អាល់-សិយាសះ អាល់-ស្ហារអីយ៉ះ (នយោបាយតាមគន្លងច្បាប់ឥស្លាម)
អាល់-សិយាសះ អាល់-ស្ហារអីយ៉ះ (នយោបាយតាមគន្លងច្បាប់ឥស្លាម)
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 174 ជំពូក។"
ហើយផ្អែកលើស្ថានភាពរបស់ជនល្មើសផងដែរប្រសិនបើគេជាអ្នកញៀននឹងអំពើអាក្រក់នោះត្រូវបង្កើនទណ្ឌកម្មលើគេផ្ទុយពីអ្នកដែលកម្រនឹងប្រព្រឹត្ត។ ហើយផ្អែកលើទំហំធំឬតូចនៃបាបកម្មផងដែរជាក់ស្តែងអ្នកដែលបៀតបៀនលើភរិយានិងកូនចៅរបស់អ្នកដទៃត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មធ្ងន់ជាងអ្នកដែលបៀតបៀនត្រឹមតែស្ត្រីម្នាក់ឬក្មេងម្នាក់។ ហើយចំពោះកម្រិតទាបបំផុតនៃទណ្ឌកម្មអប់រំ (តាក់ហ្សៀរ) គឺគ្មានកម្រិតកំណត់ជាក់លាក់ឡើយប៉ុន្តែវាអាចធ្វើឡើងតាមរយ៖គ្រប់មធ្យោបាយដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមានការឈឺចាប់ទាំងពាក្យសម្តីទង្វើការលះបង់សម្តីឬការលះបង់ទង្វើ។ ជួនកាលមនុស្សម្នាក់ត្រូវទទួលការអប់រំតាមរយ៖ការទូន្មានព្រមានការស្តីបន្ទោសនិងការប្រើពាក្យសម្តីធ្ងន់ៗ ហើយជួនកាលត្រូវទទួលការអប់រំតាមរយ៖ការមិនរាប់អាននិងការមិនសួរនាំស្វាគមន៍ (សឡាម) រហូតដល់គេកែខ្លួនប្រសិនបើទង្វើនោះផ្តល់ផលប្រយោជន៍... ចំណែកឯកម្រិតអតិបរមានៃទណ្ឌកម្មអប់រំវិញមានទស្សន៖បីក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញនៅក្នុងម័ទហាប់របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាហ៍ម៉ាដនិងអ្នកដទៃទៀត៖ ទីមួយ៖ ទណ្ឌកម្មអប់រំមិនត្រូវដល់កម្រិតទាបបំផុតនៃទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហ័ដ) ឡើយគឺមិនឱ្យលើសពីសែសិបរំពាត់ហើយខ្លះថាមិនឱ្យលើសពីប៉ែតសិបរំពាត់... ទីពីរ៖ មិនត្រូវឱ្យលើសពីដប់រំពាត់ឡើយ... និងទីបី៖ គឺអាចលើសពីនោះបានទៅតាមកាល៖ទេស៖ចាំបាច់...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
أقل التعزير وأعلاه
ហើយទស្សន៖ពីរផ្សេងទៀតមាននៅក្នុងម័ទហាប់របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាស្យាភិអ៊ី ﵁ និងអ្នកដទៃទៀត។ ចំណែកលោកអ៊ីម៉ាមម៉ាលិកនិងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតត្រូវបានរាយការណ៍ថា៖ មានបទឧក្រិដ្ឋមួយចំនួនដែលអាចឈានទៅដល់ការប្រហារជីវិតហើយអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក្នុងចំណោមសិស្សរបស់លោកអ៊ីម៉ាមអាស្យាភិអ៊ីនិងលោកអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាដក៏បានយល់ស្របដែរដូចជាករណីចារកម្មមុស្លិមដែលធ្វើចារកម្មឱ្យសត្រូវដើម្បីបំផ្លាញបណ្តាមុះស្លីមដែលត្រង់នេះលោកអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាដស្ទាក់ស្ទើរមិនទាន់សម្រេចសម្លាប់ប៉ុន្តែលោកអ៊ីម៉ាមម៉ាលិកនិងសិស្សមួយចំនួនរបស់លោកអាហ៍ម៉ាដដូចជាលោកអ៊ីព្នូអាគីលបានអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់។ និងដូចជាករណីអ្នកអំពាវនាវទៅរកពាក្យប្រឌិតខុសឆ្គង (ពិតអាត់) ដែលផ្ទុយពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះដែលអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមក្នុងចំណោមសិស្សរបស់លោកម៉ាលិកនិងលោកអាហ៍ម៉ាដដូចជាលោកអ៊ីព្នូអាល់-ជៅហ្ស៊ីយល់ឃើញថាត្រូវសម្លាប់។ និងដូចជាជនដែលអំពើអន្តរាយរបស់គេមិនអាចលុបបំបាត់បានក្រៅតែពីការសម្លាប់គេជាដើម... ដូចគ្នានេះដែរគ្រូមន្តអាគម (សាហ៊ីរ) យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនគឺត្រូវតែសម្លាប់... ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោកឧមើរលោកឧស្មានលោកស្រីហាហ្វស្វះលោកអាប់ឌុលឡោះពិញឧមើរនិងសហ្វាពហ៍ដទៃទៀត ﵃ ថាត្រូវសម្លាប់គ្រូមន្តអាគម... ដូចគ្នានេះដែរលោកអ៊ីម៉ាមអាប៊ូហានីហ្វះបានអនុវត្តទណ្ឌកម្មអប់រំរហូតដល់សម្លាប់ចំពោះបទល្មើសដែលកើតឡើងផ្ទួនៗ ប្រសិនបើលក្ខណ៖នៃបទល្មើសនោះតម្រូវឱ្យសម្លាប់ដូចជាជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើលីវ៉ាតច្រើនដងឬការលបធ្វើឃាតដើម្បីប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិជាដើម។ ហើយភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ថាជនបង្កអន្តរាយនៅពេលដែលភាពអាក្រក់របស់គេមិនអាចទប់ស្កាត់បានក្រៅពីការសម្លាប់គឺគេត្រូវតែសម្លាប់នោះគឺផ្អែកលើអ្វីដែលអ៊ីម៉ាមមុស្លិមបានកត់ត្រាក្នុង «សហ៊ីហ៍» របស់លោកពីលោកអើរហ្វាចះអាល់-អាស្យចាអ៊ីដែលបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មានបន្ទូលថា៖ «ជនណាដែលមករកពួកអ្នកខណ៖ដែលកិច្ចការដឹកនាំរបស់ពួកអ្នកស្ថិតនៅក្រោមបុរសតែម្នាក់ហើយគេមានបំណងបំបែកបំបាក់សាមគ្គីភាពរបស់ពួកអ្នកនិងបំបែកក្រុមរបស់ពួកអ្នកចូរពួកអ្នកសម្លាប់គេចុះ»។ នៅក្នុងរាយការណ៍មួយទៀត៖ «នឹងមានរឿងរ៉ាវវឹកវរជាច្រើនកើតឡើងដូច្នេះជនណាដែលមានបំណង...»
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
هل يبلغ التعزير القتل؟
...«បំបែកបំបាក់កិច្ចការរបស់សហគមន៍នេះខណ៖ដែលពួកគេកំពុងមានសាមគ្គីភាពគ្នាចូរពួកអ្នកកាប់គេនឹងដាវចុះទោះបីជាគេជាបុគ្គលណាក៏ដោយ»។ ដូចគ្នានេះដែរគេអាចលើកឡើងអំពីបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ឱ្យសម្លាប់អ្នកផឹកស្រានៅលើកទីបួនយោងតាមភស្តុតាងដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាហ៍ម៉ាដបានកត់ត្រានៅក្នុងសៀវភៅ «មុស្នាដ» ពីលោកឌ័យឡាំអាល់-ហ៊ីមយ៉ារីដែលបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួររ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ដោយទូលថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! ពួកយើងរស់នៅក្នុងទឹកដីមួយដែលពួកយើងត្រូវធ្វើការងារធ្ងន់ធ្ងរហើយពួកយើងបានធ្វើភេសជ្ជ៖ពីស្រូវសាលីដើម្បីយកកម្លាំងក្នុងការបំពេញការងារនិងការពារភាពត្រជាក់នៃទឹកដីយើង។ ទ្រង់បានសួរថា៖ «តើវាធ្វើឱ្យស្រវឹងដែរឬទេ?» ខ្ញុំទូលថា៖ បាទ! ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកចៀសវាងវាចុះ»។ ខ្ញុំទូលថា៖ មនុស្សម្នាមិនព្រមបោះបង់វាឡើយ។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើពួកគេមិនព្រមបោះបង់វាទេចូរពួកអ្នកសម្លាប់ពួកគេចុះ»។ នេះគឺដោយសារតែជនបង្កអន្តរាយប្រៀបដូចជាជនឈ្លានពាន (ស្វអ៊ិល) នៅពេលដែលជនឈ្លានពានមិនអាចទប់ស្កាត់បានក្រៅតែពីការសម្លាប់នោះគេត្រូវតែសម្លាប់។ ហើយសរុបមកទណ្ឌកម្មមានពីរប្រភេទ៖ ទីមួយ៖ ទណ្ឌកម្មលើបាបកម្មកន្លងផុតទៅដើម្បីជាការសងសឹកចំពោះអ្វីដែលគេបានប្រព្រឹត្តនិងជាការព្រមានពីអល់ឡោះដូចជាការវាយរំពាត់លើអ្នកផឹកស្រានិងអ្នកចោទប្រកាន់កេរ្តិ៍ការកាត់ដៃជើងចោរប្លន់និងចោរលួចព្រមទាំងការដាក់ទណ្ឌកម្មអប់រំលើអ្នកដែលលួចមិនគ្រប់កម្រិតកំណត់និងមិនមែនចេញពីកន្លែងរក្សាទុកត្រឹមត្រូវនិងទណ្ឌកម្មអប់រំលើអ្នកក្បត់ទំនុកចិត្តនិងអ្នកក្លែងបន្លំសក្ខីកម្មឬត្រាជាដើម។ ទីពីរ៖ ទណ្ឌកម្មដើម្បីជំរុញឱ្យអនុវត្តសិទ្ធិកាតព្វកិច្ចឬឱ្យលះបង់អំពើហាមឃាត់នៅពេលអនាគតដូចជាការទាមទារឱ្យជនក្បត់សាសនា (មុរតាត់) កែប្រែខ្លួនរហូតដល់គេវិលមកកាន់សាសនាឥស្លាមវិញបើគេកែខ្លួនទើបលើកលែងបើពុំនោះទេត្រូវសម្លាប់និងដូចជាការដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកបោះបង់ការថ្វាយបង្គំ (សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)) មិនព្រមបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) និងមិនព្រមសងសិទ្ធិរបស់មនុស្សលោករហូតដល់គេព្រមសង។ ដូច្នេះទណ្ឌកម្មអប់រំក្នុងប្រភេទទីពីរនេះមានភាពតឹងរ៉ឹងជាងប្រភេទទីមួយហេតុនេះហើយទើបគេអនុញ្ញាតឱ្យវាយបុគ្គលនេះម្តងហើយម្តងទៀតរហូតដល់គេព្រមអនុវត្តការថ្វាយបង្គំកាតព្វកិច្ចលើខ្លួន។ ចំណែកឯហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលមាននៅក្នុង «សហ៊ីហ៍ទាំងពីរ» ពីព្យាការី ﷺ ដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «មិនត្រូវវាយលើសពីដប់រំពាត់ឡើយលើកលែងតែនៅក្នុងទណ្ឌកម្មច្បាប់មួយនៃទណ្ឌកម្មច្បាប់ទាំងឡាយរបស់អល់ឡោះ» ត្រូវបានបកស្រាយដោយអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមថាពាក្យ «ទណ្ឌកម្មច្បាប់របស់អល់ឡោះ (ហូឌូឌុលឡោះ)» សំដៅលើអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដើម្បីសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះដ្បិតពាក្យ «ហូឌូដ» ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះសំដៅលើព្រំដែនខណ្ឌចែករវាងហាឡាល់និងហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)។ ហើយបំណងនៃហាឌីសនេះគឺសំដៅលើអ្នកដែលវាយដើម្បីសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនដូចជាបុរសវាយប្រពន្ធរបស់ខ្លួននៅពេលនាងមិនស្តាប់បង្គាប់គឺមិនត្រូវវាយលើសពីដប់រំពាត់ឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
العقوبة نوعان: على ذنب ماض، أو لتأدية حق واجب أو ترك محرم
ផ្នែកការវាយរំពាត់ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់សាសនាឥស្លាម (ស្យារីអាត់) គឺ៖ ការវាយកម្រិតមធ្យមដោយរំពាត់ដ្បិតកិច្ចការដ៏ល្អបំផុតគឺស្ថិតនៅកម្រិតមធ្យម។ លោកអាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវវាយកម្រិតកណ្តាលរវាងការវាយខ្លាំងនិងស្រាលនិងប្រើរំពាត់កម្រិតកណ្តាលរវាងរំពាត់រឹងនិងទន់។ ហើយការវាយរំពាត់នេះមិនត្រូវប្រើដំបងឈើឬខ្សែរំពាត់ដែកឡើយហើយក៏មិនត្រូវប្រើត្រឹមតែរំពាត់ស្បែកតូច (ឌៀររ៉ោះ) នោះដែរដ្បិតរំពាត់តូចត្រូវបានប្រើត្រឹមតែក្នុងទណ្ឌកម្មអប់រំ (តាក់ហ្សៀរ) ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកឯទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូដ) គឺចាំបាច់ត្រូវតែវាយដោយរំពាត់។ លោកឧមើរពិញអាល់ខ័តត្វប ﵁ ធ្លាប់បានអប់រំទូន្មានមនុស្សដោយរំពាត់តូចប៉ុន្តែនៅពេលដល់ទណ្ឌកម្មច្បាប់លោកបានហៅយករំពាត់មកប្រើ។ ហើយមិនត្រូវដោះសម្លៀកបំពាក់របស់គេចេញទាំងអស់ឡើយប៉ុន្តែត្រូវដោះតែអ្វីដែលកាត់បន្ថយការឈឺចាប់នៃការវាយដូចជាអាវក្រាស់ៗ និងអាវរោមសត្វជាដើម។ ហើយមិនត្រូវចងគេឡើយប្រសិនបើគ្មានការចាំបាច់ហើយមិនត្រូវវាយលើផ្ទៃមុខរបស់គេឡើយដ្បិតព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «នៅពេលអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកប្រយុទ្ធចូរគេចៀសវាងផ្ទៃមុខ»។ ហើយមិនត្រូវវាយលើចំណុចគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតឡើយពីព្រោះគោលបំណងគឺការអប់រំទូន្មានមិនមែនការសម្លាប់ឡើយ។ ហើយត្រូវផ្តល់ឱ្យគ្រប់សរីរាង្គនូវចំណែកនៃការវាយដូចជាខ្នងស្មានិងភ្លៅជាដើម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: في الجلد الذي جاءت به الشريعة
ជំពូក៖ ទណ្ឌកម្មដែលមានចែងក្នុងច្បាប់សាសនាឥស្លាមមានពីរប្រភេទ៖ ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គលដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងនិងទណ្ឌកម្មលើក្រុមបះបោរប្រឆាំង
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: العقوبات التي جاءت بها الشريعة نوعان: عقوبة المقدور عليه، عقاب الطائفة الممتنعة
...និងស្មាព្រមទាំងភ្លៅជាដើម។ ផ្នែកទណ្ឌកម្មដែលមានចែងក្នុងច្បាប់សាសនាឥស្លាមចំពោះអ្នកដែលបំពានលើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់មានពីរប្រភេទ៖ ទីមួយ៖ ទណ្ឌកម្មលើជនដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងមិនថាជាបុគ្គលទោលឬជាចំនួនមនុស្សកំណត់ជាក់លាក់ឡើយ។ ទីពីរ៖ ទណ្ឌកម្មលើក្រុមបះបោរប្រឆាំងដែលមិនអាចបង្ក្រាបបានក្រៅតែពីការធ្វើសង្គ្រាមប្រយុទ្ធ។ ចំពោះប្រភេទទីមួយ៖ ប្រសិនបើគេជាជនមុស្លិមគេត្រូវទទួលទោសតាមទណ្ឌកម្មច្បាប់ (ហូឌូដ) និងទណ្ឌកម្មអប់រំ (តាក់ហ្សៀរ) ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងដើម។ ហើយប្រសិនបើគេជាអ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) មិនថាស្ថិតក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពឬសិទ្ធិជ្រកកោននោះត្រូវអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀង។ ចំពោះប្រភេទទីពីរ៖ គឺកាតព្វកិច្ចដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានបង្គាប់គឺការធ្វើជីហាតប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមបះបោរប្រឆាំង។ ការធ្វើជីហាតគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់ដោយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានស៊ុនណះនិងការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទរបស់សហគមន៍មុស្លិម។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរពួកអ្នកប្រយុទ្ធនឹងពួកគេរហូតដល់លែងមានការបៀតបៀនសាសនា (ហ្វិតណះ) ហើយសាសនាទាំងមូលជារបស់អល់ឡោះ﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល់: 39]។ ហើយការធ្វើជីហាតគឺជាកិច្ចការដ៏ប្រសើរបំផុតមួយក្នុងការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះដ្បិតវាប្រមូលផ្តុំនូវការស្រឡាញ់អល់ឡោះភាពស្មោះត្រង់ការពឹងផ្អែកលើទ្រង់ការលះបង់ជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិការអត់ធ្មត់និងការរំលឹកដល់អល់ឡោះ ﷻ ដែលគ្មានទង្វើគោរពសក្ការ៖ណាដទៃអាចប្រៀបផ្ទឹមបានឡើយ...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
جهاد الكفار وتشريعه وفضائله
...ចំពោះទ្រង់ការអត់ធ្មត់ការលះបង់លោកិយនិងការរំលឹកដល់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ព្រមទាំងគ្រប់ប្រភេទនៃអំពើល្អដទៃទៀតដែលមិនមាននៅក្នុងការងារណាមួយផ្សេងឡើយ។ ហើយអ្នកដែលបំពេញកាតព្វកិច្ចនេះមិនថាជាបុគ្គលឬជាសហគមន៍គឺស្ថិតនៅចន្លោះសេចក្តីល្អមួយក្នុងចំណោមសេចក្តីល្អដ៏ប្រសើរបំផុតទាំងពីរជានិច្ច៖ គឺការទទួលបានជ័យជម្នះឬការទទួលបានឋាន៖ជាអ្នកពលីជីវិត (ស្យាហ៊ីដ) និងឋានសួគ៌។ ជនណាដែលរស់នៅនឹងរស់នៅប្រកបដោយកិត្តិយសទទួលបានរង្វាន់និងជ័យជម្នះហើយជនណាដែលស្លាប់នឹងក្លាយជាអ្នកពលីជីវិតទទួលបានឋានសួគ៌។ ហើយព្យាការី ﷺ បានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់ស្ត្រីនិងកុមារនៅក្នុងសង្គ្រាមឡើយដរាបណាពួកគេមិនបានចូលរួមប្រយុទ្ធដូចគ្នានេះដែរមិនត្រូវសម្លាប់អ្នកបួសក្នុងអាស្រមនិងជនចាស់ជរាឬអ្នកស៊ីឈ្នួលធ្វើការដែលមិនបានចូលរួមប្រយុទ្ធឡើយដ្បិតការធ្វើជីហាតគឺដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់នៃការប្រយុទ្ធប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺដោយសារតែអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់ជីវិតមនុស្សត្រឹមតែកម្រិតដែលចាំបាច់សម្រាប់ការកែតម្រូវសត្វលោកប៉ុណ្ណោះដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយការបៀតបៀនបង្កវឹកវរ (ហ្វិតណះ) គឺធ្ងន់ធ្ងរជាងការសម្លាប់ទៅទៀត﴾ [អាល់-បាការ៉ោះ: 217] ពោលគឺ៖ ទោះបីជាការសម្លាប់មានភាពអាក្រក់និងវិនាសអន្តរាយក៏ពិតមែនប៉ុន្តែការបង្កវឹកវរបៀតបៀនសាសនារបស់ពួកគ្មានជំនឿមានភាពអាក្រក់និងវិនាសអន្តរាយធំធេងជាងការសម្លាប់ទៅទៀត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ما مقصود الجهاد؟ ومن هو الذي يقاتل؟
ដូច្នេះជនណាដែលមិនបានរារាំងបណ្តាមុះស្លីមពីការបង្កើតឡើងនូវសាសនារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គ្រោះថ្នាក់នៃការគ្មានជំនឿរបស់គេគឺធ្លាក់ទៅលើតែខ្លួនគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះហេតុនេះហើយទើបអ្នកប្រាជ្ញបានលើកឡើងថា៖ អ្នកដែលអំពាវនាវទៅរកពាក្យប្រឌិតខុសឆ្គង (ពិតអាត់) ដែលផ្ទុយពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មធ្ងន់ជាងអ្នកដែលនៅស្ងៀម។ ហើយមានចែងក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អំពើបាបនៅពេលដែលគេលាក់បាំងវាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកណាទេក្រៅតែពីអ្នកប្រព្រឹត្តប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាលេចឡើងជាចំហហើយគ្មានការហាមឃាត់នោះវានឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្សទូទៅ»។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបច្បាប់សាសនាឥស្លាមបានកំណត់កាតព្វកិច្ចឱ្យប្រយុទ្ធនឹងពួកគ្មានជំនឿប៉ុន្តែមិនបានកំណត់ឱ្យសម្លាប់អ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង (ដែលចាប់ខ្លួនបាន) ក្នុងចំណោមពួកគេឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញនៅពេលដែលបុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយសឹកក្នុងសមរភូមិឬក្រៅសមរភូមិដូចជាត្រូវទូកបោកបក់មកឬវង្វេងផ្លូវឬចាប់បានដោយកលឧបាយនោះមេដឹកនាំត្រូវជ្រើសរើសវិធីណាដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍បំផុត៖ មិនថាតាមរយ៖ការសម្លាប់ការយកធ្វើជាខ្ញុំបម្រើការដោះលែងដោយមិនយកសំណងឬការដោះដូរយកទ្រព្យសម្បត្តិឬដោះដូរយកអ្នកទោសមុះស្លីមមកវិញយោងតាមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនដូចដែលគម្ពីរគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះបានចង្អុលបង្ហាញ។ ចំណែកឯពួក اهل الكتاب (ពួកគ្រិស្តនិងជ្វីហ្វ) និងពួកម៉ាហ្កូស (អ្នកបូជាភ្លើង) ត្រូវប្រយុទ្ធនឹងពួកគេរហូតដល់ពួកគេចូលកាន់សាសនាឥស្លាមឬបង់ពន្ធការពារ (ជីហ្សយ៉ាស់) ដោយផ្ទាល់ដៃទាំងបន្ទាបខ្លួន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
قتال الطائفة الممتنعة المنتسبة إلى الإسلام
...ជាចំហនិងច្បាស់លាស់នោះជាកាតព្វកិច្ចត្រូវតែធ្វើជីហាតប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមនោះតាមការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទរបស់បណ្តាមុះស្លីមរហូតដល់សាសនាទាំងមូលជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដូចដែលលោកអាប៊ូបាក់រ ﵁ និងសហ្វាពហ៍ទាំងអស់ ﵃ បានរួមគ្នាប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកបដិសេធមិនព្រមបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)។ កាលពីដំបូងសហ្វាពហ៍មួយចំនួនបានស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការប្រយុទ្ធនឹងពួកគេប៉ុន្តែក្រោយមកពួកគេបានឯកភាពគ្នារហូតដល់លោកឧមើរពិញអាល់ខ័តត្វបបានសួរលោកអាប៊ូបាក់រ ﵄ ថា៖ «តើលោកប្រយុទ្ធនឹងមនុស្សម្នាដោយរបៀបណាខណ៖ដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យប្រយុទ្ធនឹងមនុស្សលោករហូតដល់ពួកគេធ្វើសក្ខីកម្មថាគ្មានម្ចាស់ណាពិតក្រៅពីអល់ឡោះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះនៅពេលពួកគេថ្លែងពាក្យនេះពួកគេបានការពារឈាមនិងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេពីរូបខ្ញុំលើកលែងតែដោយសិទ្ធិរបស់វាប៉ុណ្ណោះហើយការគិតគូរបញ្ជីរបស់ពួកគេគឺធ្លាក់ទៅលើអល់ឡោះ?» លោកអាប៊ូបាក់រ ﵁ ក៏បានឆ្លើយតបថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ហ្សាកាត់គឺជាសិទ្ធិរបស់ទ្រព្យសម្បត្តិ! ស្បថនឹងអល់ឡោះបើទោះជាពួកគេបដិសេធមិនព្រមប្រគល់កូនពពែញីមួយក្បាលដែលពួកគេធ្លាប់ប្រគល់ជូនរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏ដោយក៏ខ្ញុំនឹងប្រយុទ្ធនឹងពួកគេចំពោះការបដិសេធនោះដែរ»។ លោកឧមើរបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញថាអល់ឡោះបានបើកបេះដូងរបស់អាប៊ូបាក់រឱ្យប្រយុទ្ធហើយខ្ញុំក៏បានដឹងថាវាជាសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវ»។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីព្យាការី ﷺ តាមរយ៖ខ្សែរយ៖ជាច្រើនថាទ្រង់បានបង្គាប់ឱ្យប្រយុទ្ធនឹងពួកខាវ៉ារីច។ នៅក្នុង «សហ៊ីហ៍ទាំងពីរ» ពីលោកអាលីពិញអាប៊ីត្វលិប ﵁ ថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានបន្ទូលថា៖ «នឹងមានក្រុមមនុស្សមួយក្រុមលេចឡើងនៅចុងសម័យកាលដែលជាក្មេងខ្ចីវ័យគំនិតល្ងង់ខ្លៅពួកគេនិយាយពាក្យសម្តីដ៏ល្អបំផុតរបស់មនុស្សលោកប៉ុន្តែជំនឿរបស់ពួកគេមិនឆ្លងផុតបំពង់ករបស់ពួកគេឡើយពួកគេធ្លាយចេញពីសាសនាដូចព្រួញធ្លាយកាត់សត្វព្រៃដូច្នេះកន្លែងណាដែលពួកអ្នកជួបពួកគេចូរពួកអ្នកសម្លាប់ពួកគេចុះដ្បិតការសម្លាប់ពួកគេមានរង្វាន់ដ៏ធំធេងសម្រាប់អ្នកដែលសម្លាប់ពួកគេនៅថ្ងៃបរលោក»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ثبت عن النبي الأمر بقتال الخوارج
ក្រុមបះបោរប្រឆាំងប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលទំនៀមទម្លាប់ស៊ុនណះប្រចាំ (ស៊ុនណះរ៉តទីពះ)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الطائفة الممتنعة لو تركت السنة الراتبة
ហើយអ្នកច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វូកាហា) មានទស្សន៖ខុសគ្នាលើក្រុមបះបោរប្រឆាំងប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលទំនៀមទម្លាប់ស៊ុនណះប្រចាំដូចជាថ្វាយបង្គំពីររ៉កអាត់មុនពេលហ្វាហ្សើរតើអនុញ្ញាតឱ្យប្រយុទ្ធនឹងពួកគេដែរឬទេ? ដោយមានទស្សន៖ពីរ។ ចំណែកឯកាតព្វកិច្ចច្បាប់និងអំពើហាមឃាត់ដែលច្បាស់លាស់ដូចជាការថ្វាយបង្គំកាតព្វកិច្ចទាំងប្រាំពេលការបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) ការតមបួសខែរ៉ម៉ាឌនការធ្វើធម្មយាត្រាហាចនិងការហាមឃាត់ការផិតក្បត់ការសេពគ្រឿងស្រវឹងនិងការប្រាក់ជាដើមនោះត្រូវតែប្រយុទ្ធនឹងក្រុមដែលបដិសេធមិនអនុវត្តវាដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الجهاد الواجب للكفار يجب ابتداء ودفعا
ចំណែកឯនៅពេលដែលសត្រូវមានបំណងវាយលុកលើបណ្តាមុះស្លីមនោះការទប់ស្កាត់និងវាយបកសត្រូវនឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ (ហ្វ័រឌូអាយន៍) លើប្រជាជនទាំងអស់ដែលជាគោលដៅវាយប្រហារនិងជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកដទៃក្រៅពីពួកគេដើម្បីជួយឧបត្ថម្ភដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើពួកគេសុំជំនួយពីពួកអ្នកក្នុងរឿងសាសនានោះជាកាតព្វកិច្ចលើពួកអ្នកត្រូវតែជួយសង្គ្រោះ﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល់: 72]។ ហើយការការពារសាសនាកិត្តិយសនិងជីវិតរបស់បណ្តាមុះស្លីមគឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏ធំធេងបំផុតមួយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
غير الممتنعين من أهل ديار الإسلام يجب إلزامهم بالواجبات
ហើយក្នុងចំណោមភាពពេញលេញនៃកិច្ចការនេះគឺ៖ ការត្រួតពិនិត្យនិងថែរក្សាម៉ាស្ជិទនានារបស់បណ្តាមុះស្លីមនិងបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)របស់ពួកគេនិងការបង្គាប់ឱ្យពួកគេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំឱ្យដូចការថ្វាយបង្គំរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកថ្វាយបង្គំដូចដែលពួកអ្នកបានឃើញខ្ញុំថ្វាយបង្គំ» (កត់ត្រាដោយពូខរី)។ ហើយទ្រង់ធ្លាប់បានថ្វាយបង្គំដឹកនាំសហ្វាពហ៍នៅលើមីនពារហើយមានបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំធ្វើបែបនេះដើម្បីឱ្យពួកអ្នកធ្វើតាមខ្ញុំនិងរៀនសូត្រពីការថ្វាយបង្គំរបស់ខ្ញុំ»។ ហើយកាតព្វកិច្ចលើអ៊ីម៉ាមដឹកនាំការថ្វាយបង្គំនិងមេដឹកនាំគឺត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះប្រជាជនដោយមិនត្រូវធ្វើឱ្យខកខាននូវភាពពេញលេញនៃសាសនារបស់ពួកគេឡើយគឺត្រូវថ្វាយបង្គំឱ្យបានពេញលេញមិនត្រូវកាត់បន្ថយត្រឹមតែកម្រិតដែលអនុញ្ញាតសម្រាប់អ្នកថ្វាយបង្គំម្នាក់ឯងនោះឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
متى اهتم الولاة بإصلاح دين الناس صلح للطائفتين الدين والدنيا
ជំនួយដ៏ធំធេងបំផុតសម្រាប់មេដឹកនាំជាពិសេសនិងសម្រាប់អ្នកដទៃជាទូទៅមានបីប្រការ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
أعظم عون لولي الأمر خاصة وغيره ثلاثة أمور
ហើយជំនួយដ៏ធំធេងបំផុតសម្រាប់មេដឹកនាំជាពិសេសនិងសម្រាប់អ្នកដទៃជាទូទៅមានបីប្រការ៖ ទីមួយ៖ ភាពស្មោះត្រង់ (អ៊ីខឡាស) ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងការពឹងផ្អែកលើទ្រង់ (តាវ៉ាកកុល) តាមរយ៖ការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងវិធីដទៃទៀតហើយប្រភពដើមនៃរឿងនេះគឺការថែរក្សាការថ្វាយបង្គំ (សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)) ដោយចិត្តស្មោះស្ម័គ្រ។ ទីពីរ៖ ការធ្វើល្អ (ឥហ៍សាន) ចំពោះសត្វលោកតាមរយ៖ការជួយសង្គ្រោះការផ្តល់អាហារនិងការសម្រាលទុក្ខលំបាករបស់ពួកគេ។ និងទីបី៖ ការអត់ធ្មត់ (ស្វពរ) ចំពោះការលំបាកនិងការប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់។ ដ្បិតអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានភ្ជាប់ការថ្វាយបង្គំជាមួយនឹងការអត់ធ្មត់និងការធ្វើល្អនៅក្នុងកន្លែងជាច្រើនក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាន។ ហើយនៅក្នុងសេចក្តីអត់ធ្មត់រួមមាន៖ ការស៊ូទ្រាំនឹងការឈឺចាប់ការទប់កំហឹងការលើកលែងទោសដល់មនុស្សលោកនិងការប្រឆាំងនឹងចំណង់តណ្ហាពីព្រោះការអត់ធ្មត់ក្នុងពេលមានសេចក្តីសុខគឺពិបាកជាងការអត់ធ្មត់ក្នុងពេលមានទុក្ខលំបាកទៅទៀត... ហើយលោកហាសានអាល់-ពស្រ៊ីបាននិយាយថា៖ នៅថ្ងៃកាត់ក្តីបរលោកនឹងមានអ្នកស្រែកប្រកាសពីក្រោមបល្ល័ង្កថា៖ «ចូរក្រោកឈរឡើងអ្នកណាដែលរង្វាន់របស់គេធ្លាក់លើអល់ឡោះ!» ហើយគ្មានអ្នកណាអាចក្រោកឈរបានឡើយក្រៅតែពីអ្នកដែលបានលើកលែងទោសនិងផ្សះផ្សា។ ហើយការមានចេតនាល្អនិងការធ្វើល្អចំពោះប្រជារាស្ត្រមិនមែនមានន័យថាត្រូវធ្វើតាមអ្វីដែលពួកគេចូលចិត្តហើយលះបង់អ្វីដែលពួកគេស្អប់នោះឡើយដ្បិតអល់ឡោះជាម្ចាស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើសេចក្តីពិតបានធ្វើតាមចំណង់តណ្ហារបស់ពួកគេនោះផ្ទៃមេឃនិងផែនដីព្រមទាំងអ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងនោះនឹងត្រូវវិនាសអន្តរាយជាមិនខាន﴾ [អាល់-មូអ៍មីនូន: 71]។ ប៉ុន្តែការធ្វើល្អចំពោះពួកគេគឺការធ្វើអ្វីដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ពួកគេទាំងក្នុងសាសនានិងលោកិយទោះបីជាមានអ្នកស្អប់ក៏ដោយប៉ុន្តែត្រូវមានភាពទន់ភ្លន់ចំពោះពួកគេក្នុងរឿងដែលពួកគេស្អប់នោះដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ភាពទន់ភ្លន់មិនស្ថិតនៅក្នុងរឿងអ្វីមួយឡើយលើកលែងតែវាធ្វើឱ្យរឿងនោះកាន់តែល្អប្រពៃហើយភាពកាចសាហាវមិនស្ថិតនៅក្នុងរឿងអ្វីមួយឡើយលើកលែងតែវាធ្វើឱ្យរឿងនោះអាប់ឱន»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الكلام على الصبر وفضائله
ហើយមានម្តងនោះសាច់ញាតិមួយចំនួនរបស់ទ្រង់បានស្នើសុំទ្រង់តែងតាំងពួកគេឱ្យកាន់កាប់ការប្រមូលហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) និងផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់ពួកគេពីប្រាក់ហ្សាកាត់នោះទ្រង់ក៏បានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ហ្សាកាត់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) សម្រាប់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងសម្រាប់ក្រុមគ្រួសាររបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ឡើយ»។ ទ្រង់បានបដិសេធមិនឱ្យពួកគេទទួលហ្សាកាត់ប៉ុន្តែបានប៉ះប៉ូវឱ្យពួកគេពីផលសង្គ្រាមហ្វាយវិញ។ ហើយលោកអាលីលោកហ្សៃដ៍និងលោកហ្ចាហ្វារ ﵃ ធ្លាប់បានមកឱ្យទ្រង់កាត់ក្តីរវាងពួកគេលើកូនស្រីរបស់លោកហាំហ្សះទ្រង់មិនបានកាត់ក្តីឱ្យទៅអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងបីឡើយប៉ុន្តែទ្រង់បានកាត់ក្តីឱ្យទៅមីងខាងម្តាយរបស់នាងបន្ទាប់មកទ្រង់បានលួងលោមបេះដូងរបស់ពួកគេម្នាក់ៗដោយពាក្យសម្តីដ៏ល្អប្រពៃដោយទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់លោកអាលីថា៖ «អ្នកជារបស់ខ្ញុំហើយខ្ញុំជារបស់អ្នក» មានបន្ទូលទៅកាន់លោកហ្ចាហ្វារថា៖ «អ្នកមានរូបរាងកាយនិងចរិយាសម្បត្តិដូចខ្ញុំ» និងមានបន្ទូលទៅកាន់លោកហ្សៃដ៍ថា៖ «អ្នកជាបងប្អូនរបស់យើងនិងជាអ្នកដែលយើងបានដោះលែង»។ បែបនេះហើយដែលមេដឹកនាំគួរតែអនុវត្ត៖ ប្រសិនបើកាត់ក្តីប្រឆាំងនឹងបុគ្គលណាម្នាក់គេត្រូវលួងលោមបេះដូងរបស់ជននោះដោយពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់និងយុត្តិធម៌ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកសម្រួលកុំបង្កការលំបាកហើយចូរពួកអ្នកផ្តល់ដំណឹងរីករាយកុំបណ្តេញមនុស្សឱ្យរត់ចេញ» និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ពួកអ្នកត្រូវបានបញ្ជូនមកដើម្បីសម្រួលមិនមែនបញ្ជូនមកដើម្បីបង្កការលំបាកឡើយ» (ឯកភាពដោយពូខរីនិងមុស្លិម)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ما ينبغي لولي الأمر في قسمه وحكمه وسياسته في ذلك
ហើយចំណុចនេះគឺជាអ្វីដែលបុរសត្រូវការក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងក្រុមគ្រួសារនិងប្រជារាស្ត្ររបស់ខ្លួនដ្បិតចិត្តគំនិតរបស់មនុស្សមិនងាយទទួលយកសេចក្តីពិតឡើយប្រសិនបើគ្មានការជួយជ្រោមជ្រែងពីចំណែកនៃតម្រូវការចាំបាច់របស់ខ្លួនដូច្នេះចំណែកទាំងនោះនឹងក្លាយជាការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងជាការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ប្រសិនបើមានចេតនាល្អ។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថាការបរិភោគការផឹកនិងការស្លៀកពាក់គឺជាកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សលោក? រហូតដល់ប្រសិនបើគេធ្លាក់ក្នុងសភាពទាល់ច្រកគេត្រូវតែបរិភោគសាច់សត្វងាប់ជាកាតព្វកិច្ចយោងតាមអ្នកប្រាជ្ញទូទៅប្រសិនបើគេមិនបរិភោគរហូតដល់ស្លាប់គេនឹងត្រូវធ្លាក់នរកដ្បិតការគោរពសក្ការ៖មិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយបើគ្មានកម្លាំងកាយហើយអ្វីដែលកាតព្វកិច្ចមិនអាចពេញលេញបានក្រៅពីវានោះវាក៏ជាកាតព្វកិច្ចដែរ។ ហើយនៅក្នុងគតិបណ្ឌិតរបស់ពូជពង្សដាវូតមានចែងថា៖ មនុស្សដែលមានប្រាជ្ញាគួរតែបែងចែកពេលវេលារបស់ខ្លួនជាបួនពេល៖ ពេលវេលាមួយសម្រាប់បួងសួងសន្ទនាជាមួយម្ចាស់របស់ខ្លួនពេលវេលាមួយសម្រាប់គិតគូរពិចារណាលើការងាររបស់ខ្លួនពេលវេលាមួយសម្រាប់ជួបជុំបងប្អូនដែលប្រាប់ពីកំហុសរបស់ខ្លួននិងពេលវេលាមួយទៀតសម្រាប់ខ្លួនឯងក្នុងការទទួលទានរបស់ហាឡាល់ដែលសមរម្យ...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
نفقة الإنسان على نفسه وأهله مقدمة على غيره
...ដែលអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) និងសមរម្យដ្បិតពេលវេលាមួយនេះគឺជាជំនួយដល់ពេលវេលាទាំងឡាយផ្សេងទៀត។ ហើយមនុស្សមានប្រាជ្ញាគួរតែជាអ្នកស្គាល់សម័យកាលរបស់ខ្លួនចេះរក្សាអណ្តាតរបស់ខ្លួននិងយកចិត្តទុកដាក់លើកិច្ចការរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះវាបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាភាពរីករាយដែលអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) និងសមរម្យគឺជារឿងចាំបាច់ដ្បិតវាជួយសម្រួលដល់កិច្ចការធំៗទាំងនោះ។ ហេតុនេះហើយទើបអ្នកច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វូកាហា) បានលើកឡើងថា៖ ភាពយុត្តិធម៌និងសុចរិតភាព (អាដាឡះ) រួមមាន៖ សេចក្តីល្អក្នុងសាសនានិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ (មុរូអះ)។ ហើយពួកគេបានពន្យល់ពីសេចក្តីថ្លៃថ្នូរថា៖ គឺការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្លួនមានភាពស្រស់បំព្រងនិងការចៀសវាងនូវអ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្លួនសៅហ្មងនិងអាប់ឱន។ ហើយលោកអាប៊ូអាត់-ដារដា ﵁ ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំតែងតែផ្តល់ការសម្រាកលម្ហែដល់ចិត្តរបស់ខ្ញុំដោយរឿងឥតប្រយោជន៍បន្តិចបន្តួចដែលជាការអនុញ្ញាតដើម្បីជាកម្លាំងជំនួយដល់ខ្ញុំក្នុងការប្រកាន់យកសេចក្តីពិត។ ហើយលោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មុស្លិមបានកត់ត្រាក្នុង «សហ៊ីហ៍» របស់លោកពីលោកអាប៊ូហ្សើរ ﵁ ថារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយនៅក្នុងការរួមដំណេករបស់ពួកអ្នកណាម្នាក់ (ជាមួយភរិយា) គឺជាទានសប្បុរសធម៌»។ ពួកគេបានសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើពួកយើងណាម្នាក់បំពេញតម្រូវការតណ្ហារបស់ខ្លួនហើយទទួលបានរង្វាន់បុណ្យដែរឬ? ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «តើពួកអ្នកយល់យ៉ាងណាប្រសិនបើគេយកវាទៅបំពេញក្នុងផ្លូវហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) តើគេមានបាបដែរឬទេ? ដូច្នេះហើយនៅពេលគេយកវាទៅបំពេញក្នុងផ្លូវហាឡាល់គេពិតជាទទួលបានរង្វាន់បុណ្យ!»។ ហើយលោកអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាដនិងអ្នកដទៃទៀតបានកត់ត្រាពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រឡាញ់ការដែលគេទទួលយកការបន្ធូរបន្ថយ (រុខស្វោះ) របស់ទ្រង់ដូចដែលទ្រង់ស្រឡាញ់ការដែលគេអនុវត្តបទបញ្ជាម៉ឺងម៉ាត់ (អាហ្សាអ៊ិម) របស់ទ្រង់ដែរ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
إجمام النفس بشيء من المباحات الجميلة، وذم من يبالغ في الترك
ហើយនៅក្នុង «សហ៊ីហ៍ទាំងពីរ» ពីលោកសាអ៊ាដពិញអាប៊ីវ៉ាកកស ﵁ ថាព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់គ្មានការចំណាយណាមួយដែលអ្នកបានចំណាយដោយស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) លើកលែងតែអ្នកនឹងត្រូវបានបង្កើនកម្រិតនិងឋាន៖ដោយសារវាសូម្បីតែបាយមួយម៉ាត់ដែលអ្នកបញ្ចុកចូលក្នុងមាត់ភរិយារបស់អ្នកក៏ដោយ»។ ហើយអត្ថបទនានាលើបញ្ហានេះមានច្រើនណាស់។ ដូច្នេះអ្នកមានជំនឿ (មូអ៍មីន) នៅពេលដែលគេមានចេតនាល្អគេនឹងទទួលបានរង្វាន់បុណ្យលើគ្រប់ទង្វើទូទៅរបស់គេហើយសូម្បីតែរឿងអនុញ្ញាត (មុពាហ៍) ក៏ក្លាយជាអំពើល្អដោយសារតែភាពល្អបរិសុទ្ធនៃចិត្តនិងចេតនារបស់គេ។ ផ្ទុយទៅវិញពួកមុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា) (ពួកលាក់ពុត) ដោយសារតែភាពរលួយនៃចិត្តនិងចេតនារបស់ខ្លួនពួកគេត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មសូម្បីតែលើរូបភាពនៃការគោរពសក្ការ៖ដែលពួកគេបង្ហាញដើម្បីអួតអាង (រីយ៉ា)។ ជាក់ស្តែងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ពូខរីនិងមុស្លិមបានកត់ត្រាពីលោកអាប់ឌុលឡោះពិញអាប៊ីអូហ្វាថា៖ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ នៅពេលដែលមានក្រុមណាមួយយកប្រាក់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)មកប្រគល់ជូនទ្រង់ទ្រង់តែងបួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់មេត្តាប្រទានពរជ័យដល់ពួកគេ» ហើយនៅពេលដែលឪពុករបស់ខ្ញុំបានយកប្រាក់ហ្សាកាត់មកប្រគល់ជូនទ្រង់ទ្រង់បានបួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់មេត្តាប្រទានពរជ័យដល់ក្រុមគ្រួសាររបស់អាប៊ូអូហ្វា»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: فيما يعين على سبل الخير والطاعة
ហើយដើម្បីជាការលើកទឹកចិត្តក្នុងផលប្រយោជន៍នៃសាសនាទើបការប្រណាំងសេះប្រណាំងអូដ្ឋនិងការប្រកួតបាញ់ធ្នូព្រមទាំងការយកប្រាក់រង្វាន់ក្នុងការប្រកួតទាំងនោះត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងច្បាប់សាសនាដោយសារតែវាជាការលើកទឹកចិត្តក្នុងការរៀបចំកម្លាំងទ័ពនិងត្រៀមសេះចម្បាំងសម្រាប់ធ្វើជីហាតនៅលើមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ រហូតដល់ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលដូចដែលអ្នកនិពន្ធសៀវភៅស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)ន់បានកត់ត្រាថា៖ «គ្មានការភ្នាល់រង្វាន់ឡើយលើកលែងតែក្នុងការប្រណាំងអូដ្ឋការប្រណាំងសេះឬការប្រកួតបាញ់ធ្នូ»។ ហើយព្យាការី ﷺ និងបណ្តាខាលីហ្វះរ៉ស៊ីឌីនធ្លាប់បានរៀបចំការប្រណាំងសេះនិងបានដកប្រាក់រង្វាន់ពីរតនាគារជាតិ (ពៃតុលម៉ាល) ជូនដល់អ្នកឈ្នះដូចគ្នានឹងការផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដើម្បីទាក់ទាញបេះដូងមនុស្សឱ្យចូលកាន់សាសនាឥស្លាម (មុអាល្លាហ្វាតុល-គូលូប) ផងដែរ។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាថាប្រសិនបើសាក្សីម្នាក់បានមកធ្វើសក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខចៅក្រមខណ៖ដែលសាក្សីនោះល្បីល្បាញខាងអំពើបាបទុច្ចរិត (ហ្វ៊ីស៊ុក) ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សក្ខីកម្មនោះមិនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់គេឡើយ...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
حسم مادة الشر وسد الذريعة إليه، وأمثلتها