អ៊ុមដាតុល អាហ៍កាម (សសរស្តម្ភនៃច្បាប់ឥស្លាម)

ផ្នែកទីមួយ៖ ផ្នែកសិក្សាស្រាវជ្រាវ

• ជំពូកទីមួយ៖ ការស្គាល់ពីអ្នកនិពន្ធ។ ផ្នែកទីមួយ៖ ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោកអាល់-ហាភិហ្សអាប់ឌុលហ្គូនី (ឈ្មោះនិងខ្សែស្រឡាយនាមកិត្តិយសថ្ងៃខែកំណើតលក្ខណ៖សម្បត្តិរូបរាងកាយក្រុមគ្រួសារភាពសប្បុរសធម៌និងការទទួលមរណភាព)

• ផ្នែកទីមួយ៖ ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោកអាល់-ហាភិហ្ស។

១ - ឈ្មោះនិងខ្សែស្រឡាយរបស់លោក

២ - នាមកិត្តិយស (គូនយ៉ាស់)៖ អាប៊ូមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (Abu Muhammad)។

• ផ្នែកទីមួយ៖ ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោកអាល់-ហាភិហ្ស។ ១ - ឈ្មោះនិងខ្សែស្រឡាយ៖ លោកគឺជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដ៏អស្ចារ្យជាអ្នកប្រាជ្ញជាអ្នកទន្ទេញចាំហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដ៏ធំធេង (អាល់-ហាភិហ្សអាល់-កាពៀរ) ជាទីទុកចិត្តជាអ្នកគោរពសក្ការ៖ដ៏មុតមាំនិងជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគន្លងស៊ឡាហ្វ៖ អាប់ឌុលហ្គូនីពិញអាប់ឌុលវ៉ាហ៊ីដពិញអាលីពិញស៊ុរូរពិញរ៉ាហ្វៀពិញហាសានពិញហ្ចាហ្វារអាល់-ម៉ាក់ឌីស៊ីអាល់-ជូម៉ាអ៊ីលីបន្ទាប់មកអាល់-ឌីម៉ាសគីអាល់-ហាន់ពាលី (កើតនៅឆ្នាំ ៥៤១ ហ.សនិងទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ៦០០ ហ.ស)។

៤ - លក្ខណ៖សម្បត្តិរូបរាងកាយរបស់លោក

៤ - លក្ខណ៖សម្បត្តិរូបរាងកាយ៖ លោកអាឌ-ឌីយ៉ាអាល់-ម៉ាក់ឌីស៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «លោកអាល់-ហាភិហ្ស ﵀ មានសម្បុរស្រអែមសក់ស្អាតពុកចង្ការក្រាស់ថ្ងាសទូលាយរូបរាងកាយមាំមួននិងមានកម្ពស់ខ្ពស់ស្រឡះហាក់បីដូចជាមានពន្លឺចែងចាំងចេញពីផ្ទៃមុខរបស់លោកហើយភ្នែករបស់លោកបានចុះខ្សោយដោយសារការយំច្រើនការចម្លងសៀវភៅនិងការអានស្រាវជ្រាវ»។ ហើយលោកតែងតែប្រើប្រាស់ឈើដុសធ្មេញ (ស៊ីវ៉ាក) ជាប្រចាំ។ ៥ - ក្រុមគ្រួសាររបស់លោក៖ លោកបានរៀបការជាមួយកូនស្រីរបស់ពូរបស់លោកគឺលោកស្រីរ៉ាពិអាហើយមានកូនៗដែលសុទ្ធតែជាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដ៏ល្បីល្បាញដូចជាលោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-ហាភិហ្សឥហ្ស៊ុឌឌីនអាប៊ូអាល់-ហ្វាតហ៍, លោកអាល់-ហាភិហ្សហ្ចាម៉ាលុឌឌីនអាប៊ូមូសានិងលោកអាល់-មូហ្វទីអាប៊ូស៊ូឡៃម៉ាន។

៦ - ភាពសប្បុរសធម៌និងចិត្តទូលាយរបស់លោក៖ លោកអាឌ-ឌីយ៉ាបានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោកអាល់-ហាភិហ្សអាប់ឌុលហ្គូនីគឺជាមនុស្សដ៏សប្បុរសចិត្តទូលាយនិងថ្លៃថ្នូរបំផុតលោកមិនដែលទុកប្រាក់ឌីណារឬឌៀរហាំឡើយឱ្យតែទទួលបានអ្វីមួយមកលោកតែងតែបរិច្ចាគធ្វើទានភ្លាម។ ហើយលោកធ្លាប់បានលីការ៉ុងម្សៅទៅតាមផ្ទះអ្នកក្រីក្រនៅពេលយប់ស្ងាត់ដោយមិនឱ្យអ្នកណាដឹងឡើយ។ ហើយលោកធ្លាប់ជួយសងបំណុលជំនួសបងប្អូនជាសម្ងាត់ដោយមិនឱ្យពួកគេដឹងឡើយ។

៧ - ការទទួលមរណភាពនិងការបញ្ចុះសពរបស់លោក៖ លោកអាប៊ូមូសាជាកូនប្រុសរបស់លោកបានរៀបរាប់ថា៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺធ្ងន់នៅក្នុងខែរ៉ប៊ីអ៊ុល-អាវ៉ាល់ឆ្នាំ ៦០០ ហ.សហើយនៅពេលដែលខ្ញុំសួរគាត់ថា៖ តើលោកឪពុកចង់បានអ្វីដែរឬទេ? គាត់តែងតែឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បានឋានសួគ៌ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បានសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់»។ ហើយនៅពេលឈានដល់ថ្ងៃចុងក្រោយគាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់សម្លឹងមើលផ្ទៃព្រះភក្ត្ររបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់»។ ហើយគាត់បានផ្តាំផ្ញើមកកាន់ខ្ញុំថា៖ «កូនប្រុសអើយ! ចូរអ្នកកុំធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវចំណេះដឹងនេះ (ចំណេះដឹងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)) ដែលពួកយើងបានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីវាឱ្យសោះហើយចូរអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះនិងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់»។

...ហើយព្រលឹងរបស់លោកបានចាកចេញពីលោកិយនេះនៅថ្ងៃចន្ទទីម្ភៃបីខែរ៉ប៊ីអ៊ុល-អាវ៉ាល់ឆ្នាំ ៦០០ ហ.ស (ត្រូវនឹងអាយុ ៥៩ ឆ្នាំ) ហើយមនុស្សម្នាយ៉ាងច្រើនកុះករបានមកចូលរួមសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ជូនដំណើរនិងបញ្ចុះសពរបស់លោកនៅទីក្រុងគែរប្រទេសអេហ្ស៊ីប។

ផ្នែកទីពីរ៖ ដំណើរជីវិតសិក្សានិងវិជ្ជាជីវ៖របស់លោក។

១ - ការធំធាត់និងការស្វែងរកចំណេះដឹងរបស់លោក

ផ្នែកទីពីរ៖ ដំណើរជីវិតសិក្សានិងវិជ្ជាជីវ៖។ ១ - ការធំធាត់និងការស្វែងរកចំណេះដឹង៖ លោកអាល់-ហាភិហ្សអាប់ឌុលហ្គូនីបានកើតនៅភូមិជូម៉ាអ៊ីលក្នុងខែរ៉ប៊ីអ៊ុល-អាឃៀរឆ្នាំ ៥៤១ ហ.ស។ លោកបានធំធាត់ឡើងក្នុងគ្រួសារប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ហើយបានទន្ទេញចាំគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានតាំងពីកុមារភាពនិងបានចាប់ផ្តើមរៀនសូត្រហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) និងច្បាប់ហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍ពីបណ្តាគ្រូអាចារ្យធំៗ។

៣ - ការធ្វើដំណើរស្វែងរកចំណេះដឹង (រីហ៍ឡះ)៖ លោកអាល់-ហាភិហ្សអាប់ឌុលហ្គូនី ﵀ បានធ្វើដំណើរស្វែងរកចំណេះដឹងដូចបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ធំៗជំនាន់មុនដែរ។ លោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងបាដាដប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ទីក្រុងដាម៉ាសនិងអាឡិបប៉ូប្រទេសស៊ីរីទីក្រុងអ៊ីស្យហ្វាហានប្រទេសពែរ្សនិងទីក្រុងអាឡិចសាន់ឌ្រីនិងគែរប្រទេសអេហ្ស៊ីបដើម្បីស្តាប់និងកត់ត្រាហាឌីសពីបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ល្បីល្បាញ។

ហើយក្នុងចំណោមរឿងរ៉ាវដែលបានកើតឡើងក្នុងការធ្វើដំណើររបស់លោកទៅកាន់ទីក្រុងអ៊ីស្យហ្វាហាន៖ លោកបានប្រទះឃើញមនុស្សដែលមិនបានថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) លោកក៏បានទូន្មាននិងបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ដោយមិនភ័យខ្លាចការស្តីបន្ទោសរបស់អ្នកណាឡើយ។

៥ - ការបង្រៀននិងការផ្តល់ចំណេះដឹង៖ លោកអាឌ-ឌីយ៉ាបានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោកអាល់-ហាភិហ្ស ﵀ បានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបង្រៀនហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដល់មនុស្សលោកទាំងអ្នកស្រុកជិតខាងនិងអ្នកដំណើរមកពីឆ្ងាយ។ លោកតែងតែអានហាឌីសនៅយប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍និងថ្ងៃសុក្រហើយមនុស្សម្នាជាច្រើនបានមកប្រជុំស្តាប់ការបង្រៀនរបស់លោក។

...ហើយលោកបានបញ្ជូនកូនប្រុសនិងសាច់ញាតិរបស់លោកទៅរៀនសូត្រហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នៅបណ្តាទីក្រុងនានា។ ហើយលោកតែងតែអានហាឌីសនិងពន្យល់ដល់មហាជនយ៉ាងក្បោះក្បាយ។

• ហើយលោកត្រូវបានគេសួរអំពីយ៉ាហ្ស៊ីដពិញមុអាវីយ៉ះ? លោកបានឆ្លើយតបតាមគោលការណ៍របស់អ្នកប្រាជ្ញស៊ឡាហ្វដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពយុត្តិធម៌មិនហួសហេតុនិងមិនលម្អៀង។

ហើយលោកអាប៊ូបាក់រពិញអាល់-ត្វះហានបាននិយាយថា៖ នៅសម័យរដ្ឋបាលអាល់-អាប់ឌល់គេបានបង្កើតឧបករណ៍តន្ត្រីកម្សាន្តនៅជិតជណ្តើរជៃរូនលោកអាល់-ហាភិហ្សក៏បានមកដល់ហើយបានកម្ទេចឧបករណ៍ទាំងនោះជាច្រើនរួចឡើងទៅលើមីនពារអានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់ព្យាការី ﷺ ដោយគ្មានអ្នកណាហ៊ានជំទាស់នឹងលោកឡើយដ្បិតលោកមានភាពអង់អាចក្លាហានក្នុងការបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់។