សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការជួបជុំគ្នាដើម្បីអាននិងបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦២]

ចំណែកការបើកគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដើម្បីទស្សន៍ទាយប្រផ្នូល (អៀស្តិហ្វតាហ៍អាល់ហ្វាល់ប៊ីលមូសហាហ្វ)៖ អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយបានខ្វែងគំនិតគ្នាលើរឿងនេះ។ លោកកាឌីអាប៊ូយ៉ាអ៍ឡាបានរៀបរាប់ពីលោកអ៊ីព្នូបាត់ត្វះថាលោកធ្លាប់បានធ្វើរឿងនេះខណ៖ដែលបានរៀបរាប់ពីអ្នកដទៃទៀតថាពួកគេស្អប់ខ្ពើមទង្វើនេះ។ ហើយការជួបជុំគ្នាដើម្បីអានគួរអានរំលឹកហ្ស៊ីគៀរនិងបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) គឺជារឿងល្អប្រសើរដរាបណាវាមិនត្រូវបានយកធ្វើជាស៊ុនណះរ៉កទីពះជាប់លាប់ហើយមិនមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការច្នៃប្រឌិត (ប៊ីឌីអាហ៍) ណាមួយឡើយ។ ហើយការបើកក្បាលខណ៖ពេលនោះគឺជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ្វ) ជាពិសេសប្រសិនបើគេយកការបើកក្បាលនោះធ្វើជាការគោរពសក្ការ៖ ពីព្រោះការយកការបើកក្បាលធ្វើជាកិច្ចគោរពសាសនាគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ។ ហើយវាជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ្វ) នៅពេលសាឡាមក្នុងសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) ដោយពោលនៅចន្លោះការសាឡាមទាំងពីរថា៖ «ខ្ញុំសូមពីទ្រង់នូវជ័យជម្នះដោយឋានសួគ៌និងការរួចផុតពីស្ថាននរក» (ដូចជាសាឡាមទៅស្តាំនិយាយថា៖ អាល់សាឡាមូអាឡៃគុមវ៉ារ៉ោះម៉ាទុលឡោះខ្ញុំសូមឋានសួគ៌ហើយសាឡាមទៅឆ្វេងនិយាយថា៖ អាល់សាឡាមូអាឡៃគុមខ្ញុំសូមរួចផុតពីនរក) ពីព្រោះទង្វើនេះគឺជាការច្នៃប្រឌិត (ប៊ីឌីអាហ៍)។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ធៀបនឹងឌុអាសមូហភាព - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦៤]

ផ្នែក៖ ពិតជាមានភស្តុតាងបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវពីព្យាការី ﷺ ថាលោកធ្លាប់បានបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ជាពិសេសសម្រាប់ខ្លួនលោកដោយប្រើពាក្យឯកវចន៖ខណ៖ដែលលោកកំពុងធ្វើជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដឹកនាំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)៖ ដូចជានៅក្នុងឌុអាបើកឆាកសឡាត (អ៊ីស្ទិតះ)៖ «ឱអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យគម្លាតរវាងខ្ញុំនិងបាបកម្មរបស់ខ្ញុំនៅឆ្ងាយពីគ្នា...» និងប្រសាសន៍របស់លោកដែលថា៖ «ខ្ញុំសូមជ្រកកោននឹងទ្រង់ពីទណ្ឌកម្មនៃស្ថាននរក» បន្ទាប់ពីតាសាស់ហ៊ូដនិងបន្ទាប់ពីងើបពីការរូគូអ៍ថា៖ «ឱអល់ឡោះសូមសម្អាតខ្ញុំឱ្យជ្រះស្រឡះពីបាបកម្មរបស់ខ្ញុំដោយទឹកព្រិលនិងទឹកកក»។ ចំណែកការរាយការណ៍ដែលថា៖ «មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបុរសម្នាក់ដែលដឹកនាំមនុស្សម្នាសឡាតបួងសួងឌុអាសម្រាប់តែខ្លួនឯងនោះឡើយ»—ប្រសិនបើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះពិតជាត្រឹមត្រូវមែននោះអត្ថន័យរបស់វាគឺសំដៅលើការបួងសួងឌុអាណាដែលម៉ាអ៍មូមពោលពាក្យ "អាមីន" តាមពីក្រោយដូចជាឌុអាកូនូត (Qunut) ជាដើម។ ពីព្រោះអ្នកដែលពោលពាក្យ "អាមីន" ត្រូវបានចាត់ទុកជាអ្នកបួងសួងឌុអាដែរយោងតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ដែលថា៖ {ការបួងសួងរបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានទទួលយកហើយ} ខណ៖ដែលម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរ (ព្យាការីមូសា) ជាអ្នកបួងសួងហើយម្នាក់ទៀត (ព្យាការីហារូន) ជាអ្នកពោលពាក្យ "អាមីន"។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការមិនអាចអានគួរអានដោយក្បួនវេយ្យាករណ៍ត្រឹមត្រូវ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦៨]

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការបដិសេធជំនឿខុសឆ្គងលើការគ្រាន់តែបន្លឺពាក្យសក្ខីកម្ម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦៨]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ភាពខុសគ្នារវាងការសរសើរ (ហាំដ) និងការដឹងគុណ (ស៊ូកួរ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦៨]

ដូច្នេះនៅពេលដែលម៉ាអ៍មូមពោលពាក្យ "អាមីន" អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ត្រូវតែបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ដោយប្រើពាក្យពហុវចន៖ ដូចជាឌុអានៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះថា៖ {សូមទ្រង់ណែនាំពួកយើងទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ...}។ ហើយបុគ្គលណាដែលបានទន្ទេញចាំគួរអានដោយគ្មានក្បួនវេយ្យាករណ៍ (អ៊ីអ៍រ៉ាប) ហើយមិនអាចអានបានក្រៅពីមានកំហុសសំនៀងដោយសារមិនមែនជាជនជាតិអារ៉ាប់ឬអសមត្ថភាពក្នុងការចងចាំវេយ្យាករណ៍របស់វាគឺត្រូវឱ្យគេអានទៅតាមលទ្ធភាពជាក់ស្តែងរបស់គេចុះពីព្រោះការអានបែបនេះគឺប្រសើរជាងការបោះបង់ចោលគួរអានដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាក់ថា៖ {អល់ឡោះមិនបន្ទុកលើព្រលឹងណាមួយលើសពីលទ្ធភាពរបស់វាឡើយ}។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលជឿជាក់ថាដោយគ្រាន់តែបន្លឺពាក្យសក្ខីកម្ម (ស្យាហាដះ) គឺគេនឹងបានចូលឋានសួគ៌ហើយមិនចូលនរកឡើយទោះបីជាគេប្រព្រឹត្តបាបកម្មធំៗ ឬបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចសាសនាក៏ដោយនោះគេគឺជាអ្នកវង្វេងយ៉ាងពិតប្រាកដដែលផ្ទុយស្រឡះពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានស៊ុនណះនិងការឯកភាពគ្នារបស់ជនមូស្លីមទាំងអស់។ ផ្នែក៖ ការសរសើរ (អាល់ហាំដ) រួមបញ្ចូលទាំងការសរសើរតម្កើងចំពោះគុណសម្បត្តិដ៏ស្រស់ត្រកាលមិនថាមានការផ្តល់គុណូបការ៖ដល់អ្នកសរសើរឬអត់នោះឡើយ។ រីឯការដឹងគុណ (អាល់ស៊ូកួរ) គឺកើតឡើងចំពោះតែការផ្តល់គុណូបការ៖ដល់អ្នកដឹងគុណប៉ុណ្ណោះ។ ដោយផ្អែកលើចំណុចនេះហាំដគឺមានវិសាលភាពទូលំទូលាយជាងពីព្រោះវាគ្របដណ្តប់លើទាំងគុណសម្បត្តិដ៏ល្អប្រពៃនិងការផ្តល់គុណូបការ៖។ ប៉ុន្តែការដឹងគុណ (ស៊ូកួរ) គឺត្រូវបានបង្ហាញឡើងតាមរយ៖បេះដូងដៃ (ទង្វើជាក់ស្តែង) និងអណ្តាតដូចដែលកវីបានពោលថា៖ «គុណូបការ៖របស់ទ្រង់បានផ្តល់ផលដល់ខ្ញុំបីយ៉ាង៖ ដៃរបស់ខ្ញុំអណ្តាតរបស់ខ្ញុំនិងបេះដូងដ៏កំបាំងរបស់ខ្ញុំ»។

...ខណ៖ដែលហាំដ (ការសរសើរ) គឺកើតឡើងតាមរយ៖បេះដូងនិងអណ្តាតប៉ុណ្ណោះដូច្នេះបើផ្អែកលើចំណុចនេះស៊ូកួរ (ការដឹងគុណ) គឺមានវិសាលភាពទូលំទូលាយជាងខាងទម្រង់នៃការអនុវត្តចំណែកហាំដគឺទូលំទូលាយជាងខាងមូលហេតុ។ នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)បានចែងថា៖ «ការសរសើរ (អាល់ហាំដ) គឺជាកំពូលនៃការដឹងគុណ»។ លោកអ៊ីព្នូហាស្ម (Ibn Hazm) និងអ្នកនិពន្ធជំនាន់ក្រោយមួយចំនួនបានអះអាងថា៖ «មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ឡើយលើកលែងតែដោយព្រះនាមទាំងកៅសិបប្រាំបួន (៩៩) ប៉ុណ្ណោះ» ដោយពួកគេហាមមិនឱ្យនិយាយថា៖ "យ៉ាហាន់ណាន, យ៉ាម៉ាន់ណាន, យ៉ាដាលីឡាល់ហៃរីន" (ឱព្រះជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់អ្នកដែលវង្វេង)។ ប៉ុន្តែជនមូស្លីមភាគច្រើនលើសលប់មានទស្សន៖ផ្ទុយពីនេះហើយបណ្តាអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) នៃសហគមន៍បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទស្សន៖ភាគច្រើននេះដែលជាសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត។ គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងស៊ុនណះមានព្រះនាមជាច្រើនលើសពី ៩៩ ព្រះនាមដូចជាព្រះនាម "អាល់រ៉ាប់" (អាល់-Rabb) ដែលការបួងសួងឌុអាភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយ៖ព្រះនាមនេះ—រហូតដល់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ម៉ាលិកមិនចូលចិត្តឱ្យបួងសួងដោយពាក្យថា "យ៉ាសៃយីឌី" (ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ) ឡើយដោយលោកចូលចិត្តឱ្យប្រើពាក្យថា "យ៉ារ៉ាប់" ពីព្រោះវាជាពាក្យបួងសួងរបស់បណ្តាព្យាការីនៅក្នុងគួរអានហើយដូចគ្នានេះដែរគឺព្រះនាម "អាល់ម៉ាន់ណាន" (អាល់-Mannan)។ នៅក្នុងគម្ពីរស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) ព្យាការី ﷺ បានឮបុរសម្នាក់បួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្ញុំសូមបួងសួងចំពោះទ្រង់ដោយសាររាល់ការសរសើរតម្កើងជារបស់ទ្រង់ទ្រង់គឺជាអល់ឡោះជាព្រះដ៏សប្បុរសបំផុត (អាល់ម៉ាន់ណាន) ជាអ្នកបង្កើតផ្ទៃមេឃនិងផែនដីឱព្រះដ៏មានភាពរុងរឿងនិងមហិទ្ធិឫទ្ធិឱព្រះដ៏មានជីវិតអមត៖ ឱព្រះដ៏គ្រប់គ្រងលើអ្វីៗទាំងអស់» ពេលនោះលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់គាត់បានបួងសួងចំពោះអល់ឡោះដោយព្រះនាមដ៏មហិមារបស់ទ្រង់ដែលនៅពេលគេបួងសួងដោយព្រះនាមនោះទ្រង់នឹងឆ្លើយតបហើយនៅពេលគេសុំដោយព្រះនាមនោះទ្រង់នឹងប្រទានឱ្យ»។ លោកអ៊ីម៉ាមអាhmad ធ្លាប់បានប្រាប់បុរសម្នាក់ដែលមករៀបរាប់លាលោកថា៖ «ចូរអ្នកពោលថា៖ ឱព្រះជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់អ្នកដែលវង្វេងសូមចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់ខ្ញុំទៅកាន់មាគ៌ារបស់អ្នកស្មោះត្រង់»។ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុម—ដូចជាលោកកាឌីអាប៊ូបាក់រនិងលោកអ៊ីព្នូអាក្វៀល—បានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ថា "អាល់ដាលីល" (អ្នកចង្អុលបង្ហាញផ្លូវ) ជាព្រះនាមរបស់ទ្រង់ក៏ដោយក៏ទស្សន៖ត្រឹមត្រូវគឺទស្សន៖របស់ភាគច្រើនពីព្រោះអ្នកចង្អុលបង្ហាញគឺជាអ្នកដែលបង្ហាញឱ្យស្គាល់នូវអ្វីដែលគេស្វែងរក។ នៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះបានចែងថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះគឺជាព្រះតែមួយ (វីតិរ)», «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រស់ស្អាត», «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបរិសុទ្ធស្អាត», «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះល្អប្រពៃ (ត្វៃយីប)»—ព្រះនាមទាំងអស់នេះសុទ្ធតែមានចែងក្នុងហាឌីសត្រឹមត្រូវហើយការស្រាវជ្រាវលើរឿងនេះមានវែងឆ្ងាយណាស់ដូចជា "ស៊ុព្វូហុនគូឌឌូស" និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់ថា "អាល់សាហ៊្វី" (អាល់-Shafi - ព្រះជាអ្នកព្យាបាល) ដូចដែលមានចែងក្នុងស្វះហ៊ីះថា៖ «ទ្រង់គឺជាអ្នកព្យាបាលគ្មានអ្នកព្យាបាលណាក្រៅពីទ្រង់ឡើយ»។ ដូចគ្នានេះដែរព្រះនាមផ្សំរបស់ទ្រង់ដូចជា៖ "ព្រះដ៏មេត្តាករុណាបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកមានមេត្តា", "ព្រះដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកអភ័យទោស"...

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ព្រះនាមផ្សំរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតគ្រួសារ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៧១]

...និង "ម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល", "ស្តេចគ្រប់គ្រងនៃថ្ងៃជំនុំជម្រះ", "អ្នកបង្កើតដ៏ល្អបំផុត", "អ្នកប្រមូលផ្តុំមនុស្សលោក", និង "អ្នកត្រឡប់បង្វិលបេះដូង"—ដែលព្រះនាមទាំងអស់នេះសុទ្ធតែត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ដោយការឯកភាពគ្នារបស់ជនមូស្លីមទាំងអស់។ ហើយទ្រង់មានព្រះនាមទាំងឡាយដែលទ្រង់រក្សាទុកក្នុងចំណេះដឹងអាថ៌កំបាំង (ហ្គែប) ជាមួយទ្រង់ផ្ទាល់ដូចដែលមានចែងក្នុងឌុអាបួងសួងរបស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ឬព្រះនាមដែលទ្រង់បានរក្សាទុកក្នុងចំណេះដឹងអាថ៌កំបាំងជាមួយទ្រង់៖ សូមធ្វើឱ្យគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានជាប្រភពសេចក្តីរីករាយនៃបេះដូងរបស់ខ្ញុំជាពន្លឺនៃទ្រូងរបស់ខ្ញុំជាការរំសាយទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំនិងជាការបំបាត់ការថប់បារម្ភនិងសេចក្តីទុក្ខព្រួយរបស់ខ្ញុំ»។ ដូច្នេះព្រះនាមរបស់ទ្រង់គឺមិនអាចរាប់អស់ឡើយទោះបីជានៅក្នុងនោះមានព្រះនាមចំនួនកៅសិបប្រាំបួន (៩៩) ដែលអ្នកណាទន្ទេញចាំនិងប្រតិបត្តិតាមនឹងបានចូលឋានសួគ៌ក៏ដោយ។ ពីព្រោះពាក្យរបស់លោកដែលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មានកៅសិបប្រាំបួនព្រះនាម» គឺជាការពិពណ៌នាថាអ្នកណាដែលទន្ទេញចាំព្រះនាមទាំងនោះនឹងបានចូលឋានសួគ៌មិនមែនមានន័យថាទ្រង់គ្មានព្រះនាមដទៃក្រៅពីនោះឡើយ។ ផ្នែក៖ ការប្រកបរបររកស៊ីរបស់មនុស្សដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួនឯងនិងក្រុមគ្រួសារគឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) លើរូបគេ។ ហើយមនុស្សម្នាបានខ្វែងគំនិតគ្នាថា៖ តើមួយណាប្រសើរជាង៖ រវាងអ្នកមានដែលដឹងគុណ (អាល់-ghani អាល់-shakir) ឬអ្នកក្រដែលអត់ធ្មត់ (អាល់-faqir អាល់-sabir)? ហើយសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវនោះគឺ៖ អ្នកណាដែលមានការកោតខ្លាច (តាក្វា) ខ្លាំងជាងគេក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរគឺអ្នកនោះហើយដែលប្រសើរជាងចំពោះអល់ឡោះ ﷻ។ ហើយទ្រព្យសម្បត្តិមិនមែនជាការអាក្រក់ដោយខ្លួនឯងឡើយហើយការស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិក៏មិនមែនជារឿងគួរឱ្យបន្ទោសដែរប្រសិនបើគេរកបានមកពីប្រភពស្របច្បាប់ (ហាឡាល (អនុញ្ញាតសាសនា)) ហើយចំណាយទៅក្នុងផ្លូវត្រឹមត្រូវដូចពាក្យដែលថា៖ «ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ល្អប្រពៃគឺជាទ្រព្យដែលស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់បុរសដ៏ល្អបរិសុទ្ធ!» ប៉ុន្តែអ្វីដែលគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមនោះគឺការជាប់ជំពាក់ចិត្តខ្លាំងជ្រុលទៅលើទ្រព្យសម្បត្តិរហូតធ្វើឱ្យគេក្លាយជាមនុស្សលោភលន់ភ័យស្លន់ស្លោពេលបាត់បង់និងកំណាញ់មិនព្រមចំណាយ។ ប្រសិនបើគេរួចផុតពីចំណុចអាក្រក់នេះម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្តិអាចនឹងមានចិត្តសន្តោសប្រណី (ហ្សាហ៊ិត) ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិលើសអ្នកក្រដែលពោរពេញដោយការលោភលន់ទៅទៀត។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការពេញចិត្តនឹងច្បាប់សាសនាធៀបនឹងទុក្ខលំបាកនៃវាសនា - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៧៤]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ឧត្តមភាពនៃការអានគួរអានលើសហ្ស៊ីគៀរនិងការបដិសេធហ្ស៊ីគៀរព្រះនាមទោល - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៧៤]

ការពេញចិត្ត (រីឌ្វា) នឹងការអនុវត្តនូវអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជានិងការបោះបង់នូវអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់គឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ ចំណែកការពេញចិត្តនឹងទុក្ខលំបាកនានា—ដូចជាភាពក្រីក្រជំងឺនិងការធ្លាក់ខ្លួនទាប—ទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចឡើយប៉ុន្តែវាជាការគួរឱ្យប្រតិបត្តិ (មុស្តាហាប់) ខណ៖ដែលការអត់ធ្មត់ (ស៊ុបរ) គឺជាកាតព្វកិច្ចចំពោះមុខទុក្ខលំបាកទាំងនោះ។ រីឯការពេញចិត្តនឹងការប្រឆាំងគ្មានជំនឿ (គុហ្វួរ) និងអំពើបាបគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យពេញចិត្តឡើយដោយការឯកភាពគ្នានៃបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញសាសនាទោះបីជាក្រុមទស្សនវិទូនិងស៊ូហ្វីជ្រុលនិយមមួយចំនួនបានភាន់ច្រឡំដោយមិនបានបែងចែកឱ្យដាច់រវាងឆន្ទ៖ខាងការបង្កើត (កៅនី) និងសេចក្តីស្រឡាញ់ពេញចិត្តខាងសាសនា (ឌីនី) ក៏ដោយ។ ពួកគេបានស្មានខុសថាអ្វីៗដែលទ្រង់បានកំណត់វាសនាគឺទ្រង់ស្រឡាញ់ទាំងអស់ហើយពួកគេត្រូវតែស្រឡាញ់អ្វីៗទាំងអស់នោះពីព្រោះអល់ឡោះជាអ្នកកំណត់! ពួកគេមិនបានយល់ទាល់តែសោះថាអល់ឡោះអាចនឹងកំណត់វាសនាលើអ្វីដែលទ្រង់ស្អប់ខ្ពើមនិងមិនពេញចិត្តដូចដែលទ្រង់បានបញ្ជាក់ថា៖ {នោះគឺដោយសារពួកគេបានដើរតាមអ្វីដែលធ្វើឱ្យអល់ឡោះខ្ញាល់} ទោះបីជាទ្រង់បានកំណត់វាក៏ដោយ។ ផ្នែក៖ ការអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានគឺប្រសើរជាងការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរទូទៅទោះបីជាទង្វើដែលទាបជាងអាចនឹងប្រសើរជាងក្នុងកាល៖ទេស៖ជាក់លាក់ខ្លះក៏ដោយ។ រឿងនេះត្រូវបានឯកភាពគ្នាក្នុងចំណោមបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញសាសនាទាំងអស់។ មានតែអ្នកនិពន្ធជំនាន់ក្រោយមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលបានខ្វែងគំនិតដោយចាត់ទុកថាហ្ស៊ីគៀរគឺប្រសើរជាងមិនថាជាទូទៅឬសម្រាប់មនុស្សពិសេស (ដូចពាក្យរបស់អាប៊ូហាមីដអាល់ហ្គាហ្សាឡី) ឬសម្រាប់អ្នកទើបចាប់ផ្តើម។ ការពន្យល់ចុងក្រោយនេះគឺជិតនឹងការពិតជាងពីព្រោះទង្វើដែលទាបជាងអាចនឹងប្រសើរជាងនៅពេលវេលាឬបុគ្គលជាក់លាក់៖ ដូចជាការអានគួរអានពេលកំពុងរូគូអ៍គឺត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ្វ) ដើម្បីជាការលើកតម្កើងនិងផ្តល់កិត្តិយសដល់គួរអានកុំឱ្យអានវាក្នុងសភាពឱនកាយបន្ទាបខ្លួនឬការអានគួរអានក្បែរសពឬក្នុងបន្ទប់ទឹក។ ហើយក្នុងចំណោមអ្នកច្នៃប្រឌិតទាំងនោះមានអ្នកដែលចូលចិត្តលើកតម្កើងការហ្ស៊ីគៀរដោយប្រើព្រះនាមទោល—ដូចជាការស្រែកថា "អល់ឡោះ, អល់ឡោះ, អល់ឡោះ"—លើសពាក្យពេញលេញនៃជំនឿគឺពាក្យ "ឡាអ៊ីឡាហាអ៊ីលឡាល់ឡោះ" (គ្មានព្រះឯណាដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ពិតប្រាកដក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ) ហើយអ្នកខ្លះទៀតចូលចិត្តហ្ស៊ីគៀរដោយប្រើសព្វនាម—ដូចជាពាក្យ "ហ៊ូ, ហ៊ូ" ឬ "យ៉ាហ៊ូ" (ទ្រង់, ទ្រង់)—លើសព្រះនាមដ៏ច្បាស់លាស់របស់ទ្រង់ទៅទៀត! រឿងរ៉ាវទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជាកំហុសឆ្គងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលបាននាំមកនូវការខូចខាតយ៉ាងធំធេងដល់អ្នកប្រតិបត្តិជាច្រើនរហូតដល់អ្នកខ្លះធ្លាក់ចូលទៅក្នុងជំនឿខុសឆ្គងដែលថាក្រុមមនុស្សនិងព្រះបានរលាយចូលគ្នាតែមួយ (អ៊ីއްតិហាដនិងហ៊ូលូល)។ ពីព្រោះវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវនៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះថាព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពាក្យសម្តីដ៏ប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីគម្ពីរគួរអានគឺមានបួនឃ្លាហើយឃ្លាទាំងនោះសុទ្ធតែចេញពីគួរអាន៖ ស៊ូប៊ូហាន៉ាល់ឡោះ, អាល់ហាំឌូឡីលឡាហ៍, ឡាអ៊ីឡាហាអ៊ីលឡាល់ឡោះ, និងអល់ឡាហូអាកបា»។ រាល់ហ្ស៊ីគៀរដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានបង្រៀនឬបានពោលសុទ្ធសឹងតែជាពាក្យពេចន៍ពេញលេញប្រកបដោយអត្ថន័យមិនដែលប្រើព្រះនាមទោលកំបុតឬសព្វនាមទោលឡើយ។ នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)បានចែងថា៖ «អ្នកណាដែលការអានគួរអានធ្វើឱ្យជាប់រវល់ពីការរំលឹកដល់យើងនិងការសុំពីយើងយើងនឹងប្រទានឱ្យគេនូវអ្វីដែលប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្វីដែលយើងប្រទានដល់អ្នកសុំទាំងឡាយ»។ ហើយគម្ពីរគួរអានត្រូវបានកំណត់ជាពិសេសសម្រាប់ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) មិនអាចអានដោយអ្នកមានស្ថានភាពមិនស្អាតធំ (ជូណុប) ឡើយហើយមិនអាចប៉ះពាល់បានឡើយលើកលែងតែអ្នកមានតាហារ៉ោះខុសពីហ្ស៊ីគៀរនិងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)។

ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)គឺប្រសើរជាងការអានគួរអានតែមួយមុខពីព្រោះការសឡាតទាមទារនូវភាពស្អាតបរិសុទ្ធទាំងពីរ (ទាំងធំទាំងតូច) ហើយវារួមបញ្ចូលទាំងការអានគួរអាននៅក្នុងនោះផងដែរ។ ហើយការរូគូអ៍និងការស៊ូជូដគឺប្រសើរជាងការឈរខាងកាយវិការរីឯហ្ស៊ីគៀរនៃការឈរ (ការអានគួរអាន) គឺប្រសើរជាងហ្ស៊ីគៀរនៃការរូគូអ៍និងស៊ូជូដដូច្នេះពួកវាមានលំនឹងស្មើគ្នាដែលនេះជាសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត។ ហើយអ្នកខ្លះថាការឈរឱ្យបានយូរគឺប្រសើរជាងហើយអ្នកខ្លះទៀតថាការបង្កើនចំនួនរូគូអ៍និងស៊ូជូដគឺប្រសើរជាង។ ចំណែកអាយ៉ាត់គួរអានណាដែលរួមបញ្ចូលនូវព្រះនាមរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ—ដូចជាស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាស {Qul Huwa Allahu Ahad}—គឺប្រសើរជាងអាយ៉ាត់ដែលមិនមានព្រះនាមរបស់ទ្រង់។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវថាស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាស {Qul Huwa Allahu Ahad} មានតម្លៃស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានទាំងមូល។ រឿងនេះត្រូវបានពន្យល់ថា៖ អត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះមានបីផ្នែក៖ តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ) (ជំនឿលើភាពតែមួយនៃអល់ឡោះ), ប្រវត្តិរឿងរ៉ាវ (កាសាស), និងបទបញ្ជាព្រមទាំងការហាមឃាត់ (អាំរវ៉ាណាហ៊ី) ហើយស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសបានប្រមូលផ្តុំនូវមួយភាគបីទាំងមូលដែលជាតាវហ៊ីដ។ ហើយអត្ថន័យដែលថាផលបុណ្យរបស់វាស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគួរអានមានន័យថា៖ ភាពស្មើគ្នានៃវត្ថុមួយទៅនឹងវត្ថុមួយទៀតទាមទារភាពស្មើគ្នានៃតម្លៃប៉ុន្តែមិនទាមទារភាពដូចគ្នានៃប្រភេទនិងលក្ខណ៖ឡើយដូចជាពាក្យថា៖ {ឬការបួសដែលមានតម្លៃស្មើនឹងរឿងនោះ}។ មាសមួយពាន់ឌីណារគឺស្មើនឹងអាហារនិងភេសជ្ជ៖ដែលមានតម្លៃមួយពាន់ឌីណារពោលគឺស្មើគ្នាតម្លៃមិនមែនស្មើគ្នាលក្ខណ៖ជាក់ស្តែងឡើយ។ ដូច្នេះទោះបីជាផលបុណ្យនៃស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសស្មើនឹងមួយភាគបីនៃគួរអានក៏ដោយក៏គេមិនអាចអានវាបីដងហើយគិតថាលែងត្រូវការអានអាយ៉ាត់ដទៃទៀតនៃគួរអាននោះឡើយ! ដូចជាការដែលមនុស្សម្នាក់មានទ្រព្យសម្បត្តិតម្លៃមួយពាន់ឌីណារមិនអាចធ្វើឱ្យគេមិនត្រូវការអាហារទឹកនិងសម្លៀកបំពាក់នោះទេ។ មនុស្សត្រូវការជាចាំបាច់នូវបទបញ្ជាការហាមឃាត់ការសន្យាការព្រមាននិងប្រវត្តិរឿងរ៉ាវ។ ប្រសិនបើគេកម្រិតខ្លួនឯងត្រឹមតែស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសគេនឹងខ្វះខាតចំណេះដឹងលើបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ហើយការបាត់បង់នោះនឹងបំផ្លាញគេក្នុងលោកិយដោយការបាត់បង់ជំនឿនិងក្នុងបរលោកដោយភ្លើងនរក។ ចំណែកខ្លឹមសារនៃគួរអាននិងព្រះនាមរបស់ទ្រង់៖ បណ្តាអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) និងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនបានយល់ឃើញថាផ្នែកខ្លះនៃគួរអានគឺមានឧត្តមភាពប្រសើរជាងផ្នែកខ្លះទៀតដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកអាប៊ូសាយីដអ៊ីព្នូអាល់មូអល់ឡាថា៖ «ខ្ញុំនឹងបង្រៀនអ្នកនូវស៊ូរ៉ាត់មួយដែលគ្មានស៊ូរ៉ាត់ណាដូចវាឡើយទាំងនៅក្នុងតាវរ៉ាត់អ៊ីនជីលហ្សាពួរនិងនៅក្នុងគួរអាន» ដែលនោះគឺជាស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ។

...ដូច្នេះព្យាការីដ៏ស្មោះត្រង់ ﷺ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាគ្មានអ្វីដូចស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះត្រូវបានបញ្ចុះមកឡើយដូច្នេះគេមិនអាចនិយាយផ្ទុយពីរឿងនេះបានទេ។ នៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះបានចែងថា៖ «អាយ៉ាត់អាល់គូរស៊ីគឺជាអាយ៉ាត់ដ៏មហិមាបំផុតដែលត្រូវបានបញ្ចុះមក» ដូចដែល «អាល់-ហ្វាទីហះគឺជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏ប្រសើរបំផុតដែលត្រូវបានបញ្ចុះមក» ដែរ។ ហើយបន្ទូលនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ពិពណ៌នាអំពីព្រះកាយទ្រង់ផ្ទាល់គឺមហិមាជាងបន្ទូលដែលទ្រង់ពិពណ៌នាអំពីសត្វលោករបស់ទ្រង់ហើយបន្ទូលដែលជាព្រះនាមនិងគុណលក្ខណ៖របស់ទ្រង់គឺប្រសើរជាងបន្ទូលដែលមិនមែនជាព្រះនាមរបស់ទ្រង់។ ទាំងអស់សុទ្ធតែជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះប៉ុន្តែកិត្តិយសកើតឡើងទាំងពីការផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់អ្នកមានបន្ទូលនិងការផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ប្រធានបទដែលត្រូវបានលើកឡើង។ នៅពេលដែលការផ្សារភ្ជាប់ទាំងពីរឆ្ពោះទៅកាន់អល់ឡោះបន្ទូលនោះគឺមានកិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ហើយចំណេះដឹងស្តីពីក្បួនអានផ្សេងៗ (គីរ៉ាអាត់) ដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានបង្រៀនដល់បណ្តាសហាវ៉ាត់គឺជាស៊ុនណះដ៏ល្អប្រពៃដែលផ្តល់កិត្តិយសដល់អ្នកចេះដឹងលើសអ្នកដែលមិនចេះ។ ប៉ុន្តែការបូកបញ្ចូលគ្នានូវក្បួនអានផ្សេងៗគ្នាក្នុងការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)តែមួយ (ចាមអ៊ុលគីរ៉ាអាត់) គឺជាការច្នៃប្រឌិតដ៏គួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ប៊ីឌីអាហ៍ម៉ាក្រូហះ)។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការអានក្បួនអានមួយក្នុងរ៉កអាត់មួយនិងក្បួនមួយទៀតក្នុងរ៉កអាត់ផ្សេង - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨០]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ បេះដូងនិងវិញ្ញាណជាទីតាំងនៃជំនឿនិងចំណេះដឹង - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨០]

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការដឹងយល់នៅក្នុងបេះដូងនិងវិញ្ញាណ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨០]

ប៉ុន្តែវាត្រូវបានអនុញ្ញាតយ៉ាងពេញលេញក្នុងការអានផ្នែកខ្លះនៃគួរអានតាមក្បួនអានរបស់អាប៊ូអាំរូ (Abu Amr) និងផ្នែកខ្លះទៀតតាមក្បួនអានរបស់ណាភិអ៊ី (Nafi') និងក្បួនស្រដៀងគ្នានេះមិនថានៅក្នុងមួយរ៉កអាត់ឬពី៉កអាត់ឬនៅក្រៅសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)នោះឡើយ។ ផ្នែក៖ អ្វីដែលមនុស្សបានដឹងអំពីសេចក្តីពិតនិងភាពមិនពិតគឺស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងរបស់គេនិងសណ្ឋិតនៅក្នុងវិញ្ញាណដែលត្រូវបានផ្លុំចូលក្នុងខ្លួនគេដែលផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងបេះដូងរូបវន្ត។ វិញ្ញាណរបស់មនុស្ស (រ៉ូហ៍) គឺជាអ្វីដែលទីតាំងដើមរបស់វាត្រូវបានសម្គាល់ដោយបេះដូងដែលទស្សនវិទូហៅថា "ព្រលឹងដឹងហេតុផល" (អាល់-nafs អាល់-natiqah)។ វាគឺជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវរាល់ជំនឿនិងការយល់ដឹងទាំងអស់។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបេះដូងនិងវិញ្ញាណរបស់អ្នកមានជំនឿត្រូវបានបំភ្លឺដោយចំណេះដឹងខាងសាសនារីឯបេះដូងរបស់អ្នកគ្មានជំនឿនៅតែងងឹតស្លុបក្នុងជំនឿខុសឆ្គងដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានលើកជាឧបមាអំពីអ្នកមានជំនឿនិងអ្នកគ្មានជំនឿនៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់នួរ។ ហើយអ្វីដែលកើតឡើងនៅពេលរំលឹកហ្ស៊ីគៀរស្របច្បាប់—ដូចជាការស្រក់ទឹកភ្នែកការរំជួលចិត្តនៃបេះដូងនិងការព្រឺសម្បុរនៃរាងកាយ—គឺស្ថិតក្នុងចំណោមស្ថានភាពផ្លូវចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានបានបញ្ជាក់សរសើរ។ ចំណែកការប្រកាច់ញ័រញាក់ខ្លាំងការសន្លប់បាត់បង់ស្មារតីនិងការស្រែកទ្រហោយំឮៗ៖ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះពិតជាទប់ចិត្តមិនបានដោយសារការរំជួលចិត្តខ្លាំងក្លាពិតប្រាកដមែននោះគេមិនត្រូវស្តីបន្ទោសឡើយពីព្រោះមូលហេតុរបស់វាគឺកម្លាំងនៃឥទ្ធិពលផ្លូវចិត្តបានជះលើបេះដូងដ៏ទន់ខ្សោយ។ ប៉ុន្តែកម្លាំងចិត្តដ៏រឹងមាំនិងភាពនឹងនរដូចស្ថានភាពរបស់ព្យាការី ﷺ និងបណ្តាសហាវ៉ាត់គឺប្រសើរជាងឆ្ងាយណាស់។ ចំណែកការនៅស្ងៀមធ្មឹងដោយសារបេះដូងរឹងរូសនិងការព្រងើយកន្តើយគឺជាការគួរឱ្យបន្ទោស។