ការប្រមូលផ្តុំហ្វាតវ៉ា និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ឥស្លាម

ការលើកឧទាហរណ៍ចេញពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានចម្លើយ៖ គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការលើកពាក្យពេចន៍ពីគម្ពីរគួរអានមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ប្រសិនបើធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងត្រឹមត្រូវដូចជាពោលថា៖ «រឿងនេះមិនផ្តល់សាច់និងមិនអាចបំបាត់ការស្រេកឃ្លានបានឡើយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្គាស្ហ៊ីយ៉ះ: ៧] ឬពោលថា៖ «ពីដីនេះហើយដែលយើងបានបង្កើតពួកអ្នកហើយទៅក្នុងដីនេះដែរដែលយើងនឹងនាំពួកអ្នកត្រឡប់ទៅវិញ» [ស៊ូរ៉ាត់តាហា: ៥៥] នៅពេលមានបំណងរំលឹកដាស់តឿនអំពីសភាពរបស់មនុស្សជាមួយផែនដីថាគេត្រូវបានបង្កើតចេញពីដីហើយនឹងវិលត្រឡប់ទៅក្នុងដីវិញ។ ដូច្នេះការលើកពាក្យពីគួរអានមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ប្រសិនបើមិនមែនជាការចំអកឡកឡើយឬមើលងាយនោះទេគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើធ្វើឡើងក្នុងចេតនាចំអកឡកឡើយឬសើចចំអកដូចដែលអ្នកសួរបានលើកឡើងនោះត្រូវបានចាត់ទុកជាការក្បត់ចាកសាសនាឥស្លាម (រីដដះហ៍) ពីព្រោះជនណាដែលសើចចំអកឬមើលងាយគម្ពីរគួរអានឬអ្វីមួយដែលជាការរំលឹកដល់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ នោះគេពិតជាក្បត់ចាកសាសនាឥស្លាមជាក់ជាមិនខានដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរពោលចុះថា៖ តើចំពោះអល់ឡោះនិងបណ្តាអាយ៉ាត់របស់ទ្រង់ព្រមទាំងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ឬដែលពួកអ្នកបានសើចចំអកនោះ? ចូរពួកអ្នកកុំដោះសារឡើយជាការពិតណាស់ពួកអ្នកបានក្លាយជាកាហ្វៀរហើយបន្ទាប់ពីការមានជំនឿរបស់ពួកអ្នក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍: ៦៥-៦៦]។ ហេតុនេះចាំបាច់ត្រូវតែគោរពលើកតម្កើងគម្ពីរគួរអាន។ ក៏ប៉ុន្តែការណ៍នេះមិនរារាំងមនុស្សម្នាក់មិនឱ្យលើកពាក្យពេចន៍គួរអានមកបញ្ជាក់ក្នុងន័យថ្លៃថ្នូរនិងល្អប្រសើរនោះឡើយគឺគ្មានការហាមឃាត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែការយកគួរអានមកប្រើក្នុងលក្ខណ៖ចំអកឡកឡើយនិងសើចកម្សាន្តគឺជាការក្បត់សាសនា។ អល់ឡោះ ﷻ ទ្រង់ដឹងបំផុត។ *** គតិបណ្ឌិតនៃការបញ្ចុះស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍ដោយគ្មានពាក្យប៊ីស្មីលឡាហ៍សំណួរ៖ សូមលោកម្ចាស់មេត្តាបញ្ជាក់អំពីគតិបណ្ឌិតនៃការបញ្ចុះស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍ដោយគ្មានពាក្យប៊ីស្មីលឡាហ៍? ចម្លើយ៖ គ្រប់ស៊ូរ៉ាត់ទាំងអស់នៅក្នុងគម្ពីរគួរអានតែងតែចាប់ផ្តើមដោយពាក្យ "Bismillahir-Rahmanir-Rahim" (ដោយព្រះនាមអល់ឡោះមហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់) លើកលែងតែស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍តែមួយប៉ុណ្ណោះ។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានបកស្រាយបញ្ហានេះជាពីរទស្សន៖៖ ទីមួយ៖ ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍គឺជាផ្នែកបំពេញបន្ថែមឱ្យស៊ូរ៉ាត់អាល់អានហ្វាល់ហេតុដូច្នេះហើយទើបមិនមានពាក្យ "Bismillahir-Rahmanir-Rahim" នៅដើមស៊ូរ៉ាត់ដ្បិតវាជាស៊ូរ៉ាត់តភ្ជាប់បំពេញឱ្យស៊ូរ៉ាត់អាល់អានហ្វាល់។

រីឯទស្សន៖ទីពីរ៖ ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវពះហ៍មិនត្រូវបានផ្តើមដោយពាក្យប៊ីស្មីលឡាហ៍ឡើយដោយសារតែវាជាស៊ូរ៉ាត់ដែលបានរៀបរាប់អំពីជីហាតការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកកាហ្វៀរការព្រមានចំពោះពួកមុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា) (ពួកពុតត្បុត) និងការលាតត្រដាងនូវទង្វើអាក្រក់និងភាពអាម៉ាស់របស់ពួកគេ។ ចំណែកពាក្យ «Bismillahir-Rahmanir-Rahim» ត្រូវបាននាំមកសម្រាប់សេចក្តីមេត្តាករុណាខណ៖ដែលបរិបទនៃស៊ូរ៉ាត់នេះគឺជាការរៀបរាប់អំពីជីហាតនិងលក្ខណ៖របស់ពួកមុណាហ្វិកហ៍ដែលមិនមែនជាបរិបទនៃសេចក្តីមេត្តាឡើយផ្ទុយទៅវិញវាជាបរិបទនៃការព្រមាននិងការបំភ័យ។ *** ហ្សុលក្វារណែញជាស្តេចដ៏សុចរិតសំណួរ៖ តើហ្សុលក្វារណែញ (Dhul-Qarnayn) ដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ពិសិដ្ឋជាអ្នកណា? ហើយតើរឿងរ៉ាវរបស់លោកយ៉ាងដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ហ្សុលក្វារណែញគឺជាស្តេចដ៏សុចរិតម្នាក់នៅសម័យបុរាណដែលបានគ្រប់គ្រងដែនដីបូព៌ានិងបស្ចិមដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានរៀបរាប់អំពីដំណឹងរបស់លោកនៅចុងបញ្ចប់នៃស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ។ លោកបានធ្វើដំណើរទៅដល់កន្លែងថ្ងៃរះនិងកន្លែងថ្ងៃលិចហើយលោកបានធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះនិងអំពាវនាវមនុស្សជាតិទៅកាន់អល់ឡោះ។ លោកបានសាងសង់ទំនប់រាំងដ៏រឹងមាំរវាងភ្នំទាំងពីរគឺជារបាំងទប់ទល់នឹងពួកយ៉ាអ៊ជូជនិងម៉ាអ៊ជូជ (Gog and Magog) ពីព្រោះពួកគេជាពូជសាសន៍ដ៏អាក្រក់ដែលបង្កការវិនាសហិនហោចនៅលើផែនដីប្រសិនបើពួកគេអាចចេញមកដើររហេតរហូតបាន។ អល់ឡោះ ﷻ បានជួយឧបត្ថម្ភដល់ខ្ញុំបម្រើដ៏សុចរិតនិងជាស្តេចដ៏ល្អប្រពៃអង្គនេះដោយលោកបានសាងសង់ទំនប់ដ៏ធំមហិមាដែលរារាំងពូជសាសន៍ដ៏អាក្រក់នេះមិនឱ្យចេញមករាតត្បាតលើផែនដីរហូតទាល់តែការសន្យារបស់អល់ឡោះ ﷻ មកដល់នៅពេលកៀកថ្ងៃបរលោក (ថ្ងៃក្យាម៉ាត់) នោះទំនប់នេះនឹងត្រូវរលំរាបស្មើហើយពពួកសត្វលោកដ៏បំផ្លិចបំផ្លាញទាំងនេះនឹងហូរចេញមករាតត្បាតលើផែនដីហើយវានឹងកើតឡើងនូវអ្វីៗដែលអល់ឡោះ ﷻ បានរៀបរាប់៖ ﴿លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាសេចក្តីមេត្តាករុណាពីម្ចាស់របស់ខ្ញុំលុះដល់ពេលដែលការសន្យារបស់ម្ចាស់របស់ខ្ញុំមកដល់ទ្រង់នឹងធ្វើឱ្យវាបាក់រាបស្មើហើយការសន្យារបស់ម្ចាស់របស់ខ្ញុំគឺជាការពិតជានិច្ច។ ហើយនៅថ្ងៃនោះយើងនឹងទុកឱ្យពួកគេខ្លះរលកបោកបក់ប៉ះគ្នាទៅវិញទៅមកហើយស្នែងផ្លុំ (ស៊ូរ) នឹងត្រូវបានផ្លុំឡើងរួចហើយយើងនឹងប្រមូលផ្តុំពួកគេទាំងអស់គ្នា﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ: ៩៨-៩៩]។

សរុបមកហ្សុលក្វារណែញគឺជាស្តេចដ៏សុចរិតជាអ្នកតស៊ូជីហាតនិងជាអ្នកអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ហើយអល់ឡោះបានប្រទានអំណាចយ៉ាងរឹងមាំដល់លោកនៅទូទាំងទិសបូព៌ានិងទិសបស្ចិមនៃផែនដីព្រមទាំងបានពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់លោកលើផែនដី។ *** ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាស៊ើរសំណួរ៖ ខ្ញុំបានឮគេនិយាយថាជនណាដែលសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាស៊ើររាល់យប់ហើយប្រសិនបើគេស្លាប់នៅយប់នោះគេនឹងទទួលបានឋាន៖ជាស្ហាហ៊ីដ (អ្នកពលី) តើព័ត៌មាននេះត្រឹមត្រូវដែរឬទេសូមលោកមេត្តាបំភ្លឺ? ចម្លើយ៖ ខ្ញុំមិនដែលបានប្រទះឃើញហាឌីޘនេះស្តីអំពីគុណសម្បត្តិនៃស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាស៊ើរឡើយ។ ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាស៊ើរគឺជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏មហិមាពិតប្រាកដណាស់វាបង្កប់នូវច្បាប់វិន័យដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមការលើកតម្កើងភាពបរិសុទ្ធនៃអល់ឡោះ ﷻ នៅដើមស៊ូរ៉ាត់និងព្រះនាមដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ទ្រង់នៅចុងស៊ូរ៉ាត់។ វាជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏ឧត្តមដែលរៀបរាប់អំពីលក្ខណ៖របស់ពួកមុហាជីរីននិងពួកអាន់ស័រព្រមទាំងការលះបង់ដ៏ថ្លៃថ្លារបស់ពួកគេក្នុងការបម្រើសាសនាឥស្លាមនិងការគាំទ្រជួយជ្រោមជ្រែងដល់ព្យាការី ﷺ។ លើសពីនេះវាក៏មានការព្រមានអំពីលក្ខណ៖របស់ពួកមុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា) (ពួកពុតត្បុត) និងការលាតត្រដាងនូវឧបាយកលអាក្រក់របស់ពួកគេផងដែរ។ ដូច្នេះវាជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏មហិមាដោយឥតសង្ស័យនិងមានផលបុណ្យដ៏ធំធេងដូចបណ្តាស៊ូរ៉ាត់ដទៃទៀតនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ពិសិដ្ឋប៉ុន្តែចំពោះហាឌីޘជាក់លាក់ដែលអ្នកសួរបានលើកឡើងខ្ញុំបានស្រាវជ្រាវរកហើយគឺរកមិនឃើញឡើយ។ *** ការក្បត់របស់ភរិយាព្យាការីនូហ៍និងភរិយាព្យាការីលូតសំណួរ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាត់តាហ៍រីមថា៖ ﴿អល់ឡោះបានលើកឡើងនូវឧទាហរណ៍មួយសម្រាប់ពួកដែលគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) គឺភរិយារបស់នូហ៍និងភរិយារបស់លូតដែលអ្នកទាំងពីរស្ថិតនៅក្រោមចំណងនរកនៃខ្ញុំបម្រើដ៏សុចរិតពីរនាក់ក្នុងចំណោមខ្ញុំបម្រើរបស់យើងប៉ុន្តែស្ត្រីទាំងពីរបានក្បត់អ្នកទាំងពីរហេតុនេះអ្នកទាំងពីរមិនអាចជួយការពារស្ត្រីទាំងពីរឱ្យរួចផុតពីការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះបានបន្តិចណាឡើយហើយមានការបង្គាប់ថា៖ ចូរអ្នកទាំងពីរចូលទៅក្នុងភ្លើងនរកជាមួយបណ្តាអ្នកដែលត្រូវចូលចុះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាហ៍រីម: ១០] តើការក្បត់របស់ស្ត្រីទាំងពីរនោះជាការក្បត់លើរឿងអ្វី?

ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ អាយ៉ាត់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនេះគឺជាការលើកឧទាហរណ៍របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ស្តីអំពីការរាប់អានរវាងអ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) ជាមួយអ្នកមានជំនឿ (មូស្លីម) គឺថាអ្នកគ្មានជំនឿនឹងមិនទទួលបានប្រយោជន៍អ្វីពីការរាប់អានមូស្លីមឡើយដរាបណាគេមិនទាន់បានចូលកាន់សាសនាឥស្លាម។ នៅថ្ងៃបរលោកគេនឹងត្រូវស្ថិតនៅក្នុងភ្លើងនរកហើយការរស់នៅជិតស្និទ្ធឬការរាប់អានមូស្លីមមិនអាចជួយអ្វីគេបានឡើយទោះបីជាចំណងមិត្តភាពឬទំនាក់ទំនងរវាងពួកគេរឹងមាំយ៉ាងណាក៏ដោយដ្បិតគេមិនមែនជាមូស្លីម។ រីឯការក្បត់ដែលកើតឡើងពីភរិយារបស់ព្យាការីនូហ៍និងភរិយារបស់ព្យាការីលូតគឺជាការក្បត់លើជំនឿសាសនា (ខ្យាណាតុលមីលឡះហ៍) ពីព្រោះភរិយារបស់នូហ៍និងភរិយារបស់លូតគឺជាអ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) ពួកគេបានក្បត់ស្វាមីទាំងពីរលើរឿងសាសនាដោយមិនបានចូលកាន់សាសនារបស់ស្វាមីឡើយ។ នេះហើយជាការក្បត់ហើយមិនមែនជាការក្បត់កិត្តិយសព្រហ្មចារី (ការផិតក្បត់លើផ្លូវភេទ) ឡើយពីព្រោះដំណេករបស់បណ្តាព្យាការី (សូមសេចក្តីស្ងប់និងករុណាធម៌មានលើពួកលោក) ត្រូវបានអល់ឡោះការពារយ៉ាងបរិសុទ្ធផុតពីភាពអាសអាភាស។ គ្មានព្យាការីណាម្នាក់រៀបការជាមួយស្ត្រីដែលមានការក្បត់លើកិត្តិយសព្រហ្មចារីនោះឡើយពីព្រោះពួកលោកត្រូវបានការពារឱ្យបរិសុទ្ធផុតពីបញ្ហានេះ។ ដូច្នេះអត្ថន័យនៃការក្បត់នៅទីនេះគឺការក្បត់លើសាសនា។ ហើយមានទស្សន៖មួយទៀតពន្យល់ថា៖ ការក្បត់របស់ស្ត្រីទាំងពីរគឺភរិយារបស់ព្យាការីនូហ៍ ﵊ តែងតែយកអាថ៌កំបាំងរបស់នូហ៍ទៅប្រាប់ពួកកាហ្វៀរនិងចោទលោកថាជាមនុស្សឆ្កួត។ ចំណែកភរិយារបស់ព្យាការីលូតគឺតែងតែនាំដំណឹងទៅប្រាប់ពួកកុលសម្ព័ន្ធរបស់នាងអំពីភ្ញៀវដែលមកលេងផ្ទះរបស់លូតដើម្បីឱ្យពួកនោះមកប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាស (ស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា) លើភ្ញៀវទាំងនោះ។ ដូច្នេះស្ត្រីទាំងពីរនាក់បានក្បត់លើទំនុកចិត្តនិងអាមាន៉ាត់ (ការទុកចិត្ត) រវាងពួកគេនិងស្វាមីក្នុងរឿងការរក្សាការសម្ងាត់និងការការពារភ្ញៀវ។ នេះហើយជាប្រភេទនៃការក្បត់ដែលបានកើតឡើង។ សរុបមកការក្បត់នេះមិនមែនជាការក្បត់កិត្តិយសផ្លូវភេទឡើយប៉ុន្តែវាជាការក្បត់លើជំនឿសាសនានិងការក្បត់លើការរក្សាការសម្ងាត់។

គុណសម្បត្តិនៃស៊ូរ៉ាត់អាល់មុលក៍សំណួរ៖ តើមានគុណសម្បត្តិអ្វីខ្លះដែលត្រូវបានរៀបរាប់ទាក់ទងនឹងស៊ូរ៉ាត់អាល់មុលក៍? ចម្លើយ៖ ស៊ូរ៉ាត់អាល់មុលក៍គឺជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏មហិមាដែលមានហាឌីޘជាច្រើនបញ្ជាក់អំពីគុណសម្បត្តិរបស់វាក្នុងនោះរួមមានហាឌីޘដែលកត់ត្រាដោយអ្នកចងក្រងសៀវភៅស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)ទាំងបួន៖ មានបុរសម្នាក់បានសូត្រស៊ូរ៉ាត់មួយដែលមានសាមសិបអាយ៉ាត់ហើយវាបានជួយអង្វរ (ស្ហាហ្វាអាត់) ឱ្យរូបគេរហូតទទួលបានការអភ័យទោស។ លើសពីនេះក៏មានការបញ្ជាក់ផងដែរថាការសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់មុលក៍អាចជួយការពារមនុស្សពីទារុណកម្មក្នុងផ្នូរ (អាហ្សាពុលក្វាប៊ើរ)។ ស៊ូរ៉ាត់នេះមានគុណតម្លៃនិងផលបុណ្យដ៏ធំធេងដោយសារតែអត្ថន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់បានបញ្ចុះមកក្នុងនោះ។ ដូច្នេះវាជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏ឧត្តមហើយការសូត្រវាទទួលបានផលបុណ្យដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូល។ *** ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសសំណួរ៖ តើហាឌីޘនេះ៖ «ជនណាដែលសូត្រ ﴿ចូរពោលថា៖ ទ្រង់គឺអល់ឡោះតែមួយគត់﴾ (ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាស) មួយពាន់ដងគេពិតជាបានលោះខ្លួនឯងពីអល់ឡោះ» មានភាពត្រឹមត្រូវកម្រិតណា? ហើយតើវាមានអត្ថន័យដូចម្តេច? និងតើមនុស្សម្នាក់អាចលោះខ្លួនឯងពីអល់ឡោះដោយរបៀបណា? ចម្លើយ៖ ចំពោះស៊ូរ៉ាត់ ﴿ចូរពោលថា៖ ទ្រង់គឺអល់ឡោះតែមួយគត់﴾ គឺជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏មហិមា។ ព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់ក្នុងបណ្តាហាឌីޘពិតត្រឹមត្រូវ (ស្ហាហ៊ីហ៍) ថាវាមានតម្លៃស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានទាំងមូលដោយសារតែវាបង្កប់នូវលក្ខណ៖ និងគុណនាមដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមរបស់អល់ឡោះ ﷻ។ វាជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏បរិសុទ្ធសុទ្ធសាធស្តីអំពីតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ) (ឯកភាពនិយមចំពោះអល់ឡោះ) ហេតុដូច្នេះហើយទើបគេប្រសិទ្ធនាមវាថាស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាស។ ព្យាការី ﷺ តែងតែសូត្រស៊ូរ៉ាត់នេះជាមួយស៊ូរ៉ាត់អាល់មូអައްវីហ្សាថែញ (ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាឡាកនិងស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាស) នៅពេលចូលគេងហើយលោកតែងតែលើកទឹកចិត្តឱ្យសូត្រវាជាប្រចាំដោយសារតែវាមានផលបុណ្យដ៏ធំធេងនិងស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគួរអាន។ រីឯហាឌីޘដែលបានលើកឡើងថា៖ «ជនណាដែលសូត្រវាបានមួយពាន់ដងគេបានលោះខ្លួនពីអល់ឡោះ» នោះ...

...រឿងនេះខ្ញុំមិនដែលឃើញមានប្រភពដើមបញ្ជាក់ឡើយ។ អាល់ហាភីហ្សអ៊ីព្នូកាថៀរ (Ibn Kathir) បានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅតាហ្វស៊ីរររបស់លោកនូវហាឌីޘជាច្រើនដែលបញ្ជាក់អំពីគុណសម្បត្តិនៃស៊ូរ៉ាត់នេះយ៉ាងក្បោះក្បាយនិងលម្អិតប៉ុន្តែលោកមិនបានលើកឡើងនូវហាឌីޘនេះក្នុងចំណោមនោះឡើយដូច្នេះខ្ញុំមិនដឹងពីស្ថានភាពរបស់វាឡើយ។ ប៉ុន្តែបណ្តាហាឌីޘពិតត្រឹមត្រូវដែលបញ្ជាក់អំពីគុណសម្បត្តិនិងភាពអស្ចារ្យនៃស៊ូរ៉ាត់នេះគឺគ្រប់គ្រាន់ណាស់ទៅហើយអាល់ហាំឌូឡីលឡាហ៍។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះគុណសម្បត្តិនៃការសូត្រការអាននិងការសូត្រឱ្យបានញឹកញាប់គឺដោយសារតែវាបង្កប់នូវសេចក្តីល្អដ៏មហិមា។ ព្យាការី ﷺ តែងតែសូត្រស៊ូរ៉ាត់នេះនិងស៊ូរ៉ាត់ ﴿ចូរពោលថា៖ ឱពួកកាហ្វៀរទាំងឡាយ﴾ (ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វ៊ីរូន) នៅក្នុងការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ពីររ៉កាត់់នៃត៖វាហ្វ (Tawaf) និងនៅក្នុងការសឡាតស៊ុណ្ណះហ៍មុនហ្វាហ្សើរ (ព្រឹកព្រលឹម) ពីព្រោះស៊ូរ៉ាត់ទាំងពីរនេះបង្កប់នូវតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ) (ការបង្រួបបង្រួមឯកភាព) ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ៖ - តាវហ៊ីដអាល់អ៊ីបាដះហ៍ (ការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់)៖ បង្កប់នៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់ ﴿ចូរពោលថា៖ ឱពួកកាហ្វៀរទាំងឡាយ﴾។ - តាវហ៊ីដអាល់រ៉ូប៊ូប៊ីយ៉ះហ៍និងព្រះនាមព្រមទាំងគុណសម្បត្តិ (អាស្មាវ៉ាស៊ីហ្វាត)៖ បង្កប់នៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់ ﴿ចូរពោលថា៖ ទ្រង់គឺអល់ឡោះតែមួយគត់﴾។ *** ការសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសបីដងក្នុងមួយយប់សំណួរ៖ តើជនណាដែលសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសចំនួនបីដងរាល់យប់ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានបញ្ចប់ការអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានទាំងមូលដែរឬទេសូមលោកមេត្តាបំភ្លឺសូមអល់ឡោះប្រទានសេចក្តីល្អដល់លោក? ចម្លើយ៖ ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសមានគុណសម្បត្តិដ៏ធំធេងហើយពិតជាត្រូវបានបញ្ជាក់ថាព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ស្បថនឹងព្រះអង្គដែលដួងព្រលឹងរបស់ខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់ទ្រង់ពិតប្រាកដណាស់វាស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគម្ពីរគួរអាន» ដោយសារតែវាបង្កប់នូវគុណនាមនិងលក្ខណ៖របស់ម្ចាស់ ﷻ។ ដូច្នេះវាមានគុណតម្លៃដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនិងការសូត្រវាទទួលបានផលបុណ្យដ៏ធំធេងប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថាអ្នកដែលសូត្រវាហើយសូត្រតែវាដដែលៗ ដោយមិនអានផ្នែកដទៃទៀតនឹងមានឋាន៖ស្មើនឹងអ្នកដែលបានអានគម្ពីរគួរអានទាំងមូលនោះឡើយ...

...ទាំងមូលឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើគេអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានទាំងមូលគេពិតជាទទួលបានផលបុណ្យនិងការតបស្នងយ៉ាងពេញលេញហើយគេក៏បានក្លាយជាអ្នកដែលបានអានស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសផងដែរដូច្នេះគេទទួលបានទាំងផលបុណ្យនៃស៊ូរ៉ាត់នេះនិងផលបុណ្យនៃការអានគម្ពីរគួរអានទាំងមូល។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ជនណាដែលបានអានអក្សរមួយតួពីគម្ពីររបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គេនឹងទទួលបានដប់ផលបុណ្យហើយផលបុណ្យមួយគុណនឹងដប់ដងខ្ញុំមិនបាននិយាយថាអាលីហ្វ-ឡាម-មីមជាអក្សរមួយតួនោះទេប៉ុន្តែអាលីហ្វជាអក្សរមួយតួឡាមជាអក្សរមួយតួនិងមីមជាអក្សរមួយតួ»។ ដូច្នេះការសូត្រតែស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសតែមួយមុខមិនអាចជំនួសការអានគម្ពីរគួរអានទាំងមូលបានឡើយទោះបីជាការសូត្រវាទទួលបានផលបុណ្យដ៏ធំធេងក៏ដោយប៉ុន្តែមិនអាចមានផលបុណ្យស្មើនឹងអ្នកដែលបានអានគម្ពីរគួរអានទាំងមូលឡើយ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)តាហ្វស៊ីររ (ការអធិប្បាយគម្ពីរគួរអាន)

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)តាហ្វស៊ីររការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដែលថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលម្ចាស់របស់ឯងបានមានបន្ទូលទៅកាន់បណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ថា៖ ពិតប្រាកដណាស់យើងនឹងតែងតាំងអ្នកស្នងតំណែង (ខាលីហ្វះហ៍) ម្នាក់នៅលើផែនដី។ ពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានសួរថា៖ តើទ្រង់នឹងតែងតាំងអ្នកដែលបង្កការវិនាសហិនហោចនិងបង្ហូរឈាមគ្នានៅលើផែនដីខណ៖ដែលពួកយើងតែងតែសូត្រសរសើរនិងលើកតម្កើងភាពបរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់ឬ? ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ពិតប្រាកដណាស់យើងដឹងនូវអ្វីដែលពួកអ្នកមិនដឹងឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ៣០]? តើហេតុដូចម្តេចបានជាពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់ដឹងថាកូនចៅអាដាំនឹងបង្កការវិនាសនិងបង្ហូរឈាមនៅលើផែនដីទាំងដែលមិនធ្លាប់មានមនុស្សរស់នៅលើផែនដីមុនអាដាំផងនោះ? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះស្ថិតក្នុងចំណោមនៀកម៉ាត់ (ព្រះគុណ) ជាច្រើនដែលអល់ឡោះបានរាប់រៀបនៅដើមស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះគឺទ្រង់បានប្រាប់ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ថាទ្រង់នឹងតែងតាំងអ្នកស្នងតំណែងម្នាក់នៅលើផែនដីគឺអាដាំ ﵊។ មានទស្សន៖ពន្យល់ថា៖ ខាលីហ្វះហ៍មានន័យថាជាអ្នកតំណាងក្នុងការអនុវត្តច្បាប់វិន័យរបស់អល់ឡោះ ﷻ និងការដឹកនាំមនុស្សលោកតាមច្បាប់សាសនា។ ទស្សន៖មួយទៀតថា៖ ខាលីហ្វះហ៍មានន័យថាមកស្នងតំណែងក្រុមមនុស្សជំនាន់មុនពីព្រោះនៅលើផែនដីពីមុនអាដាំមានពពួកជិន (Jinn) រស់នៅហើយពួកគេបានបង្កការវិនាសហិនហោចដូច្នេះអល់ឡោះបានបោសសម្អាតពួកគេចេញហើយដាក់អាដាំនិងកូនចៅរបស់លោកមកជំនួស។ ទស្សន៖មួយទៀតថា៖ មានន័យថាកូនចៅអាដាំរស់នៅស្នងបន្តវេនពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។ ការសួររបស់ម៉ាឡាអ៊ីកាត់ ﵈ គឺជាការសួរដើម្បីស្វែងយល់មិនមែនជាការជំទាស់ឡើយពីព្រោះពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់បានឃើញពពួកជិនជំនាន់មុនបង្កការវិនាសទើបស្មានថាកូនចៅអាដាំនឹងធ្វើដូចគ្នានោះដែរប៉ុន្តែអល់ឡោះទ្រង់ដឹងនូវអ្វីដែលម៉ាឡាអ៊ីកាត់មិនដឹងគឺនៅក្នុងចំណោមកូនចៅអាដាំនឹងមានបណ្តាព្យាការីបណ្តាអ្នកមានជំនឿនិងអ្នកសុចរិតដែលមកកសាងផែនដីដោយការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ។ *** សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះថា៖ ﴿ហើយពួកគេបានអនុវត្តតាមអ្វីដែលពពួកស្ហៃតន (អារក្ស)បានសូត្រអាននៅក្នុងរជ្ជកាលគ្រប់គ្រងរបស់ស៊ូឡៃម៉ាន។ ស៊ូឡៃម៉ានមិនបានក្លាយជាកាហ្វៀរឡើយប៉ុន្តែពពួកស្ហៃតនទៅវិញទេដែលបានក្បត់ដោយពួកវាបានបង្រៀនមនុស្សលោកនូវមន្តអាគមអំពើអាបធ្មប់និងអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកលើម៉ាឡាអ៊ីកាត់ទាំងពីរនៅបាប៊ីឡូនគឺហារូតនិងម៉ារូត...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ១០២]? តើពាក្យម៉ាឡាកែញមានន័យថាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ពីររូបឬជាស្តេចមនុស្សលោកពីរអង្គ? ហើយតើពួកលោកបានបង្រៀនមនុស្សនូវមន្តអាគមដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ ចាត់ទុកជាមហាបាបទាំងប្រាំពីឬ? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះបានលើកឡើងដើម្បីបន្ទោសបង្អាប់ពួកយូដូ (Jews) ដែលបានបោះបង់គម្ពីរតាវរ៉ាត់របស់អល់ឡោះហើយងាកទៅរៀនមន្តអាគមអំពើអាបធ្មប់និងគម្ពីររបស់ពពួកស្ហៃតន។ ពួកយូដូបានចោទប្រកាន់ថាមន្តអាគមដែលពួកគេប្រទះឃើញគឺជាស្នាដៃរបស់ព្យាការីស៊ូឡៃម៉ាន ﵊ ហេតុនេះអល់ឡោះបានប្រកាសថាស៊ូឡៃម៉ានមិនបានក្បត់ឡើយដ្បិតការរៀននិងបង្រៀនមន្តអាគមគឺជាគូហ្វ៊រ (ការក្បត់សាសនា) ហើយបណ្តាព្យាការីត្រូវបានការពារឱ្យបរិសុទ្ធផុតពីគូហ្វ៊រ។ រីឯទស្សន៖ភាគច្រើនរបស់អ្នកប្រាជ្ញយល់ឃើញថាហារូតនិងម៉ារូតគឺជាម៉ាឡាអ៊ីកាត់ពីររូបដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកដើម្បីជាការសាកល្បងមនុស្សលោកដោយពួកលោកតែងតែដាស់តឿនថា៖ «យើងគ្រាន់តែជាការសាកល្បងប៉ុណ្ណោះដូច្នេះចូរកុំក្បត់ឡើយ»។ ប្រសិនបើជនណាទទូចចង់រៀននោះបង្ហាញពីភាពអាក្រក់របស់ជននោះ។ *** សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ពួកគេសួរឯងអំពីស្រានិងល្បែងស៊ីសងចូរពោលចុះថា៖ ក្នុងរបស់ទាំងពីរនោះមានបាបកម្មយ៉ាងធំធេងនិងមានផលប្រយោជន៍ខ្លះសម្រាប់មនុស្សលោកប៉ុន្តែបាបកម្មរបស់វាទាំងពីរគឺធំធេងជាងផលប្រយោជន៍របស់វាទៅទៀត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២១៩]? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានហាមឃាត់ស្រាជាដំណាក់កាលៗ ពីព្រោះមនុស្សនៅដើមសម័យឥស្លាមញៀនស្រាយ៉ាងខ្លាំង។ ដំណាក់កាលទីមួយ៖ ទ្រង់បញ្ជាក់ថាគ្រោះថ្នាក់របស់វាធំជាងផលប្រយោជន៍ដែលនាំឱ្យមនុស្សមានបញ្ញាត្រិះរិះនិងបោះបង់វា។ ដំណាក់កាលទីពីរ៖ ទ្រង់ហាមឃាត់វាក្នុងពេលសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា: ៤៣]។ ដំណាក់កាលទីបី៖ ទ្រង់បានហាមឃាត់វាដាច់ខាតគ្រប់ពេលវេលា [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍: ៩០-៩២] ដោយចាត់ទុកថាជាអំពើស្មោកគ្រោកនិងជាស្នាដៃរបស់ស្ហៃតនដែលត្រូវតែចៀសវាងជាដាច់ខាត។ នេះជាសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់អល់ឡោះក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ជាដំណាក់កាល។ *** សំណួរ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយបណ្តាអ្នកដែលទទួលមរណភាពក្នុងចំណោមពួកអ្នកដោយបន្សល់ទុកភរិយាគឺត្រូវមានបណ្តាំសម្រាប់ភរិយារបស់ពួកគេនូវការផ្គត់ផ្គង់រហូតដល់មួយឆ្នាំដោយមិនបណ្តេញចេញឡើយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២៤០] តើអាយ៉ាត់នេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនបញ្ជាក់ថាអាយ៉ាត់នេះត្រូវបានអនុវត្តនៅដើមសម័យឥស្លាមដែលស្ត្រីមេម៉ាយត្រូវស្នាក់នៅផ្ទះស្វាមីមួយឆ្នាំនិងទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ពីកេរមរតក។ ប៉ុន្តែក្រោយមកច្បាប់នេះត្រូវបានកែប្រែជំនួស (នាសាក់ខ៍) ដោយអាយ៉ាត់ទី ២៣៤ នៃស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះដែលកំណត់រយ៖ពេលរង់ចាំ (‘Iddah) ត្រឹម ៤ ខែ ១០ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវបានកែប្រែដោយហាឌីޘ៖ «គ្មានបណ្តាំផ្តល់ឱ្យអ្នកទទួលមរតកឡើយ» ពីព្រោះនាងជាអ្នកទទួលចំណែកមរតករួចទៅហើយ។ រីឯឃ្លា ﴿នូវអ្វីដែលនាងធ្វើចំពោះខ្លួននាងដោយសមរម្យ﴾ មានន័យថានៅពេលផុតរយ៖ពេល ‘Iddah នាងមានសិទ្ធិតាក់តែងខ្លួនសមរម្យនិងរៀបការម្តងទៀតដោយគ្មានការបង្កបញ្ហាឬខ្ជះខ្ជាយឡើយ។

...សម័យនៃការបញ្ចុះគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានឬក៏ពួកលោកមានវត្តមានរហូតដល់ថ្ងៃក្យាម៉ាត់? ឬមួយចំណេះដឹងនៃការបកស្រាយ (តាអ៊វីល) ត្រូវបានកំណត់ចំពោះតែអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)តែមួយគត់ហើយឃ្លា ﴿ហើយបណ្តាអ្នកដែលមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ﴾ គឺជាការចាប់ផ្តើមប្រយោគថ្មី? ចម្លើយ៖ នេះជាចំណុចខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញទាក់ទងនឹងកន្លែងឈប់សូត្រ (វ៉ាក្វាហ្វ)៖ តើត្រូវឈប់ត្រឹមព្រះនាមអល់ឡោះ ﴿គ្មានអ្នកណាដឹងពីការបកស្រាយរបស់វាឡើយក្រៅពីអល់ឡោះ﴾ ហើយឃ្លា ﴿ហើយបណ្តាអ្នកមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះពោលថា៖ ពួកយើងមានជំនឿលើវា...﴾ គឺជាប្រយោគថ្មីដាច់ដោយឡែកឬមួយពាក្យ «អ្នកមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ» ភ្ជាប់ជាមួយព្រះនាមអល់ឡោះដោយមិនបាច់ឈប់ត្រឹមព្រះនាមអល់ឡោះឡើយ? បញ្ហានេះអាស្រ័យលើអត្ថន័យនៃពាក្យតាអ៊វីល (Ta'wil)៖ ប្រសិនបើតាអ៊វីលមានន័យថាការពន្យល់អត្ថន័យនិងការបកស្រាយ (តាហ្វស៊ីររ) នោះការតភ្ជាប់ជាមួយព្រះនាមអល់ឡោះគឺត្រឹមត្រូវគឺអានថា ﴿គ្មានអ្នកណាដឹងពីការបកស្រាយរបស់វាឡើយក្រៅពីអល់ឡោះនិងបណ្តាអ្នកដែលមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ﴾ ក្នុងន័យថាបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដែលមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះយល់ដឹងពីអត្ថន័យនៃអាយ៉ាត់ដែលមិនសូវច្បាស់ (មុតាសាប៊ីហាត) ហើយពន្យល់វាដោយភ្ជាប់ទៅរកអាយ៉ាត់ច្បាស់លាស់ (មុហ៍កាំ)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើតាអ៊វីលមានន័យថាខ្លឹមសារពិតនិងសភាពជាក់ស្តែងនៃរឿងអរូបិយ (ហ្គ៉ាយប៍) ដែលអល់ឡោះបានប្រាប់ដូចជាអង្គរបស់ទ្រង់ ﷻ ព្រះនាមនិងគុណសម្បត្តិរបស់ទ្រង់ព្រមទាំងសុខទុក្ខនៅបរលោកនោះគ្មានអ្នកណាដឹងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវតែឈប់ត្រឹមព្រះនាមអល់ឡោះ។ *** សំណួរ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉នថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់បណ្តាអ្នកដែលបានប្រកែកក្បត់បន្ទាប់ពីពួកគេមានជំនឿរួចហើយពួកគេកាន់តែបង្កើនការក្បត់ទៀតនោះការតាវពះហ៍ (ការសារភាពកំហុស) របស់ពួកគេនឹងមិនត្រូវបានទទួលឡើយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន: ៩០] ហើយទ្រង់មានបន្ទូលក្នុងអាយ៉ាត់មួយទៀតថា៖ ﴿ចូរពោលចុះថា៖ ឱបណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់យើងដែលបានបំផ្លាញខ្លួនឯងអើយចូរពួកអ្នកកុំអស់សង្ឃឹមនឹងសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់អល់ឡោះឡើយពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះអភ័យទោសរាល់បាបកម្មទាំងអស់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ូម៉ារ: ៥៣] តើអាយ៉ាត់ទាំងពីរនេះមានអត្ថន័យដូចម្តេចនិងសម្រុះសម្រួលគ្នាយ៉ាងណា? ចម្លើយ៖ គ្មានការទាស់គ្នារវាងអាយ៉ាត់ទាំងពីរឡើយ។ អាយ៉ាត់ទីមួយសំដៅទៅលើជនក្បត់សាសនា (មុរតាដ) ដែលមិនព្រមតាវពះហ៍ហើយបានស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពក្បត់សាសនានោះការតាវពះហ៍នៅពេលដង្ហើមចងក្បិត (ពេលស្លាប់) នឹងមិនត្រូវបានទទួលឡើយដូចដែលហាឌីޘបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះទទួលការតាវពះហ៍របស់ខ្ញុំបម្រើដរាបណាដង្ហើមមិនទាន់ដល់បំពង់ក»។ ចំណែកអាយ៉ាត់ទីពីរគឺសំដៅទៅលើអ្នកដែលតាវពះហ៍មុនពេលសេចក្តីស្លាប់មកដល់គឺអល់ឡោះនឹងទទួលការតាវពះហ៍របស់គេជានិច្ច។ សំណួរ៖ តើមានបាបកម្មណាដែលមិនត្រូវបានទទួលការតាវពះហ៍ដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺគ្មានបាបកម្មណាដែលមិនត្រូវបានទទួលការតាវពះហ៍នោះឡើយ។ អល់ឡោះទទួលការតាវពះហ៍របស់អ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) និងអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តស្ហ៊ីរក់ប្រសិនបើគេបានតាវពះហ៍មុនពេលស្លាប់។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសាសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿អល់ឡោះមិនចូលចិត្តការបញ្ចេញវាចាអាក្រក់ឡើយលើកលែងតែជនដែលរងនូវការជិះជាន់...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា: ១៤៨]? ចម្លើយ៖ មានទស្សន៖ពន្យល់ថា៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់បួងសួងដាក់បណ្តាសាលើអ្នកដទៃឡើយលើកលែងតែជននោះរងការជិះជាន់នោះគេអាចបួងសួងសុំឱ្យអល់ឡោះដោះស្រាយចំពោះអ្នកដែលជិះជាន់គេបាន។ ទស្សន៖មួយទៀតថា៖ ជនដែលត្រូវគេជេរប្រមាថមានសិទ្ធិជេរតបតវិញតាមកម្រិតសមស្របជាការសងសឹក (គីសស) ប៉ុន្តែការជេរប្រមាថដោយគ្មានហេតុផលគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតជាដាច់ខាត។

សំណួរ៖ តើការណ៍នេះមិនរាប់បញ្ចូលទាំងទង្វើអាក្រក់ដែលប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានធ្លាក់ក្នុងនោះគេគប្បីបិទបាំងលាក់កំបាំងទេឬ? ចម្លើយ៖ សំដៅលើការផ្សព្វផ្សាយឧក្រិដ្ឋកម្មនិងការបរិហារកេរ្តិ៍អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបឬ? ពិតណាស់រឿងនេះក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងនោះដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ ﴿លើកលែងតែជនដែលរងនូវការជិះជាន់﴾ គឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីការជួបប្រទះរវាងភាគីពីរគឺជនរងគ្រោះដែលត្រូវគេជិះជាន់និងជនជិះជាន់ហើយពិតជាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជនរងគ្រោះបញ្ចេញនូវពាក្យអាក្រក់ឬប្តឹងបរិហារចំពោះអ្នកដែលបានជិះជាន់គេ។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍សំណួរ៖ ខ្ញុំសូមឱ្យលោកមេត្តាពន្យល់អត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដែលថា៖ ﴿ត្រូវបានហាមឃាត់លើពួកអ្នកនូវសត្វងាប់ឈាមសាច់ជ្រូកសត្វដែលត្រូវបានសែនថ្វាយដល់អ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះសត្វដែលថប់ដង្ហើមងាប់សត្វដែលត្រូវគេវាយសម្លាប់សត្វដែលធ្លាក់ពីទីខ្ពស់ងាប់សត្វដែលជល់គ្នាងាប់និងសត្វដែលសត្វសាហាវស៊ីលើកលែងតែសត្វដែលពួកអ្នកបានអារកតាមក្បួនច្បាប់សាសនាទាន់ពេលវេលានិងសត្វដែលត្រូវបានអារកសែនថ្វាយលើផ្ទាំងថ្មបូជា (នុស៊ុប)...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍: ៣] ហើយតើសត្វដែលធ្លាក់ពីទីខ្ពស់និងសត្វដែលជល់គ្នាត្រូវបានហាមឃាត់បរិភោគភ្លាមៗនៅពេលវាងាប់ដោយសារហេតុការណ៍នោះឬមួយត្រូវបានហាមឃាត់ទោះបីជាវានៅរស់បានមួយរយ៖ រួចទើបអារកវាក្រោយមកក៏ដោយ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតមានបន្ទូលទៅកាន់បណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ដែលមានជំនឿដែលទ្រង់បានត្រាស់ហៅនៅដើមស៊ូរ៉ាត់ដ៏មហិមានេះថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយចូរពួកអ្នកគោរពបំពេញនូវរាល់កិច្ចសន្យាទាំងឡាយចុះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍: ១] ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ត្រូវបានហាមឃាត់លើពួកអ្នកនូវសត្វងាប់﴾៖ ពោលគឺអល់ឡោះ ﷻ បានហាមឃាត់ពួកអ្នកមិនឱ្យបរិភោគសត្វងាប់ (សត្វអាសោច)។ សត្វងាប់គឺសំដៅលើសត្វដែលស្លាប់ដោយមិនបានអារកស្របតាមក្បួនច្បាប់សាសនាឥស្លាម។ ភស្តុតាងសាសនាបានលើកលែងសត្វងាប់ពីរប្រភេទគឺសត្វត្រីនិងសត្វកណ្តូបដូចដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ត្រូវបានអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) សម្រាប់ពួកយើងនូវសត្វងាប់ពីរប្រភេទនិងឈាមពីរប្រភេទ៖ ចំពោះសត្វងាប់ទាំងពីរគឺត្រីនិងកណ្តូប»។ ដូច្នេះត្រីនិងកណ្តូបគឺអល់ឡោះបានអនុញ្ញាតសាច់របស់វាទោះបីជាងាប់ក៏ដោយចំណែកសត្វដទៃក្រៅពីនោះគឺហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ហាមឃាត់) ជាដាច់ខាត។

សត្វងាប់ដូចដែលយើងបានលើកឡើងគឺសត្វដែលស្លាប់ដោយគ្មានការអារកស្របតាមក្បួនច្បាប់សាសនា។ ﴿និងឈាម﴾៖ ពាក្យឈាមនៅទីនេះជាន័យទូទៅប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ជាក់លម្អិតដោយអាយ៉ាត់មួយទៀតថាជា «ឈាមដែលហូរចេញ» ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿...លើកលែងតែសត្វងាប់ឬឈាមដែលហូរចេញឬសាច់ជ្រូក...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាំ: ១៤៥] ពោលគឺឈាមដែលហូរចេញពីសរសៃករបស់សត្វនៅពេលអារក។ ចំណែកឈាមដែលនៅសេសសល់ជាប់ក្នុងសរសៃនិងសាច់ក្រោយពេលអារកគឺត្រូវបានអភ័យទោសឱ្យដោយអាចទទួលទានរួមជាមួយសាច់បាន។ លើសពីនេះឈាមពីរប្រភេទត្រូវបានលើកលែងគឺថ្លើមនិងលំពែង។ ﴿និងសាច់ជ្រូក﴾៖ ជ្រូកគឺជាសត្វដែលល្បីខាងភាពកខ្វក់ស្មោកគ្រោកនិងទាបថោក។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានហាមឃាត់ការបរិភោគវាដោយសារតែវាមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរនិងបង្កជំងឺកាចសាហាវជាច្រើនដូចដែលវេជ្ជសាស្ត្របានរកឃើញមេរោគគ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងខ្លួនវា។ អល់ឡោះ ﷻ មិនដែលហាមឃាត់អ្វីលើខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ឡើយលើកលែងតែរបស់នោះមានគ្រោះថ្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ﴿និងសត្វដែលត្រូវបានសែនថ្វាយដល់អ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ﴾៖ គឺសត្វដែលត្រូវបានអារកសម្លាប់ដើម្បីបួងសួងឬឧទ្ទិសដល់រូបបដិមាឬវត្ថុសក្ការ៖ផ្សេងៗ ឬសត្វដែលត្រូវបានអារកដោយបន្លឺព្រះនាមផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ។ ﴿សត្វដែលថប់ដង្ហើមងាប់ (មុនខានីក្វោះ)﴾៖ គឺសត្វដែលត្រូវខ្សែរឹតកឬជាប់ក្នុងរន្ធចង្អៀតរហូតដល់ថប់ដង្ហើមស្លាប់។ ﴿សត្វដែលត្រូវគេវាយសម្លាប់ (ម៉ាវក្វូហ្សះ)﴾៖ គឺសត្វដែលត្រូវគេវាយដោយវត្ថុធ្ងន់រហូតដល់ងាប់។ ﴿សត្វដែលធ្លាក់ពីទីខ្ពស់ (មូតារ៉ាឌឌីយ៉ះ)﴾៖ គឺសត្វដែលធ្លាក់ពីលើដំបូលលើភ្នំលើជញ្ជាំងធ្លាក់ក្នុងរណ្តៅឬក្នុងអណ្តូងរហូតដល់ងាប់។ ﴿សត្វដែលជល់គ្នាងាប់ (ណាទីហ៍ហះ)﴾៖ គឺសត្វដែលជល់គ្នាជាមួយសត្វដទៃរហូតដល់ងាប់ដូចជាចៀមឬគោជល់គ្នា។ ﴿និងសត្វដែលសត្វសាហាវស៊ី﴾៖ គឺសត្វដែលត្រូវសត្វសាហាវដូចជាឆ្កែចចកឬតោខាំហែកងាប់។ ﴿លើកលែងតែសត្វដែលពួកអ្នកបានអារកតាមក្បួនច្បាប់សាសនាទាន់ពេលវេលា﴾៖ នេះជាការលើកលែងចំពោះសត្វដែលរងគ្រោះខាងលើប្រសិនបើពួកអ្នកតាមទាន់ពេលវានៅមានជីវិតរឹងមាំនៅឡើយហើយបានអារកវាស្របតាមក្បួនច្បាប់សាសនានោះវាហាឡាល់ (អនុញ្ញាត) ទទួលទានបាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាបានស្លាប់បាត់ទៅហើយឬស្ថិតក្នុងដង្ហើមចុងក្រោយដែលមិនមានជីវិតរឹងមាំនោះភាគច្រើននៃអ្នកប្រាជ្ញយល់ឃើញថាមិនហាឡាល់ឡើយ។ ﴿និងសត្វដែលត្រូវបានអារកសែនថ្វាយលើផ្ទាំងថ្មបូជា (នុស៊ុប)﴾៖ នុស៊ុបគឺជាផ្ទាំងថ្មដែលពួកសម័យអវិជ្ជា (ចាហ៊ីលីយ៉ះ) គោរពបូជានិងយកឈាមសត្វទៅលាបលើផ្ទាំងថ្មនោះដើម្បីសុំសេចក្តីសុខនេះជាការប្រព្រឹត្តស្ហ៊ីរក់ដ៏ធំធេងដែលត្រូវហាមឃាត់ជាដាច់ខាត។ *** សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍ថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយចូរពួកអ្នកកុំសួរសំណួរដេញដោលអំពីអ្វីៗដែលប្រសិនបើត្រូវបានលាតត្រដាងចំពោះពួកអ្នកវានឹងនាំឱ្យពួកអ្នកពិបាកចិត្ត... អល់ឡោះមិនបានបង្កើតសត្វបាហ៊ីរ៉ោះសាអ៊ីពះហ៍វ៉ាស៊ីឡោះនិងហាមនោះឡើយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍: ១០១, ១០៣]? ហើយតើសត្វបាហ៊ីរ៉ោះសាអ៊ីពះហ៍វ៉ាស៊ីឡោះនិងហាមមានន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បានហាមឃាត់ការសួរសំណួរដេញដោលដែលគ្មានប្រយោជន៍និងគ្មានតម្រូវការចាំបាច់ពីព្រោះការសួរច្រើននាំឱ្យកើតជាកាតព្វកិច្ចដ៏លំបាកទម្ងន់លើមនុស្សជាតិដូចដែលបានកើតឡើងលើបណ្តាប្រជាជាតិជំនាន់មុន។ រីឯសំណួរដែលទាក់ទងនឹងការយល់ដឹងអំពីច្បាប់សាសនានិងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃគឺអល់ឡោះបានអនុញ្ញាតឱ្យសួរអ្នកចេះដឹង។ រីឯពាក្យបាហ៊ីរ៉ោះ, សាអ៊ីពះហ៍, វ៉ាស៊ីឡោះនិងហាមគឺជាទំនៀមទម្លាប់ប៊ីឌអាហ៍ដ៏ខុសឆ្គងរបស់ពួកចាហ៊ីលីយ៉ះទាក់ទងនឹងសត្វពាហន៖៖ - បាហ៊ីរ៉ោះ (Bahirah)៖ ជាសត្វអូដ្ឋញីដែលត្រូវគេវះត្រចៀកហើយហាមមិនឱ្យជិះមិនឱ្យរឹតទឹកដោះនិងមិនឱ្យបរិភោគសាច់ឡើយ។ - សាអ៊ីពះហ៍ (Sa'ibah)៖ ជាសត្វដែលត្រូវគេលែងចោលដោយសេរីមិនឱ្យនរណារារាំងក្នុងការស៊ីស្មៅឬផឹកទឹកមិនឱ្យជិះមិនឱ្យរឹតទឹកដោះនិងមិនឱ្យកាត់រោមឡើយ។ - វ៉ាស៊ីឡោះ (Wasilah)៖ ជាសត្វអូដ្ឋញីឬចៀមដែលបង្កើតកូនញីជាប់ៗគ្នាជាច្រើនក្បាលរួចគេយកទៅអារកសែនថ្វាយដល់រូបបដិមាហើយហាមស្ត្រីមិនឱ្យបរិភោគសាច់របស់វាឡើយ។ - ហាម (Ham)៖ ជាសត្វអូដ្ឋឈ្មោលដែលបានបង្កាត់ពូជបានកូនតាមចំនួនដែលគេកំណត់រួចគេប្រកាសការពារខ្នងរបស់វាដោយហាមមិនឱ្យនរណាជិះវាដាច់ខាត។ ទំនៀមទម្លាប់ទាំងអស់នេះគឺជាអំពើរបស់ពួកចាហ៊ីលីយ៉ះដែលសាសនាឥស្លាមបានមកលុបបំបាត់ចោលទាំងស្រុងដ្បិតអល់ឡោះបានប្រទានសត្វពាហន៖ឱ្យមនុស្សលោកប្រើប្រាស់និងបរិភោគដោយស្របច្បាប់។

ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់ទាំងពីរនេះនិងអាយ៉ាត់មុនៗ គឺរៀបរាប់អំពីទិដ្ឋភាពនៃថ្ងៃបរលោក (ថ្ងៃក្យាម៉ាត់)។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាក់ថាមនុស្សលោកនៅថ្ងៃនោះនឹងត្រូវបែងចែកជាពីរក្រុម៖ ក្រុមអភ័ព្វ (ពួកដែលរងទុក្ខវេទនា) និងក្រុមមានភព្វសំណាង (ពួកដែលទទួលបានសុភមង្គល)។ ចំពោះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ ﴿ពួកអភ័ព្វគឺស្ថិតនៅក្នុងភ្លើងនរក... ដោយស្ថិតនៅក្នុងនោះជាអមត៖ ដរាបណាផ្ទៃមេឃនិងផែនដីនៅស្ថិតស្ថេរលើកលែងតែអ្វីដែលម្ចាស់របស់ឯងមានចេតនា...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ: ១០៦-១០៧]។ អ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ឃ្លា «ដរាបណាផ្ទៃមេឃនិងផែនដីនៅស្ថិតស្ថេរ» ថាជាការប្រើប្រាស់តាមទម្លាប់ភាសាអារ៉ាប់ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពស្ថិតស្ថេរជានិរន្តរ៍គ្មានទីបញ្ចប់ឬក៏សំដៅលើផ្ទៃមេឃនិងផែនដីនៃពិភពបរលោកដែលអល់ឡោះនឹងផ្លាស់ប្តូរជំនួសផែនដីនិងផ្ទៃមេឃបច្ចុប្បន្ន [ស៊ូរ៉ាត់អ៊ីព្រហ៊ីម: ៤៨]។ ក្នុងន័យនេះពួកកាហ្វៀរនិងពួកមុស្ហរីកនឹងត្រូវស្ថិតនៅក្នុងភ្លើងនរកជារៀងរហូតដោយគ្មានថ្ងៃចេញឡើយ។ រីឯការលើកលែងក្នុងឃ្លា ﴿លើកលែងតែអ្វីដែលម្ចាស់របស់ឯងមានចេតនា﴾ ចំពោះពួកអភ័ព្វគឺអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនបញ្ជាក់ថាសំដៅលើពួកមូស្លីមអ្នកមានជំនឿឯកភាព (តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)) ដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំៗ ហើយត្រូវចូលនរកដើម្បីទូទាត់បាបកម្ម។ ពួកគេមិនស្ថិតនៅក្នុងនរកជាអមត៖ឡើយគឺពួកគេត្រូវបានលើកលែងដោយអល់ឡោះនឹងដោះលែងពួកគេឱ្យចេញពីនរកតាមរយ៖ការអង្វរសុំ (ស្ហាហ្វាអាត់) របស់អ្នកមានសិទ្ធិអង្វរដោយការអនុញ្ញាតរបស់អល់ឡោះឬដោយសារសេចក្តីមេត្តាករុណានិងការលើកលែងទោសពីទ្រង់។ ចំណែកការលើកលែងចំពោះពួកដែលមានភព្វសំណាងក្នុងឋានសួគ៌ ﴿លើកលែងតែអ្វីដែលម្ចាស់របស់ឯងមានចេតនាគឺជាអំណោយទានដែលមិនចេះដាច់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ: ១០៨] មានពីរទស្សន៖៖ ទីមួយ៖ សំដៅលើអ្នកមានជំនឿដែលបានធ្លាក់នរកមួយរយ៖សិនមុនពេលពួកគេបានចូលឋានសួគ៌។ ទីពីរ៖ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាភាពនៅអមត៖របស់ពួកគេក្នុងឋានសួគ៌គឺពឹងផ្អែកលើព្រះចេតនារបស់អល់ឡោះ ﷻ មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចបង្ខិតបង្ខំលើទ្រង់ឡើយ។ សំណួរ៖ ចំពោះអ្នកដែលត្រូវចូលនរកប៉ុន្តែមិនស្ថិតនៅអមត៖ តើទីបញ្ចប់របស់ពួកគេជាទារុណកម្មឬជាសុខសាន្ត? ចម្លើយ៖ ពួកគេចូលនរកមុនគេហើយស្នាក់នៅក្នុងនោះតាមអ្វីដែលអល់ឡោះកំណត់រហូតដល់រាងកាយរបស់ពួកគេឆេះក្លាយជាធ្យូង។ បន្ទាប់មកពួកគេនឹងត្រូវនាំយកទៅជ្រលក់ក្នុងទន្លេមួយឈ្មោះថា (ទន្លេនៃជីវិត - Nahr អាល់-Hayah) នោះរាងកាយរបស់ពួកគេនឹងលូតលាស់ឡើងវិញដូចគ្រាប់ពូជ។ នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានលាងជម្រះឱ្យស្អាតបរិសុទ្ធហើយពួកគេនឹងទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យចូលឋានសួគ៌ហើយទីបញ្ចប់របស់ពួកគេគឺការរស់នៅជាអមត៖ក្នុងឋានសួគ៌។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉កសំណួរ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉កថា៖ ﴿ហើយយើងបានបញ្ជាក់ប្រាប់ដល់ពួកពូជពង្សអ៊ីស្រាអែល (Bani Isra'il) នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ថា៖ ពិតប្រាកដណាស់ពួកអ្នកនឹងបង្កការវិនាសហិនហោចនៅលើផែនដីចំនួនពីរដងហើយពួកអ្នកនឹងអួតក្អេងក្អាងយ៉ាងធំធេង។ លុះដល់ពេលការសន្យានៃការវិនាសលើកទីមួយបានមកដល់យើងបានបញ្ជូនមកលើពួកអ្នកនូវខ្ញុំបម្រើរបស់យើងដែលមានកម្លាំងខ្លាំងក្លាហើយពួកនោះបានចូលលុកលុយគ្រប់ច្រកល្ហកនៃលំនៅឋាន...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉ក: ៤-៦] តើអាយ៉ាត់ទាំងនេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានប្រាប់ពួកពូជពង្សអ៊ីស្រាអែលថាពួកគេនឹងបង្កការវិនាសហិនហោចនៅលើផែនដីចំនួនពីរដងតាមរយ៖ការប្រព្រឹត្តគូហ្វ៊រអំពើបាបនិងការសម្លាប់បណ្តាព្យាការី។ លើកទីមួយ៖ អល់ឡោះបានបញ្ជូនសត្រូវដ៏ខ្លាំងក្លាឱ្យមកកម្ទេចពួកគេនិងរឹបអូសទឹកដីរបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មកអល់ឡោះបានប្រទានអំណាចនិងទ្រព្យសម្បត្តិព្រមទាំងកូនចៅដល់ពួកគេឡើងវិញជាការសាកល្បងប៉ុន្តែពួកគេមិនបានដឹងគុណឡើយហើយបានវិលត្រឡប់ទៅបង្កការវិនាសជាលើកទីពីរដូច្នេះអល់ឡោះក៏បានបញ្ជូនសត្រូវមកកម្ទេចពួកគេនិងវាយលុកចូលក្នុងវិហារបៃតុលម៉ាក្វឌីស (Bayt អាល់-Maqdis) សាជាថ្មី។ អល់ឡោះបានព្រមានពួកគេថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើពួកអ្នកវិលត្រឡប់ (មកបង្កការវិនាស) វិញនោះយើងក៏នឹងវិលត្រឡប់ (ដាក់ទណ្ឌកម្មលើពួកអ្នក) វិញដែរ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉ក: ៨] នេះជាការព្រមានជារៀងរហូតដល់ថ្ងៃក្យាម៉ាត់គឺរាល់ពេលដែលពួកយូដូបង្កការវិនាសអល់ឡោះតែងតែបញ្ជូនសត្រូវមកបង្ក្រាបពួកគេជានិច្ច។ *** សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ហើយពួកគេសួរឯងអំពីវិញ្ញាណ (រ៉ូហ៍) ចូរពោលចុះថា៖ វិញ្ញាណគឺស្ថិតនៅក្នុងកិច្ចការរបស់ម្ចាស់របស់ខ្ញុំហើយពួកអ្នកមិនត្រូវបានប្រទាននូវចំណេះដឹងឡើយលើកលែងតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉ក: ៨៥]? ចម្លើយ៖ ពួកយូដូបានប្រាប់ពួកកុលសម្ព័ន្ធគួរ៉ែស្ហឱ្យមកសួរព្យាការី ﷺ អំពីរឿងបីយ៉ាង៖ អំពីបណ្តាអ្នកនៅក្នុងរូងភ្នំ (អាស្ហាប៊ុលកាហ្វ) អំពីហ្សុលក្វារណែញនិងអំពីវិញ្ញាណ។ អល់ឡោះបានបញ្ចុះការឆ្លើយតបអំពីរឿងរូងភ្នំនិងហ្សុលក្វារណែញរីឯរឿងវិញ្ញាណអល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថាវាជាការសម្ងាត់ពិសេសរបស់ទ្រង់ ﷻ ដែលគ្មានសត្វលោកណាដឹងឡើយ។ ទោះបីជាវេជ្ជសាស្ត្ររីកចម្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយក៏គ្មាននរណាដឹងអំពីអាថ៌កំបាំងនៃវិញ្ញាណដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមានជីវិតឬស្លាប់នៅពេលវាចាកចេញនោះឡើយ។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់តាហាសំណួរ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយជនណាដែលបែរខ្នងចេញពីការរំលឹកដល់យើងពិតប្រាកដណាស់គេនឹងទទួលបានជីវិតដ៏ចង្អៀតចង្អល់ហើយយើងនឹងប្រមូលផ្តុំគេនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពខ្វាក់ភ្នែក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់តាហា: ១២៤] តើអាយ៉ាត់នេះមានការពន្យល់ដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានសន្យាថាអ្នកណាដែលអនុវត្តតាមគម្ពីរគួរអានគេនឹងមិនវង្វេងក្នុងលោកិយនិងមិនរងទុក្ខវេទនានៅបរលោកឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញជនណាដែលបែរខ្នងចេញពីគួរអានគេនឹងរងទណ្ឌកម្មពីរយ៉ាង៖ ទីមួយជីវិតរស់នៅដ៏ចង្អៀតចង្អល់និងទារុណកម្មក្នុងផ្នូរ (អាហ្សាពុលក្វាប៊ើរ)។ ទីពីរ...

...ជីវិតដ៏ចង្អៀតចង្អល់ពោរពេញដោយគ្រោះថ្នាក់ការលំបាកនិងទារុណកម្មក្នុងផ្នូរដោយសារតែគេបានបែរខ្នងចេញពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ រីឯទណ្ឌកម្មទីពីរ៖ គឺអល់ឡោះ ﷻ នឹងប្រមូលផ្តុំគេនៅថ្ងៃក្យាម៉ាត់ក្នុងសភាពខ្វាក់ភ្នែកដោយសារតែគេបានធ្វើខ្វាក់ភ្នែកចំពោះគម្ពីររបស់អល់ឡោះក្នុងលោកិយនេះដោយមិនខ្វល់មិនមើលនិងមិនអនុវត្តតាមដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿គេនឹងសួរថា៖ ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំហេតុអ្វីបានជាទ្រង់ប្រមូលផ្តុំខ្ញុំមកក្នុងសភាពខ្វាក់ភ្នែកទាំងដែលកាលពីមុនខ្ញុំធ្លាប់មើលឃើញ? ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ គឺដូច្នោះហើយបណ្តាអាយ៉ាត់របស់យើងបានមកដល់ឯងប៉ុន្តែឯងបានបំភ្លេចវាហេតុនេះនៅថ្ងៃនេះឯងក៏ត្រូវគេបំភ្លេចចោលដូចគ្នាដែរ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់តាហា: ១២៥-១២៦]។ ដូច្នេះជនណាដែលបែរខ្នងចេញពីគម្ពីរគួរអាននឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មទាំងក្នុងលោកិយក្នុងផ្នូរនិងនៅថ្ងៃបរលោក។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំព៊ីយ៉ាសំណួរ៖ សូមលោកមេត្តាពន្យល់អត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំព៊ីយ៉ាថា៖ ﴿ហើយដាវូដនិងស៊ូឡៃម៉ាននៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរបានកាត់សេចក្តីអំពីចម្ការដំណាំនៅពេលដែលហ្វូងចៀមរបស់ក្រុមមនុស្សមួយក្រុមបានចូលស៊ីបំផ្លាញនៅពេលយប់ហើយយើងជាសាក្សីចំពោះការកាត់សេចក្តីរបស់អ្នកទាំងពីរ។ ហើយយើងបានផ្តល់ការយល់ដឹងអំពីបញ្ហានោះដល់ស៊ូឡៃម៉ានហើយអ្នកទាំងពីរយើងបានប្រទានឱ្យនូវគតិបណ្ឌិតនិងចំណេះដឹង...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំព៊ីយ៉ា: ៧៨-៧៩]?

ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានរៀបរាប់អំពីឧប្បត្តិហេតុមួយដែលព្យាការីដាវូដ ﵊ បានកាត់ក្តីដោយច្បាប់មួយហើយព្យាការីស៊ូឡៃម៉ាន ﵊ បានកាត់ក្តីដោយច្បាប់មួយផ្សេងទៀត។ រឿងនោះគឺមានហ្វូងចៀមបានចូលស៊ីបំផ្លាញចម្ការដំណាំរបស់អ្នកដទៃនៅពេលយប់។ ម្ចាស់ចម្ការបានមកប្តឹងព្យាការីដាវូដ ﵊ ហើយលោកបានកាត់ក្តីឱ្យប្រគល់ហ្វូងចៀមទាំងមូលទៅឱ្យម្ចាស់ចម្ការជាសំណងនៃការខូចខាត។ លុះស៊ូឡៃម៉ានបានឮលោកបានផ្តល់យោបល់កាត់ក្តីមួយផ្សេងទៀតគឺឱ្យម្ចាស់ចៀមទទួលខុសត្រូវថែទាំស្រោចទឹកដាំដុះចម្ការនោះឡើងវិញឱ្យបានដូចដើមខណ៖ដែលម្ចាស់ចម្ការកាន់កាប់ហ្វូងចៀមបណ្តោះអាសន្នដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍និងទឹកដោះជាសំណង។ លុះដល់ពេលចម្ការបានផលពេញលេញដូចដើមវិញត្រូវប្រគល់ចម្ការទៅម្ចាស់ចម្ការវិញនិងប្រគល់ហ្វូងចៀមទៅម្ចាស់ចៀមវិញ។ អល់ឡោះ ﷻ បានសរសើរដល់ព្យាការីទាំងពីរថា៖ ﴿ហើយអ្នកទាំងពីរយើងបានប្រទានឱ្យនូវគតិបណ្ឌិតនិងចំណេះដឹង﴾។ នេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាបណ្តាព្យាការីមានការពិចារណាវិនិច្ឆ័យ (អៀជទីហាត)។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាន់នួរសំណួរ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាន់នួរថា៖ ﴿ស្ត្រីអាក្រក់គឺសម្រាប់បុរសអាក្រក់ហើយបុរសអាក្រក់គឺសម្រាប់ស្ត្រីអាក្រក់។ រីឯស្ត្រីល្អគឺសម្រាប់បុរសល្អហើយបុរសល្អគឺសម្រាប់ស្ត្រីល្អ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នួរ: ២៦] តើ...

...តើអត្ថន័យនៃអាយ៉ាត់នេះអនុវត្តនៅក្នុងលោកិយនេះឬនៅបរលោក? ពីព្រោះនៅក្នុងលោកិយនេះមានករណីនរកជាច្រើនដែលផ្ទុយពីគោលការណ៍នេះដោយមានស្វាមីឬភរិយាល្អៗជាច្រើនត្រូវរងគ្រោះអយុត្តិធម៌ជាមួយដៃគូអាក្រក់តើត្រូវយល់យ៉ាងណា? ចម្លើយ៖ នៅក្នុងការបកស្រាយអាយ៉ាត់នេះមានពីរទស្សន៖៖ ទស្សន៖ទីមួយ៖ ពាក្យ «អាក្រក់ (អាល់ខាប៊ីសាត)» សំដៅលើពាក្យសម្តីអាក្រក់គឺស័ក្តិសមចំពោះមនុស្សប្រុសអាក្រក់ហើយមនុស្សប្រុសអាក្រក់តែងនិយាយពាក្យសម្តីអាក្រក់។ ចំណែកពាក្យសម្តីល្អបរិសុទ្ធគឺស័ក្តិសមសម្រាប់មនុស្សល្អ។ ទស្សន៖ទីពីរ៖ សំដៅលើស្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា) មិនមានព្រហ្មចារីយធម៌គឺស័ក្តិសមសម្រាប់តែបុរសដែលប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណាអាក្រក់ដូចគ្នាហើយបុរសអាក្រក់គឺស័ក្តិសមសម្រាប់ស្ត្រីអាក្រក់ដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមានបន្ទូលនៅដើមស៊ូរ៉ាត់ថា៖ ﴿បុរសដែលប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណាមិនត្រូវរៀបការឡើយលើកលែងតែជាមួយស្ត្រីដែលប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណាឬស្ត្រីមុស្ហរីក...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នួរ: ៣]។ ដូច្នេះស្ត្រីអាក្រក់មិនស្របច្បាប់ឱ្យបុរសបរិសុទ្ធរៀបការជាមួយឡើយហើយបុរសអាក្រក់ក៏មិនត្រូវរៀបការជាមួយស្ត្រីបរិសុទ្ធដែរ។ សំណួរ៖ ចុះចំណែកស្វាមីភរិយាមួយចំនួនក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្នដែលរងការឈឺចាប់ជាមួយដៃគូនោះ? ចម្លើយ៖ អត្ថន័យនៃពាក្យ «អាក្រក់» នៅទីនេះមិនមែនសំដៅលើអ្វីដែលអ្នកសួរបានយល់ច្រឡំនោះឡើយប៉ុន្តែវាសំដៅលើការខូចកិត្តិយសព្រហ្មចារី (ការផិតក្បត់) ឬសំដៅលើពាក្យសម្តីអាក្រក់។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាស្ហស្ហ៊ូអារ៉ក (ពួកកវី) សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿ហើយពួកកវីគឺមានតែពួកវង្វេងប៉ុណ្ណោះដែលដើរតាមពួកគេ។ តើឯងមិនឃើញទេឬថាពួកគេតែងតែរសាត់អណ្តែតក្នុងគ្រប់ជ្រលង (នៃពាក្យសម្តី) ហើយពួកគេតែងតែនិយាយនូវអ្វីដែលពួកគេមិនធ្វើ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស្ហស្ហ៊ូអារ៉ក: ២២៤-២២៦]? តើនរណាខ្លះដែលត្រូវបានសំដៅលើការពិពណ៌នានេះ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានលើកឡើងនូវអាយ៉ាត់ទាំងនេះដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពបរិសុទ្ធនៃព្យាការី ﷺ ឱ្យផុតពីការចោទប្រកាន់របស់ពួកមុស្ហរីកដែលបានចោទលោកថាជាគ្រូទាយនិងជាកវីនិពន្ធកាព្យ។ ព្យាការី ﷺ មិនមែនជាកវីឡើយប៉ុន្តែលោកជាព្យាការីរបស់អល់ឡោះ។ អាយ៉ាត់នេះបានបន្ទោសពួកកវីភាគច្រើនដោយសារតែកំណាព្យរបស់ពួកគេតែងតែមានការជេរប្រមាថការកុហកការអួតអាងនិងការបំផ្លើស។ ពួកគេ «រសាត់អណ្តែតក្នុងគ្រប់ជ្រលង» មានន័យថាពួកគេតែងតែប្រែប្រួលគ្មានគោលការណ៍ពេលខ្លះសរសើរពេលខ្លះជេរប្រមាថនិងបង្វែរការពិតឱ្យទៅជាការភូតកុហក។ ពួកគេ «និយាយនូវអ្វីដែលពួកគេមិនធ្វើ» ដូចជាជំរុញឱ្យក្លាហាននិងសប្បុរសតែការពិតពួកគេកំសាកនិងកំណាញ់។ ប៉ុន្តែអល់ឡោះ ﷻ បានលើកលែងពួកកវីដែលមានជំនឿពិតប្រាកដ៖ ﴿លើកលែងតែបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងសាងអំពើល្អព្រមទាំងរំលឹកដល់អល់ឡោះឱ្យបានច្រើននិងបានតស៊ូការពារខ្លួនបន្ទាប់ពីពួកគេរងនូវការជិះជាន់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស្ហស្ហ៊ូអារ៉ក: ២២៧] ដូចជាលោក Hassan ibn Thabit, Ka'b ibn ម៉ាលីកនិងបណ្តាកវីក្នុងចំណោមសាហាវ៉ាត់ដែលបានប្រើប្រាស់កំណាព្យដើម្បីការពារសាសនាឥស្លាមការពារសច្ចធម៌និងការពារកិត្តិយសរបស់ព្យាការី ﷺ។ ការធ្វើបែបនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់ហ្វាទីរសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ក្នុងចំណោមខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់មានតែបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ (អ៊ូឡាម៉ា) ប៉ុណ្ណោះដែលកោតខ្លាចអល់ឡោះយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះគឺមហាខ្លាំងពូកែមហាអភ័យទោស﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ្វាទីរ: ២៨]? តើនេះមានន័យថាអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកប្រាជ្ញមិនកោតខ្លាចអល់ឡោះឬ? ហើយតើអ្នកប្រាជ្ញណាខ្លះដែលត្រូវបានសំដៅក្នុងអាយ៉ាត់នេះ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បន្ទាប់ពីបានរៀបរាប់អំពីភស្តុតាងនៃការបង្កើតលោកនិងភាពសម្បូរបែបនៃធម្មជាតិទ្រង់បានបញ្ជាក់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ក្នុងចំណោមខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់មានតែបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញប៉ុណ្ណោះដែលកោតខ្លាចអល់ឡោះ﴾។ អ្នកប្រាជ្ញនៅទីនេះសំដៅលើបណ្តាអ្នកដែលមានចំណេះដឹងខាងច្បាប់សាសនាឥស្លាម (Shari'ah) ដែលបានទទួលកេរមរតកពីព្យាការី ﷺ គឺអ្នកដែលស្គាល់អល់ឡោះ ﷻ យ៉ាងច្បាស់ស្គាល់អាយ៉ាត់របស់ទ្រង់ព្រះចេស្ដានិងគុណូបការ៖របស់ទ្រង់។ ដូច្នេះអ្នកដែលស្គាល់អល់ឡោះច្បាស់គឺជាអ្នកដែលកោតខ្លាចទ្រង់ខ្លាំងបំផុតប្រសិនបើពួកគេបានអនុវត្តតាមចំណេះដឹងរបស់ពួកគេខុសពីពួកអ្នកប្រាជ្ញវង្វេងដែលមិនអនុវត្តតាម។ ចំណែកអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកប្រាជ្ញក៏មានការកោតខ្លាចអល់ឡោះទៅតាមកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់ពួកគេផងដែរប៉ុន្តែមនុស្សដែលកោតខ្លាចអល់ឡោះខ្លាំងជាងគេនិងធំធេងជាងគេគឺបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនៃសាសនាឥស្លាម។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីនសំណួរ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីនថា៖ ﴿យ៉ាស៊ីន។ ស្បថនឹងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ពេញដោយគតិបណ្ឌិត។ ពិតប្រាកដណាស់ឯងគឺជាម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)... ដើម្បីដាស់តឿនក្រើនរំលឹកដល់ក្រុមមនុស្សមួយក្រុមដែលបុព្វបុរសរបស់ពួកគេមិនធ្លាប់ត្រូវបានដាស់តឿន...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន: ១-៩] តើហេតុអ្វីបានជាចែងថាបុព្វបុរសរបស់ពួកគេមិនធ្លាប់ត្រូវបានដាស់តឿនទាំងដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថាទ្រង់បានបញ្ជូនរ៉សូលទៅកាន់គ្រប់ប្រជាជាតិ? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «យ៉ាស៊ីន» គឺជាអក្សរកាត់នៅដើមស៊ូរ៉ាត់។ អល់ឡោះបានស្បថនឹងគម្ពីរគួរអានដើម្បីបញ្ជាក់ថាព្យាការី Muhammad ﷺ គឺជាអ្នកនាំសាររបស់ទ្រង់។ ចំពោះការដាស់តឿនដល់ក្រុមមនុស្សដែលបុព្វបុរសរបស់ពួកគេមិនធ្លាប់ត្រូវបានដាស់តឿនគឺសំដៅលើជនជាតិអារ៉ាប់ពីព្រោះចាប់តាំងពីសម័យព្យាការីអ៊ីស្មាអែល ﵊ មកមិនដែលមានព្យាការីណាម្នាក់កើតចេញពីក្នុងចំណោមពួកគេឡើយរហូតដល់ព្យាការី Muhammad ﷺ ត្រូវបានបញ្ជូនមក។ ទោះបីជាបេសកកម្មរបស់លោក ﷺ គឺសម្រាប់មនុស្សលោកនិងពពួកជិនទាំងអស់ក៏ដោយក៏លោកបានចាប់ផ្តើមអំពាវនាវពីជនជាតិអារ៉ាប់មុនគេ។ *** សំណួរ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយគេបានលើកជាឧទាហរណ៍ចំពោះយើងដោយគេបានបំភ្លេចការបង្កើតរូបគេផ្ទាល់។ គេបាននិយាយថា៖ តើនរណាដែលអាចប្រោសឆ្អឹងឱ្យរស់ឡើងវិញបាននៅពេលដែលវាបានពុកផុយខ្ទេចខ្ទីអស់ទៅហើយនោះ? ចូរពោលចុះថា៖ គឺព្រះអង្គដែលបានបង្កើតវាជាលើកដំបូងនោះហើយដែលនឹងប្រោសវាឱ្យរស់ឡើងវិញ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន: ៧៨-៧៩] តើអាយ៉ាត់នេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះលាតត្រដាងអំពីការប្រកែកមិនជឿរបស់ពួកកាហ្វៀរចំពោះការរស់ឡើងវិញនៅថ្ងៃបរលោក។ ពួកគេយល់ថាមិនអាចទៅរួចទេដែលឆ្អឹងពុកផុយក្លាយជាដីហើយអាចរស់ឡើងវិញបាន។ ប៉ុន្តែអល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គដែលបានបង្កើតមនុស្សលោកចេញពីទឹកកាមដ៏កម្សោយនៅគ្រាដំបូងពិតជាមានសមត្ថភាពបង្កើតឡើងវិញដោយងាយបំផុតដ្បិតការបង្កើតឡើងវិញគឺកាន់តែងាយស្រួលជាងការចាប់ផ្តើមបង្កើតដំបូងទៅទៀត។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ូម៉ារសំណួរ៖ សូមលោកមេត្តាពន្យល់អាយ៉ាត់ទាំងនេះក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ូម៉ារ៖ ﴿ហើយបណ្តាអ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) នឹងត្រូវគេកៀរទៅកាន់ភ្លើងនរកជាក្រុមៗ... ហើយបណ្តាអ្នកដែលកោតខ្លាចម្ចាស់របស់ពួកគេនឹងត្រូវគេនាំទៅកាន់ឋានសួគ៌ជាក្រុមៗ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ូម៉ារ: ៧១-៧៥]? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់ទាំងនេះពណ៌នាអំពីទិដ្ឋភាពនៃថ្ងៃក្យាម៉ាត់រវាងពួកកាហ្វៀរដែលត្រូវគេកៀរទៅកាន់ភ្លើងនរកដោយភាពអាម៉ាស់និងការស្តីបន្ទោសពីម៉ាឡាអ៊ីកាត់និងពួកអ្នកមានជំនឿដែលត្រូវគេអមដំណើរទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនិងការស្វាគមន៍ដោយសេចក្តីស្ងប់សុខ (សាឡាម)។