សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

[ចំណងជើងផ្នែករង៖ ប្រសិនបើមេដឹកនាំចាត់តាំងកងទ័ពឱ្យទៅការពារក្បួនអ្នកធ្វើបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦២៤]

[ចំណងជើងផ្នែករង៖ ការឈរនៅអារ៉ាហ្វះហ៍មិនធ្វើឱ្យរលុបបាត់កាតព្វកិច្ចសាសនាឡើយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦២៤]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ឧត្តមភាពនៃការធ្វើត្វាវាហ្វចំពោះអ្នកដែលរស់នៅទីក្រុងម៉ាក្កះហ៍ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦២៤]

ហើយប្រសិនបើមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) បានចាត់តាំងបុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងចំណោមកងទ័ពដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងរាជការឱ្យទៅធ្វើបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)ដើម្បីការពារក្បួនអ្នកធ្វើបុណ្យហាជ្ជហើយបានបញ្ជាឱ្យក្រុមអ្នកដែលមិនបានចេញទៅផ្តល់ឱ្យអ្នកដែលទៅនូវអ្វីដែលគេត្រូវការនោះគេមានសិទ្ធិទទួលយកទ្រព្យនោះបានហើយវាជាទ្រព្យហាឡាល់ស្របច្បាប់ពីព្រោះអ្នកនេះបានចេញទៅដោយរូបកាយផ្ទាល់ខ្លួនរីឯអ្នកទាំងនោះបានចេញទៅដោយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេហើយនេះគឺជាកិច្ចការដ៏សមគួរដើម្បីឱ្យមានយុត្តិធម៌ក្នុងចំណោមទាំងអស់គ្នាមិនថាមានការកំណត់លក្ខខណ្ឌលើពួកគេក្នុងដីសម្បទានឬអត់នោះឡើយ។ ហើយគេទទួលបានផលបុណ្យពីរយ៉ាង៖ ផលបុណ្យនៃបុណ្យហាជ្ជនិងផលបុណ្យនៃជីហាតក្នុងការការពារគណ៖ប្រតិភូអ្នកធ្វើបុណ្យហាជ្ជនិងការលើកតម្កើងភាពពិសិដ្ឋនៃបុណ្យហាជ្ជទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ហើយការឈរនៅទីលានអារ៉ាហ្វះហ៍ (Arafah) មិនធ្វើឱ្យរលុបបាត់នូវកាតព្វកិច្ចណាមួយនៃសាសនាឥស្លាមឡើយទាំងសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះដូចជាហ្សាខាត់និងទាំងសិទ្ធិរបស់មនុស្សលោកដូចជាការសងសឹកឈាមនិងបំណុលទ្រព្យសម្បត្តិហើយទីក្រុងម៉ាក្កះហ៍មិនជួយអង្វរជំនួសអ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ ផ្នែក៖ អ្វីដែលប្រសើរបំផុតសម្រាប់អ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងម៉ាក្កះហ៍មិនថាជាអ្នករស់នៅក្បែរអ្នកតាំងទីលំនៅឬអ្នកដែលទើបមកដល់គឺ៖ ការធ្វើត្វាវាហ្វ (Tawaf) ជុំវិញគេហដ្ឋានកាអាពះហ៍ដែលវាប្រសើរជាងការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)ហ៍មិនថាគេចេញទៅកាន់តាន់អីមឬកន្លែងផ្សេងទៀតនៃដីអនុញ្ញាត (ហ៊ីល្ល៍) ជិតបំផុតឬដីហ៊ីល្ល៍ឆ្ងាយបំផុតដូចជាជីអៀររ៉នះហ៍ឡើយហើយរឿងនេះត្រូវបានឯកភាពគ្នា។ ហើយការខ្វែងគំនិតគ្នាគឺត្រង់ថា៖ តើគេចាត់ទុកជាការមិនគប្បី (ម៉ាក្រូហ៍) ចំពោះអ្នកនៅម៉ាក្កះហ៍ក្នុងការចេញទៅធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍ពីដីហ៊ីល្ល៍ដែរឬទេ? និងតើគេចាត់ទុកជាការម៉ាក្រូហ៍ចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍ដូចជាអ្នកមកពីតំបន់ឆ្ងាយក្នុងការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍ច្រើនជាងម្តងក្នុងមួយឆ្នាំដែរឬទេ? និងតើវាជាការគួរឱ្យពេញចិត្ត (មុស្តាហាប់) ក្នុងការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍ច្រើនដងដដែលៗដែរឬទេ? នេះហើយជាចំណុចដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។

[ចំណងជើងផ្នែករង៖ មិនត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យធ្វើត្វាវាហ្វជុំវិញកន្លែងណាក្រៅពីគេហដ្ឋានកាអាពះហ៍ឡើយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦២៦]

ហើយមិនត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យធ្វើត្វាវាហ្វជុំវិញកន្លែងណាមួយក្រៅពីគេហដ្ឋានកាអាពះហ៍នៅលើផ្ទៃផែនដីទាំងមូលឡើយដោយការឯកភាពគ្នានៃប្រជាមូស្លីមទាំងអស់ហើយអ្នកណាដែលចាត់ទុកការដើរព័ទ្ធជុំវិញកន្លែងផ្សេង (ដូចជាផ្នូរនិងចេតិយ) ជាការសាងកុសលខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) នោះគេត្រូវតែណែនាំឱ្យដឹងការពិតប្រសិនបើគេនៅតែរឹងរូសប្រកាន់ជំហរនោះគេត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ (ពីព្រោះវាជាស្ហ៊ីរក់)! ហើយតើលោកស្រីអាអ៊ីស្ហះហ៍ ﵂ នៅពេលដែលនាងបានធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)ហ៍ចេញពីតាន់អីមនាងជាអ្នកធ្វើហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)បែបគីរ៉ន (Qarinah) នៅពេលដែលនាងមានរដូវឬមួយក៏នាងបានបោះបង់ចោលការគ្រងអៀសរ៉មអ៊ុមរ៉ោះហ៍របស់នាង? មានទស្សន៖ពីររបស់អ្នកប្រាជ្ញហើយទស្សន៖ទីពីរគឺជាទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះហ៍។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ហេតុផលដែលលោកអ៊ូមើរនិងអ៊ូស្មានហាមឃាត់ការធ្វើតាម៉ាត់ទុអ៍ក្នុងខែហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) និងការបញ្ជាក់របស់សាហ្វាបះ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦២៨]

ផ្នែក៖ នៅពេលដែលលោកអ៊ូមើរ ﵁ បានហាមឃាត់ការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)ហ៍នៅក្នុងបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) បំណងរបស់គាត់គឺដើម្បីបញ្ជាឱ្យពួកគេប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលប្រសើរបំផុតពីព្រោះពួកគេបានបោះបង់ចោលការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍នៅក្នុងការធ្វើដំណើរដាច់ដោយឡែកក្រៅពីបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជ។ ហើយនៅក្នុងសម័យកាលរបស់លោកអាប៊ូបាក្រនិងលោកអ៊ូមើរមនុស្សលោកបានកម្រិតត្រឹមតែការធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍នៅក្នុងបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជប៉ុណ្ណោះហើយបានបោះបង់ចោលខែដទៃទៀតដែលធ្វើឱ្យគេហដ្ឋានកាអាពះហ៍ស្ងប់ស្ងាត់គ្មានមនុស្សមកបំពេញអ៊ុមរ៉ោះហ៍ពីបណ្តាទីក្រុងនានាក្នុងកំឡុងពេលផ្សេងទៀតនៃឆ្នាំ។ ដូច្នេះលោកអ៊ូមើរដោយសារតែក្តីអាណិតអាសូរចំពោះប្រជានុរាស្ត្ររបស់គាត់បានជ្រើសរើសនូវអ្វីដែលប្រសើរបំផុតដោយសារតែការងាកចេញរបស់ពួកគេប្រៀបដូចជាឪពុកប្រកបដោយក្តីមេត្តាដែលបញ្ជាកូនរបស់ខ្លួននូវអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់គេហើយរឿងនេះគឺជាកន្លែងនៃការខិតខំពិចារណា (អ៊ិជ្ទីហាត) សម្រាប់ប្រជានុរាស្ត្ររបស់គាត់គាត់ក៏បានតម្រូវឱ្យពួកគេធ្វើបែបនោះ។ ប៉ុន្តែលោកអាលីនិងលោកអ៊ឹមរ៉នពិនហ៊ូស្វ័យននិងបណ្តាសាហ្វាបះដទៃទៀតបានជំទាស់នឹងគាត់ដោយពួកគេមិនយល់ស្របឱ្យមានការបង្ខំមនុស្សលោកឡើយប៉ុន្តែត្រូវទុកឱ្យពួកគេមានសេរីភាពអ្នកណាដែលចង់ធ្វើកិច្ចការណាគេអាចធ្វើកិច្ចការនោះមុនខែហាជ្ជឬក្នុងខែហាជ្ជបានទោះបីជាជម្រើសទីមួយមានភាពពេញលេញជាងក៏ដោយ។ ហើយការខ្វែងគំនិតគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងសម័យកាលនៃរដ្ឋកាលរបស់លោកអ៊ូស្មាន ﵁ រហូតដល់មានការបញ្ជាក់ថាគាត់បានហាមឃាត់ពីការធ្វើតាម៉ាត់ទុអ៍។ នៅពេលដែលលោកអាលីបានឃើញបែបនោះគាត់ក៏បានបន្លឺពាក្យតាល់ព៊ីយ៉ះហ៍សម្រាប់ទាំងពីរ (អ៊ុមរ៉ោះហ៍និងហាជ្ជ) រួចគាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនបោះបង់ចោលស៊ុននះហ៍របស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដោយសារតែសម្តីរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ!»។ ហើយការហាមឃាត់របស់លោកអ៊ូស្មានគឺដើម្បីជ្រើសរើសនូវអ្វីដែលប្រសើរបំផុតនិងដើម្បីឱ្យគេហដ្ឋានកាអាពះហ៍ត្រូវបានសាងសង់ដោយការមកបំពេញបុណ្យពេញមួយឆ្នាំមិនមែនជាការហាមឃាត់ក្នុងន័យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលលោកអ៊ូស្មានត្រូវបានគេធ្វើឃាតមនុស្សលោកបានបែកជាពីរក្រុម៖ ក្រុមដែលលម្អៀងទៅរកលោកអ៊ូស្មាននិងក្រុមដែលលម្អៀងទៅរកលោកអាលីហើយក្រុមមួយមកពីពូជពង្សពានូអ៊ូម៉ៃយ៉ះហ៍បានហាមឃាត់ការធ្វើតាម៉ាត់ទុអ៍និងបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើរឿងនោះហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់ធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍ក្នុងខែហាជ្ជឡើយដែលនៅក្នុងនោះមានភាពអយុត្តិធម៌និងភាពអវិជ្ជា។ នៅពេលដែលបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញសាហ្វាបះដូចជាអ៊ីព្នូអាប់បាសនិងអ៊ីព្នូអ៊ូមើរនិងអ្នកដទៃទៀតបានឃើញរឿងនោះពួកគេបានជំទាស់បដិសេធចំពោះរឿងនោះហើយបានបញ្ជាឱ្យធ្វើតាម៉ាត់ទុអ៍ដើម្បីធ្វើតាមស៊ុននះហ៍។ ពេលនោះមនុស្សមួយចំនួនបានយកឈ្មោះរបស់លោកអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរមកតវ៉ាជាមួយពួកគេដោយពួកគេបាននិយាយទៅកាន់អ៊ីព្នូអ៊ូមើរថា៖ ឪពុករបស់លោកធ្លាប់ហាមឃាត់រឿងនេះ! ពេលនោះគាត់បានតបថា៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំមិនមានបំណងហាមឃាត់បែបនោះឡើយហើយគាត់ក៏មិនធ្លាប់វាយមនុស្សលោកលើរឿងនោះដែរហើយគាត់បានពន្យល់ពួកគេថាបំណងរបស់លោកអ៊ូមើរគឺដើម្បីអ្វីដែលប្រសើរបំផុតមិនមែនដើម្បីហាមឃាត់រឿងដែលអនុញ្ញាតឡើយ។ នៅពេលដែលពួកគេនៅតែជជែកតវ៉ាគាត់បាននិយាយទៅកាន់ពួកគេថា៖ «ប្រសិនបើឧបមាថាអ៊ូមើរបានហាមឃាត់រឿងនោះតើអ្នករាល់គ្នាត្រូវធ្វើតាមអ៊ូមើរឬត្រូវធ្វើតាមព្យាការី ﷺ?!»។ ដូចគ្នាដែរនៅពេលដែលពួកគេបានយកការយល់ច្រឡំលើអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរមកតវ៉ាជាមួយអ៊ីព្នូអាប់បាសគាត់បាននិយាយទៅកាន់ពួកគេថា៖ «ស្ទើរតែនឹងមានដុំថ្មធ្លាក់ពីលើមេឃមកលើពួកអ្នកហើយ! ខ្ញុំនិយាយប្រាប់ពួកអ្នកថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះបានមានប្រសាសន៍រីឯពួកអ្នកបែរជានិយាយថា៖ អាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរបាននិយាយទៅវិញ!»។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការផ្សះផ្សារវាងសេចក្តីរាយការណ៍អំពីទម្រង់ហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)របស់ព្យាការី - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣០]

ផ្នែក៖ នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)សហ៊ីហ៍មានបញ្ជាក់ថាព្យាការី ﷺ បានធ្វើហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)បែបអៀសហ្វ្រ៉ាដ (Ifrad) ហើយនៅក្នុងនោះក៏មានបញ្ជាក់ថាទ្រង់បានធ្វើហាជ្ជបែបគីរ៉ន (Qiran) និងមានការរាយការណ៍ថាទ្រង់បានធ្វើហាជ្ជបែបតាម៉ាត់ទុអ៍ (Tamattu') ហើយរាល់សេចក្តីរាយការណ៍ទាំងអស់នេះគឺសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវដោយមានអត្ថន័យតែមួយ។ អត្ថន័យនៃការដែលទ្រង់បានធ្វើគីរ៉នឬតាម៉ាត់ទុអ៍គឺដូចគ្នាតែមួយពីព្រោះគីរ៉នគឺជាតាម៉ាត់ទុអ៍ទូទៅដ៏ល្បីល្បាញរីឯតាម៉ាត់ទុអ៍ក្នុងន័យថាគេដោះសម្លៀកបំពាក់អៀសរ៉មរួចផុតពីអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)ហ៍បន្ទាប់មកធ្វើហាជ្ជក្នុងបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជក្នុងឆ្នាំតែមួយគឺជាពាក្យបច្ចេកទេសជាក់លាក់មួយផ្សេងទៀត។ ហើយអ្នកណាដែលបានរាយការណ៍ថាទ្រង់បានធ្វើអៀសហ្វ្រ៉ាដមានន័យថា៖ ទ្រង់មិនបានដោះសម្លៀកបំពាក់អៀសរ៉មចេញពីអ៊ុមរ៉ោះហ៍របស់ទ្រង់ឡើយប៉ុន្តែទ្រង់បានធ្វើសកម្មភាពនៃបុណ្យហាជ្ជដាច់តែឯងហើយនៅក្នុងសកម្មភាពរបស់ទ្រង់មិនមានការបន្ថែមលើសកម្មភាពរបស់អ្នកធ្វើអៀសហ្វ្រ៉ាដឡើយដូច្នេះអត្ថន័យគឺតែមួយហើយហេតុដូច្នេះហើយទើបអ្នករាយការណ៍អំពីអៀសហ្វ្រ៉ាដគឺជាអ្នករាយការណ៍អំពីគីរ៉នដូចគ្នា។ ដូច្នេះសេចក្តីរាយការណ៍របស់បណ្តាសាហ្វាបះគឺស្របគ្នាទាំងស្រុងហើយពួកគេបានបកស្រាយតាម៉ាត់ទុអ៍ថាជាគីរ៉នហើយបានរាយការណ៍យ៉ាងច្បាស់ថាព្យាការីបានបន្លឺពាក្យតាល់ព៊ីយ៉ះហ៍ថា៖ «ឡាប់ពៃកាហាជ្ជ៉ាន់វ៉ាអ៊ុមរ៉waitោះហ៍ (ទូលបង្គំឆ្លើយតបចំពោះទ្រង់នូវបុណ្យហាជ្ជនិងអ៊ុមរ៉ោះហ៍)» ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មានអ្នកនាំសារម្នាក់បានមកជួបខ្ញុំនៅជ្រលងភ្នំអាគីកដោយបាននិយាយថា៖ ចូរលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ អ៊ុមរ៉ោះហ៍រួមបញ្ចូលនៅក្នុងហាជ្ជ»។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនសង្ស័យឡើយថាព្យាការី ﷺ គឺជាអ្នកធ្វើហាជ្ជបែបគីរ៉នហើយតាម៉ាត់ទុអ៍គឺខ្ញុំស្រឡាញ់ពេញចិត្តជាង» ពោលគឺសម្រាប់អ្នកដែលមិនបានដឹកនាំសត្វពលី (ហាត់យូ) មកជាមួយពីព្រោះសម្តីរបស់គាត់មិនមានការខុសប្លែកគ្នាឡើយថាអ្នកណាដែលផ្សំបញ្ចូលគ្នារវាងហាជ្ជនិងអ៊ុមរ៉ោះហ៍ក្នុងការធ្វើដំណើរតែមួយហើយបានមកដល់ក្នុងបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជដោយមិនបាននាំសត្វពលីមកជាមួយនោះតាម៉ាត់ទុអ៍នេះគឺប្រសើរបំផុតផ្ទុយទៅវិញវាគឺជាស៊ុននះហ៍ដែលត្រូវធ្វើពីព្រោះព្យាការីបានបញ្ជាបណ្តាសាហ្វាបះរបស់ទ្រង់ឱ្យធ្វើបែបនោះ។ រីឯអ្នកដែលបានដឹកនាំសត្វពលីមកជាមួយតើគីរ៉នប្រសើរជាងសម្រាប់គេឬតាម៉ាត់ទុអ៍ប្រសើរជាង? ពួកគេបានរំលឹកសេចក្តីរាយការណ៍ពីរពីគាត់។ រីឯអ្នកដែលធ្វើហាជ្ជនិងអ៊ុមរ៉ោះហ៍ដាច់ដោយឡែកពីគ្នាក្នុងការធ្វើដំណើរពីរផ្សេងគ្នាឬបានធ្វើអ៊ុមរ៉ោះហ៍មុនបណ្តាខែនៃបុណ្យហាជ្ជហើយបានស្នាក់នៅរហូតដល់បុណ្យហាជ្ជនោះទម្រង់នេះគឺប្រសើរជាងតាម៉ាត់ទុអ៍ហើយនេះគឺជាទស្សន៖របស់បណ្តាខាលីហ្វះហ៍រ៉ាស្ហ៊ីឌីននិងជាទស្សន៖របស់... [បន្តនៅលេខ ៦៣៣]។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ តើអ្នកធ្វើហច្ចិបែបមុតាម៉ាតទិអ៍ត្រូវធ្វើស៖អីយ៍បន្ទាប់ពីត៖វ៉ាហ្វអាល់អ៊ីហ្វាដោះហ៍ដែរឬទេ? - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣៣]

[ផ្នែក៖ វិធានស្តីអំពីស៖អីយ៍សម្រាប់អ្នកធ្វើហច្ចិបែបមុតាម៉ាតទិអ៍និងការជ្រើសរើសទម្រង់ពិធីកម្ម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣៣]

ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួរថាតើអ្នកធ្វើហច្ចិបែបមុតាម៉ាតទិអ៍ (Tamattu') ត្រូវធ្វើស៖អីយ៍ (Sa'y) រវាងភ្នំសាហ្វានិងភ្នំម៉ារវ៉ាស់បន្ទាប់ពីត៖វ៉ាហ្វអាល់អ៊ីហ្វាដោះហ៍ (Tawaf អាល់-Ifadah) បន្ថែមលើស៖អីយ៍លើកទីមួយដែលបានធ្វើបន្ទាប់ពីត៖វ៉ាហ្វនៃអ៊ុំរ៉ោះហ៍ដែរឬទេនោះ៖ មានទស្សន៖ពីរនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានអ្នកប្រាជ្ញនៃមദ്ហាប់របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់និងអ្នកឯទៀត (ទស្សន៖មួយថាស៖អីយ៍តែមួយលើកគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទាំងពីរហើយទស្សន៖មួយទៀតថាត្រូវធ្វើស៖អីយ៍ពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នាគឺមួយសម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះហ៍និងមួយទៀតសម្រាប់ហច្ចិ)។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាមម៉ាលិកវិញទោះបីជាលោកជ្រើសរើសយកការធ្វើហច្ចិបែបអ៊ីហ្វរ៉ដ (Ifrad) ក៏ដោយក៏លោកមិនបានជ្រើសរើសវាសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីហច្ចិនោះឡើយប៉ុន្តែលោកជ្រើសរើសវាសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍នៅក្រៅខែហច្ចិដូចជានៅក្នុងខែមូហ័ររ៉មជាដើម។ ហើយខ្ញុំមិនចងចាំការលើកឡើងរបស់អ៊ីម៉ាមអាល់សហ្វាអ៊ីអីចំពោះអ្នកដែលធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីហច្ចិនោះទេទោះបីជាមានអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក្នុងចំណោមសិស្សរបស់លោកចាត់ទុកថាវិធីនេះគឺប្រសើរបំផុតដូចដែលសិស្សានុសិស្សជាច្រើនរបស់អ៊ីម៉ាមអះម៉ាត់បានយល់ច្រឡំថាការធ្វើមុតាម៉ាតទិអ៍គឺប្រសើរជាងការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍មុនខែហច្ចិ។ ការយល់ខុសលើបញ្ហានេះគឺមានច្រើនណាស់។ ផ្នែក៖ សេចក្តីដែលគប្បីត្រូវពោលបញ្ជាក់នោះគឺអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានជ្រើសរើសសម្រាប់ព្យាការីរបស់ទ្រង់ ﷺ គឺជារឿងដ៏ប្រសើរបំផុត។ រីឯប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ដែលថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំបានដឹងទុកជាមុននូវកិច្ចការរបស់ខ្ញុំដូចអ្វីដែលខ្ញុំបានដឹងនៅពេលក្រោយមកនេះខ្ញុំនឹងមិនដេញសត្វបូជា (ហាដ្យី) មកជាមួយឡើយ» នោះគឺជាវិធានច្បាប់ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងលក្ខខណ្ឌមួយ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ទស្សន៖របស់មហាជនអ្នកប្រាជ្ញស្តីអំពីត៖វ៉ាហ្វរបស់អ្នកទើបមកដល់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣៦]

[ផ្នែក៖ ឧត្តមភាពនៃត៖វ៉ាហ្វនិងការពិតអំពីថ្មខ្មៅ(ហាហ្ជើរុលអាស្វ៉ាដ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣៦]

វិធានច្បាប់ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងលក្ខខណ្ឌមួយរមែងត្រូវរលត់ទៅវិញនៅពេលដែលគ្មានលក្ខខណ្ឌនោះដូច្នេះលោកមិនបានត្រឡប់ពេលវេលាថយក្រោយលើអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅនោះឡើយហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានជ្រើសរើសសម្រាប់លោកនូវការមិនត្រឡប់ទៅវិញនោះ។ ប៉ុន្តែចំណុចនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថាការស្រុះស្រួលឯកភាពគ្នា—នៅពេលដែលភាពចម្រុះនៃកិច្ចការបង្កឱ្យមានការបែកបាក់និងភាពរាយប៉ាយ—គឺប្រសើរជាងការបែងចែកកិច្ចការនោះទៅទៀត។ ហើយភាពចម្រុះនៃកិច្ចការគឺកើតចេញពីការដែលបុគ្គលដែលមានលទ្ធភាពជ្រើសរើសយកអ្វីដែលប្រសើរបំផុត (ដូចជាគីរ៉ន) រីឯបុគ្គលដែលគ្មានលទ្ធភាពជ្រើសរើសយកកិច្ចការដែលធូរស្រាលជាង (ដូចជាមុតាម៉ាតទិអ៍) ដូចដែលអ្នកដែលអាចដេញសត្វបូជាមកជាមួយដោយសុវត្ថិភាពបានជ្រើសរើសយកអ្វីដែលប្រសើរជាងអ្នកដែលមិនអាចដេញសត្វបូជាមកបាន។ មហាជនអ្នកប្រាជ្ញបានយល់ឃើញថាត៖វ៉ាហ្វរបស់អ្នកទើបមកដល់ (Tawaf អាល់-Qudum) គឺប្រសើរជាងការថ្វាយបង្គំព្រមទាំងស៊ូន៉ាត់នៅក្នុងវិហារអាល់ម៉ាស្ជិឌុលហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ទោះបីជាការថ្វាយបង្គំនៅទីនោះមានឧត្តមភាពដ៏ធំធេងយ៉ាងណាក៏ដោយហើយដូចគ្នានេះដែរការធ្វើត៖វ៉ាហ្វជុំវិញកាអ៍ពហ៍គឺប្រសើរជាងការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះហ៍ផ្ទួនៗគ្នា។ ផ្នែក៖ មានការបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដពីលោកអូម៉ើរ ﵁ ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ថ្មខ្មៅ (ហាហ្ជើរុលអាស្វ៉ាដ) ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថាអ្នកគ្រាន់តែជាដុំថ្មមួយដុំដែលមិនផ្តល់ប្រយោជន៍និងមិនផ្តល់គ្រោះថ្នាក់អ្វីឡើយហើយប្រសិនបើខ្ញុំមិនបានឃើញរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ថើបអ្នកទេនោះខ្ញុំក៏នឹងមិនថើបអ្នកដែរ»។ ហើយមានជនមួយចំនួនបានបន្ថែមថាលោកអាប៊ូបាក្របាននិយាយថា៖ «ទេវាពិតជាផ្តល់ប្រយោជន៍និងជួយអង្វរ» ដែលនេះគឺជាការកុហកប្រឌិតសុទ្ធសាធ។ រីឯលោកអាល់អាហ្សរ៉ាគីបានរាយការណ៍ពីលោកអាលីនូវដានប្រវត្តិមួយលើរឿងនេះប៉ុន្តែខ្សែចម្លងរបស់វាគឺខ្សោយ (ដាអ៊ីហ្វ)។

គេហដ្ឋានដ៏ពិសិដ្ឋ (កាអ៍ពហ៍)—សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បង្កើនកិត្តិយសការគោរពការកោតខ្លាចនិងសេចក្តីល្អបរិសុទ្ធដល់វា—មានកិត្តិយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់តាមទិដ្ឋភាពជាច្រើន៖ ក្នុងចំណោមនោះ៖ ទីតាំងនៃទឹកដីពិសិដ្ឋផ្ទាល់តែម្តងដែលអល់ឡោះ ﷻ បានប្រោសប្រទានកិត្តិយសខ្ពស់ជាងទីកន្លែងដទៃដូចដែលទ្រង់បានលើកតម្កើងអ្វីដែលប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមសត្តនិករ។ ក្នុងចំណោមនោះ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានកំណត់ទីតាំងវាសម្រាប់មិត្តសម្លាញ់ដ៏ស្មោះត្រង់របស់ទ្រង់ (ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម ﵇) ដែលជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមសត្តនិករបន្ទាប់ពីព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ គឺលោកជាអ្នកកសាងវាឡើងនិងជាអ្នកអំពាវនាវមនុស្សលោកមកកាន់ពិធីធម្មយាត្រានេះ។ ក្នុងចំណោមនោះ៖ ទ្រង់បានកំណត់កាតព្វកិច្ចធម្មយាត្រាហច្ចិចំពោះមនុស្សលោករហូតដល់បណ្តាព្យាការីជាច្រើនរួមមានព្យាការីមូសានិងព្យាការីយូនូស ﵄ សុទ្ធតែបានធ្វើហច្ចិមកកាន់ទីនេះ។ នៅក្នុងនោះមានភស្តុតាងដ៏ជាក់ច្បាស់ជាច្រើនដូចជាស្ថានីយ៍ឈររបស់អ៊ីព្រហ៊ីម (ម៉ាកាមអ៊ីព្រហ៊ីម) និងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពដែលអល់ឡោះ ﷻ បានផ្តល់ឱ្យដល់មនុស្សជាតិបក្សាបក្សីនិងសត្វព្រៃព្រមទាំងការបំផ្លាញពួកមេដឹកនាំផ្តាច់ការដែលប៉ុនប៉ងរំលោភបំពានលើទីសក្ការ៖នេះនិងភស្តុតាងដទៃទៀតជាច្រើនដែលបង្ហាញពីភាពពិសិដ្ឋនិងភាពអស្ចារ្យរបស់វា។ «ហើយជនណាដែលបានចូលទៅក្នុងទីនោះគេនឹងទទួលបានសុវត្ថិភាព» (អាល់គួរអាន ៣:៩៧) ដូច្នេះជនល្មើសដែលរត់គេចខ្លួនចូលទៅជ្រកកោនក្នុងទីនោះគឺមិនត្រូវបានសម្លាប់ឡើយយោងតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អះម៉ាត់និងអ៊ីម៉ាមអាប៊ូហានីហ្វាស់។ កាលពីសម័យអវិជ្ជា (ចាហ៊ីលីយ៉ាស់) ពួកកាហ្វៀរបានគោរពកោតក្រែងទីនោះយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់បុរសម្នាក់បានជួបនឹងឃាតកដែលសម្លាប់ឪពុករបស់ខ្លួននៅក្នុងទីនោះក៏គេមិនហ៊ានសម្លាប់ជននោះដែរហើយសាសនាឥស្លាមរឹតតែបានបង្កើនភាពពិសិដ្ឋដល់ទីនោះថែមទៀត។ រីឯការស្មានខុសដែលគិតថាអ្នកណាដែលបានចូលទៅក្នុងកាអ៍ពហ៍នឹងមានសុវត្ថិភាពពីទារុណកម្មរបស់អល់ឡោះ ﷻ ទោះបីជាគេបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចសាសនាក៏ដោយនោះគឺជាការផ្ទុយស្រឡះពីកុងសង់ស៊ីស (ឯកច្ឆន្ទ) របស់ប្រជាមូស្លីមពីព្រោះប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថាពួកកាហ្វៀរនិងពួកមុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ធ្លាប់បានចូលទៅក្នុងនោះដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមទាំងអស់ហើយការចូលនោះមិនបានជួយសង្គ្រោះពួកគេពីទោសទណ្ឌឡើយ។

[ផ្នែក៖ ការសុំពរ (សឡាវ៉ាត់) លើអ្នកដទៃក្រៅពីបណ្តាព្យាការី - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៦៣៩]

ផ្នែក៖ តើការសុំពរសឡាវ៉ាត់ (សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)) លើបុគ្គលណាម្នាក់ក្រៅពីព្យាការី ﷺ ដោយឡែកដូចជាពោលថា «ឱអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) សូមប្រោសប្រទានពរជ័យដល់អាប៊ូបាក្រឬអូម៉ើរឬអាលី» គឺអនុញ្ញាតដែរឬទេ? អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ម៉ាលិកអ៊ីម៉ាមអាល់សហ្វាអ៊ីអីនិងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញហាន់បាលីមួយចំនួនបានយល់ឃើញថាមិនត្រូវសុំពរសឡាវ៉ាត់លើបុគ្គលណាម្នាក់ក្រៅពីព្យាការីដោយឡែកតែឯងនោះឡើយ។ រីឯអ៊ីម៉ាមអះម៉ាត់និងសិស្សភាគច្រើនរបស់លោកបានយល់ឃើញថាគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការធ្វើបែបនោះម្តងម្កាលពីព្រោះលោកអាលីពិនអាប៊ីតឡេព ﵁ ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកអូម៉ើរពិនអាល់ខាត់ត ﵁ ថា៖ «សូមអល់ឡោះប្រោសប្រទានពរជ័យដល់លោក (សល់ឡល់ឡ Javaហុអាឡៃកា)» ហើយទស្សន៖នេះគឺត្រឹមត្រូវនិងសមស្របបំផុត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយការកំណត់យកសហការី (សviewហាបាស់) ឬសាច់ញាតិរបស់ព្យាការីណាម្នាក់ជាពិសេស—ដូចជាលោកអាលីជាដើម—មកសុំពរសឡាវ៉ាត់ផ្តាច់មុខដោយមិនរាប់បញ្ចូលអ្នកដទៃដើម្បីឱ្យស្មើនឹងកម្រិតព្យាការី ﷺ រហូតដល់ចាត់ទុកវាជាពាក្យស្លោកអមជាប់នឹងឈ្មោះរបស់គាត់នោះគឺជាអំពើពាក្យច្នៃប្រឌិតខុសឆ្គងក្នុងសាសនា (ប៊ីឌីអាហ៍)។

សំណួរ៖ ទាក់ទងនឹងឃុតពះហ៍ (ធម្មទេសនា) មួយដែលត្រូវបានសម្តែងនៅចន្លោះការថ្វាយបង្គំព្រមទាំងពីរដែលការថ្វាយបង្គំទាំងពីរនោះសុទ្ធសឹងជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ) តាមពេលវេលាកំណត់រៀងៗខ្លួននៅក្នុងវេលាមួយដែលមិនច្បាស់លាស់ដោយបំពេញគ្រប់លក្ខខណ្ឌសាសនាដូចជាភាពស្អាតបរិសុទ្ធការបិទបាំងអោរ៉ាត់ពេលវេលាទិសគិបឡាស់និងការបន្លឺអាហ្សាន។ ចម្លើយ៖ បញ្ហាចោទនេះអាចត្រូវយកទៅអនុវត្តលើករណីច្បាប់ជាច្រើនដែលករណីខ្លះមានការឯកភាពគ្នាហើយករណីខ្លះមានការខ្វែងគំនិតគ្នា៖ ទីមួយ៖ នៅពេលដែលថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដនិងថ្ងៃសុក្រ (ជូមូអាហ៍) ជួបគ្នាក្នុងថ្ងៃតែមួយចំពោះអ្នកប្រាជ្ញដែលយល់ឃើញថាការថ្វាយបង្គំថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដគឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ) នោះឃុតពះហ៍ថ្ងៃសុក្រគឺជាធម្មទេសនានៅចន្លោះការថ្វាយបង្គំព្រមទាំងពីរដែលជាកាតព្វកិច្ចទាំងពីរខុសពីឃុតពះហ៍ថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច។ ទីពីរ៖ អនុវត្តលើករណីដែលមានការរៀបចំការថ្វាយបង្គំថ្ងៃសុក្រចំនួនពីរក្រុមក្នុងទីកន្លែងមួយដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការបំបែកជាពីរក្រុមដែលតាមច្បាប់គឺត្រឹមត្រូវសម្រាប់ក្រុមទីមួយហើយមោឃ៖សម្រាប់ក្រុមទីពីរ។ ប្រសិនបើមានការភ័ន្តច្រឡំថាតើក្រុមណាធ្វើមុននោះការថ្វាយបង្គំថ្ងៃសុក្រទាំងពីរត្រូវទុកជាមោឃ៖ ហើយពួកគេត្រូវថ្វាយបង្គំហ្សូហើរជំនួសវិញដូច្នេះឃុតពះហ៍មុនការថ្វាយបង្គំទីពីរគឺជាឃុតពះហ៍នៅចន្លោះការថ្វាយបង្គំពីរដែលពួកគេជឿថាជាកាតព្វកិច្ច។ ទីបី៖ អ្នកសួរអាចសំដៅលើការថ្វាយបង្គំស៊ូបុហ៍និងការថ្វាយបង្គំថ្ងៃសុក្រ (ជូមូអាហ៍) ពីព្រោះស៊ូបុហ៍ជាកាតព្វកិច្ចក្នុងពេលរបស់វាហើយជូមូអាហ៍ជាកាតព្វកិច្ចក្នុងពេលរបស់វាដោយមានឃុតពះហ៍នៅចន្លោះនោះ។ ទីបួន៖ បណ្តាឃុតពះហ៍នៃពិធីហច្ចិពីព្រោះឃុតពះហ៍នៅអារ៉ាហ្វាតគឺស្ថិតនៅចន្លោះការថ្វាយបង្គំនៅអារ៉ាហ្វាតនិងការថ្វាយបង្គំម៉ាហ្ហ្រិបដែលការថ្វាយបង្គំទាំងពីរជាកាតព្វកិច្ចហើយឃុតពះហ៍នៅថ្ងៃអារសត្វបូជា (ណាហ័រ) គឺស្ថិតនៅចន្លោះស៊ូបុហ៍និងហ្សូហើរដែលទាំងពីរជាកាតព្វកិច្ច។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដឹងច្បាស់បំផុត។