើជីហាតនៅលើមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដើម្បីឱ្យពាក្យសម្តីរបស់អល់ឡោះស្ថិតនៅខ្ពស់បំផុតនិងដើម្បីឱ្យសាសនាទាំងមូលជារបស់អល់ឡោះ។

កាតព្វកិច្ចគឺត្រូវចាត់ទុកការកាន់កាប់តំណែងដឹកនាំជាសាសនានិងជាទង្វើខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)

...«បណ្តាមេដឹកនាំរបស់បណ្តាមុះស្លីមនិងប្រជាជនទូទៅរបស់ពួកគេ»។ ទោះបីជាមនុស្សភាគច្រើនដែលចូលកាន់តំណែងដឹកនាំមិនមានបំណងធ្វើជាការគោរពសក្ការ៖ និងខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ក៏ដោយប៉ុន្តែដោយសារតែចិត្តគំនិតរបស់ពួកគេស្រឡាញ់កិត្តិយសអំណាចនិងទ្រព្យសម្បត្តិ។ ប៉ុន្តែកាតព្វកិច្ចពិតប្រាកដគឺត្រូវយកតំណែងដឹកនាំនេះធ្វើជាមធ្យោបាយដើម្បីគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះនិងជួយសង្គ្រោះសត្វលោក។

...លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ទីរមីហ្ស៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ល្អត្រឹមត្រូវ (ហាសាន់សហ៊ីហ៍)។ ទ្រង់បានបញ្ជាក់ថាការលោភលន់របស់មនុស្សលើទ្រព្យសម្បត្តិនិងតំណែងដឹកនាំនឹងបំផ្លាញសាសនារបស់គេស្មើនឹងឬធ្ងន់ធ្ងរជាងការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់សត្វចចកស្រេកឃ្លានពីរក្បាលដែលត្រូវបានលែងចូលទៅក្នុងក្រោលចៀមទៅទៀត។ ដូច្នេះមេដឹកនាំត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការលោភលន់ទាំងនេះ។

...ចេញពីសាសនាឬសាសនាត្រូវបានបំបែកចេញពីអំណាចដឹកនាំនោះស្ថានភាពរបស់មនុស្សលោកក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិនឹងត្រូវវិនាសអន្តរាយ។ ហើយភាពខុសគ្នារវាងបណ្តាអ្នកស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងបណ្តាអ្នកបំពានលើអល់ឡោះគឺត្រូវបានសម្គាល់តាមរយ៖ចេតនានិងអំពើល្អដ៏បរិសុទ្ធ។ ហើយមាគ៌ាត្រង់ (ស៊ៀរ៉ត្វល់-មុស្តះគីម) គឺមាគ៌ារបស់អ្នកដែលអល់ឡោះបានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីបណ្តាអ្នកស្មោះត្រង់ (ស៊ិឌឌីគីន) បណ្តាអ្នកពលីជីវិត (ស្យុហាហ្កា) និងបណ្តាអ្នកកុសល (ស្វលីហ៊ីន) គឺជាមាគ៌ារបស់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ របស់យើងនិងមាគ៌ានៃបណ្តាខាលីហ្វះព្រមទាំងសហ្វាពហ៍របស់ទ្រង់និងអ្នកដែលដើរតាមមាគ៌ារបស់ពួកគេដោយសេចក្តីល្អ។ ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចលើជនមុស្លិមម្នាក់ៗ គឺត្រូវខិតខំប្រឹងប្រែងឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពរបស់ខ្លួន។ ជនណាដែលកាន់កាប់តំណែងដឹកនាំដោយមានចេតនាស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងបង្កើតឡើងនូវអ្វីដែលខ្លួនអាចធ្វើបានពីសាសនារបស់ទ្រង់ព្រមទាំងការពារផលប្រយោជន៍របស់បណ្តាមុះស្លីមនោះគេនឹងមិនត្រូវបានទម្លាក់កំហុសលើអ្វីដែលខ្លួនមិនអាចធ្វើបានឡើយដ្បិតការកាន់កាប់ដឹកនាំដោយអ្នកកុសលគឺប្រសើរជាងការកាន់កាប់ដឹកនាំដោយពួកទុច្ចរិត។ ហើយសាសនាអាចរឹងមាំទៅបានគឺដោយសារគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានដែលនាំផ្លូវនិងដែកថែប (កម្លាំងការពារ) ដែលជួយគាំទ្រដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូល។ យើងខ្ញុំសូមបួងសួងចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហិមាសូមទ្រង់មេត្តាប្រទានការជោគជ័យដល់ពួកយើងបណ្តាបងប្អូនរបស់យើងនិងបណ្តាមុះស្លីមទាំងអស់នូវរាល់ពាក្យសម្តីនិងទង្វើទាំងឡាយណាដែលទ្រង់ស្រឡាញ់និងពេញចិត្តដ្បិតគ្មានការប្រែប្រួលនិងគ្មានអំណាចអ្វីឡើយលើកលែងតែដោយសារអល់ឡោះប៉ុណ្ណោះ។ រាល់ការសរសើរទាំងអស់គឺចំពោះអល់ឡោះដែលជាម្ចាស់នៃពិភពទាំងមូលហើយសូមអល់ឡោះមេត្តាប្រទានសេចក្តីសុខសន្តិភាពនិងពរជ័យដ៏ច្រើនលើសលប់ដល់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនិងសហ្វាពហ៍របស់ទ្រង់ទាំងអស់។