ការប្រមូលផ្តុំហ្វាតវ៉ា និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ឥស្លាម

ខ្ញុំបម្រើមានឆន្ទ៖ និងមានជម្រើសផ្ទាល់ខ្លួនក៏ប៉ុន្តែឆន្ទ៖នោះស្ថិតនៅក្រោមចំណុះនៃចេតនារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ និងការកំណត់និងវាសនា (ក្វាដ្វរ) របស់ទ្រង់។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបគេទទួលបានផលបុណ្យចំពោះការគោរពប្រតិបត្តិនិងទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះអំពើបាបដែលគេបានប្រព្រឹត្តដោយការជ្រើសរើសនិងចេតនាផ្ទាល់ខ្លួន។ ចំណែកអ្នកដែលគ្មានជម្រើសនិងគ្មានចេតនាដូចជាអ្នកដែលត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំអ្នកដែលភ្លេចភ្លាំងនិងអ្នកដែលអសមត្ថភាពក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិនោះគេនឹងមិនត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មឡើយពីព្រោះគេត្រូវបានដកហូតឆន្ទ៖និងជម្រើសមិនថាតាមរយ៖ការបង្ខិតបង្ខំការភ្លេចភ្លាំងឬការបាត់បង់ស្មារតីនិងវិបល្លាសស្មារតីដូចជាមនុស្សឆ្កួតជាដើម។ នៅក្នុងស្ថានភាពទាំងនេះគេមិនត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះទង្វើរបស់គេទេពីព្រោះគេគ្មានជម្រើសនិងគ្មានឆន្ទ៖។ រីឯអាយ៉ាត់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមទាំងពីរដែលអ្នកបានលើកឡើងគឺបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដែលថា៖ «ហើយពួកអ្នកពុំអាចមានឆន្ទ៖ចង់បានអ្វីឡើយលើកលែងតែអល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលមានចេតនាប៉ុណ្ណោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់តាកវីរ: ២៩] នេះបញ្ជាក់គាំទ្រនូវអ្វីដែលយើងបានលើកឡើងពីព្រោះអល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថាខ្ញុំបម្រើមានឆន្ទ៖និងការជ្រើសរើសហើយទ្រង់ ﷻ ក៏បានបញ្ជាក់ពីចេតនារបស់ទ្រង់ផ្ទាល់ផងដែរដោយទ្រង់បានធ្វើឱ្យឆន្ទ៖របស់ខ្ញុំបម្រើស្ថិតនៅក្រោមចំណុះនៃចេតនារបស់អល់ឡោះ ﷻ។ ដូច្នេះអាយ៉ាត់ដ៏ពិសិដ្ឋនេះបានបញ្ជាក់ពីវត្តមាននៃឆន្ទ៖ទាំងពីរគឺបញ្ជាក់ពីឆន្ទ៖សម្រាប់ខ្ញុំបម្រើនិងបញ្ជាក់ពីចេតនាសម្រាប់អល់ឡោះហើយឆន្ទ៖របស់ខ្ញុំបម្រើគឺចំណុះឱ្យចេតនារបស់អល់ឡោះ ﷻ។ រីឯបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ដូច្នេះអ្នកណាមានបំណងចូរឱ្យគេមានជំនឿចុះហើយអ្នកណាមានបំណងចូរឱ្យគេក្បត់បដិសេធចុះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ: ២៩] នេះមិនមែនមានន័យថាជាការផ្តល់ជម្រើសដោយសេរីដោយគ្មានទោសពៃរ៍នោះឡើយប៉ុន្តែវាជាការព្រមានបំភិតបំភ័យនិងស្តីបន្ទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៖ «ហើយចូរអ្នកពោលថា៖ សេចក្តីពិតគឺមកពីម្ចាស់របស់ពួកអ្នកដូច្នេះអ្នកណាមានបំណងចូរឱ្យគេមានជំនឿចុះហើយអ្នកណាមានបំណងចូរឱ្យគេក្បត់បដិសេធចុះពិតប្រាកដណាស់យើងបានរៀបចំទុកសម្រាប់ពួកជនអយុត្តិធម៌នូវភ្លើងនរកដែលរនាំងជញ្ជាំងរបស់វាព័ទ្ធជុំជិតពួកគេ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ: ២៩]។ នេះមានន័យថាជាការគំរាមកំហែងនិងបន្ទោសបង្អាប់ថាប្រសិនបើមនុស្សប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះ ﷻ ហើយប្រព្រឹត្តគូហ្វ៊ើរបដិសេធចំពោះអល់ឡោះនោះទ្រង់នឹងដាក់ទណ្ឌកម្មគេពីព្រោះគេបានប្រព្រឹត្តអំពើគូហ្វ៊ើរដោយការជ្រើសរើសនិងចេតនារបស់ខ្លួនឯងហេតុនេះគេសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មពីអល់ឡោះនិងការធ្លាក់ទៅក្នុងនរក៖ «ពិតប្រាកដណាស់យើងបានរៀបចំទុកសម្រាប់ពួកជនអយុត្តិធម៌នូវភ្លើងនរកដែលរនាំងជញ្ជាំងរបស់វាព័ទ្ធជុំជិតពួកគេ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ: ២៩]។

បណ្តាអោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់សំណួរ៖ មនុស្សមួយចំនួនត្រូវបានគេហៅថាជា «អោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះ» (អ្នកជាទីស្រឡាញ់និងស្និទ្ធស្នាលនឹងអល់ឡោះ) តើគុណសម្បត្តិពិតប្រាកដរបស់ពួកគេគឺជាអ្វី? ហើយតើពួកគេឈានដល់កម្រិតថ្នាក់នេះដោយរបៀបណា? តើពួកគេមានកំណត់ត្រឹមសម័យកាលណាមួយឬក៏ពួកគេមានវត្តមាននៅគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់? ចម្លើយ៖ គុណសម្បត្តិនៃបណ្តាអោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះគឺដូចដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់បានកំណត់ក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ចូរដឹងចុះ! ពិតប្រាកដណាស់បណ្តាអោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះគឺគ្មានការភ័យខ្លាចចំពោះពួកគេឡើយហើយពួកគេក៏នឹងមិនកើតទុក្ខព្រួយដែរគឺពួកអ្នកដែលមានជំនឿអ៊ីម៉ាននិងមានការកោតខ្លាច (តាក្វា) ចំពោះអល់ឡោះ» [ស៊ូរ៉ាត់យូនុស: ៦២-៦៣]។ ដូច្នេះបណ្តាអោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះគឺជាអស់អ្នកដែលមានជំនឿអ៊ីម៉ាននិងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវតាក្វាកោតខ្លាចអល់ឡោះនេះគឺជាគុណសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។ ហេតុនេះអ្នកណាដែលប្រកបដោយជំនឿអ៊ីម៉ាននិងការកោតខ្លាចតាក្វានោះគេគឺជាអោលីយ៉ាម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តាអោលីយ៉ារបស់អល់ឡោះ ﷻ ហើយកម្រិតថ្នាក់នេះកើតមានឡើងចំពោះមូស្លីមគ្រប់រូបទៅតាមកម្រិតនៃជំនឿអ៊ីម៉ានរបស់គេនៅគ្រប់ពេលវេលានិងគ្រប់ទីកន្លែង។ ហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងបំផុត។ *** ការយល់សប្តិឃើញព្យាការី ﷺ នៅក្នុងដំណេកសំណួរ៖ មានដំណាលពីអ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ ﷺ នូវបន្ទូលរបស់លោកថា៖ «អ្នកណាដែលបានឃើញខ្ញុំនៅក្នុងសុបិនគឺពិតជាបានឃើញខ្ញុំពិតប្រាកដពីព្រោះស្ហៃតន (អារក្ស)ពុំអាចក្លែងបន្លំជារូបរាងរបស់ខ្ញុំបានឡើយ»។ មនុស្សមួយចំនួនបានអះអាងថាព្យាការី ﷺ បានមករកគេក្នុងសុបិនហើយបានផ្តល់នូវវីរឌ៍ (ធិកៀរឬដូអាប្រចាំថ្ងៃ) មួយឱ្យគេសូត្រឡើងវិញចំនួនប៉ុណ្ណេះដងពោលគឺយកមកគោរពប្រតិបត្តិនិងផ្សព្វផ្សាយប្រាប់គេឯងដែលការណ៍នេះផ្ទុយស្រឡះពីអាយ៉ាត់ដ៏ពិសិដ្ឋ៖ «នៅថ្ងៃនេះយើងបានបំពេញសាសនារបស់ពួកអ្នកឱ្យពេញលេញសម្រាប់ពួកអ្នករួចហើយហើយយើងបានបំពេញនូវពរជ័យរបស់ទ្រង់លើពួកអ្នកឱ្យបរិបូណ៌និងបានពេញចិត្តជ្រើសយកសាសនាឥស្លាមជាសាសនារបស់ពួកអ្នក» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ៣]។ តើមនុស្សប្រភេទនេះត្រូវគេជឿឬត្រូវគេច្រានចោលថាជាការកុហក? ចម្លើយ៖ ចំពោះការយល់សប្តិឃើញរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ នៅក្នុងដំណេកវាអាចកើតឡើងបានពិតមែនហើយហាឌីޘដែលបញ្ជាក់ពីរឿងនេះគឺជាហាឌីޘសហ៊ីហ។ ប៉ុន្តែរឿងនេះគឺសម្រាប់តែបុគ្គលណាដែលស្គាល់រូបសម្បត្តិពិតរបស់រ៉សូល ﷺ យ៉ាងច្បាស់ប៉ុណ្ណោះប្រសិនបើគេស្គាល់លោកនៅពេលភ្ញាក់ដឹងខ្លួន...

...នៅពេលភ្ញាក់ដឹងខ្លួននិងស្គាល់លក្ខណ៖សម្បត្តិរូបរាងរបស់លោក ﷺ ពីព្រោះស្ហៃតន (អារក្ស)មិនអាចក្លែងខ្លួនតាមលក្ខណ៖សម្បត្តិនិងបុគ្គលិកលក្ខណ៖របស់លោក ﷺ បានឡើយ។ ដូច្នេះបុគ្គលណាដែលស្គាល់លោកយ៉ាងពិតប្រាកដនិងអាចញែកដឹងច្បាស់ពីរូបលោកពីអ្នកដទៃទើបអាចយល់សប្តិឃើញលោកនៅក្នុងដំណេកបាន។ រីឯអ្នកដែលមិនស្គាល់លក្ខណ៖សម្បត្តិនៃរូបរាងរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ និងមិនអាចញែកដឹងពីបុគ្គលិកលក្ខណ៖ដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់លោក ﷺ បានទេនោះស្ហៃតនអាចនឹងមកជួបគេហើយក្លែងខ្លួនអះអាងថាជាអ្នកនាំសារ ﷺ ដើម្បីបំភាន់គេនៅក្នុងសាសនា។ ហេតុនេះរឿងនេះមិនមែនជារឿងទូទៅដោយឥតលក្ខខណ្ឌនោះទេគឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់អ្នកដែលឃើញព្យាការី ﷺ ការយល់សប្តិរបស់គេទើបជាការពិតប្រសិនបើគេស្គាល់ព្យាការី ﷺ និងអាចញែកដឹងច្បាស់ពីអ្នកដទៃ។ ចំណែកអ្នកដែលមិនស្គាល់ព្យាការី ﷺ និងមិនដឹងពីលក្ខណ៖សម្បត្តិរូបរាងរបស់លោកព្រមទាំងមិនអាចញែករូបរាងរបស់ព្យាការី ﷺ ពីអ្នកដទៃបានទេនោះស្ហៃតនអាចនឹងបំភ័ន្តភ្នែកគេដោយមកជួបគេហើយអះអាងថាខ្លួនជារ៉សូល ﷺ។ រីឯទិដ្ឋភាពទីពីរ៖ គឺការដែលអះអាងថារ៉សូល ﷺ បានបង្រៀននូវវីរឌ៍ (ធិកៀរ) ណាមួយនៅក្នុងសុបិននេះគឺដូចដែលអ្នកសួរបានលើកឡើងស្រាប់ហើយគឺជាការមិនពិត (បាទីល) ពីព្រោះកិច្ចការច្បាប់សាសនា (ស្ហារីអាត់) ត្រូវបានបញ្ចប់ដោយសារការទទួលមរណភាពរបស់ព្យាការី ﷺ។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «នៅថ្ងៃនេះយើងបានបំពេញសាសនារបស់ពួកអ្នកឱ្យពេញលេញសម្រាប់ពួកអ្នករួចហើយហើយយើងបានបំពេញនូវពរជ័យរបស់ទ្រង់លើពួកអ្នកឱ្យបរិបូណ៌» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ៣]។ ដូច្នេះគ្មានការចែងច្បាប់ថ្មីឬបន្ថែមនូវអ្វីមួយលើអ្វីដែលមានមុនការទទួលមរណភាពរបស់លោក ﷺ ឡើយមិនថាជាវីរឌ៍ឬអ្វីផ្សេងទៀតនោះទេ។ ដូច្នេះចូរកត់សម្គាល់និងប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះបញ្ហានេះ។ *** ភាពខុសគ្នារវាងណាហ្វីយនិងរ៉សូលសំណួរ៖ តើមានភាពខុសគ្នារវាងរ៉សូល (អ្នកនាំសារ) និងណាហ្វីយ (ព្យាការី) ដែរឬទេហើយតើភាពខុសគ្នានោះគឺជាអ្វី? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយយើងពុំធ្លាប់បានបញ្ជូនរ៉សូលណាមួយឬណាហ្វីយណាមួយមុនអ្នកឡើយលើកលែងតែនៅពេលគេប្រាថ្នាអានស្ហៃតនបានបោះបញ្ចូលការបំភ័ន្តនៅក្នុងការអានរបស់គេ...» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាហ្ជ: ៥២]។ ក្នុងអាយ៉ាត់នេះទ្រង់បានលើកឡើងទាំងរ៉សូលនិងណាហ្វីយហើយការភ្ជាប់សព្វនាម ('atf) បញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នាថាតួនាទីទាំងពីរនេះជាពីរប្រភេទដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានឱ្យនិយមន័យរ៉សូលថា៖ គឺជាបុគ្គលដែលត្រូវបានផ្តល់វ៉ាហ៊ី...

...ត្រូវបានផ្តល់វ៉ាហ៊ីជាមួយច្បាប់វិន័យថ្មី (ស្ហារីអាត់) និងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យផ្សព្វផ្សាយវាព្រមទាំងតម្រូវឱ្យមនុស្សលោកប្រតិបត្តិតាមនិងធ្វើជីហាតដើម្បីវានេះហើយគឺជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)។ ចំណែកឯណាហ្វីយគឺជាបុគ្គលដែលត្រូវបានផ្តល់វ៉ាហ៊ីជាមួយច្បាប់វិន័យ (ស្ហារីអាត់ពីមុន) ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបង្កើតច្បាប់ថ្មីផ្សព្វផ្សាយឡើយដូចជាបណ្តាណាហ្វីយនៃពួកកូនចៅអ៊ីស្រាអែលបន្ទាប់ពីមូសា ﵇ ជាដើម។ *** ការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់រ៉សូល ﷺ សំណួរ៖ មានហាឌីޘជាច្រើនដែលជំរុញនិងប្រហែលជាកំណត់កាតព្វកិច្ចឱ្យទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់ព្យាការី ﷺ ឬទៅទស្សនាម៉ាស្ជិទរបស់លោកតើហាឌីޘទាំងនោះត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ) ឬជាហាឌីޘក្លែងក្លាយ (ម៉ាវឌូក)? ចម្លើយ៖ គ្មានហាឌីޘសហ៊ីហណាមួយបញ្ជាក់ពីព្យាការី ﷺ ទាក់ទងនឹងការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោកជាពិសេសនោះឡើយ។ រីឯបណ្តាហាឌីޘដែលត្រូវបានលើកឡើងជាពិសេសអំពីការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោក ﷺ ទាំងអស់នោះសុទ្ធតែជាហាឌីޘក្លែងក្លាយនិងកុហកឬជាហាឌីޘខ្សោយបំផុតដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកមកអនុវត្តឡើយ។ អ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ពិតប្រាកដគឺការជំរុញឱ្យទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរជាទូទៅដូចដែលលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កាលពីមុនខ្ញុំធ្លាប់បានហាមឃាត់ពួកអ្នកពីការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរប៉ុន្តែឥឡូវនេះចូរពួកអ្នកទៅសួរសុខទុក្ខវាចុះពីព្រោះវាធ្វើឱ្យរំលឹកដល់ថ្ងៃបរលោក»។ ដូច្នេះអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ពីព្យាការី ﷺ គឺការជំរុញឱ្យទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរដើម្បីជាការដាស់តឿនពិចារណាការបួងសួងសុំពរ (ដូអា) និងសុំការអភ័យទោស (អៀសតិហ្កហ្វារ) ជូនដល់អ្នកស្លាប់ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយឬរៀបចំស្បៀងបង្វេច (ស័ដ្ដុរ៉ហាល) នោះឡើយ។ រីឯការធ្វើដំណើរទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោកជាពិសេសគឺគ្មានហាឌីޘសហ៊ីហណាមួយបញ្ជាក់ឡើយហើយបណ្តាហាឌីޘដែលទាក់ទងនឹងរឿងនេះសុទ្ធសឹងតែខ្សោយខ្លាំងឬត្រូវបានគេក្លែងបន្លំទម្លាក់កំហុសលើរ៉សូល ﷺ ដូចដែលបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃឥស្លាមបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ដូចជាអាល់ហាភីហ្សអ៊ីប៊នហាជើរ, ស្ហៃខុលឥស្លាមអ៊ីប៊នតៃមីយ៉ាស់, អាល់ហាភីហ្សអ៊ីប៊នអាប់ឌុលហាឌីនិងបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃវិទ្យាសាស្ត្រហាឌីޘដទៃទៀត។

ការសូត្រសឡាវ៉ាតនិងប្រសិទ្ធពរលើបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកះសំណួរ៖ តើការសូត្រសឡាវ៉ាតលើបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកះ (ទេវទូត) អនុញ្ញាតដែរឬទេដោយសារតែភាពឧត្តុង្គឧត្តមនិងឋាន៖ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ពួកគេ? ហើយប្រសិនបើអនុញ្ញាតតើគេអាចភ្ជាប់ការសូត្រសឡាវ៉ាតលើពួកគេជាមួយនឹងការសូត្រសឡាវ៉ាតលើរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ នៅក្នុងតាសះហ៊ុដនៃការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)បានដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ការសូត្រសឡាវ៉ាតនិងប្រសិទ្ធពរលើបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកះគឺជាកិច្ចការដែលមានចែងក្នុងស្ហារីអាត់ដោយអ្នកអាចពោលថា «‘Alayhimus-salātu was-salām» (សូមសេចក្តីស្ងប់សុខនិងពរជ័យកើតមានលើពួកគេ) ឬពោលថា «﵈» ពីព្រោះពួកគេគឺជាខ្ញុំបម្រើដ៏ថ្លៃថ្នូរនិងជាភាវ៖បង្កើតមួយក្នុងចំណោមភាវ៖បង្កើតរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដែលអល់ឡោះ ﷻ បានលើកតម្កើងពួកគេលើភាវ៖ដទៃទៀតដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលអំពីពួកគេថា៖ «ផ្ទុយទៅវិញពួកគេគឺជាខ្ញុំបម្រើដ៏ថ្លៃថ្នូរ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំប៊ីយ៉ា: ២៦] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «ហើយពិតប្រាកដណាស់នៅលើពួកអ្នកមានអ្នកថែរក្សាការពារដ៏ថ្លៃថ្នូរនិងជាអ្នកកត់ត្រា» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនភីថរ: ១០-១១] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «នៅក្នុងកណ្តាប់ដៃនៃបណ្តាអ្នកនាំសារ (ម៉ាឡាអ៊ីកះ) ដ៏ថ្លៃថ្នូរនិងបរិសុទ្ធ» [ស៊ូរ៉ាត់ ‘អាបាសា: ១៥-១៦] ជាដើម។ ដូច្នេះពួកគេមានកិត្តិយសមានភាពឧត្តុង្គឧត្តមនិងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរហើយការសូត្រសឡាវ៉ាតនិងស៊ាឡាមលើពួកគេគឺស្របច្បាប់សាសនាគ្មានការហាមឃាត់ឡើយផ្ទុយទៅវិញវាជាកិច្ចការគប្បីធ្វើ។ សំណួរ៖ ហើយតើអនុញ្ញាតឱ្យភ្ជាប់ការសូត្រសឡាវ៉ាតលើពួកគេទៅក្នុងការសូត្រសឡាវ៉ាតលើរ៉សូល ﷺ នៅក្នុងតាសះហ៊ុដនៃការសឡាតដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ទេ! ការសូត្រសឡាវ៉ាតនៅក្នុងតាសះហ៊ុដគឺត្រូវកម្រិតត្រឹមតែពាក្យពេចន៍ដែលមានចែងបញ្ជាក់ក្នុងស៊ុណ្ណាះប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងពាក្យពោលរបស់យើងថា «Assalāmu ‘alaynā wa ‘alā ‘ibādillāhis-sālihīn» (សូមសេចក្តីស្ងប់សុខកើតមានលើពួកយើងនិងលើបណ្តាខ្ញុំបម្រើដ៏ល្អត្រឹមត្រូវរបស់អល់ឡោះ) នេះគឺគ្របដណ្តប់លើរាល់ខ្ញុំបម្រើដ៏ល្អទាំងអស់នៅលើមេឃនិងនៅលើផែនដីហើយបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកះក៏ស្ថិតនៅក្នុងនោះដែរ។ *** ទំនាក់ទំនងរវាងជិននិងមនុស្សសំណួរ៖ តើពិតជាមានទំនាក់ទំនងពិតប្រាកដរវាងមនុស្សនិងពួកជិន (Jinn) ដែរឬទេ? ហើយតើវាជាការពិតដែរឬទេចំពោះការនិយាយថាមនុស្សម្នាក់នេះត្រូវបានជិនចូលសណ្ឋិតហើយជិននោះបាននិយាយចេញតាមអណ្តាតរបស់គេ? ចម្លើយ៖ បាទ! វាជាការពិតដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ថាពួកជិនអាចវាយប្រហារមនុស្សនិងធ្វើឱ្យមនុស្សកើតអាការប្រកាច់ (សរអ៊) ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់...

...អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលអំពីពួកអ្នកស៊ីការប្រាក់ (រីបា) ថា៖ «អស់អ្នកដែលស៊ីការប្រាក់ពួកគេនឹងមិនក្រោកឈរឡើង (នៅថ្ងៃកៀមាត់) ឡើយលើកលែងតែដូចជាការក្រោកឈរឡើងរបស់អ្នកដែលស្ហៃតន (អារក្ស)បានវាយប្រហារបណ្តាលឱ្យឆ្កួតវង្វេងប៉ុណ្ណោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២៧៥]។ ពោលគឺ៖ ពួកគេនឹងមិនក្រោកពីផ្នូររបស់ពួកគេនៅពេលរស់ឡើងវិញលើកលែងតែដូចជាការក្រោករបស់អ្នកដែលកើតអាការប្រកាច់ដោយសារជិនបានចូលសណ្ឋិតប៉ុណ្ណោះ។ នោះគឺដោយសារតែអ្នកស៊ីការប្រាក់ — សូមអល់ឡោះការពារ — ពោះរបស់គេនឹងរីកប៉ោងឡើងដូច្នេះនៅពេលគេចង់ក្រោកឈរគេនឹងដួលហើយរាល់ពេលដែលគេចង់ក្រោកគេនឹងដួលចុះដែលជាការអាម៉ាស់ជាទីបំផុតនៅចំពោះមុខភាវ៖បង្កើតទាំងអស់។ គេមានសភាពដូចជាអ្នកកើតអាការប្រកាច់ដោយសារការប៉ះពាល់របស់ជិននិងស្ហៃតន។ នេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាជិនពិតជាអាចប៉ះពាល់មនុស្សលោកបានហើយនេះជារឿងពិតប្រាកដដែលត្រូវបានដឹងតាមរយ៖បទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង។ ពួកជិនចូលក្នុងខ្លួនមនុស្សធ្វើឱ្យវង្វេងស្មារតីនិងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញមិនថាមកពីមនុស្សបានធ្វើបាបពួកវាដោយអចេតនាហើយពួកវាចង់សងសឹកឬដោយសារតែពួកវាចង់លេងសើចសប្បាយឬដោយសារគោលបំណងផ្សេងៗទៀតនោះទេ។ សរុបមក៖ ការដែលជិនចូលសណ្ឋិតធ្វើឱ្យមនុស្សប្រកាច់ជារឿងពិតប្រាកដដែលមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានព្រមទាំងជាក់ស្តែងក្នុងការសង្កេតឃើញហើយគ្មានអ្នកណាប្រកែកបដិសេធរឿងនេះក្រៅពីមនុស្សល្ងង់ខ្លៅនោះឡើយ។ សំណួរ៖ តើវិធីព្យាបាលដ៏ល្អបំផុតចំពោះបញ្ហានេះគឺជាអ្វី? ចម្លើយ៖ វិធីព្យាបាលដ៏ល្អបំផុតគឺការសូត្រគម្ពីរគួរអានលើអ្នកជំងឺនិងការធ្វើរុកយ៉ាស់ (Ruqyah) ដោយប្រើពាក្យបួងសួង (ដូអា) ដែលមានចែងក្នុងស៊ុណ្ណាះនោះអាការទាំងអស់នឹងរលាយបាត់ទៅដោយការអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះជាម្ចាស់។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ទាក់ទងនឹងទង្វើរបស់គ្រូមន្តអាគមឬអ្នកភូតភរមួយចំនួននៅសម័យនេះដែលបានចាត់ចែងដូអានិងទឹកមន្តផ្សេងៗ ដោយអះអាងថាពួកគេអាចបណ្តេញជិនចេញពីរាងកាយមនុស្សបាន? ចម្លើយ៖ ជាគោលការណ៍ដើមរឿងនេះគឺត្រូវបានហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) មិនអនុញ្ញាតឱ្យព្យាបាលដោយរឿងបែបនោះឡើយលើកលែងតែដោយដូអាពីគួរអានដូអាពីព្យាការីនិងអ្វីដែលស្របច្បាប់សាសនាប៉ុណ្ណោះ។ សំណួរ៖ ការព្យាបាលមួយចំនួនអាចឈានដល់ការវាយដំលើអ្នកជំងឺតើលោកស្ហៃខយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរ? ចម្លើយ៖ រឿងវាយដំជួនកាលវាអាចជាការពិតប្រសិនបើគេបានផ្ទៀងផ្ទាត់ច្បាស់ថាបុគ្គលនោះពិតជាត្រូវជិនចូលសណ្ឋិតនិងមានអាការប្រកាច់ពិតប្រាកដហើយអ្នកដែលសណ្ឋិតនោះជាជិននោះការវាយគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយពីព្រោះការវាយនោះមិនធ្លាក់ទៅលើមនុស្សទេហើយមនុស្សមិនមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ឡើយប៉ុន្តែវាធ្លាក់ទៅលើជិន។ ហេតុដូច្នេះហើយនៅពេលអ្នកជំងឺដឹងខ្លួនហើយជិនបានចាកចេញទៅគេមិនឃើញមានស្លាកស្នាមនៃការវាយដំលើរាងកាយគេឡើយហើយគេមិនដឹងឈឺចាប់ទេ។ ក៏ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់មនុស្សដែលកើតជំងឺសុទ្ធតែត្រូវជិនសណ្ឋិតនោះទេគឺត្រូវតែផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានច្បាស់លាស់សិន។ ហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងបំផុត។ *** ការសាកល្បងដ៏ធំរបស់អាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលសំណួរ៖ យើងឮអំពីអាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលនិងការសាកល្បងហ្វីតណាស់របស់វាដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បានសុំការការពារពីវានិងបានបញ្ជាឱ្យពួកយើងសុំការការពារពីវាផងដែរ។ តើអាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលជានរណាហើយមានរូបសម្បត្តិយ៉ាងណា? តើការសាកល្បងរបស់វាគឺជាអ្វីដែលយើងត្រូវសុំការការពារហើយតើវានឹងលេចមុខឡើងនៅពេលណា? តើការសាកល្បងរបស់វាផ្តាច់មុខតែលើអ្នករស់ឬក៏ទូទៅទាំងអ្នករស់និងអ្នកស្លាប់? តើយើងត្រូវការពារខ្លួនពីការសាកល្បងរបស់វាដោយរបៀបណាហើយតើយើងត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីឱ្យមានសុវត្ថិភាពពីគ្រោះថ្នាក់របស់វា? ចម្លើយ៖ អាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលគឺជាបុរសម្នាក់ដែលនឹងលេចមុខឡើងនៅសម័យចុងក្រោយហើយការចេញមករបស់វាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមសញ្ញាណធំៗនៃថ្ងៃកៀមាត់។ វានឹងចេញមកជាមួយនឹងការសាកល្បងដ៏ធំធេងដែលជះឥទ្ធិពលលើពួកអ្នកដែលមានជំនឿអ៊ីម៉ានទន់ខ្សោយហើយមនុស្សលោកជាច្រើននឹងត្រូវវិនាសដោយសារតែវាលើកលែងតែអ្នកដែលអល់ឡោះ ﷻ បានការពារប៉ុណ្ណោះ។ ព្យាការី ﷺ ធ្លាប់បានដាស់តឿនសហគមន៍របស់លោកអំពីដាជ្ចាលហើយលោក ﷺ បានបញ្ជាឱ្យមូស្លីមទាំងអស់សុំការការពារពីអល់ឡោះពីការសាកល្បងរបស់វា។

ហើយនៅពេលគ្រោះថ្នាក់ពីវាបានកើតឡើងលើមនុស្សលោកនិងលើបណ្តាមូស្លីមនោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដោយក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់នឹងបញ្ចុះអាល់ម៉ាស៊ីហះអ៊ីសាកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំ ﵇ មកហើយអាល់ម៉ាស៊ីហះអ៊ីសាកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំ ﵇ នឹងសម្លាប់វារំដោះបណ្តាមូស្លីមឱ្យផុតពីអំពើអាក្រក់របស់វា។ តាមរយ៖នោះសេចក្តីពិតនឹងទទួលបានជ័យជម្នះហើយអ៊ីសា ﵇ នឹងអនុវត្តច្បាប់វិន័យរបស់អល់ឡោះនិងកាត់ក្តីស្របតាមស្ហារីអាត់ឥស្លាមនិងសាសនារបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ហើយសេចក្តីពិតនឹងឈ្នះលើសេចក្តីមិនពិតនៅពេលលោក ﵇ ចុះមក។ សំណួរ៖ តើការសាកល្បងរបស់វាគឺផ្តាច់មុខតែលើមនុស្សរស់ឬក៏ជាទូទៅ? ចម្លើយ៖ ការសាកល្បងរបស់វាគឺផ្តាច់មុខតែលើមនុស្សរស់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកអ្នកស្លាប់ពួកគេបានផុតរលត់ទៅហើយហើយទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេជាមួយជីវិតលោកិយនេះត្រូវបានបញ្ចប់ខណ៖ដែលដាជ្ចាលនឹងមកក្នុងជីវិតលោកិយនេះ។ សំណួរ៖ តើនេះមានន័យថាវាមិនអាចធ្វើឱ្យនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកស្លាប់រស់ឡើងវិញបានទេដោយផ្អែកលើសមត្ថភាពដែលអល់ឡោះបានប្រទានឱ្យវាដើម្បីសាកល្បងមនុស្ស? ចម្លើយ៖ ទេ! គ្មានភស្តុតាងណាបញ្ជាក់ថាវាអាចទាញមនុស្សចេញពីផ្នូរបានឡើយ។ ប៉ុន្តែមានដំណាលអំពីរឿងបុរសម្នាក់ដែលបានចេញទៅប្រឈមមុខនឹងវាពីម៉ាឌីណាស់ដោយដាជ្ចាលសួរថា៖ «តើឯងជឿលើអញទេ?» បុរសនោះឆ្លើយថា៖ «ទេ! ឯងគឺជាអាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាល!» រួចដាជ្ចាលក៏កាប់បុរសនោះជាពីរចំណែកហើយបញ្ជាឱ្យបុរសនោះក្រោកឡើងគេក៏ក្រោកឡើង... ជាដើម។ រឿងនេះបានកើតឡើងចំពោះបុរសម្នាក់ដែលកំពុងរស់ស្ថិតក្នុងចំណោមមនុស្សរស់។ រីឯម្ចាស់ផ្នូរ (អ្នកស្លាប់) វិញគឺដាជ្ចាលគ្មានសមត្ថភាពទាញពួកគេចេញពីផ្នូរឡើយ។ សំណួរ៖ តើយើងត្រូវការពារខ្លួនពីការសាកល្បងរបស់វាដោយរបៀបណាពោលគឺតើយើងត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ? ចម្លើយ៖ យើងត្រូវតែសុំការការពារពីអល់ឡោះពីការសាកល្បងរបស់វាដូចដែលព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាពួកយើង។ សំណួរ៖ ពិតណាស់នេះគឺបន្ថែមលើអំពើល្អសប្បុរសដែលមនុស្សត្រូវធ្វើឱ្យបានច្រើនដើម្បីឱ្យមានសុវត្ថិភាពពីការសាកល្បងរបស់វាពីព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវវាបោកបញ្ឆោតក្រៅពីពួកអ្នកដែលមានជំនឿអ៊ីម៉ានទន់ខ្សោយនោះទេ? ចម្លើយ៖ ពិតជាគ្មានការសង្ស័យឡើយមូស្លីមត្រូវតែប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលពង្រឹងជំនឿអាគីដាស់និងអ៊ីម៉ានរបស់គេធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិឱ្យបានច្រើនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវជំនឿត្រឹមត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជិប) និងបោះបង់ចោលនូវបម្រាម (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចលើគេពេញមួយជីវិតមិនមែនសម្រាប់តែរឿងអាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលនោះទេប៉ុន្តែជាកាតព្វកិច្ចសាសនាដែលអល់ឡោះបានកំណត់។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះនិងស៊ុណ្ណោះរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បំពេញអ្វីដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់និងសុំការការពារពីអល់ឡោះពីគ្រោះថ្នាក់នៃហ្វីតណាស់នោះអល់ឡោះ ﷻ នឹងការពារនិងផ្តល់សេចក្តីសុខដល់គេ។ សំណួរ៖ តើមានទីកន្លែងណាខ្លះដែលអាល់ម៉ាស៊ីហះអាល់ដាជ្ចាលមិនអាចទៅដល់? ចម្លើយ៖ បាទ! វាមិនអាចចូលទៅដល់ម៉ាក្កាស់និងម៉ាឌីណាស់បានឡើយ។ វានឹងធ្វើដំណើរពាសពេញផែនដីយ៉ាងលឿនប៉ុន្តែម៉ាក្កាស់និងម៉ាឌីណាស់គឺវាត្រូវបានរារាំងមិនឱ្យចូលឡើយ។ ប៉ុន្តែទីក្រុងម៉ាឌីណាស់នឹងញ័ររញ្ជួយហើយរាល់ជនមុណាភិក (លាក់ពុត) នឹងរត់ចេញពីទីក្រុងនោះរហូតធ្លាក់ទៅក្នុងអំពើអាក្រក់របស់ដាជ្ចាល — សូមអល់ឡោះការពារ! *** ចំណេះដឹងសាសនាដែលត្រូវបានដឹងដោយចាំបាច់ (អាល់-Ma'lūm min ad-Dīn bid-Darūrah) សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃ «ចំណេះដឹងសាសនាដែលត្រូវបានដឹងដោយចាំបាច់»? យើងតែងតែឮពាក្យនេះតើវាឋិតថេរនៅគ្រប់សម័យកាលឬប្រែប្រួលទៅតាមពេលវេលានិងទីកន្លែង? ចម្លើយ៖ អ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសាសនាដោយចាំបាច់គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងដាច់ខាត (ក័ដអ៊ី) មិនថាតាមរយ៖តាវ៉ាទួរ (ខ្សែបញ្ជូនបន្តគ្នាច្រើន) ឬតាមរយ៖ការឯកភាពដាច់ខាត (អ៊ីជម៉ាក) ពីសហគមន៍ឥស្លាមដែលអ្នកបដិសេធវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកាហ្វិរ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា៖ កាតព្វកិច្ចនៃការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ទាំងប្រាំពេល, ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច), ការបួស, ហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ), សសរស្តម្ភនៃឥស្លាមព្រមទាំងការហាមឃាត់ស្រា, ការប្រាក់ (រីបា), អំពើសាហាយស្មន់ (ហ្ស៊ីណា) ក៏ដូចជាអ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) ដោយចាំបាច់ក្នុងសាសនាឥស្លាមដូចជាសាច់សត្វស្រុកដែលត្រូវបានអារកាត់ត្រឹមត្រូវ, នំប៉័ងនិងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងនោះដែលដឹងដោយចាំបាច់ក្នុងសាសនាឥស្លាម...

...មិនថាជាការអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) ឬការហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) នោះទេអ្នកណាដែលប្រកែកបដិសេធវាគឺត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកាហ្វិរប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ និងជាអ្នកក្បត់សាសនា (មួរតាត់) ចាកចេញពីសាសនាឥស្លាម។ ហើយច្បាប់នេះគឺឋិតថេរនៅគ្រប់សម័យកាលរហូតដល់ថ្ងៃកៀមាត់ពីព្រោះច្បាប់នៃសាសនាគឺនៅគង់វង្សរឹងមាំនិងបន្តជានិច្ចតាំងពីអល់ឡោះបានបញ្ជូនមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ មករហូតដល់ថ្ងៃកៀមាត់ដោយគ្មានការប្រែប្រួលនិងគ្មានការផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ *** ការធ្វើហិជ្ជរ៉ាស់ (ភៀសខ្លួន) ទៅកាន់ដែនដីឥស្លាមសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដែលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលធ្វើហិជ្ជរ៉ាស់ក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះគេនឹងរកឃើញនៅលើផែនដីនូវទីជម្រកដ៏ច្រើននិងភាពធូរស្រាលទូលំទូលាយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ១០០]? ហើយតើស្ថានភាពបែបណាសម្រាប់អ្នកដែលមានបំណងចង់ធ្វើហិជ្ជរ៉ាស់ទៅកាន់ប្រទេសឥស្លាមប៉ុន្តែគេមិនអាចធ្វើបានដោយសារហេតុផលជាច្រើន? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានសន្យាចំពោះអ្នកដែលធ្វើហិជ្ជរ៉ាស់ក្នុងមាគ៌ារបស់ទ្រង់។ ហើយគោលបំណងនៃ «អ្នកធ្វើហិជ្ជរ៉ាស់ (មុហាជីរ)» គឺសំដៅលើអ្នកដែលចាកចេញពីដែនដីគូហ្វ៊ើរ (ដែនដីនៃពួកមិនជឿ) ទៅកាន់ដែនដីឥស្លាមដើម្បីរត់គេចការពារសាសនារបស់ខ្លួនដោយចេតនារបស់គេគឺដើម្បីប្រតិបត្តិសាសនារបស់គេនៅក្នុងដែនដីរបស់បណ្តាមូស្លីមនិងគេចចេញពីដែនដីនៃគូហ្វ៊ើរនិងការវង្វេង។ ដូច្នេះអ្នកណាដែលមានចេតនាបែបនេះអល់ឡោះបានសន្យាថានឹងផ្តល់ឱ្យគេនូវទីជម្រកដែលគេអាចប្រតិបត្តិសាសនារបស់គេបានហើយផែនដីរបស់អល់ឡោះគឺធំទូលាយណាស់ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយផែនដីរបស់អល់ឡោះគឺធំទូលាយពិតប្រាកដណាស់ពួកអ្នកដែលអត់ធ្មត់នឹងត្រូវបានផ្តល់រង្វាន់យ៉ាងពេញលេញដោយគ្មានការគណនាឡើយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្សូមើរ: ១០] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «ឱបណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់យើងដែលមានជំនឿអើយ! ពិតប្រាកដណាស់ផែនដីរបស់យើងគឺធំទូលាយដូច្នេះចូរពួកអ្នកគោរពសក្ការ៖ចំពោះយើងតែមួយគត់ចុះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អានកាប៊ូត: ៥៦] និងអាយ៉ាត់ជាច្រើនទៀត។ ដូច្នេះអត្ថន័យនៃហិជ្ជរ៉ាស់តាមច្បាប់ស្ហារីអាត់គឺដូចអ្វីដែលយើងបានបញ្ជាក់គឺការដែលមនុស្សមានបំណងរត់គេចដើម្បីការពារសាសនារបស់ខ្លួនពីដែនដីគូហ្វ៊ើរទៅកាន់ដែនដីឥស្លាមនេះហើយជាបុគ្គលដែលអល់ឡោះបានសន្យាផ្តល់សេចក្តីល្អទាំងក្នុងលោកិយនិងលោកខាងមុខ។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «គេនឹងរកឃើញនៅលើផែនដីនូវទីជម្រកដ៏ច្រើន (Murāghamā)» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ១០០]? ចម្លើយ៖ នេះគឺជាការសន្យាពីអល់ឡោះ ﷻ ថាគេនឹងរកឃើញនៅក្នុងដែនដីឥស្លាម...

...នូវទីជម្រកនិងភាពធូរស្រាលទូលំទូលាយហើយក៏នឹងរកឃើញនូវឱកាសសម្រាប់ការតស៊ូ (ជីហាត) ក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងការបង្ហាញឱ្យឃើញនូវសាសនារបស់អល់ឡោះ ﷻ ផងដែរ។ *** ការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយអ្នកដែលឃ្លាតចាកពីសាសនាឥស្លាមសំណួរ៖ នៅជាមួយពួកយើងមានមូស្លីមមួយចំនួនប៉ុន្តែគួរឱ្យសោកស្តាយពួកគេគ្មានអ្វីទាក់ទងនឹងឥស្លាមក្រៅតែពីឈ្មោះប៉ុណ្ណោះរីឯទង្វើជាក់ស្តែងគឺពួកគេនៅឆ្ងាយពីសាសនានិងមិនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវចរិយាធម៌ឥស្លាមឡើយ។ ការងារបានតម្រូវឱ្យពួកយើងនៅជាមួយពួកគេដូច្នេះពួកយើងបានប្រាស្រ័យទាក់ទងនិងអង្គុយជជែកជាមួយពួកគេតើមានទោសពៃរ៍អ្វីលើពួកយើងចំពោះការណ៍នេះដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ការប្រាស្រ័យទាក់ទង (មូខឡាត្វះ) មានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ៖ ការទាក់ទងត្រឹមតែកិច្ចការងារសុទ្ធសាធ។ ក្នុងករណីនេះអ្វីដែលល្អប្រសើរបំផុតគឺការនៅដាច់ដោយឡែកនិងនៅឱ្យឆ្ងាយពីពួកគេប្រសិនបើអាចធ្វើបានហើយនេះជារឿងដែលគួរធ្វើពីព្រោះវាមានសុវត្ថិភាពបំផុតសម្រាប់សាសនារបស់ពួកគេនិងកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនអាចជៀសវាងបានទេពួកគេបំពេញការងាររបស់ពួកគេចុះគឺគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីលើពួកគេឡើយ។ ប្រភេទទីពីរនៃការទាក់ទង៖ ការទាក់ទងបែបស្និទ្ធស្នាលសេចក្តីស្រឡាញ់និងភាពជិតស្និទ្ធដែលការណ៍នេះត្រូវបានហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))។ ដូច្នេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យប្រាស្រ័យទាក់ទងស្និទ្ធស្នាលជាមួយពួកគេមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះពួកគេឬលេងសើចសប្បាយជាមួយពួកគេដែលបង្ហាញពីភាពរីករាយស្និទ្ធស្នាលនោះឡើយពីព្រោះអ្នកទាំងនោះដរាបណាពួកគេមិនសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) មិនបួសនិងមិនស្គាល់អ្វីពីឥស្លាមក្រៅតែពីឈ្មោះប៉ុណ្ណោះពួកគេមិនមែនជាមូស្លីមឡើយដូច្នេះត្រូវតែឃ្លាតឆ្ងាយនិងជៀសវាងពីពួកគេ។ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយពួកគេគឺមានបំណងក្នុងការអំពាវនាវដាវ៉ាស់ពួកគេទៅកាន់អល់ឡោះ ﷻ និងបង្រៀនពួកគេនូវច្បាប់សាសនារបស់ពួកគេពីព្រោះពួកគេអាចនឹងល្ងង់ខ្លៅចំពោះកិច្ចការសាសនាឬទទួលរងឥទ្ធិពលពីពួកជនខូចដូច្នេះប្រសិនបើពួកគេជួបអ្នកណែនាំនិងបង្រៀនពួកគេអាចនឹងទទួលបានប្រយោជន៍។ ហេតុនេះប្រសិនបើការប្រាស្រ័យទាក់ទងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ពួកគេក្នុងទិដ្ឋភាពនេះនោះការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយពួកគេគឺជាកិច្ចការស្របច្បាប់សាសនាប៉ុន្តែប្រសិនបើគ្រាន់តែជាការរាប់អានស្និទ្ធស្នាលនិងសេចក្តីស្រឡាញ់ដោយគ្មានការកែប្រែពួកគេទេនោះគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។

ការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយពួកកាហ្វិរសំណួរ៖ ពួកយើងមកពីប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ហើយកំពុងរស់នៅក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ។ នៅក្បែរផ្ទះពួកយើងមានគ្រួសារមួយចំនួននៃប្រទេសនេះដែលពួកគេរាប់អានពួកយើងជាអ្នកជិតខាងល្អនិងប្រព្រឹត្តល្អចំពោះពួកយើងហើយពួកយើងក៏ប្រព្រឹត្តល្អចំពោះពួកគេដូចគ្នាដែរ។ តើអនុញ្ញាតឱ្យពួកយើងប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយពួកគេជាលក្ខណ៖គ្រួសារអង្គុយជជែកនិងទទួលទានអាហារជាមួយគ្នាដែរឬទេដោយសារតែពួកគេគោរពសាសនារបស់ពួកយើងនិងមិនដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់នៅចំពោះមុខពួកយើងឡើយតើអនុញ្ញាតឱ្យពួកយើងធ្វើដូច្នេះដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មិនគប្បីប្រាស្រ័យទាក់ទងស្និទ្ធស្នាលជាមួយពួកកាហ្វិរយកពួកគេធ្វើជាមិត្តជិតស្និទ្ធឬទុកចិត្តលើពួកគេនោះឡើយទោះបីជាពួកគេជាអ្នកជិតខាងក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែអ្នកជិតខាងគឺត្រូវប្រព្រឹត្តល្អចំពោះគេនិងមិនត្រូវធ្វើបាបគេឡើយទោះបីជាគេជាកាហ្វិរក៏ដោយពីព្រោះអ្នកជិតខាងមានបីប្រភេទ៖ អ្នកជិតខាងដែលមានសិទ្ធិបី៖ គឺអ្នកជិតខាងជាមូស្លីមដែលត្រូវជាសាច់ញាតិដោយគេមានសិទ្ធិនៃឥស្លាម, សិទ្ធិនៃអ្នកជិតខាងនិងសិទ្ធិនៃញាតិមិត្ត។ អ្នកជិតខាងដែលមានសិទ្ធិពីរ៖ គឺអ្នកជិតខាងជាមូស្លីមដែលមិនមែនជាសាច់ញាតិដោយគេមានសិទ្ធិនៃឥស្លាមនិងសិទ្ធិនៃអ្នកជិតខាង។ និងអ្នកជិតខាងដែលមានសិទ្ធិមួយ៖ គឺអ្នកជិតខាងជាកាហ្វិរដោយគេមានតែសិទ្ធិនៃអ្នកជិតខាងប៉ុណ្ណោះគឺការប្រព្រឹត្តល្អចំពោះគេនិងមិនត្រូវបង្កការឈឺចាប់ឬទង្វើអាក្រក់ណាមួយចំពោះគេឡើយ។ រីឯការស្និទ្ធស្នាលរាក់ទាក់ខ្លាំងជាមួយពួកគេការទុកចិត្តលើពួកគេនិងការស្រឡាញ់ពួកគេគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យមូស្លីមស្រឡាញ់កាហ្វិររាក់ទាក់ស្និទ្ធស្នាលខ្លាំងជាមួយគេទុកចិត្តលើគេនិងប្រាស្រ័យទាក់ទងជិតស្និទ្ធជាមួយគេឡើយពីព្រោះវាអាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ទោះបីជានៅពេលអនាគតវែងឆ្ងាយក៏ដោយមកលើខ្លួនអ្នកឬមកលើកូនចៅរបស់អ្នក។

ការរាប់អានស្និទ្ធស្នាលនិងការគាំទ្រពួកកាហ្វិរសំណួរ៖ តើអ្វីជាព្រំដែននៃការរាប់អានស្និទ្ធស្នាល (មូវ៉ាឡាត) ចំពោះបណ្តាសត្រូវរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងពួកប្រឆាំងនឹងទ្រង់ដែលប្រសិនបើមូស្លីមម្នាក់ឈានដល់កម្រិតនោះឬហួសពីនោះគេនឹងធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាម? ហើយតើអ្វីជាព្រំដែនដែលមូស្លីមត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយពួកមិនមែនមូស្លីម? ចម្លើយ៖ ការរាប់អានស្និទ្ធស្នាលចំពោះពួកកាហ្វិរដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានហាមឃាត់គឺការស្រឡាញ់ពួកគេនៅក្នុងដួងចិត្តពីព្រោះគេនឹងមិនស្រឡាញ់ពួកគេឡើយលុះត្រាតែគេយល់ឃើញថាសាសនានិងមាគ៌ារបស់ពួកគេជាការត្រឹមត្រូវប៉ុន្តែប្រសិនបើគេយល់ឃើញថាមាគ៌ារបស់ពួកគេជាការខុសឆ្គងគេនឹងស្អប់ខ្ពើមពួកគេដើម្បីអល់ឡោះ ﷻ។ ហើយក្នុងចំណោមការរាប់អានដែលត្រូវហាមឃាត់ផងដែរគឺការជួយគាំទ្រពួកគេឱ្យប្រឆាំងនឹងបណ្តាមូស្លីមនិងការជួយឧបត្ថម្ភពួកគេដែលការណ៍នេះជាអំពើក្បត់សាសនា (រ៊ីដដះ) ចាកចេញពីឥស្លាម។ ដូចគ្នានេះដែរក្នុងចំណោមការរាប់អានពួកគេគឺការដោះសារការពារពួកគេការចាត់ទុកមាគ៌ារបស់ពួកគេថាត្រឹមត្រូវនិងការលើកសរសើរពួកគេជាដើមទាំងអស់នេះសុទ្ធតែស្ថិតក្នុងចំណោមប្រភេទនៃការរាប់អានដែលត្រូវហាមឃាត់ហើយឈានដល់ការក្បត់សាសនាឥស្លាម — សូមអល់ឡោះការពារ! អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលរាប់អានពួកគេជាមិត្តស្និទ្ធស្នាលក្នុងចំណោមពួកអ្នកនោះគេពិតជាស្ថិតក្នុងចំណោមពួកគេជាក់ជាមិនខានពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះពុំណែនាំមនុស្សដែលអយុត្តិធម៌ឡើយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ៥១]។ រីឯការប្រាស្រ័យទាក់ទងដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងធ្វើជាមួយពួកកាហ្វិរគឺការទាក់ទងស្របច្បាប់ធម្មតា (មូបាហ) ដូចជាការជួញដូរពាណិជ្ជកម្មជាមួយពួកគេការនាំចូលទំនិញពីពួកគេការផ្លាស់ប្តូរផលប្រយោជន៍ការទាញយកផលពីជំនាញបច្ចេកទេសរបស់ពួកគេនិងការជួលពួកគេឱ្យបំពេញការងារវិស្វកម្មឬជំនាញស្របច្បាប់ផ្សេងៗ នេះហើយជាព្រំដែនដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងធ្វើជាមួយពួកគេ។ សំណួរ៖ ពិតណាស់គឺត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ននិងមានសុវត្ថិភាពពីល្បិចកលរបស់ពួកគេ? ចម្លើយ៖ គ្មានការសង្ស័យឡើយគឺចាំបាច់ត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នហើយមូស្លីមក្នុងអំឡុងពេលប្រាស្រ័យទាក់ទងស្របច្បាប់ជាមួយកាហ្វិរត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នពីគេនិងល្បិចកលរបស់គេហើយមិនត្រូវឱ្យគេមានអំណាចលើដែនដីរបស់មូស្លីមឡើយលើកលែងតែក្នុងកម្រិតការងាររបស់គេប៉ុណ្ណោះគឺគេមិនត្រូវមានអំណាចត្រួតត្រាលើមូស្លីមឬលើនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមមូស្លីមឡើយប៉ុន្តែអំណាចត្រួតត្រាត្រូវតែជារបស់មូស្លីមលើពួកគេ។ *** ច្បាប់មួយចំនួនស្តីពីការក្បត់សាសនា (រ៊ីដដះ) សំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ចំពោះបុគ្គលដែលបានក្បត់សាសនាឥស្លាមរួចហើយបានវិលត្រឡប់ចូលមកកាន់សាសនាឥស្លាមវិញតើគេត្រូវសងនូវរាល់ការងារកាតព្វកិច្ចដែលគេខកខានដូចជាហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) ការបួសនិងការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ដែរឬទេឬក៏ការតައវ៉ាត់និងការវិលត្រឡប់មកកាន់ឥស្លាមរបស់គេគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយគេចាប់ផ្តើមជាថ្មី? ចម្លើយ៖ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីររបស់បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញគឺថាជនដែលក្បត់សាសនា (មួរតាត់) នៅពេលដែលគេបានតައវ៉ាត់សារភាពកំហុសចំពោះអល់ឡោះហើយចូលមកកាន់សាសនាឥស្លាមម្តងទៀតដោយចិត្តស្មោះស្ម័គ្រចំពោះអល់ឡោះ ﷻ នោះគេមិនចាំបាច់សងការងារដែលគេបានបំពេញមុនពេលក្បត់សាសនានោះឡើយពីព្រោះអល់ឡោះ ﷻ បានកំណត់លក្ខខណ្ឌនៃការរលាយបាត់នូវផលបុណ្យដោយសារការក្បត់សាសនាគឺលុះត្រាតែមនុស្សស្លាប់ទៅក្នុងស្ថានភាពជាកាហ្វិរ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលក្បត់ចាកចេញពីសាសនារបស់ខ្លួនក្នុងចំណោមពួកអ្នករួចគេស្លាប់ទៅក្នុងស្ថានភាពជាកាហ្វិរនោះពួកទាំងនោះហើយដែលទង្វើល្អរបស់ពួកគេត្រូវរលាយសាបសូន្យទាំងក្នុងលោកិយនិងលោកខាងមុខហើយពួកទាំងនោះជាអ្នកនរកដែលពួកគេនឹងនៅក្នុងនោះជាអមត៖» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២១៧]។ ដូច្នេះលក្ខខណ្ឌនៃការរលាយផលបុណ្យគឺការបន្តស្ថិតក្នុងស្ថានភាពក្បត់សាសនារហូតដល់ស្លាប់។ អត្ថន័យនៃអាយ៉ាត់នេះបានបញ្ជាក់ថាប្រសិនបើគេបានតައវ៉ាត់មុនពេលស្លាប់នោះការងារល្អដែលគេបានបំពេញមុនពេលក្បត់សាសនាគឺនៅតែត្រឹមត្រូវនិងទទួលបានផលបុណ្យប្រសិនបើអល់ឡោះទ្រង់មានចេតនា។

ការកែប្រែឈ្មោះសាសនាដើម្បីផលប្រយោជន៍លោកិយសំណួរ៖ យុវជនមូស្លីមម្នាក់បានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យផ្នែកវិស្វកម្មហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសអារ៉ាប់មួយដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើប៉ុន្តែមិនជោគជ័យឡើយខណ៖ដែលគេឃើញថាពួកមិនមែនមូស្លីមត្រូវបានគេទទួលយកយ៉ាងច្រើនក្នុងជំនាញនោះនិងត្រូវបានគេផ្តល់អាទិភាពជាងមូស្លីម។ គេបានយល់ឃើញថាការមិនទទួលបានការងារគឺដោយសារតែខ្លួនកាន់សាសនាឥស្លាមដូច្នេះគេបានសម្រេចចិត្តត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញដើម្បីព្យាយាមកែប្រែឈ្មោះសាសនាក្នុងលិខិតឆ្លងដែនរបស់ខ្លួនហើយគេក៏បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសមួយនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកនិងទទួលបានលិខិតឆ្លងដែនដែលមានសាសនាផ្សេងក្រៅពីឥស្លាម។ បន្ទាប់មកគេបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសអារ៉ាប់នោះម្តងទៀតហើយត្រូវបានគេទទួលយកឱ្យធ្វើការប៉ុន្តែក្នុងចិត្តគេមានការឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការប្តូរឈ្មោះសាសនាក្នុងលិខិតឆ្លងដែនទោះបីជាខាងក្នុងចិត្តគេនៅតែកាន់សាសនាឥស្លាមនិងមានមោទនភាពចំពោះឥស្លាមក៏ដោយ។ តើអ្វីជាច្បាប់លើទង្វើរបស់គេនេះហើយតើប្រាក់ចំណូលដែលគេរកបានតាមវិធីនេះជាហាឡាល់ឬហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)? ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ ជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនារបស់ខ្លួននិងមិនត្រូវបោះបង់វាចោលក្នុងកាល៖ទេស៖ណាក៏ដោយពីព្រោះសាសនាគឺជាដើមទុនដ៏សំខាន់បំផុតនិងជាមាគ៌ាតែមួយគត់ដើម្បីរួចផុតពីទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ហើយវាគឺជាគោលបំណងដែលមនុស្សលោកត្រូវបានបង្កើតឡើងដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយយើងពុំបានបង្កើតជិននិងមនុស្សមកឡើយលើកលែងតែដើម្បីឱ្យពួកគេគោរពសក្ការ៖ចំពោះយើងប៉ុណ្ណោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្សារីយ៉ាត: ៥៦]។ ដូច្នេះមូស្លីមត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនារបស់ខ្លួនទោះបីជាត្រូវលះបង់អ្វីក៏ដោយ។ ហើយអ្វីដែលអ្នកបានធ្វើដោយការទៅកែប្រែឈ្មោះសាសនាទៅជាសាសនាផ្សេងក្រៅពីឥស្លាមដើម្បីទទួលបានការងារធ្វើនេះជារឿងដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតនិងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការក្បត់សាសនា (រ៊ីដដះ) ចាកចេញពីឥស្លាមពីព្រោះអ្នកបានសម្តែងចេញនូវសាសនាផ្សេងក្រៅពីឥស្លាមនិងបានភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងសាសនាដទៃហើយមូស្លីមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើដូច្នេះដាច់ខាត។ អល់ឡោះ ﷻ មិនបានលើកលែងចំពោះការនិយាយពាក្យគូហ្វ៊ើរឡើយលើកលែងតែក្នុងស្ថានភាពនៃការបង្ខិតបង្ខំ (អ៊ីករ៉ោះ) ដែលគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតប៉ុណ្ណោះដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «អ្នកណាដែលបដិសេធចំពោះអល់ឡោះបន្ទាប់ពីជំនឿរបស់គេ — លើកលែងតែអ្នកដែលត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំខណ៖ដែលចិត្តរបស់គេស្ងប់ស្ងាត់និងរឹងមាំជាមួយជំនឿអ៊ីម៉ានប៉ុន្តែអ្នកណាដែលបើកទ្រូងទទួលយកគូហ្វ៊ើរនោះពួកគេនឹងត្រូវរងកំហឹងពីអល់ឡោះហើយពួកគេនឹងទទួលទណ្ឌកម្មដ៏ធំធេង។ នោះគឺដោយសារតែពួកគេបានស្រឡាញ់ជីវិតលោកិយនេះជាងលោកខាងមុខ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ណាហល់: ១០៦-១០៧]។ អ្នកបានសម្តែងចេញនូវសាសនាផ្សេងនិងភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងសាសនាដទៃដោយសារតែលោកិយនិងភាពលោភលន់នៃលោកិយមិនទាន់ឈានដល់កម្រិតនៃការបង្ខិតបង្ខំដែលត្រូវបានលើកលែងទោសឡើយ។ ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចលើអ្នកគឺត្រូវតែតައវ៉ាត់សារភាពកំហុសចំពោះអល់ឡោះ ﷻ ប្រញាប់ប្រញាល់កែប្រែការភ្ជាប់ខ្លួននេះឡើងវិញនិងសរសេរឈ្មោះសាសនាឥស្លាមដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងឯកសារការងាររបស់អ្នកឡើងវិញព្រមទាំងមានវិប្បដិសារីស្តាយក្រោយចំពោះអ្វីដែលបានកន្លងផុតនិងប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងមិនត្រឡប់ទៅរកទង្វើបែបនេះទៀតឡើយ។ បន្ទាប់មកអាជ្ញាធរនិងរដ្ឋាភិបាលនៃបណ្តាប្រទេសមូស្លីមមិនគួរធ្វើឱ្យមូស្លីមជួបការលំបាកដល់កម្រិតនេះឡើយដោយផ្តល់អាទិភាពដល់ពួកកាហ្វិរជាងមូស្លីមក្នុងការងារ។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ចំពោះប្រាក់ខែឬប្រាក់ចំណូលដែលគេរកបានតាមវិធីនេះ? ចម្លើយ៖ នេះជាប្រាក់ចំណូលហារ៉ាម (មិនស្របច្បាប់) ពីព្រោះគេទទួលបានវាតាមរយ៖មធ្យោបាយនិងល្បិចកលដែលត្រូវហាមឃាត់ប៉ុន្តែគេត្រូវតែតައវ៉ាត់ចំពោះអល់ឡោះ ﷻ និងបោះបង់ចោលនូវរឿងនេះ។

បណ្តាសៀវភៅបង្រៀនអំពីអាគីដាស់តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ) និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងប៊ីឌអាហ៍៖ - សៀវភៅ «Fatḥ អាល់-Majīd Sharḥ Kitāb អាល់-Tawḥīd» និពន្ធដោយស្ហៃខ ‘Abd អាល់-Raḥmān ibn Ḥasan ﵀។ - សៀវភៅ «អាល់-Thalāthah អាល់-Uṣūl» (គោលការណ៍គ្រឹះទាំងបី) និង «Kashf អាល់-Shubuhāt» (ការបំភ្លឺភាពស្រពេចស្រពិល) ដែលទាំងពីរនេះជាសារនិពន្ធរបស់ស្ហៃខ Muḥammad ibn ‘Abd អាល់-Wahhāb។ - ខ្ញុំសូមណែនាំឱ្យអ្នករកជាវនូវកម្រង «អាល់-Tawḥīd អាល់-Najdiyyah» ពីព្រោះនៅក្នុងនោះមានសារនិពន្ធសង្ខេបៗដ៏មានប្រយោជន៍ជាច្រើនស្តីពីតាវហ៊ីដនិងអាគីដាស់ដូច្នេះចូរអ្នករកជាវកម្រងដ៏មានពរជ័យនេះ។ - ដូចគ្នានេះដែរសៀវភៅ «Sharḥ អាល់-‘Aqīdah អាល់-Ṭaḥāwiyyah» និពន្ធដោយ Ibn Abī អាល់-‘Izz អាល់-Ḥanafī ដែលជាការពន្យល់ដ៏ក្បោះក្បាយងាយស្រួលយល់និងគ្របដណ្តប់លើគ្រប់ទំព័រនៃអាគីដាស់។ - និងសៀវភៅ «Ighāthat អាល់-Lahfān min Maṣāyid អាល់-Shayṭān» និពន្ធដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) Ibn អាល់-Qayyim ពីព្រោះវាជាសៀវភៅដ៏មានប្រយោជន៍ជាទីបំផុតក្នុងកិច្ចការអាគីដាស់និងការដាស់តឿនពីប៊ីឌអាហ៍ដែលសិស្សគណមិនគប្បីខកខានក្នុងការអានឡើយ។ នេះជាផ្នែកអាគីដាស់។ រីឯសៀវភៅទាក់ទងនឹងការហាមឃាត់និងការព្រមានពីប៊ីឌអាហ៍ (ការបង្កើតថ្មីក្នុងសាសនា) រួមមាន៖ ១. «Iqtiḍā’ អាល់-Ṣirāṭ អាល់-Mustaqīm Mukhālafat Aṣ-ḥāb អាល់-Jaḥīm» ដោយស្ហៃខុលឥស្លាម Ibn Taymiyyah។ ២. «អាល់-I‘tiṣām» ដោយអ៊ីម៉ាមអាល់-Shāṭibī ﵀។ ៣. «អាល់-Ḥawādith wអាល់-Bida‘» ដោយអ៊ីម៉ាមអាល់-Ṭurṭūshī។ ៤. «អាល់-Bida‘ wអាល់-Nahyu ‘Anhā» ដោយ Ibn Waḍḍāḥ។ ៥. «អាល់-Bā‘ith ‘alā Inkār អាល់-Bida‘ wអាល់-Ḥawādith» ដោយអ៊ីម៉ាម Abū Shāmah។ ៦. «អាល់-Ibdā‘ fī Maḍārr អាល់-Ibtidā‘» ដោយស្ហៃខ ‘Alī Maḥfūẓ។ ៧. «អាល់-Sunan wអាល់-Mubtada‘āt» ដោយស្ហៃខ Muḥammad ‘Abd អាល់-Salām Khiḍr។ ៨. «អាល់-Taḥdhīr min អាល់-Bida‘» ដោយស្ហៃខ ‘Abd អាល់-‘Azīz ibn Bāz។ ទាំងនេះជាសៀវភៅដែលងាយស្រួលរកហើយខ្ញុំសូមណែនាំឱ្យអ្នកនិងអ្នកដទៃកុំគ្រាន់តែអានដោយខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវស្វែងរកគ្រូបាអាចារ្យនិងអ្នកប្រាជ្ញជំនាញដើម្បីអាននៅចំពោះមុខពួកគាត់ឱ្យពួកគាត់ពន្យល់ចំណុចស្មុគស្មាញនិងបញ្ជាក់នូវសេចក្តីពិតជូនអ្នក។ *** បណ្តាសៀវភៅអាគីដាស់ដ៏ល្អបំផុតសំណួរ៖ តើសៀវភៅណាខ្លះដែលល្អបំផុតក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីតាវហ៊ីដនិងអាគីដាស់ត្រឹមត្រូវ? ចម្លើយ៖ សៀវភៅស្រាវជ្រាវអំពីតាវហ៊ីដនិងអាគីដាស់ត្រឹមត្រូវមានច្រើនណាស់អល់ហាំឌូឡ៊ីលឡោះរួមមាន៖ - សៀវភៅ «Iqtiḍā’ អាល់-Ṣirāṭ អាល់-Mustaqīm» របស់ស្ហៃខុលឥស្លាម Ibn Taymiyyah។ - សៀវភៅ «Ighāthat អាល់-Lahfān min Maṣāyid អាល់-Shayṭān» របស់អ៊ីម៉ាម Ibn អាល់-Qayyim ជាពិសេសភាគទីពីរ។

...ដូចគ្នានេះដែរសៀវភៅ «Kitāb អាល់-Tawḥīd» របស់ស្ហៃខ Muḥammad ibn ‘Abd អាល់-Wahhāb និងការពន្យល់របស់វាគឺ «Fatḥ អាល់-Majīd» ដោយស្ហៃខ ‘Abd អាល់-Raḥmān ibn Ḥasan ឬ «Taysīr អាល់-‘Azīz អាល់-Ḥamīd» ដោយស្ហៃខ Sulaymān ibn ‘Abdillāh។ ព្រមទាំងសៀវភៅ «Thalāthat អាល់-Uṣūl» និង «Kashf អាល់-Shubuhāt» របស់ស្ហៃខ Muḥammad ibn ‘Abd អាល់-Wahhāb ហើយខ្ញុំសូមលើកឡើងផងដែរនូវសៀវភៅ «Taṭhīr អាល់-I‘tiqād ‘an Adrān អាល់-Ilḥād» របស់ស្ហៃខ Muḥammad ibn Ismā‘īl អាល់-Ṣan‘ānī និងសៀវភៅ «អាល់-Durr អាល់-Naḍīd fī Ikhlāṣ Kalimat អាល់-Tawḥīd» របស់ស្ហៃខ Muḥammad ibn ‘Alī អាល់-Shawkānī។ រីឯសៀវភៅដែលគ្របដណ្តប់លើគ្រប់ទំព័រនៃអាគីដាស់គឺ «‘Aqīdah អាល់-Imām អាល់-Ṭaḥāwī» និងការពន្យល់របស់វាដោយ Ibn Abī អាល់-‘Izz អាល់-Ḥanafī ដែលជាសៀវភៅអាគីដាស់ដ៏ទូលំទូលាយបរិបូណ៌និងល្អប្រសើរបំផុត។ *** សៀវភៅដែលជំរុញចិត្តចង់បានឋានសួគ៌និងដាស់តឿនឱ្យខ្លាចភ្លើងនរកសំណួរ៖ សូមលោកស្ហៃខមេត្តាណែនាំសៀវភៅដែលជំរុញចិត្តឱ្យប្រាថ្នាចង់បានឋានសួគ៌និងសុភមង្គលនៅទីនោះព្រមទាំងដាស់តឿនឱ្យខ្លាចភ្លើងនរកនិងទណ្ឌកម្មរបស់វាផង? ចម្លើយ៖ ជាបឋមនិងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតគឺគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ! ចូរអ្នកអានគម្ពីរគួរអានដ៏មហិមានិងពិចារណាលើអត្ថន័យរបស់វាដ្បិតនៅក្នុងនោះមានការជំរុញទឹកចិត្តចង់បានឋានសួគ៌និងការប្រព្រឹត្តអំពើល្អហើយមានការបំភ័យពីភ្លើងនរកនិងការហាមឃាត់អំពើបាបដែលនាំទៅកាន់ទីនោះ។ គម្ពីរគួរអានរួមបញ្ចូលនូវការសន្យាផ្តល់រង្វាន់និងការគំរាមកំហែងពីទោសពៃរ៍ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយដូចគ្នានោះដែរយើងបានបញ្ចុះវាជាគម្ពីរគួរអានជាភាសាអារ៉ាប់ហើយយើងបានពន្យល់នៅក្នុងនោះនូវការព្រមានជាច្រើនដើម្បីឱ្យពួកគេកោតខ្លាចឬក៏វាបង្កើតការដាស់តឿនដល់ពួកគេ» [ស៊ូរ៉ាត់ធ្វហាហា: ១១៣]។ ដូច្នេះចូរអានគម្ពីរគួរអានឱ្យបានច្រើនដោយការពិចារណានិងយល់ដឹងហើយដូចគ្នានេះដែរគឺបណ្តាហាឌីޘរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ...

...បណ្តាហាឌីޘរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ មាននូវការជំរុញចិត្ត (Targhīb) និងការបំភ័យដាស់តឿន (Tarhīb) ហើយសៀវភៅដំបូងបង្អស់គឺ «អាល់-Targhīb wអាល់-Tarhīb» របស់អាល់ហាភីហ្សអាល់-Mundhirī ដែលជាសៀវភៅដ៏មានតម្លៃបំផុតដែលរៀបចំជាជំពូកៗអំពីការជំរុញនិងការព្រមានព្រមទាំងប្រមូលផ្តុំនូវហាឌីޘពីព្យាការី ﷺ ក្នុងប្រធានបទនេះដូច្នេះចូរអ្នកជាវសៀវភៅនេះនិងអានវាឱ្យបានច្រើន។ ដូចគ្នានេះដែរគឺសៀវភៅ «Riyāḍ អាល់-Ṣāliḥīn» (ឋានសួគ៌នៃអ្នកមានគុណធម៌) និពន្ធដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អាល់ហាភីហ្សអាល់-Nawawī។ *** ការអានសៀវភៅនៃសាសនាផ្សេងៗ សំណួរ៖ តើអនុញ្ញាតឱ្យអានសៀវភៅដែលណែនាំអំពីសាសនាផ្សេងៗក្រៅពីឥស្លាមគ្រាន់តែដើម្បីដឹងនិងស្វែងយល់ឬការអានសៀវភៅស្តីពីប្រព័ន្ធកុម្មុយនិស្តជាដើមដោយមិនមែនដោយសារការពេញចិត្តឬយកមកអនុវត្តទេប៉ុន្តែគឺសម្រាប់តែគោលបំណងខាងលើដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ជាបឋមមនុស្សត្រូវតែស្គាល់សេចក្តីពិតស្គាល់សាសនាដ៏ត្រឹមត្រូវនិងចាក់គ្រឹះចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ឱ្យបានរឹងមាំសិនបន្ទាប់ពីនោះទើបគេអាចអាននូវអ្វីដែលខុសឆ្គងដើម្បីប្រុងប្រយ័ត្នពីវានិងឆ្លើយតបបដិសេធវាបាន។ ចំណែកឯមនុស្សល្ងង់ខ្លៅដែលចំណេះដឹងទន់ខ្សោយនិងមានចំណេះដឹងតិចតួចក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រស្ហារីអាត់គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យអានសៀវភៅដែលពោរពេញដោយភាពមិនពិតនោះឡើយពីព្រោះវាអាចនឹងបោកបញ្ឆោតគេនិងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់លើជំនឿអាគីដាស់របស់គេដោយគេមិនដឹងខ្លួនដ្បិតគេខ្វះខាតចំណេះដឹងសម្រាប់ញែករវាងសេចក្តីពិតនិងសេចក្តីមិនពិត។ ដូច្នេះមនុស្សត្រូវតែមានមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ជាមុនសិនដែលអាចឱ្យគេញែកដឹងសេចក្តីពិតពីសេចក្តីមិនពិតនៅពេលនោះទើបគ្មានបញ្ហាក្នុងការអានឬជួនកាលជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវអានដើម្បីដាស់តឿនអ្នកដទៃនិងឆ្លើយតបបដិសេធសេចក្តីខុសឆ្គងនោះ។

ពួកអះហ្លុលហ្វិតរ៉ោះ (Ahl អាល់-Fatrah) សំណួរ៖ តើពួកអះហ្លុលហ្វិតរ៉ោះជានរណា? ហើយតើនៅក្នុងសម័យកាលរបស់យើងនេះមានពួកអះហ្លុលហ្វិតរ៉ោះដែរឬទេ? ហើយតើអ្វីជាការវិនិច្ឆ័យចំពោះពួកគេ? ចម្លើយ៖ ពួកអះហ្លុលហ្វិតរ៉ោះគឺជាអស់អ្នកដែលរស់នៅក្នុងសម័យកាលដែលការអំពាវនាវរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ណាមួយមិនបានទៅដល់ពួកគេហើយគ្មានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ណាមួយបានមកដល់ពួកគេឡើយ។ សម័យហ្វិតរ៉ោះគឺជាចន្លោះពេលរវាងព្យាការីអ៊ីសា ﵇ និងព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ឱពួកអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរអើយ! ពិតប្រាកដណាស់រ៉សូលរបស់យើងបានមកដល់ពួកអ្នកហើយដើម្បីបំភ្លឺបញ្ជាក់ដល់ពួកអ្នកក្នុងអំឡុងពេលដែលគ្មានការបញ្ជូនបណ្តារ៉សូល (Fatrah)» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ១៩]។ ដូច្នេះហ្វិតរ៉ោះគឺជាពេលវេលាដែលគ្មានរ៉សូលនិងគ្មានគម្ពីរ។ ហើយត្រូវបានចាត់បញ្ចូលក្នុងចំណោមពួកអះហ្លុលហ្វិតរ៉ោះផងដែរនូវអ្នកដែលរស់នៅដាច់ស្រយាលពីពិភពលោកឬនៅឆ្ងាយពីបណ្តាមូស្លីមហើយការអំពាវនាវដាវ៉ាស់មិនបានទៅដល់គេអល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយយើងពុំធ្លាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មឡើយរហូតទាល់តែយើងបានបញ្ជូនរ៉សូលម្នាក់មកសិន» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រា: ១៥]។ រីឯការវិនិច្ឆ័យចំពោះពួកគេគឺស្ថិតនៅលើអល់ឡោះ ﷻ។ *** អត្ថន័យនៃពាក្យ «សាយយីដ» (Sayyid) សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃ «សាយយីដ»? តើពាក្យនេះត្រូវបានសម្រេចយ៉ាងដូចម្តេចហើយតើនរណាជាម្ចាស់ (សាយយីដ) ក្នុងចំណោមសហគមន៍របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «សាយយីដ» (Sayyid) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងន័យជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ (មាលិក) ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងន័យជាមេដឹកនាំនិងប្រមុខនៃក្រុមមនុស្សដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលទៅកាន់ពួកអាន់ស៊រថា៖ «ចូរពួកអ្នកក្រោកឈរទទួលស្វាគមន៍មេដឹកនាំ (សាយយីដ) របស់ពួកអ្នក» សំដៅលើលោកសាអូដអ៊ីប៊នមុអាទ ﵁។ ហើយការប្រើប្រាស់ពាក្យ «សាយយីដ» ទៅលើបុគ្គលម្នាក់មានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ...

...ក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញមានអ្នកដែលហាមឃាត់និងមានអ្នកដែលអនុញ្ញាត។ អ្នកដែលហាមឃាត់បានលើកភស្តុតាងថានៅពេលមនុស្សមួយចំនួនបាននិយាយទៅកាន់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «លោកគឺជាសាយយីដរបស់យើងនិងជាកូនប្រុសរបស់សាយយីដរបស់យើង» ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «សាយយីដពិតប្រាកដគឺអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)!» ដោយលោក ﷺ បានបដិសេធសម្តីនោះ។ ពួកគេពោលថា៖ នេះបង្ហាញថាមិនអនុញ្ញាតឱ្យហៅភាវ៖បង្កើតថាជា «សាយយីដ» ឡើយពីព្រោះវាជាគុណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះជាអ្នកបង្កើត ﷻ។ ចំណែកក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយទៀតបានអនុញ្ញាតដោយសារព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលទៅកាន់ពួកអាន់ស៊រថា៖ «ចូរពួកអ្នកក្រោកឈរទទួលស្វាគមន៍សាយយីដ (មេដឹកនាំ) របស់ពួកអ្នក» សំដៅលើសាអូដអ៊ីប៊នមុអាទ ﵁។ ពួកគេពោលថា៖ នេះបង្ហាញពីការអនុញ្ញាតឱ្យហៅមនុស្សមួយចំនួនថាជាសាយយីដ។ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺថាអនុញ្ញាតឱ្យហៅមនុស្សមួយចំនួនថា «សាយយីដ» ប្រសិនបើគេជាមេដឹកនាំនៃកុលសម្ព័ន្ធឬនៃក្រុមណាមួយដោយហៅថាជាមេដឹកនាំនៃកុលសម្ព័ន្ធនេះក្នុងន័យពណ៌នាពីតួនាទីដឹកនាំដោយមិនមែនជាការលើកតម្កើងជ្រុលហួសហេតុនោះឡើយ។ ហើយមិនគប្បីហៅពាក្យនេះនៅចំពោះមុខគេផ្ទាល់ឡើយពីព្រោះវាអាចនាំឱ្យគេមានអំនួតក្អេងក្អាងប៉ុន្តែត្រូវហៅនៅពេលអវត្តមានរបស់គេដើម្បីសម្របសម្រួលរវាងហាឌីޘទាំងពីរ។ ហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងបំផុត។ រីឯការដែលពួកជនឆ្កួតវង្វេងមួយចំនួនហៅមេដឹកនាំដែលបោកបញ្ឆោតរបស់ពួកគេថាជា «សាយយីដ» ហើយជឿថាពួកគេមានបារមីនិងអាចផ្តល់នូវអ្វីដែលគ្មាននរណាក្រៅពីអល់ឡោះអាចធ្វើបាននោះជារឿងមិនអនុញ្ញាតឡើយហើយតាមពិតពួកគេមិនមែនជាសាយយីដទេប៉ុន្តែជាជនបោកប្រាស់ដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន។ *** បណ្តាអ្នកពលីសាហ៊ីដក្នុងសាសនាឥស្លាមសំណួរ៖ តើអ្នកដែលស្លាប់ដោយសារភ្លើងឆេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសាហ៊ីដដែរឬទេប្រសិនបើគេជាមនុស្សល្អ? ប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំបានស្លាប់ក្នុងឧបទ្ទវហេតុភ្លើងឆេះនៅម៉ាឌីណាស់ហើយត្រូវបានបញ្ចុះនៅបាគីក្កិដោយគេជាសិស្សគណនិងជាអ្នកដាវ៉ាស់។ ខ្ញុំបានអានហាឌីޘមួយដែលមិនបានរំលេចការស្លាប់ដោយសារភ្លើងឆេះគឺថា៖ «អ្នកណាដែលស្លាប់ក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះឬលង់ទឹកឬស្លាប់ដោយជំងឺពោះឬស្លាប់ដោយជំងឺអាសន្នរោគឬស្លាប់ដោយសារបាក់រលំនោះគេគឺជាសាហ៊ីដ» តើហាឌីޘនេះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា? ចម្លើយ៖ មានការបញ្ជាក់ថាអ្នកណាដែលស្លាប់ក្នុងឧបទ្ទវហេតុកើតឡើងភ្លាមៗបែបនេះគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យដូចអ្នកពលីសាហ៊ីដហើយប្អូនប្រុសរបស់អ្នកត្រូវបានសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានផលបុណ្យនេះប្រសិនបើអល់ឡោះមានចេតនាពីព្រោះគេស្លាប់ក្នុងគ្រោះថ្នាក់ភ្លាមៗដែលស្រដៀងនឹងការលង់ទឹកនិងបាក់រលំ។ ប៉ុន្តែយើងមិនហ៊ានអារកាត់សម្រេចដាច់ខាតលើនរណាម្នាក់ថាជាសាហ៊ីដឡើយលើកលែងតែមានភស្តុតាងប៉ុន្តែយើងសង្ឃឹមនូវផលបុណ្យសាហ៊ីដសម្រាប់គេ។ សំណួរ៖ តើពាក្យពេចន៍នៃហាឌីޘត្រឹមត្រូវដូចដែលបានលើកឡើងក្នុងសំណួរដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ វាត្រូវបានបញ្ជាក់តាមអត្ថន័យដូច្នេះវាត្រឹមត្រូវតាមអត្ថន័យរបស់វា។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការស្បថការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះបាប (Kitāb អាល់-Aymān wan-Nudhūr wអាល់-Kaffārāt)

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការស្បថការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការធ្វើខាប់ផារ៉ោះច្បាប់មួយចំនួនស្តីពីការស្បថសំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់លើអ្នកដែលបានស្បថបដិសេធការកើតឡើងនៃរឿងមួយខណ៖ដែលរឿងនោះពិតជាបានកើតឡើងមែនប៉ុន្តែគេមិនបានដឹងពីការកើតឡើងរបស់វា? រឿងបានកើតឡើងថាពួកយើងបានធ្វើរឿងមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់មនុស្សម្នាក់រួចបុគ្គលនោះបានមកសួរឪពុករបស់ពួកយើងថាតើពួកយើងបានធ្វើរឿងនោះដែរឬទេប៉ុន្តែឪពុករបស់ពួកយើងបានបដិសេធនិងបានស្បថថាពួកយើងគ្មានទោសពៃរ៍ចំពោះរឿងនោះឡើយខណ៖ដែលពួកយើងពិតជាបានធ្វើមែនប៉ុន្តែឪពុកពួកយើងមិនបានដឹង។ តើអនុញ្ញាតឱ្យពួកយើងធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះបាបជំនួសគាត់ដោយគាត់មិនដឹងឬត្រូវប្រាប់គាត់ឱ្យគាត់ធ្វើខាប់ផារ៉ោះដោយខ្លួនឯងឬក៏គ្មានបាបអ្វីក្នុងរឿងនេះ? ចម្លើយ៖ ជាបឋមមូស្លីមត្រូវតែរក្សាពាក្យស្បថរបស់ខ្លួននិងមិនត្រូវប្រញាប់ប្រញាល់ស្បថឡើយលើកលែងតែនៅពេលចាំបាច់និងនៅពេលដែលគេប្រាកដប្រជាចំពោះអ្វីដែលគេស្បថ។ ចំពោះករណីដែលមនុស្សម្នាក់ស្បថលើរឿងមួយថាបានកើតឡើងឬមិនបានកើតឡើងដោយផ្អែកលើការស្មានដឹងភាគច្រើនរបស់គេ (Ghalabat អាល់-Zann) ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងប្រែក្លាយជាផ្ទុយពីនោះនោះគ្មានបាបកម្មអ្វីលើគេឡើយពីព្រោះគេបានស្បថដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញភាគច្រើនរបស់គេដូច្នេះគ្មានបាបកម្មលើគេទេហើយនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា «ពាក្យស្បថឥតប្រយោជន៍» (Laghw អាល់-Yamīn)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេបានស្បថភូតកុហកដោយចេតនានោះគេមានបាបកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរហើយករណីនេះគ្មានខាប់ផារ៉ោះឡើយប៉ុន្តែគេជាប់បាបហើយជាកាតព្វកិច្ចលើគេត្រូវសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (អៀសតិហ្កហ្វារ) និងតައវ៉ាត់ចំពោះទ្រង់ហើយអល់ឡោះនឹងទទួលការតައវ៉ាត់ពីអ្នកដែលបានតައវ៉ាត់។ រីឯខាប់ផារ៉ោះ (Kaffārah - ការលោះបាប) គឺមិនត្រូវជាកាតព្វកិច្ចឡើយលើកលែងតែចំពោះការស្បថដែលគេមានចេតនាចងភ្ជាប់លើរឿងអនាគតដែលអាចកើតឡើងបានប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះខាប់ផារ៉ោះគឺមានចំពោះតែការស្បថលើរឿងអនាគតថានឹងធ្វើឬមិនធ្វើប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែករឿងអតីតកាលប្រសិនបើគេស្បថកុហកដោយចេតនាគេមានបាបកម្មធ្ងន់ធ្ងរនិងត្រូវតައវ៉ាត់ចំពោះអល់ឡោះប៉ុន្តែប្រសិនបើគេស្បថដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញភាគច្រើនរបស់គេរួចលទ្ធផលប្រែជាផ្ទុយពីនោះនោះគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីលើគេឡើយពីព្រោះវាត្រូវបានចាត់ទុកជាពាក្យស្បថអចេតនា (Laghw អាល់-Yamīn)។

ខាប់ផារ៉ោះ (Kaffārah) នៃការបំពានពាក្យស្បថសំណួរ៖ ខ្ញុំមានបងប្អូនប្រុសម្នាក់ដែលរៀបនរកជាមួយនឹងគ្រួសារមួយរួចហើយមានការជជែកគ្នាយ៉ាងតានតឹងរវាងគេនិងម្តាយរបស់ខ្ញុំរហូតដល់ម្តាយខ្ញុំបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) (ន័ទើរ) ដោយករបស់ខ្ញុំគឺខ្ញុំនឹងមិនទៅចូលរួមពិធីមង្គលការរបស់ឯងឡើយ» ប៉ុន្តែម្តាយរបស់ខ្ញុំបានប្តូរចិត្តវិញភ្លាមៗ ហើយបានទៅចូលរួមពិធីមង្គលការនោះ។ ឥឡូវនេះគាត់មានការងឿងឆ្ងល់តើគាត់មានបាបចំពោះសម្តីរបស់គាត់ដែរឬទេខណ៖ដែលគាត់បានដកពាក្យស្បថនោះវិញហើយប្រសិនបើគាត់មានបាបតើអ្វីជាខាប់ផារ៉ោះរបស់គាត់? ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ មូស្លីមមិនគប្បីបណ្តោយឱ្យកំហឹងនិងជម្លោះនាំខ្លួនឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងស្ថានភាពលំបាកនោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវចេះអត់ធ្មត់គិតពិចារណានិងប្រើប្រាស់ភាពទន់ភ្លន់ជាពិសេសឪពុកម្តាយជាមួយកូនចៅ។ រីឯអ្វីដែលបានកើតឡើងពីម្តាយរបស់អ្នកដែលគាត់បានស្បថថានឹងមិនទៅចូលរួមពិធីមង្គលការដោយគាត់ពោលថា៖ «ខ្ញុំឌូអាថានឹងមិនទៅចូលរួមការងាររបស់ឯងឡើយ» រួចហើយគាត់បានស្តាយក្រោយនិងបានទៅចូលរួមដែលផ្ទុយពីពាក្យស្បថរបស់គាត់នោះជាកាតព្វកិច្ចលើគាត់ត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះបាបនៃពាក្យស្បថ (Kaffārat Yamīn) ដែលរួមមាន៖ ការផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតចំនួនដប់នាក់ដោយម្នាក់ៗទទួលបានកន្លះស្វាអ៊ិ (Ṣā‘) នៃស្បៀងអាហារឬការផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ដល់ជនទុរគតចំនួនដប់នាក់ដោយម្នាក់ៗទទួលបានសម្លៀកបំពាក់មួយកំប្លេឬការដោះលែងទាសករម្នាក់។ ហើយគាត់មានសិទ្ធិជ្រើសរើសក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងបីនេះ។ ប្រសិនបើគាត់អសមត្ថភាពមិនអាចធ្វើជម្រើសណាមួយក្នុងចំណោមទាំងបីនេះបានពោលគឺមិនអាចផ្តល់អាហារមិនអាចផ្តល់សម្លៀកបំពាក់និងមិនអាចដោះលែងទាសករនោះគាត់ត្រូវបួសចំនួនបីថ្ងៃស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដែលថា៖ «អល់ឡោះពុំប្រកាន់ទោសពួកអ្នកចំពោះពាក្យស្បថឥតប្រយោជន៍របស់ពួកអ្នកឡើយប៉ុន្តែទ្រង់ប្រកាន់ទោសពួកអ្នកចំពោះអ្វីដែលពួកអ្នកបានចងភ្ជាប់ពាក្យស្បថយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។ ដូច្នេះខាប់ផារ៉ោះលោះបាបរបស់វាគឺការផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតចំនួនដប់នាក់ពីអាហារកម្រិតមធ្យមដែលពួកអ្នកផ្តល់ឱ្យក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកអ្នកឬការផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ដល់ពួកគេឬការដោះលែងទាសករម្នាក់។ រីឯអ្នកណាដែលរកមិនបាននោះត្រូវបួសចំនួនបីថ្ងៃនេះគឺជាខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថរបស់ពួកអ្នកនៅពេលពួកអ្នកបានស្បថ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ៨៩]។ ហើយទោះបីជាគាត់បានស្បថថានឹងមិនទៅចូលរួមពិធីមង្គលការក៏ដោយមិនគប្បីឱ្យគាត់បន្តរឹងទទឹងមិនទៅនោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវតែលោះបាបនៃពាក្យស្បថហើយទៅចូលរួមពីព្រោះការទៅចូលរួមមានផលប្រយោជន៍មានការចងភ្ជាប់ចំណងញាតិមិត្តនិងបំបាត់នូវជម្លោះវិវាទស្របតាមបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានចែងកំណត់ឱ្យពួកអ្នកនូវការលោះបាបនៃពាក្យស្បថរបស់ពួកអ្នក» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់តះរីម: ២]។ *** ការបន្តបន្ទាប់គ្នានៃការបួសខាប់ផារ៉ោះសំណួរ៖ ខ្ញុំត្រូវបួសសងខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថរួចខ្ញុំបានសួរបងស្រីរបស់ខ្ញុំដែលមានចំណេះដឹងថាតើការបួសត្រូវតែបន្តបន្ទាប់គ្នា (Mutatābi‘ah) ឬអាចដាច់ដោយឡែកពីគ្នាគាត់ប្រាប់ខ្ញុំថាមិនចាំបាច់បន្តបន្ទាប់គ្នាទេដូច្នេះខ្ញុំបានបួសដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានឮពីកម្មវិធីវិទ្យុថាអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានបញ្ជាក់ថាត្រូវតែបន្តបន្ទាប់គ្នាតើខ្ញុំមានកំហុសអ្វីទេហើយអ្វីជាទស្សន៖ត្រឹមត្រូវ? ចម្លើយ៖ បញ្ហានេះមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញថាតើការបួសខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថតម្រូវឱ្យបន្តបន្ទាប់គ្នាឬអត់។ ប៉ុន្តែទស្សន៖ដ៏រឹងមាំនិងត្រឹមត្រូវជាងគេគឺជាទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) Ahmad, Abu Hanifah និងទស្សន៖មួយរបស់អាល់-Shafi'i គឺថាជាកាតព្វកិច្ចត្រូវបួសបន្តបន្ទាប់គ្នាពីព្រោះមានការអាន (Qirā'ah) អាយ៉ាត់នោះថា៖ «(ចូរឱ្យគេបួសបីថ្ងៃបន្តបន្ទាប់គ្នា)» ហេតុនេះការអាននេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីកាតព្វកិច្ចនៃការបួសបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងបំផុត។