សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

[ផ្នែក៖ ការបង្ហូរឈាមបូជាសត្វសម្រាប់អ្នកធ្វើហច្ចិមុតាម៉ាតទិអ៍ (ដាំមុតតាម៉ាតទុអ៍) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៤២]

ផ្នែក៖ ការបង្ហូរឈាមបូជាសត្វនៃមុតាម៉ាតទិអ៍ (ដាំមុតតាម៉ាតទុអ៍) គឺជាការបូជាសត្វដើម្បីគោរពសក្ការ៖ និងជាការដឹងគុណ (ដាំមូនុស៊ូកវ៉ាហាដ្យី)។ វាគឺជាការអនុគ្រោះដ៏ទូលំទូលាយដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានផ្តល់ដល់ប្រជាមូស្លីមដោយទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេរួចផុតពីការគ្រងអ៊ីហរ៉ (តាហាលលុល) នៅចន្លោះអ៊ុំរ៉ោះហ៍និងហច្ចិនិងធ្វើការបូជាសត្វដើម្បីកាត់បន្ថយការលំបាកវេទនានៃការស្ថិតនៅក្នុងសភាពអ៊ីហរ៉យូរពេក។ ដូច្នេះវាមានឋាន៖ដូចគ្នានឹងការកាត់បន្ថយការថ្វាយបង្គំព្រមទាំងពេលធ្វើដំណើរការសុំផ្អាកការបួសពេលធ្វើដំណើរនិងការជូតលើស្រោមជើងស្បែកដូច្នោះដែរហេតុនេះវាពិតជាប្រសើរបំផុត។ ដោយសារហេតុនេះហើយទើបគេចាត់ទុកថាជាស៊ូន៉ាត់ក្នុងការទទួលទានសាច់សត្វបូជានោះដ្បិតរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្លាប់បានសោយសាច់សត្វបូជារបស់លោកនិងបានចែកឱ្យភរិយារបស់លោកទទួលទានពីសត្វបូជាដែលលោកបានអារជំនួសពួកនាងហើយពួកនាងបានធ្វើហច្ចិបែបមុតាម៉ាតទិអ៍រីឯលោកផ្ទាល់បានធ្វើបែបមុតាម៉ាតទិអ៍ទូទៅ (គីរ៉ន)។ ចំណុចនេះបញ្ជាក់ពីភាពគួរឱ្យសរសើរក្នុងការទទួលទានសាច់សត្វបូជានៃមុតាម៉ាតទិអ៍ខុសពីការបង្ហូរឈាមសងកំហុស (ដាំមូជុប្រន) ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលទានឡើយ។ លើសពីនេះមូលហេតុនៃការបង្ហូរឈាមសងកំហុសគឺដោយសារការប្រព្រឹត្តបទហាមឃាត់ដូចជាការរួមដំណេកការបំពានលើបម្រាមអ៊ីហរ៉ឬការបោះបង់កាតព្វកិច្ចណាមួយរីឯការធ្វើមុតាម៉ាតទិអ៍វិញគឺជាការអនុញ្ញាតដោយពេញលេញដូច្នេះការអារសត្វបូជានៃមុតាម៉ាតទិអ៍មិនបានបន្ទាបតម្លៃរបស់វាឬធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទម្រង់អន់ថយនោះឡើយ។

[ផ្នែក៖ ការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់អំពីបណ្តាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្តីពីហច្ចិរបស់ព្យាការី ﷺ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៤៤]

សត្វបូជា (ហាដ្យី) ទោះបីជាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសំណងជំនួសភាពងាយស្រួលដោយសារការកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរមួយលើកក៏ដោយក៏វានៅតែប្រសើរបំផុតសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរដែលបានមកដល់ក្នុងខែហច្ចិហើយបានរួមបញ្ចូលកិច្ចទាំងពីរជាងការធ្វើហច្ចិបែបអ៊ីហ្វរ៉ដហើយទើបធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍តាមក្រោយ។ ផ្នែក៖ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រនិងអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាដោយគ្មានការខ្វែងគំនិតឡើយថាព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាឱ្យសហការីរបស់លោកបង្វែរហច្ចិទៅជាអ៊ុំរ៉ោះហ៍ (ហ្វាសាខុលហច្ចិអ៊ីឡាល់អ៊ុំរ៉ោះហ៍) ដោយនៅពេលដែលពួកគេបានត៖វ៉ាហ្វជុំវិញកាអ៍ពហ៍និងស៖អីយ៍រវាងសាហ្វានិងម៉ារវ៉ាស់រួចហើយពួកគេត្រូវរួចផុតពីការគ្រងអ៊ីហរ៉ទាំងស្រុង។ រឿងនេះត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយ៖ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)កម្រិតមុតាវ៉ាទីរ (Mutawatir)។ ពួកគេក៏បានឯកភាពគ្នាដែរថាព្យាការី ﷺ មិនបានធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍បន្ទាប់ពីហច្ចិរបស់លោកឡើយហើយក៏គ្មានសហការីណាម្នាក់ធ្វើដែរលើកលែងតែលោកស្រីអាយសាស់ ﵂ ម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញបានខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីទម្រង់អ៊ីហរ៉របស់លោកផ្ទាល់៖ តើលោកធ្វើបែបមុតាម៉ាតទិអ៍គីរ៉នអ៊ីហ្វរ៉ដឬចូលអ៊ីហរ៉ទូទៅ? ការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់និងអ៊ីសហាកពិនរ៉ាហាវ៉ៃហ៍គឺលោកជាអ្នកធ្វើបែបគីរ៉ន (Qarin) ហើយនេះគឺជាការពិតដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត។ រីឯអ្នកដែលបានរាយការណ៍ថាលោកធ្វើបែបអ៊ីហ្វរ៉ដ (ដូចជាលោកស្រីអាយសាស់លោកអ៊ីពិនអូម៉ើរនិងលោកចាបៀរ) គឺពួកគេសំដៅលើភាពតែមួយនៃកិច្ចប្រតិបត្តិ (គឺការធ្វើត៖វ៉ាហ្វតែមួយនិងស៖អីយ៍តែមួយសម្រាប់កិច្ចទាំងពីរ)។ ហាឌីសពិតប្រាកដជាច្រើនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាលោកធ្វើបែបគីរ៉នដោយព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «មានទេវទូតមកពីម្ចាស់របស់ខ្ញុំបានមករកខ្ញុំហើយមានបន្ទូលថា៖ ចូរថ្វាយបង្គំនៅជ្រលងភ្នំដ៏មានពរជ័យនេះ (ជ្រលងភ្នំអាគីក) ហើយចូរពោលថា៖ អ៊ុំរ៉ោះហ៍នៅក្នុងហច្ចិ»។ លើសពីនេះលោកស្រីអាយសាស់និងលោកអ៊ីពិនអូម៉ើរបានរាយការណ៍ថា៖ «រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានរួមបញ្ចូលអ៊ុំរ៉ោះហ៍ទៅក្នុងហច្ចិនៅឯពិធីហច្ចិលាគ្នា» ហើយលោក ﷺ បានប្រាប់លោកស្រីអាយសាស់ថា៖ «ត៖វ៉ាហ្វរបស់នាងគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទាំងហច្ចិនិងអ៊ុំរ៉ោះហ៍របស់នាង»។ ដូច្នេះវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា៖ អ្នកណាដែលបានដេញសត្វបូជា (ហាដ្យី) មកជាមួយការធ្វើបែបគីរ៉នគឺប្រសើរបំផុតសម្រាប់គេរីឯអ្នកដែលមិនបានដេញសត្វបូជាមកជាមួយទេនោះការធ្វើបែបមុតាម៉ាតទិអ៍គឺប្រសើរបំផុតសម្រាប់គេ។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ ដឹងច្បាស់បំផុត។

[ផ្នែក៖ ការអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ដាវ៉ាស់) និងការបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៤៦]

ផ្នែក៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មានបន្ទូលថា៖ «ចូរពោលថា៖ នេះជាមាគ៌ារបស់ខ្ញុំខ្ញុំអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះដោយការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ទាំងរូបខ្ញុំនិងអស់អ្នកដែលដើរតាមខ្ញុំ» (អាល់គួរអាន ១២:១០៨)។ ការអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះ (ដាវ៉ាស់) គឺការអំពាវនាវឱ្យមានជំនឿលើទ្រង់និងលើអ្វីដែលបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បាននាំយកមក។ កិច្ចការនេះរួមបញ្ចូលទាំងការអំពាវនាវទៅកាន់ការប្រកាសសក្ខីកម្មជំនឿទាំងពីរការថ្វាយបង្គំការផ្តល់ហ្សាខាត់ការបួសខែរ៉ាម៉ាដានការធ្វើធម្មយាត្រាហច្ចិទៅកាន់កាអ៍ពហ៍ជំនឿលើអល់ឡោះលើបណ្តាទេវទូតគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) បណ្តារ៉សូលថ្ងៃរស់ឡើងវិញបន្ទាប់ពីស្លាប់ជំនឿលើការកំណត់វាសនា (កាដារ) ទាំងល្អនិងអាក្រក់និងការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះហាក់បីដូចជាមើលឃើញទ្រង់ផ្ទាល់ (អៀសសាន)។ បណ្តារ៉សូលទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាលើគ្រឹះសាសនាតែមួយដែលរួមបញ្ចូលគោលការណ៍ជំនឿនិងការអនុវត្តនោះគឺការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់ដោយគ្មានដៃគូទោះបីជាក្រឹត្យវិន័យនិងវិធីសាស្ត្រជាក់ស្តែងមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ។ ការអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះរួមបញ្ចូលទាំងការបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីៗទាំងអស់ដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់និងការហាមឃាត់អ្វីៗទាំងអស់ដែលទ្រង់បានហាម។ នេះហើយជាខ្លឹមសារនៃការបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់។ សហគមន៍ទាំងមូល (អ៊ុម្ម៉ាស់) នៃព្យាការីគឺជាតំណាងរបស់លោកក្នុងការអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះហេតុនេះហើយទើបកុងសង់ស៊ីស (ឯកច្ឆន្ទ) របស់ពួកគេគឺជាភស្តុតាងដ៏រឹងមាំដ្បិតអ៊ុម្ម៉ាស់នេះនឹងមិនស្រុះស្រួលគ្នាលើផ្លូវវង្វេងឡើយ។ ហើយមូស្លីមគ្រប់រូបមានកាតព្វកិច្ចបំពេញការងារដាវ៉ាស់តាមលទ្ធភាពរបស់ខ្លួននៅពេលដែលគ្មានអ្នកដទៃធ្វើ។ ការបំពេញកាតព្វកិច្ចនេះតម្រូវឱ្យមានលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗបីយ៉ាង៖ ១. ការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ (ហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)) អំពីអ្វីដែលខ្លួនបញ្ជានិងអ្វីដែលខ្លួនហាមឃាត់។ ២. ភាពទន់ភ្លន់ (រីហ្វក) ដើម្បីជ្រើសរើសមាគ៌ាដ៏ល្អបំផុតក្នុងការទាក់ទាញចិត្ត។ ៣. ការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ (ហ៊ីលម៍) ដើម្បីស៊ូទ្រាំនឹងការឈឺចាប់និងឧបសគ្គ។ ប្រសិនបើអ្នកអំពាវនាវរងការយាយីធ្វើបាបហើយក្រោយមកជនល្មើសនោះបានតាវ៉ាហ៍កែខ្លួននិងទទួលយកសច្ចធម៌នោះអ្នកអំពាវនាវមិនគប្បីសងសឹកផ្ទាល់ខ្លួនឡើយពីព្រោះការតាវ៉ាហ៍រមែងរំលាយកំហុសឆ្គងកន្លងមក។ កុំគិតថាការលើកលែងទោសនាំមកនូវភាពអាម៉ាស់ឱ្យសោះដ្បិតព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់ថា៖ «អល់ឡោះមិនបានបង្កើនអ្វីដល់អ្នកដែលលើកលែងទោសឡើយក្រៅពីកិត្តិយសដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមទ្រព្យសម្បត្តិមិនដែលថយចុះដោយសារការបរិច្ចាគទានឡើយហើយគ្មានបុគ្គលណាដែលបន្ទាបខ្លួនចំពោះអល់ឡោះឡើយលើកលែងតែអល់ឡោះនឹងលើកតម្កើងគេឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់»។

[ផ្នែក៖ ការពិតនៃអះហ៍លូសស៊ូហ្វហ្វាស់និងការបដិសេធជំនឿជ្រុលនិយម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៤៨]

ការបន្តសេចក្តីអំពីការលើកលែងទោសនិងយុត្តិធម៌៖ អ្វីដែលមនុស្សម្នាក់គប្បីធ្វើគឺការលើកលែងទោសចំពោះសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្លួនប៉ុន្តែត្រូវការពារសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ តាមលទ្ធភាព។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានសរសើរថា៖ «ហើយអស់អ្នកដែលនៅពេលរងការគាបសង្កត់ជិះជាន់ពួកគេតែងតែក្រោកឈរតស៊ូការពារខ្លួន» (អាល់គួរអាន ៤២:៣៩)។ លោកអាល់ណាខាអ៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកគេស្អប់ខ្ពើមការត្រូវគេជាន់ឈ្លីប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកគេមានអំណាចលើសពួកគេក៏លើកលែងទោស»។ អល់ឡោះបានសរសើរពួកគេពីព្រោះពួកគេមានស្មារតីការពារសច្ចធម៌និងមិនព្រមចុះញមចំពោះភាពអយុត្តិធម៌ខុសពីជនកំសាកដែលលើកលែងទោសដោយសារតែភាពទន់ខ្សោយនិងភាពអាម៉ាស់របស់ខ្លួនដែលជាលក្ខណ៖គួរឱ្យតិះដៀល។ ផ្នែក៖ អ្នកស្នាក់នៅអាល់ស៊ូហ្វហ្វាស់ (អះហ៍លូសស៊ូហ្វហ្វាស់ - Ahl អាល់-Suffah) គឺជាបណ្តាជនអន្តោប្រវេសន៍ (មូហាហ្ជីរីន) ក្រីក្រដែលស្នាក់នៅទីលានខាងជើងនៃវិហាររបស់ព្យាការីនៅម៉ាឌីណាស់។ នៅពេលដែលនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេរៀបការធ្វើដំណើរឬចេញទៅធ្វើជីហាតគេក៏ចាកចេញពីទីនោះទៅ។ នៅក្នុងពេលតែមួយពួកគេមានចំនួនប្រមាណ ៧០ នាក់តិចឬច្រើនជាងនេះដែលរួមមានលោកសាកឌពិនអាប៊ីវ៉ាកកសលោកអាប៊ូហ៊ូរ៉យរ៉ោះហ៍លោកឃូប៉ៃពលោកសាល់ម៉ានអាល់ហ្វារីស៊ីនិងអ្នកដទៃទៀត។ លោកអាប៊ូអាប់ឌុលរ៉ោះហ៍ម៉ានអាល់ស៊ូឡាមីបានចងក្រងប្រវត្តិរបស់ពួកគេដែលមានសរុបប្រមាណ ៦០០ ទៅ ៧០០ នាក់។ ប្រជាមូស្លីមទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាដោយឥតសង្ស័យឡើយថាមុនពេលការបញ្ជូនព្យាការីមកពួកគេគឺជាពួកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) ដែលមិនស្គាល់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ឡើយរហូតដល់អល់ឡោះ ﷻ បានណែនាំពួកគេតាមរយ៖គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់និងព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ។ ហើយបន្ទាប់ពីចូលឥស្លាមសហការីដទៃទៀតដែលមិនមែនជាអ្នកស្នាក់នៅអាល់ស៊ូហ្វហ្វាស់—ជាពិសេសលោកអាប៊ូបាក្រលោកអូម៉ើរលោកអូស្មាននិងលោកអាលី ﵃—គឺមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះជាងមានជំនឿនិងភាពច្បាស់លាស់ខ្លាំងជាងនិងមានឧត្តមភាពខ្ពង់ខ្ពស់ជាងពួកគេឆ្ងាយណាស់។ លើសពីនេះពួកគេគឺជាអ្នកដែលតស៊ូប្រយុទ្ធយ៉ាងអង់អាចបំផុតជាមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយ ៧០ នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវបានពលីជីវិត (ស្សាហ៊ីដ) នៅថ្ងៃអណ្តូងម៉ាអូណាស់ (ពិអ៊ើរម៉ាអ៊ូណាស់)។

[ផ្នែក៖ ការបដិសេធរឿងប្រឌិតបែបអាថ៌កំបាំងនិងដានប្រវត្តិគ្មានមូលដ្ឋាន - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥០]

រីឯការអះអាងដែលថាក្រុមអ្នកស្នាក់នៅអាល់ស៊ូហ្វហ្វាស់ទទួលបានការណែនាំលើផ្លូវត្រូវតាំងពីមុនពេលការបញ្ជូនព្យាការីមកម្ល៉េះនោះ៖ ជនណាដែលពោលពាក្យនេះនឹងត្រូវរងនូវបណ្តាសារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទេវទូតនិងមនុស្សលោកទាំងអស់ដ្បិតគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយថាពួកគេធ្លាប់ជាពួកកាហ្វៀរដែលអល់ឡោះបានណែនាំ។ ដូចគ្នានេះដែរអ្នកដែលអះអាងថាពួកគេបានដឹងនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជូនវិវរណ៖មកកាន់ព្យាការី ﷺ នៅរាត្រីមីរ៉ាជ (អាល់-Mi'raj) តាមផ្លូវចិត្តនោះគឺជាការកុហកដ៏គួរឱ្យបណ្តាសាពីព្រោះព្រឹត្តិការណ៍មីរ៉ាជបានកើតឡើងនៅឯទីក្រុងម៉ាក្កាស់រីឯអាល់ស៊ូហ្វហ្វាស់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅម៉ាឌីណាស់ជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមក! ដូចគ្នានេះដែរការលើកឡើងដែលថាលោកអូម៉ើរប្រៀបដូចជាជនល្ងង់ខ្លៅឈរនៅចន្លោះព្យាការី ﷺ និងលោកអាប៊ូបាក្រដោយសារតែលោកទាំងពីរនិយាយរឿងអាថ៌កំបាំងដែលគាត់មិនយល់នោះគឺជាការប្រឌិតសុទ្ធសាធ។ ពិតប្រាកដណាស់លោកអាប៊ូបាក្រគឺជាមនុស្សដែលជិតស្និទ្ធបំផុតនឹងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះនិងជាអ្នកដែលយល់ពីបំណងរបស់លោកច្បាស់បំផុតដោយមិនដែលធ្វើឱ្យលោកមិនសប្បាយចិត្តឡើយ។ រីឯពាក្យដែលគេប្រឌិតថាព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំកើតចេញពីអល់ឡោះហើយបណ្តាអ្នកមានជំនឿកើតចេញពីខ្ញុំ» នោះគឺជាការភូតកុហកលើព្យាការីហើយជនណាដែលប្រឌិតវាឡើងនឹងត្រូវរងបណ្តាសារបស់អល់ឡោះនិងត្រូវរៀបចំកន្លែងអង្គុយរបស់ខ្លួននៅក្នុងភ្លើងនរក។ ផ្នែក៖ ចំពោះរឿងដែលត្រូវបានរៀបរាប់តៗគ្នាថា៖ «ជនណាដែលឈរនៅអារ៉ាហ្វាតនឹងត្រូវបានអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មរបស់គេហើយជនណាដែលគិតថាខ្លួនមិនត្រូវបានអភ័យទោសទេនោះសូមកុំឱ្យអល់ឡោះអភ័យទោសឱ្យគេឡើយ» ឬថា «ទោះបីជាអ្នកឃ្វាលចៀមដើរកាត់ទីនោះដោយមិនដឹងថាជាថ្ងៃអារ៉ាហ្វាតក៏ត្រូវបានអភ័យទោសដែរ» ឬថា «អ្នកណាធ្វើហច្ចិហើយមិនបានមកសួរសុខទុក្ខផ្នូរខ្ញុំគេបានព្រងើយកន្តើយនឹងខ្ញុំហើយអ្នកណាមកសួរសុខទុក្ខខ្ញុំការជួយអង្វររបស់ខ្ញុំគឺជាកាតព្វកិច្ចចំពោះគេ»—គ្មានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ណាមួយក្នុងចំណោមរឿងទាំងនេះជាហាឌីសពិតប្រាកដ (សviewហ៊ីហ៍) ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញខ្លឹមសារខ្លះគឺផ្ទុយពីស៊ូន៉ាត់ដ្បិតការឈរនៅអារ៉ាហ្វាតមិនបានលើកលែងកាតព្វកិច្ចថ្វាយបង្គំដែលខកខានហ្សាខាត់ដែលមិនបានបង់ឬសំណងនៃភាពអយុត្តិធម៌ដែលជំពាក់មនុស្សដទៃនោះឡើយ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការព្រងើយកន្តើយចំពោះព្យាការី ﷺ គឺជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥២]

ការព្រងើយកន្តើយឬការប្រមាថចំពោះព្យាការី ﷺ គឺជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ដាច់ខាតដោយឯកច្ឆន្ទ។ ប៉ុន្តែការធ្វើដំណើរជាពិសេសដើម្បីទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោកគឺមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) ឡើយតាមការឯកភាពគ្នារបស់ប្រជាមូស្លីមទាំងអស់ហើយគ្មានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពិតប្រាកដណាមួយត្រូវបានបញ្ជាក់ពីលោកទាក់ទងនឹងការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោកជាពិសេសនោះទេ។ វាត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយកុងសង់ស៊ីសក្នុងការធ្វើហច្ចិតំណាងឱ្យអ្នកដទៃ (នីយ៉ាពះហ៍) ដោយប្រើប្រាស់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភចំណាយ។ ប៉ុន្តែការស៊ីឈ្នួលធ្វើហច្ចិដើម្បីយកកម្រៃ (អ៊ីជារ៉ោះហ៍)៖ មានទស្សន៖ពីរក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញដែលត្រូវនឹងសេចក្តីរាយការណ៍ពីរពីអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់៖ ទស្សន៖ទីមួយ៖ គឺអនុញ្ញាតយោងតាមអ៊ីម៉ាមអាល់សហ្វាអ៊ីអី។ ទស្សន៖ទីពីរ៖ គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយយោងតាមអ៊ីម៉ាមអាប៊ូហានីហ្វាស់។ លើសពីនេះប្រសិនបើចេតនារបស់អ្នកធ្វើហច្ចិតំណាងគឺដើម្បីគោរពសក្ការ៖ហច្ចិឬដើម្បីផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់អ្នកស្លាប់នោះគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យនិងរង្វាន់យ៉ាងធំធេងពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចេតនារបស់គេគ្មានអ្វីក្រៅពីការចង់បានប្រាក់កម្រៃឈ្នួលនោះទេគេនឹងគ្មានចំណែកផលបុណ្យអ្វីឡើយនៅថ្ងៃបរលោក។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការធ្វើហច្ចិរបស់ស្ត្រីវ័យចំណាស់ដែលគ្មានម៉ាហរ៉ម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥៥]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ កាតព្វកិច្ចហច្ចិចំពោះបុគ្គលដែលមានស្បៀងនិងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥៥]

ប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់ជាស្ត្រីវ័យចំណាស់អស់រដូវ (អាល់កាវ៉ាអ៊ីដ) ដែលអស់សង្ឃឹមក្នុងការរៀបការហើយគ្មានម៉ាហរ៉ម (Mahram) អមដំណើរទេនោះគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យនាងធ្វើដំណើរទៅធ្វើហច្ចិជាមួយក្រុមមនុស្សដែលទុកចិត្តបានយោងតាមទស្សន៖មួយក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីររបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលជាសេចក្តីរាយការណ៍ពីរពីអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់និងជាទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាមម៉ាលិកនិងអ៊ីម៉ាមអាល់សហ្វាអ៊ីអី។ ហើយបុគ្គលណាដែលមានលទ្ធភាពធ្វើហច្ចិដោយមានស្បៀងអាហារនិងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរគ្រប់គ្រាន់នោះហច្ចិក្លាយជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ) លើគេភ្លាមៗដោយការឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទ (កុងសង់ស៊ីស)។ ប្រសិនបើគេបានចេញដំណើរភ្លាមៗតាមលទ្ធភាពហើយបានទទួលមរណភាពតាមផ្លូវនោះផលបុណ្យរបស់គេធ្លាក់ទៅលើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ហើយគេស្លាប់ដោយមិនជាប់បាបឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេធ្វេសប្រហែសពន្យារពេលហើយទើបតែចេញដំណើរតាមក្រោយរួចបានស្លាប់មុនពេលបំពេញហច្ចិនោះគេស្លាប់ក្នុងនាមជាអ្នកប្រព្រឹត្តបាបដោយសារការធ្វេសប្រហែសរបស់ខ្លួនទោះបីជាគេទទួលបានផលបុណ្យលើទង្វើដែលគេបានធ្វើក៏ដោយហើយកាតព្វកិច្ចហច្ចិនេះមិនទាន់រួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវរបស់គេឡើយពោលគឺគេត្រូវតែចាត់ចែងឱ្យមានអ្នកធ្វើហច្ចិតំណាងឱ្យគេពីចំណុចដែលគេបានទៅដល់។ ហើយយោងតាមទស្សន៖មួយក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីររបស់អ្នកប្រាជ្ញ៖ សត្វមួយមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាសត្វបូជា (ហាដ្យី) ឡើយលើកលែងតែសត្វនោះត្រូវបានដេញមកពីក្រៅតំបន់ពិសិដ្ឋ (អាល់ហ៊ីល) ចូលមកក្នុងតំបន់ពិសិដ្ឋ (អាល់ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) ហើយការដេញសត្វនោះមកពីទីតាំងមីកាត់ (Miqat) គឺប្រសើរជាងការដេញមកពីជាយដែនអាល់ហ៊ីលដែលនៅជិតបំផុត។

[គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៃសម្លៀកបំពាក់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥៩]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ កន្សែងរុំក្បាលដែលស្ត្រីពាក់ដូចបូកអូដ្ឋ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥៩]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការហាមឃាត់ខ្សែក្រវាត់មាសនិងវិធានស្តីពីខ្សែក្រវាត់ប្រាក់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៥៩]

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៃសម្លៀកបំពាក់៖ កន្សែងរុំក្បាលឬផ្នួងសក់ប៉ោងធំៗដែលស្ត្រីពាក់ឡើងដូចជាបូកអូដ្ឋនោះគឺជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ដាច់ខាតដោយឥតសង្ស័យឡើយដោយសារប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ដែលថា៖ «មនុស្សពីរប្រភេទនៃពួកនរកដែលខ្ញុំមិនទាន់បានឃើញនៅឡើយ៖... ស្ត្រីដែលស្លៀកពាក់តែដូចនៅស្រាតបង្ហាញរាងបង្អួតគេក្បាលរបស់ពួកនាងដូចជាបូកអូដ្ឋទ្រេត...»។ ហើយនៅពេលដែលលោក ﷺ បានឃើញលោកស្រីអ៊ុម្មូស៊ូឡាម៉ាស់រុំកន្សែងក្បាលពីរជាន់លោកក៏មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូររុំតែមួយជុំបានហើយកុំរុំពីរជុំឡើយ»។ ខ្សែក្រវាត់ធ្វើពីមាស (ហ៊ីយ៉ាសសោះហ៍) គឺជាការហារ៉ាមសម្រាប់បុរស។ រីឯខ្សែក្រវាត់ធ្វើពីប្រាក់វិញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ។ ចំណែកឯការចារឹកខអាយ៉ាត់នៃគម្ពីរគួរអាននៅលើខ្សែក្រវាត់វិញគឺប្រហាក់ប្រហែលនឹងការចារឹកគួរអានលើកាក់ប្រាក់ឌៀរហាំនិងកាក់មាសឌីណាដែរប៉ុន្តែវាធ្ងន់ធ្ងរជាងពីព្រោះខ្សែក្រវាត់រមែងត្រូវបានគេយកទៅស្លរំលាយក្នុងភ្លើងឡើងវិញហេតុនេះការធ្វើបែបនេះទាំងអស់គឺត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ឬហារ៉ាមដើម្បីកុំឱ្យមានការប្រមាថមើលងាយ។ ការស្លៀកពាក់សូត្រសុទ្ធនៅក្នុងសមរភូមិប្រយុទ្ធដោយសារភាពចាំបាច់គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតប្រសិនបើគ្មានអ្វីផ្សេងអាចការពារអាវុធបានជំនួសវា។ រីឯការស្លៀកពាក់សូត្រដើម្បីបំភិតបំភ័យនិងគំរាមកំហែងសត្រូវវិញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាហើយទស្សន៖ដែលច្បាស់លាស់បំផុតគឺការអនុញ្ញាត។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ចិញ្ចៀនប្រាក់និងការតុបតែងគ្រឿងសស្ត្រាវុធ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៦៥]