ហ្វាតហុល ករីប (ពន្យល់ក្បួនច្បាប់អាល់-តាករីប)

ជំពូក៖ ស្តីពីបទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងអ្នកបិទផ្លូវ (ចោរប្លន់) អ្នកបិទផ្លូវ ត្រូវបានគេហៅឈ្មោះដូច្នេះ ដោយសារតែមនុស្សម្នាភ័យខ្លាចមិនហ៊ានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវនោះ។ ពួកគេគឺជាមូស្លីមដែលមានសមត្ថភាពទទួលខុសត្រូវ (មូកាល់ឡាហ្វ) និងមានអំណាចកម្លាំង។ ដូច្នេះ មិនតម្រូវឱ្យពួកគេត្រូវតែជាបុរស ឬត្រូវតែមានគ្នាជាក្រុមនោះទេ។ និយមន័យនេះមិនរាប់បញ្ចូលអ្នកលួចបន្លំ ដែលតែងតែលួចឆក់យកទ្រព្យសម្បត្តិពីចុងក្បួនរថយន្ត ឬក្បួនដំណើរ ហើយរត់គេចខ្លួននោះទេ។ អ្នកបិទផ្លូវត្រូវបានបែងចែកជាបួនប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ៖ ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោក (អ្នកប្រាជ្ញ) ដែលថា៖ «ប្រសិនបើពួកគេសម្លាប់មនុស្ស» ពោលគឺសម្លាប់ដោយចេតនា និងដោយអយុត្តិធម៌ ទៅលើជនដែលស្មើនឹងខ្លួន (ក្នុងន័យសមភាពនៃជីវិត) «ហើយពួកគេមិនបានយកទ្រព្យសម្បត្តិ» នោះពួកគេត្រូវតែទទួលទោសប្រហារជីវិតជាដាច់ខាត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេសម្លាប់ដោយអចេតនា ឬដោយពាក់កណ្តាលចេតនា ឬសម្លាប់ជនដែលមិនស្មើនឹងខ្លួន នោះពួកគេមិនត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតឡើយ។ ប្រភេទទីពីរ៖ ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ប្រសិនបើពួកគេសម្លាប់មនុស្ស ហើយយកទ្រព្យសម្បត្តិ» ពោលគឺយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃដល់កម្រិតត្រូវកាត់ដៃ (នីសាប) ឬច្រើនជាងនេះ «នោះពួកគេត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត និងត្រូវយកសាកសពទៅឆ្កាង» នៅលើឈើ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការងូតទឹកសព (ហ្គូសល់) រុំសព (កាហ្វាន់) និងធ្វើពិធីសឡាតលើសពរួចរាល់។ ប្រភេទទីបី៖ ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ប្រសិនបើពួកគេយកទ្រព្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែមិនបានសម្លាប់មនុស្ស» ពោលគឺយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃដល់កម្រិតត្រូវកាត់ដៃ ឬច្រើនជាងនេះ ដែលបានរក្សាទុកក្នុងកន្លែងសុវត្ថិភាព ហើយពួកគេមិនមានហេតុផលណាមួយដែលនាំឱ្យមានការសង្ស័យលើកម្មសិទ្ធិនោះទេ «នោះត្រូវកាត់ដៃ និងជើងរបស់ពួកគេឆ្លាស់គ្នា» ពោលគឺត្រូវកាត់ដៃស្តាំ និងជើងឆ្វេងរបស់ពួកគេ។

ជើងឆ្វេង។ ប្រសិនបើពួកគេត្រឡប់មកធ្វើសកម្មភាពដដែលទៀត នោះត្រូវកាត់ដៃស្តាំ និងជើងឆ្វេងរបស់ពួកគេ។ ប្រសិនបើដៃស្តាំ ឬជើងឆ្វេងរបស់ពួកគេបាត់បង់រួចទៅហើយនោះ គឺត្រូវកាត់អវយវៈដែលនៅសល់ជំនួសវិញ នេះបើយោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ ករណីទីបួន ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកអ្នកនិពន្ធថា៖ (ប្រសិនបើពួកគេបង្កការភ័យខ្លាច) ដល់អ្នកធ្វើដំណើរតាម (ផ្លូវ) ហើយ (ពួកគេមិនបានយកទ្រព្យសម្បត្តិ និងមិនបានសម្លាប់) មនុស្ស (នោះពួកគេត្រូវជាប់ឃុំឃាំង) នៅកន្លែងផ្សេងពីកន្លែងរបស់ពួកគេ (ហើយត្រូវទទួលការដាក់ទណ្ឌកម្មវិន័យ) ពោលគឺ អ៊ីមាំ (មេដឹកនាំ) ត្រូវឃុំខ្លួនពួកគេ និងដាក់ទណ្ឌកម្មវិន័យដល់ពួកគេ។ (ហើយអ្នកណាដែលបានសារភាពកំហុស) ក្នុងចំណោមពួកគេ ពោលគឺក្រុមចោរប្លន់តាមផ្លូវ (មុនពេលដែលអ៊ីមាំអាចចាប់ខ្លួនបាន) នោះទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ) នឹងត្រូវលើកលែងឱ្យពួកគេ ពោលគឺទណ្ឌកម្មដែលកំណត់សម្រាប់ចោរប្លន់តាមផ្លូវ ដែលរួមមានការសម្លាប់ជាកំហិត ការឆ្កាង ការកាត់ដៃ និងជើង។ ប៉ុន្តែទណ្ឌកម្មផ្សេងទៀតដែលជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) ដូចជាការផិតក្បត់ ឬការលួច គឺមិនត្រូវបានលើកលែងឱ្យឡើយ បើទោះបីជាបានសារភាពកំហុសរួចហើយក៏ដោយ។ ហើយគេអាចយល់បានពីប្រសាសន៍របស់លោកអ្នកនិពន្ធថា៖ (ហើយត្រូវទទួលខុសត្រូវ) ចំពោះសិទ្ធិផ្សេងៗ ពោលគឺសិទ្ធិដែលទាក់ទងនឹងមនុស្សជាតិ ដូចជាការសងសឹក (កីសាស) ទណ្ឌកម្មចំពោះការចោទប្រកាន់ដោយមិនពិត (កាត់ហ្វ៍) និងការសងទ្រព្យសម្បត្តិត្រឡប់មកវិញ គឺមិនត្រូវបានលើកលែងឱ្យចោរប្លន់តាមផ្លូវនោះទេ ទោះបីជាពួកគេបានសារភាពកំហុសក៏ដោយ ហើយនេះគឺជាសេចក្តីសម្រេចដ៏ត្រឹមត្រូវ។ • ការការពារខ្លួនពីការឈ្លានពាន និងការបំផ្លាញសត្វពាហនៈ (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃការការពារខ្លួនពីការឈ្លានពាន និងការបំផ្លាញសត្វពាហនៈ។ (អ្នកណាដែលត្រូវបានគេប៉ុនប៉ង) ធ្វើបាបដល់ជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួន ដោយការឈ្លានពាន។

ប្រសិនបើមានបុគ្គលណាម្នាក់ចង់សម្លាប់អ្នក ឬដណ្តើមយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នក ទោះបីជាចំនួនតិចតួចក្តី ឬចង់រំលោភបំពានលើគ្រួសាររបស់អ្នក ហើយអ្នកបានតស៊ូការពារខ្លួន ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬគ្រួសាររបស់អ្នក រួចហើយអ្នកបានសម្លាប់អ្នកឈ្លានពាននោះក្នុងពេលការពារខ្លួន នោះអ្នកមិនមានកំហុសអ្វីឡើយ ពោលគឺមិនមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់ (កីសាស) មិនមានការបង់សំណង (ឌីយ៉ះ) និងមិនមានការបង់កាហ្វារ៉ោះឡើយ។ ចំពោះអ្នកជិះសត្វពាហនៈ មិនថាជាម្ចាស់ អ្នកខ្ចី អ្នកជួល ឬអ្នកដណ្តើមយកមកដោយខុសច្បាប់ក្តី គឺត្រូវទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាតដែលបង្កឡើងដោយសត្វពាហនៈនោះ មិនថាសត្វនោះបង្កការខូចខាតដោយមាត់ ជើង ឬផ្នែកផ្សេងទៀតឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសត្វនោះនោម ឬជុះអាចម៍នៅលើផ្លូវ ហើយបណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតដល់ជីវិត ឬទ្រព្យសម្បត្តិ នោះមិនមានការទទួលខុសត្រូវអ្វីឡើយ។ • ក្រុមបះបោរ (អាល់-ប៊ូហ្គោះ) (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងក្រុមបះបោរ (អាល់-ប៊ូហ្គោះ)។ ពួកគេគឺជាក្រុមមូស្លីមដែលប្រឆាំងនឹងមេដឹកនាំដ៏យុត្តិធម៌។ ពាក្យថា «ប៊ូហ្គោះ» ជាពហុវចនៈនៃពាក្យ «ប៊ីង» (Bāghin) ដែលមានន័យថា ការសង្កត់សង្កិន ឬការបះបោរ។ មេដឹកនាំត្រូវធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងក្រុមបះបោរដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌបីប្រការ៖ ទីមួយ៖ ពួកគេត្រូវតែមានកម្លាំងការពារខ្លួន ពោលគឺមានអំណាច មានកម្លាំងទ័ព និងមានចំនួនច្រើន ហើយមានអ្នកដឹកនាំដែលពួកគេគោរពតាម ទោះបីអ្នកដឹកនាំនោះមិនមែនជាមេដឹកនាំដែលត្រូវបានតែងតាំងត្រឹមត្រូវក៏ដោយ។ ពួកគេត្រូវតែមានកម្លាំងខ្លាំងរហូតដល់មេដឹកនាំដ៏យុត្តិធម៌ត្រូវចំណាយកម្លាំង ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកងទ័ពដើម្បីបង្ក្រាបពួកគេ។ ប្រសិនបើពួកគេមានតែមួយចំនួនតូចដែលងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង នោះពួកគេមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមបះបោរឡើយ។ ទីពីរ៖ ពួកគេត្រូវតែចេញផុតពីការគ្រប់គ្រងរបស់មេដឹកនាំដ៏យុត្តិធម៌ មិនថាដោយការបដិសេធមិនស្តាប់បង្គាប់ ឬដោយការមិនព្រមបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់លើពួកគេ មិនថាកាតព្វកិច្ចនោះជាទ្រព្យសម្បត្តិ ឬជាការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម (ហ័ដ) និងការសងសឹក (កីសាស) នោះទេ។ ទីបី៖ ពួកគេត្រូវតែមានហេតុផល ឬការបកស្រាយ (តាក់វីល) ដែលអាចទទួលយកបាន ឬមានលទ្ធភាពជឿជាក់បាន ដូចជាករណីអ្នកស្រុកស៊ីហ្វ៊ីនដែលទាមទាររកឃាតករសម្លាប់អ៊ូស្មង់ ដោយសារពួកគេជឿថាអាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកសម្លាប់អ៊ូស្មង់។ ប្រសិនបើការបកស្រាយនោះខុសឆ្គងយ៉ាងច្បាស់លាស់ នោះវាមិនត្រូវបានគេយកមកពិចារណាឡើយ ហើយអ្នកដែលប្រកាន់យកវាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នករឹងទទឹង។ មេដឹកនាំមិនត្រូវធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងក្រុមបះបោរឡើយ រហូតទាល់តែបានបញ្ជូនអ្នកនាំសារម្នាក់ដែលទុកចិត្ត និងមានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃទៅសួរនាំពួកគេអំពីមូលហេតុដែលពួកគេមិនពេញចិត្ត។ ប្រសិនបើពួកគេលើកឡើងពីភាពអយុត្តិធម៌ដែលជាមូលហេតុនៃការបះបោរ មេដឹកនាំត្រូវដោះស្រាយភាពអយុត្តិធម៌នោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេមិនលើកឡើងអ្វីទាំងអស់ ឬនៅតែបន្តការបះបោរបន្ទាប់ពីភាពអយុត្តិធម៌ត្រូវបានដោះស្រាយ មេដឹកនាំត្រូវដាស់តឿនពួកគេ រួចទើបជូនដំណឹងអំពីការធ្វើសង្គ្រាម។ អ្នកទោសដែលជាក្រុមបះបោរមិនត្រូវត្រូវបានសម្លាប់ឡើយ។ ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់សម្លាប់ពួកគេ នោះមិនមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់ (កីសាស) ឡើយ យោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ អ្នកទោសរបស់ពួកគេមិនត្រូវដោះលែងឡើយ ទោះបីជាកុមារ ឬស្ត្រីក្តី រហូតទាល់តែសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ និងក្រុមរបស់ពួកគេត្រូវបានបែកបាក់គ្នា លើកលែងតែអ្នកទោសនោះព្រមចុះចូលដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងប្រកាសស្មោះត្រង់ចំពោះមេដឹកនាំ។

ការធ្វើឱ្យពួកគេបែកបាក់គ្នា គឺជាមធ្យោបាយមួយដែលនាំពួកគេឱ្យចុះចូល។ ហើយមិនត្រូវប្រើប្រាស់អាវុធធុនធ្ងន់ដូចជាភ្លើង ឬគ្រឿងយន្តបាញ់ថ្ម (មែនជានីក) ដើម្បីប្រយុទ្ធជាមួយពួកគេឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ គេអាចប្រើប្រាស់វាបាន ប្រសិនបើពួកគេប្រើប្រាស់វាប្រយុទ្ធនឹងយើង ឬឡោមព័ទ្ធយើង។ (ហើយមិនត្រូវសម្លាប់អ្នករបួសរបស់ពួកគេឱ្យដាច់ខ្យល់ស្លាប់ភ្លាមៗនោះទេ)។ ការសម្លាប់ឱ្យដាច់ខ្យល់ស្លាប់ភ្លាមៗ គឺសំដៅទៅលើការបញ្ចប់ជីវិតឱ្យបានឆាប់រហ័ស។ • ការក្បត់សាសនា (អ័ររិដដះ) (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងការក្បត់សាសនា។ វាគឺជាប្រភេទនៃភាពមិនជឿ (កូហ្វ័រ) ដែលអាក្រក់បំផុត។ ន័យតាមភាសាគឺ ការងាកចេញពីអ្វីមួយទៅរកអ្វីផ្សេងទៀត។ ចំណែកន័យតាមគោលការណ៍សាសនាគឺ ការកាត់ផ្តាច់សាសនាឥស្លាម ដោយមានចេតនាចង់ធ្វើជាអ្នកមិនជឿ (កូហ្វ័រ) ឬដោយសារការនិយាយពាក្យមិនជឿ ឬការប្រព្រឹត្តអំពើមិនជឿ ដូចជាការក្រាបសំពះរូបសំណាកជាដើម។ មិនថាការប្រព្រឹត្តនោះធ្វើឡើងក្នុងន័យចំអកឡកឡើយ ការរឹងទទឹង ឬការជឿជាក់នោះទេ ដូចជាអ្នកដែលជឿថាអ្នកបង្កើត (អល់ឡោះ) មានការចាប់ផ្តើម។ (ហើយអ្នកណាដែលក្បត់ចេញពីសាសនាឥស្លាម) មិនថាបុរស ឬស្ត្រី ដូចជាអ្នកដែលបដិសេធចំពោះអត្ថិភាពរបស់អល់ឡោះ ឬបដិសេធព្យាការីណាម្នាក់ក្នុងចំណោមព្យាការីរបស់អល់ឡោះ ឬអនុញ្ញាតនូវអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដោយការឯកភាពគ្នានៃអ្នកប្រាជ្ញ (អ៊ីជ្មា) ដូចជាការសហាយស្មន់ និងការផឹកស្រា ឬហាមឃាត់នូវអ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយការឯកភាពគ្នានៃអ្នកប្រាជ្ញ ដូចជាការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការលក់ដូរ (នោះត្រូវតែតម្រូវឱ្យសុំការសារភាពកំហុស) ជាកាតព្វកិច្ចភ្លាមៗ យោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងចំណោមមតិទាំងពីរ។ ចំណែកមតិដែលផ្ទុយពីមតិត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងករណីទីមួយគឺ ការសុំឱ្យសារភាពកំហុសគឺជាស៊ូណាន់ (ការលើកទឹកចិត្ត) ហើយក្នុងករណីទីពីរគឺ ត្រូវពន្យារពេលឱ្យ (បីថ្ងៃ) ពោលគឺរហូតដល់បីថ្ងៃ។ (ប្រសិនបើគេសារភាពកំហុស) ដោយការវិលត្រឡប់មកកាន់សាសនាវិញ។

ការចូលកាន់សាសនាឥស្លាម គឺត្រូវធ្វើការបដិញ្ញាណដោយការថ្លែងពាក្យស៊ហាដាតទាំងពីរតាមលំដាប់លំដោយ ដោយត្រូវជំនឿលើអល់ឡោះជាមុនសិន រួចទើបជំនឿលើរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ ប្រសិនបើធ្វើផ្ទុយពីនេះ គឺមិនមានសុពលភាពឡើយ ដូចដែលលោក អាន់-ណាវ៉ាវី បានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ើរហ៍ អាល់-មូហ្សាប់» ត្រង់ផ្នែកដែលនិយាយអំពីចេតនានៃការធ្វើវូឌូ។ (បើមិនដូច្នោះទេ) មានន័យថា ប្រសិនបើអ្នកដែលធ្លាក់ខ្លួនចេញពីសាសនា (មូរតាត) មិនព្រមសារភាពកំហុស (តៅបាត់) នោះគេនឹងត្រូវ (ប្រហារជីវិត) ពោលគឺមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម) ជាអ្នកប្រហារជីវិតគាត់ ប្រសិនបើគាត់ជាមនុស្សមានសេរីភាព ដោយការកាត់ក្បាល មិនមែនដោយការដុត ឬវិធីផ្សេងទៀតឡើយ។ ប្រសិនបើអ្នកដទៃក្រៅពីមេដឹកនាំជាអ្នកប្រហារជីវិតគាត់ នោះអ្នកនោះនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម (តាក់ហ្ស៊ៀរ)។ ចំណែកឯប្រសិនបើអ្នកដែលធ្លាក់ខ្លួនចេញពីសាសនាជាទាសករ នោះម្ចាស់របស់គាត់អាចប្រហារជីវិតគាត់បាន នេះបើតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវជាង។ បន្ទាប់មក អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីបទបញ្ញត្តិស្តីពីការងូតទឹកសព (ហ្គូស្ល៍) និងចំណុចផ្សេងទៀត ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ (មិនត្រូវងូតទឹកសពឱ្យគាត់ មិនត្រូវធ្វើសឡាតលើសពរបស់គាត់ ហើយក៏មិនត្រូវបញ្ចុះសពគាត់នៅក្នុងទីបញ្ចុះសពរបស់មូស្លីមដែរ)។ អ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតក្រៅពីអ្នកនិពន្ធ បានលើកឡើងពីបទបញ្ញត្តិស្តីពីអ្នកដែលបោះបង់ចោលការធ្វើសឡាតនៅក្នុងផ្នែក «រ៉ូប៊ូអុល អ៊ីបាដាត» (មួយភាគបួននៃកិច្ចប្រតិបត្តិ) ចំណែកអ្នកនិពន្ធវិញ លោកបានលើកឡើងនៅត្រង់នេះដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ • អ្នកបោះបង់ចោលការធ្វើសឡាត (ជំពូក) (អ្នកដែលបោះបង់ចោលការធ្វើសឡាត) ដែលជាកាតព្វកិច្ចដែលគេស្គាល់ច្បាស់ ពោលគឺសឡាតទាំងប្រាំពេល គឺមានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ គឺការបោះបង់ចោលដោយ (អ្នកនោះជាអ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមគោលការណ៍សាសនា ប៉ុន្តែមិនជឿថាវាជាកាតព្វកិច្ច) ដូច្នេះ (បទបញ្ញត្តិរបស់គាត់) ពោលគឺអ្នកដែលបោះបង់ចោលការធ្វើសឡាតនោះ គឺ (ដូចគ្នាទៅនឹងបទបញ្ញត្តិនៃអ្នកដែលធ្លាក់ខ្លួនចេញពីសាសនា) ដែលយើងបានពន្យល់ពីបទបញ្ញត្តិនៃអ្នកនោះរួចមកហើយកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ (ប្រភេទទីពីរ គឺការបោះបង់ចោលដោយសារតែខ្ជិលច្រអូស) រហូតដល់ហួសពេលវេលារបស់វា ទាំងដែល (គាត់នៅតែជឿថាវាជាកាតព្វកិច្ច) ដូច្នេះ គេត្រូវតម្រូវឱ្យគាត់សារភាពកំហុស (តៅបាត់)។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពកំហុស ហើយធ្វើសឡាត (នេះគឺជាការពន្យល់ពីការសារភាពកំហុស)។ (បើមិនដូច្នោះទេ) មានន័យថា ប្រសិនបើគាត់មិនព្រមសារភាពកំហុស នោះគាត់នឹងត្រូវ (ប្រហារជីវិតក្នុងនាមជាទណ្ឌកម្ម) មិនមែនក្នុងនាមជាអ្នកកាហ្វេរឡើយ។ (ហើយបទបញ្ញត្តិរបស់គាត់ គឺដូចគ្នាទៅនឹងបទបញ្ញត្តិនៃមូស្លីមដទៃទៀត) ក្នុងការបញ្ចុះសពនៅក្នុងទីបញ្ចុះសពរបស់មូស្លីម ហើយផ្នូររបស់គាត់ក៏មិនត្រូវលុបបំបាត់ចោលដែរ។ គាត់ក៏ទទួលបានបទបញ្ញត្តិដូចមូស្លីមដទៃទៀតដែរ ក្នុងការងូតទឹកសព ការរុំសព និងការធ្វើសឡាតលើសពរបស់គាត់។ - អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃការធ្វើជីហាត (Kitab Ahkam អាល់-Jihad)

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃការធ្វើជីហាត លក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាត ការបញ្ជាឱ្យធ្វើជីហាតក្នុងសម័យកាលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្ដីសុខដល់លោក) បន្ទាប់ពីការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះ គឺស្ថិតក្នុងកម្រិត «ហ្វ័រឌូ គីហ្វាយ៉ាហ៍» (កាតព្វកិច្ចរួម)។ ចំណែកឯក្រោយសម័យកាលរបស់លោកវិញ ស្ថានភាពរបស់ពួកកាហ្វិរ (អ្នកមិនមែនមូស្លីម) មានពីរករណី៖ ទីមួយ ប្រសិនបើពួកគេស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីរបស់ពួកគេ នោះការធ្វើជីហាតគឺជា «ហ្វ័រឌូ គីហ្វាយ៉ាហ៍» សម្រាប់មូស្លីមក្នុងមួយឆ្នាំម្ដង។ ប្រសិនបើមានអ្នកអនុវត្តគ្រប់គ្រាន់ហើយនោះ កាតព្វកិច្ចនេះនឹងត្រូវលើកលែងសម្រាប់អ្នកដទៃទៀត។ ទីពីរ ប្រសិនបើពួកកាហ្វិរចូលមកក្នុងទីក្រុងណាមួយរបស់មូស្លីម ឬមកនៅក្បែរទីក្រុងនោះ នោះការធ្វើជីហាតនឹងក្លាយជា «ហ្វ័រឌូ អៃន» (កាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន) សម្រាប់ប្រជាជននៅទីនោះ។ ដូច្នេះ ប្រជាជនក្នុងទីក្រុងនោះត្រូវតែមានកាតព្វកិច្ចការពារខ្លួនពីពួកកាហ្វិរតាមគ្រប់លទ្ធភាពដែលពួកគេអាចធ្វើទៅបាន។ (លក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតមានប្រាំពីរប្រការ៖) ១. ឥស្លាម៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់អ្នកមិនមែនមូស្លីមឡើយ។ ២. ពេញវ័យ៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់កុមារឡើយ។ ៣. មានសតិសម្បជញ្ញៈ៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់អ្នកវិកលចរិកឡើយ។ ៤. សេរីភាព៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់ទាសករឡើយ ទោះបីជាម្ចាស់របស់គេបញ្ជាក៏ដោយ រួមទាំងអ្នកដែលជាទាសករពាក់កណ្ដាល ឬទាសករដែលត្រូវបានសន្យាថានឹងដោះលែង។ ៥. ភេទប្រុស៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់ស្ត្រី និងអ្នកដែលមានភេទមិនច្បាស់លាស់ (ឃុនសា) ឡើយ។ ៦. សុខភាពល្អ៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺដែលរារាំងមិនឱ្យធ្វើសង្គ្រាម ឬជិះសេះ/យានជំនិះ លើកលែងតែមានការលំបាកខ្លាំង ដូចជាជំងឺគ្រុនក្តៅរ៉ាំរ៉ៃជាដើម។ ៧. សមត្ថភាពក្នុងការប្រយុទ្ធ៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតសម្រាប់អ្នកដែលដាច់ដៃ ឬអ្នកដែលខ្វះខាតសម្ភារៈសម្រាប់ធ្វើសង្គ្រាម ដូចជាអាវុធ យានជំនិះ និងស្បៀងអាហារ។ (ចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីពួកកាហ្វិរ មានពីរប្រភេទ៖) ប្រភេទទីមួយ៖ មិនមានការជ្រើសរើសសម្រាប់មេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) ឡើយ ប៉ុន្តែពួកគេនឹងក្លាយជាទាសករភ្លាមៗនៅពេលចាប់ខ្លួនបាន គឺកុមារ និងស្ត្រីរបស់ពួកកាហ្វិរ។ រួមទាំងអ្នកដែលមានភេទមិនច្បាស់លាស់ និងអ្នកវិកលចរិកផងដែរ។ ចំពោះស្ត្រីមូស្លីមមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមនេះទេ ព្រោះការចាប់ខ្លួនជាទាសករមិនអាចកើតឡើងចំពោះមូស្លីមឡើយ។ ប្រភេទទីពីរ៖ មិនក្លាយជាទាសករភ្លាមៗនៅពេលចាប់ខ្លួនបាន គឺបុរសពេញវ័យដែលជាពួកកាហ្វិរដើម ដែលមានសេរីភាព និងមានសតិសម្បជញ្ញៈ។ (មេដឹកនាំមានសិទ្ធិជ្រើសរើសចំពោះពួកគេក្នុងចំណោមបួនយ៉ាង៖) ១. ការប្រហារជីវិត៖ ដោយការកាត់ក្បាល មិនមែនដោយការដុត ឬការធ្វើឱ្យលង់ទឹកឡើយ។ ២. ការធ្វើជាទាសករ៖ បទបញ្ញត្តិរបស់ពួកគេបន្ទាប់ពីក្លាយជាទាសករ គឺដូចទៅនឹងទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីសង្គ្រាម (ហ្គនីម៉ាហ៍) ផ្សេងទៀត។ ៣. ការដោះលែងដោយសប្បុរស៖ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេមានសេរីភាព។ ៤. ការដោះដូរ (ហ្វីឌីយ៉ាហ៍)៖ អាចជាទ្រព្យសម្បត្តិ ឬជាការដោះដូរជាមួយអ្នកទោសដែលជាមូស្លីម។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីការដោះដូរ គឺដូចទៅនឹងទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីសង្គ្រាមដទៃទៀត។

ការចូលសាសនាឥស្លាមរបស់កុមារ កុមារម្នាក់ត្រូវបានគេកាត់សេចក្តីថាជាមូស្លីម នៅពេលដែលមានមូលហេតុបីយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ នៅពេលដែលឪពុក ឬម្តាយរបស់គេម្នាក់បានចូលសាសនាឥស្លាម នោះកុមារនោះក៏ត្រូវបានគេកាត់សេចក្តីថាជាមូស្លីមដោយអនុលោមតាមឪពុកម្តាយរបស់គេ។ ចំពោះអ្នកដែលឈានដល់វ័យពេញវ័យក្នុងស្ថានភាពឆ្កួត ឬឈានដល់វ័យពេញវ័យក្នុងស្ថានភាពមានសតិគ្រប់គ្រាន់ រួចក៏កើតមានជំងឺឆ្កួត នោះគេត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាកុមារដែរ។ មូលហេតុទីពីរ គឺដូចដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងពាក្យរបស់លោកអ្នកប្រាជ្ញថា៖ «ឬក៏ត្រូវបានចាប់ធ្វើជាឈ្លើយសឹកដោយមូស្លីមម្នាក់» ក្នុងស្ថានភាពដែលកុមារនោះ «នៅដាច់ដោយឡែកពីឪពុកម្តាយរបស់គេ»។ ប្រសិនបើកុមារត្រូវបានចាប់ធ្វើជាឈ្លើយសឹកជាមួយឪពុក ឬម្តាយរបស់គេ នោះកុមារនោះមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមូស្លីមតាមអ្នកដែលចាប់គេនោះទេ។ អត្ថន័យនៃការដែលកុមារនៅជាមួយឪពុក ឬម្តាយរបស់គេ គឺការដែលពួកគេទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងកងទ័ពតែមួយ និងជាចំណែកនៃទ្រព្យសម្បត្តិសឹក (ហ្គនីម៉ាស់) តែមួយ មិនមែនមានន័យថាម្ចាស់របស់ពួកគេទាំងពីរជាមនុស្សតែម្នាក់នោះទេ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី) ចាប់កុមារនោះបាន ហើយនាំយកទៅកាន់ដែនដីឥស្លាម (ដារុលអ៊ីស្លាម) នោះយោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត (អាសអាហ៍) គឺមិនត្រូវបានកាត់សេចក្តីថាគេជាមូស្លីមនោះទេ ប៉ុន្តែគេនៅតែស្ថិតក្នុងសាសនារបស់អ្នកដែលចាប់គេដដែល។ មូលហេតុទីបី គឺដូចដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងពាក្យរបស់លោកអ្នកប្រាជ្ញថា៖ «ឬក៏ត្រូវបានគេប្រទះឃើញ» កុមារនោះ «ជាក្មេងកំព្រាដែលគេបោះបង់ចោលនៅក្នុងដែនដីឥស្លាម»។ ទោះបីជាក្នុងដែនដីនោះមានអ្នកមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី) រស់នៅក៏ដោយ ក៏កុមារនោះនៅតែជាមូស្លីម។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើគេត្រូវបានប្រទះឃើញនៅក្នុងដែនដីរបស់ពួកកាហ្វេរ ប៉ុន្តែក្នុងដែនដីនោះមានមូស្លីមរស់នៅផងដែរ។

ការដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិសត្រូវ (អស្សាលប៊ូ) និងការបែងចែកទ្រព្យសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោនីម៉ះ) ជំពូក៖ ការពន្យល់អំពីបទបញ្ញត្តិស្តីពីការដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិសត្រូវ និងការបែងចែកទ្រព្យសង្គ្រាម។ (អ្នកណាដែលសម្លាប់សត្រូវម្នាក់ គេនឹងទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាប់នឹងខ្លួនសត្រូវនោះ) ដោយមានលក្ខខណ្ឌថា អ្នកសម្លាប់ត្រូវតែជាមូស្លីម មិនថាជាបុរស ឬស្ត្រី ជាអ្នកមានសេរីភាព ឬជាទាសករឡើយ ទោះបីជាមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) បានសន្យាផ្តល់ឱ្យ ឬមិនបានសន្យាក៏ដោយ។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលដកហូតបាន (អស្សាលប៊ូ) រួមមាន៖ សម្លៀកបំពាក់ដែលសត្រូវនោះស្លៀកពាក់, ស្បែកជើងកវែង, ស្រោមជើងការពារជើង (ដែលពាក់ត្រឹមជើង), ឧបករណ៍សង្គ្រាម, សត្វដែលគេជិះសម្រាប់ធ្វើសង្គ្រាម ឬសត្វដែលគេកាន់ខ្សែបង្ហៀរ, កែបសេះ, ខ្សែបង្ហៀរ, ខ្សែដឹកសត្វ, កងដៃ, ខ្សែក, ខ្សែក្រវាត់ (សម្រាប់រឹតចង្កេះ), ចិញ្ចៀន, ប្រាក់កាក់ដែលជាប់នឹងខ្លួន និងសត្វដែលគេដឹកតាមខ្លួន។ អ្នកសម្លាប់នឹងទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ជនកាហ្វ៊ិរ (អ្នកមិនមែនមូស្លីម) លុះត្រាតែអ្នកសម្លាប់នោះបានប្រថុយជីវិតក្នុងពេលសង្គ្រាមដើម្បីសម្លាប់សត្រូវនោះ រហូតដល់ការប្រថុយជីវិតនេះអាចកម្ចាត់គ្រោះថ្នាក់ពីសត្រូវនោះបាន។ ប្រសិនបើសម្លាប់សត្រូវក្នុងពេលដែលសត្រូវនោះជាឈ្លើយសឹក ឬកំពុងដេកលក់ ឬសម្លាប់ក្រោយពេលដែលកងទ័ពកាហ្វ៊ិរបានបរាជ័យរួចហើយនោះ អ្នកសម្លាប់នឹងមិនទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះឡើយ។ ការកម្ចាត់គ្រោះថ្នាក់ពីសត្រូវ គឺការធ្វើឱ្យសត្រូវនោះអស់លទ្ធភាពតស៊ូ ដូចជាការធ្វើឱ្យខ្វាក់ភ្នែក ឬកាត់ដៃ ឬកាត់ជើងជាដើម។ ពាក្យថា «អាល់-ហ្គោនីម៉ះ» (ទ្រព្យសង្គ្រាម) តាមភាសាវិទ្យាគឺដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «អាល់-ហ្គោនម៍» ដែលមានន័យថា ប្រាក់ចំណេញ។ ចំណែកតាមគោលការណ៍សាសនា គឺទ្រព្យសម្បត្តិដែលមូស្លីមទទួលបានពីពួកកាហ្វ៊ិរដែលជាសត្រូវក្នុងសង្គ្រាម តាមរយៈការប្រយុទ្ធ ឬការប្រើប្រាស់សេះ ឬអូដ្ឋចូលវាយលុក។ ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីពួកមូរតាត (អ្នកដែលចេញពីសាសនាឥស្លាម) មិនត្រូវបានចាត់ទុកជា «អាល់-ហ្គោនីម៉ះ» ទេ ប៉ុន្តែវាជា «ហ្វៃអ៊ូ» (ទ្រព្យដែលទទួលបានដោយមិនឆ្លងកាត់ការប្រយុទ្ធ)។ (ទ្រព្យសង្គ្រាមនឹងត្រូវបែងចែកបន្ទាប់ពីនោះ) ពោលគឺបន្ទាប់ពីដកយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលអ្នកសម្លាប់ទទួលបាន (អស្សាលប៊ូ) ចេញរួចរាល់។ ទ្រព្យនោះត្រូវបែងចែកជាប្រាំចំណែក៖ បួនចំណែកក្នុងចំណោមប្រាំចំណែក (ទាំងអចលនទ្រព្យ និងចលនទ្រព្យ) ត្រូវផ្តល់ជូនដល់អ្នកដែលបានចូលរួម (វត្តមាន) ក្នុងសមរភូមិ ដោយមានចេតនាចង់ធ្វើសង្គ្រាម ទោះបីជាមិនបានប្រយុទ្ធផ្ទាល់ជាមួយកងទ័ពក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះអ្នកដែលចូលរួមដោយគ្មានចេតនាប្រយុទ្ធ ប៉ុន្តែបានចូលប្រយុទ្ធជាក់ស្តែង (យោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវជាង)។ ចំពោះអ្នកដែលមកដល់ក្រោយពេលការប្រយុទ្ធបានបញ្ចប់ នឹងមិនទទួលបានចំណែកអ្វីឡើយ។ (អ្នកជិះសេះ) ដែលមានវត្តមានក្នុងសមរភូមិ និងជាអ្នកមានសមត្ថភាពប្រយុទ្ធ ដោយមានសេះដែលត្រៀមសម្រាប់ធ្វើសង្គ្រាម មិនថាគេបានប្រយុទ្ធ ឬមិនបានប្រយុទ្ធក៏ដោយ នឹងទទួលបាន (បីចំណែក)៖ ពីរចំណែកសម្រាប់សេះរបស់គេ និងមួយចំណែកសម្រាប់ខ្លួនគេ។ គេនឹងទទួលបានចំណែកសម្រាប់តែសេះមួយក្បាលប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជាគេមានសេះច្រើនក៏ដោយ។ ចំណែក (អ្នកថ្មើរជើង) ពោលគឺអ្នកប្រយុទ្ធដោយដើរដោយជើង នឹងទទួលបាន (មួយចំណែក)។ (ការផ្តល់ចំណែកនឹងមិនផ្តល់ឱ្យនរណាម្នាក់ឡើយ លើកលែងតែ) បុគ្គលនោះ (មានលក្ខខណ្ឌគ្រប់ទាំងប្រាំប្រការ៖ ការកាន់សាសនាឥស្លាម, ការឈានដល់វ័យពេញកម្លាំង, ការមានសតិសម្បជញ្ញៈ, ការមានសេរីភាព និងការជាបុរស។ ប្រសិនបើខ្វះលក្ខខណ្ឌណាមួយក្នុងចំណោមនេះ គេនឹងទទួលបានត្រឹមតែប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនទទួលបានចំណែកពេញលេញឡើយ) ពោលគឺសម្រាប់អ្នកដែលខ្វះលក្ខខណ្ឌទាំងនោះ។

ជំពូក៖ ការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ «អាល់-ហ្វៃអ៍» (អាល់-Fai') ដល់អ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបាន «អាល់-ហ្វៃអ៍» (អាល់-Fai') តាមន័យភាសា គឺដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «ហ្វា-អា» (Fa'a) ដែលមានន័យថា ការត្រឡប់មកវិញ។ បន្ទាប់មក ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់សំដៅលើទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រឡប់មកពីពួកកាហ្វិរ (អ្នកមិនមែនជាមូស្លីម) មកកាន់ពួកមូស្លីមវិញ។ ចំណែកតាមន័យបញ្ញត្តិសាសនា វាគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីពួកកាហ្វិរដោយគ្មានការប្រយុទ្ធ ឬការជិះសេះ ឬអូដ្ឋទៅវាយលុកឡើយ ដូចជាពន្ធ «ជិហ្សយ៉ះ» (Jizyah) និងពន្ធដប់ភាគរយលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាដើម។ ទ្រព្យសម្បត្តិ «អាល់-ហ្វៃអ៍» ត្រូវបានបែងចែកជាប្រាំចំណែក៖ មួយចំណែកក្នុងចំណោមប្រាំចំណែកនោះ ត្រូវចំណាយទៅលើក្រុមមនុស្សទាំងប្រាំប្រភេទ ដែលជាក្រុមដូចគ្នាទៅនឹងអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានចំណែកមួយក្នុងចំណោមប្រាំនៃទ្រព្យសម្បត្តិ «អាល់-ហ្គោនីមះ» (អាល់-Ghanimah) ដែលបានពន្យល់រួចរាល់ហើយកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ ចំណែកបួនភាគប្រាំដែលនៅសល់ ត្រូវផ្តល់ជូនដល់ក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធ (អាល់-Muqatilah)។ ពួកគេគឺជាកងទ័ពដែលមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម) បានចាត់តាំងសម្រាប់ការធ្វើជីហាត ហើយបានចុះឈ្មោះពួកគេក្នុងបញ្ជីកងទ័ពដែលទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍ បន្ទាប់ពីពួកគេមានលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់ដូចជា៖ ការកាន់សាសនាឥស្លាម, ការដល់អាយុត្រូវគោរពប្រតិបត្តិ (Mukallaf), ការមានសេរីភាព (មិនមែនជាទាសករ), និងការមានសុខភាពល្អ។ មេដឹកនាំត្រូវបែងចែកចំណែកទាំងបួនភាគប្រាំនោះដល់ពួកគេទៅតាមតម្រូវការរបស់ពួកគេ។ មេដឹកនាំត្រូវពិនិត្យមើលស្ថានភាពរបស់អ្នកប្រយុទ្ធម្នាក់ៗ និងក្រុមគ្រួសារដែលស្ថិតក្នុងបន្ទុករបស់ពួកគេ ដើម្បីដឹងពីចំនួនដែលពួកគេត្រូវការសម្រាប់ចំណាយលើការហូបចុក សម្លៀកបំពាក់ និងតម្រូវការចាំបាច់ផ្សេងៗទៀត ដោយត្រូវគិតគូរពីកត្តាពេលវេលា ទីកន្លែង ក៏ដូចជាភាពថ្លៃ ឬថោកនៃទំនិញផងដែរ។ អ្នកនិពន្ធបានចង្អុលបង្ហាញតាមរយៈពាក្យរបស់លោកដែលថា «និងសម្រាប់ផលប្រយោជន៍របស់មូស្លីមទាំងឡាយ» ថា វាជាការអនុញ្ញាតឱ្យមេដឹកនាំចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅសល់ពីតម្រូវការចាំបាច់ទាំងនោះ។

ជិហ្សយ៉ះ (អាល់-Jizyah) ជិហ្សយ៉ះ គឺជាពន្ធដែលត្រូវបានកំណត់លើប្រជាជនដែលមិនមែនជាមូស្លីម (អហ្លុល គីតាប ឬអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពារ) ដែលរស់នៅក្នុងរដ្ឋឥស្លាម។ ការបង់ពន្ធនេះគឺដើម្បីជាថ្នូរនឹងការការពារសន្តិសុខ និងសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគេពីសំណាក់រដ្ឋឥស្លាម ដោយពួកគេត្រូវបានលើកលែងពីកាតព្វកិច្ចយោធា និងការបង់ពន្ធសកាត (Zakat) ដែលតម្រូវលើមូស្លីម។

ប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់ផលប្រយោជន៍របស់មូស្លីម ដូចជាការជួសជុលបន្ទាយ និងព្រំដែន ឬការទិញអាវុធ និងសេះ គឺអាចធ្វើទៅបានតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ • ជិហ្សយ៉ះ (ពន្ធលើអ្នកមិនមែនមូស្លីម) (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃជិហ្សយ៉ះ។ តាមភាសាវិទ្យា វាគឺជាឈ្មោះនៃពន្ធដែលកំណត់លើអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋឥស្លាម (អហ្លុលហ្ស៊ីមមះ)។ វាត្រូវបានហៅដូច្នេះ ព្រោះវាជាការជំនួសឱ្យការសម្លាប់ ពោលគឺវាជួយការពារពួកគេពីការសម្លាប់។ ចំណែកតាមលក្ខខណ្ឌសាសនា វាគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលអ្នកមិនមែនមូស្លីមយល់ព្រមបង់តាមរយៈកិច្ចសន្យាពិសេស។ លក្ខខណ្ឌគឺត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យាដោយមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម) ឬតំណាងរបស់គាត់ ដោយមិនកំណត់ពេលវេលាឡើយ។ គាត់ត្រូវនិយាយថា៖ «ខ្ញុំអនុញ្ញាតឱ្យអ្នករស់នៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម (ក្រៅពីតំបន់ហ៊ីហ្សាអ្ស) ឬខ្ញុំអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្នាក់នៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម ដោយមានលក្ខខណ្ឌថាអ្នកត្រូវបង់ជិហ្សយ៉ះ និងគោរពតាមច្បាប់ឥស្លាម»។ ប្រសិនបើអ្នកមិនមែនមូស្លីមជាអ្នកចាប់ផ្តើមនិយាយទៅកាន់មេដឹកនាំថា៖ «សូមអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំរស់នៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម» នោះគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ • លក្ខខណ្ឌដែលតម្រូវឱ្យបង់ជិហ្សយ៉ះ (លក្ខខណ្ឌដែលតម្រូវឱ្យបង់ជិហ្សយ៉ះមានប្រាំចំណុច)៖ ទីមួយ (ការឈានដល់វ័យពេញកំលោះ/ក្រមុំ) ដូច្នេះក្មេងដែលមិនទាន់ពេញវ័យមិនចាំបាច់បង់ជិហ្សយ៉ះទេ។ ទីពីរ (ការមានសតិបញ្ញា) ដូច្នេះអ្នកដែលឆ្កួតរ៉ាំរ៉ៃមិនចាំបាច់បង់ទេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការឆ្កួតនោះដាច់ៗគ្នា ដូចជាឆ្កួតមួយម៉ោងក្នុងមួយខែ នោះគាត់ត្រូវបង់ជិហ្សយ៉ះ។ ឬប្រសិនបើការឆ្កួតនោះដាច់ៗគ្នាជាច្រើន ដូចជាឆ្កួតមួយថ្ងៃ និងជាសះស្បើយមួយថ្ងៃ នោះគេត្រូវរាប់បញ្ចូលថ្ងៃដែលគាត់មានសតិគ្រប់គ្រាន់ បើគ្រប់មួយឆ្នាំ នោះគាត់ត្រូវបង់ជិហ្សយ៉ះ។ ទីបី (ការមានសេរីភាព) ដូច្នេះទាសករមិនចាំបាច់បង់ជិហ្សយ៉ះឡើយ ហើយម្ចាស់របស់គេក៏មិនចាំបាច់បង់ជំនួសដែរ។ ចំណែកទាសករដែលបានចុះកិច្ចសន្យាដោះលែងខ្លួន (មុកាតាប់) ទាសករដែលនឹងត្រូវដោះលែងក្រោយម្ចាស់ស្លាប់ (មុដាប់បារ) និងទាសករដែលមានម្ចាស់រួម (មុបអ័ដ) ក៏ស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌដូចទាសករដែរ។ ទីបួន (ការមានភេទជាបុរស) ដូច្នេះស្ត្រី និងអ្នកដែលមានភេទមិនច្បាស់លាស់ (ឃុនសា) មិនចាំបាច់បង់ជិហ្សយ៉ះទេ។ ប្រសិនបើក្រោយមកគេរកឃើញថាគាត់ជាបុរស នោះគេត្រូវទារជិហ្សយ៉ះពីគាត់សម្រាប់ឆ្នាំកន្លងមក ដូចដែលលោក អាន់-ណាវ៉ាវី បានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ «ហ្ស៊ីយ៉ាទុល រ៉ាវដ៍ះ» និងបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងសៀវភៅ «ស៊ើរហ៍ អាល់-មូហ្ស័ប»។ ទីប្រាំ (អ្នកដែលត្រូវបង់ជិហ្សយ៉ះ) ត្រូវតែជា (អ្នកកាន់គម្ពីរ) ដូចជាជនជាតិយូដា និងគ្រិស្តបរិស័ទ ឬអ្នកដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងអ្នកកាន់គម្ពីរ។ ជិហ្សយ៉ះក៏ត្រូវកំណត់លើកូនចៅរបស់អ្នកដែលបានកាន់សាសនាយូដា ឬគ្រិស្តមុនពេលមានការលុបចោលគម្ពីរ ឬក្នុងករណីដែលយើងសង្ស័យអំពីពេលវេលានៃការកាន់សាសនារបស់ពួកគេ។ ដូចគ្នានេះដែរ ត្រូវកំណត់លើអ្នកដែលមានឪពុកឬម្តាយជាអ្នកគោរពរូបសំណាក និងម្នាក់ទៀតជាអ្នកកាន់គម្ពីរ ហើយក៏ត្រូវកំណត់លើអ្នកដែលអះអាងថាខ្លួនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគម្ពីររបស់ព្យាការីអ៊ីប្រាហ៊ីម ឬគម្ពីរហ្សាប៊ូររបស់ព្យាការីដាវូដ ដែលត្រូវបានប្រទានចុះមក។ (ចំនួនតិចបំផុត) ដែលត្រូវបង់ក្នុង (ជិហ្សយ៉ះ) សម្រាប់អ្នកមិនមែនមូស្លីមម្នាក់ៗគឺ (មួយឌីណារក្នុងមួយឆ្នាំ) ហើយមិនមានការកំណត់ចំនួនអតិបរមាសម្រាប់ជិហ្សយ៉ះឡើយ។ (ហើយត្រូវយក) ពោលគឺត្រូវបានណែនាំឱ្យមេដឹកនាំចរចាតម្លៃជាមួយអ្នកដែលត្រូវបង់ជិហ្សយ៉ះ។ ក្នុងករណីនេះ (អ្នកដែលមានជីវភាពមធ្យម ត្រូវបង់ពីរឌីណារ ហើយអ្នកដែលមានជីវភាពធូរធារ ត្រូវបង់បួនឌីណារ) នេះគឺជាការណែនាំ (ស៊ូណាន់) ប្រសិនបើមិនមែនជាករណី...

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃការបរបាញ់ ការសម្លាប់សត្វ (ដើម្បីបរិភោគ) ការធ្វើកុរបាន និងអាហារ ពាក្យថា «ការបរបាញ់» (الصيد) គឺជាកិរិយាសព្ទដែលត្រូវបានប្រើក្នុងន័យជាកម្មបទ ពោលគឺសត្វដែលត្រូវគេបរបាញ់។ សត្វព្រៃដែលអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគ ហើយអាចចាប់មកធ្វើការសម្លាប់ (តាមបែបសាសនា) បាននោះ គឺត្រូវធ្វើការសម្លាប់នៅត្រង់ «បំពង់ក» ដែលជាផ្នែកខាងលើនៃកញ្ចឹងក ឬត្រង់ «ល័បបះ» (لَبَّته) ពោលគឺផ្នែកខាងក្រោមនៃកញ្ចឹងក។ ពាក្យថា «ការសម្លាប់តាមបែបសាសនា» (الذكاة) ក្នុងន័យភាសាមានន័យថា ការធ្វើឱ្យល្អ (ការធ្វើឱ្យបរិសុទ្ធ) ព្រោះវាធ្វើឱ្យសាច់សត្វដែលត្រូវបានសម្លាប់នោះមានភាពល្អប្រសើរ។ ចំណែកក្នុងន័យសាសនាវិញ វាមានន័យថា ការផ្ដាច់ជីវិតសត្វតាមរបៀបពិសេសមួយ។ រីឯសត្វសមុទ្រដែលអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគបាន គឺវាហាឡាល់ (អនុញ្ញាត) ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើការសម្លាប់តាមបែបសាសនានោះឡើយ យោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ ចំពោះសត្វដែលមិនអាចចាប់មកធ្វើការសម្លាប់តាមបែបសាសនាបាន ដូចជាចៀមដែលធ្លាប់ចិញ្ចឹមតែបានរត់ចូលព្រៃ ឬអូដ្ឋដែលរត់បាត់នោះ ការសម្លាប់វាគឺត្រូវធ្វើឡើងដោយការ «ធ្វើឱ្យរបួសធ្ងន់ធ្ងរ» (عَقْره) រហូតដល់ដាច់ខ្យល់ស្លាប់ នៅត្រង់កន្លែងណាដែលគេអាចចាប់វាបាន។ ចំណែកភាពពេញលេញនៃការសម្លាប់តាមបែបសាសនា (ខ្លះថាជាការគួរធ្វើ) មានបួនចំណុច៖ ទីមួយ៖ ការកាត់ «បំពង់ខ្យល់» (الحُلْقُوم) ដែលជាផ្លូវដង្ហើមចេញចូល។ ទីពីរ៖ ការកាត់ «បំពង់អាហារ» (المَريء) ដែលជាផ្លូវសម្រាប់អាហារ និងភេសជ្ជៈពីបំពង់កទៅកាន់ក្រពះ ហើយបំពង់អាហារនេះស្ថិតនៅក្រោមបំពង់ខ្យល់។ ការកាត់សរីរាង្គទាំងពីរនេះត្រូវធ្វើឡើងក្នុងពេលតែមួយ មិនមែនកាត់ដាច់ម្ដងមួយៗនោះទេ ព្រោះបើកាត់ដាច់ដាច់ពីគ្នានឹងធ្វើឱ្យសត្វនោះក្លាយជាហារ៉ាម (មិនអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគ)។ ប្រសិនបើនៅសល់ផ្នែកណាមួយនៃបំពង់ខ្យល់ ឬបំពង់អាហារ សត្វនោះក៏មិនអាចបរិភោគបានដែរ។ ទីបី និងទីបួន៖ ការកាត់ «សរសៃឈាមធំទាំងពីរ» (الوَدَجين) ដែលស្ថិតនៅសងខាងកញ្ចឹងកព័ទ្ធជុំវិញបំពង់ខ្យល់។ ចំណែកអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការសម្លាប់តាមបែបសាសនាគឺមានតែពីរចំណុចប៉ុណ្ណោះ៖ ការកាត់បំពង់ខ្យល់ និងបំពង់អាហារតែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយមិនមានស៊ូណាន់ (ការណែនាំ) ឱ្យកាត់ហួសពីសរសៃឈាមធំទាំងពីរនោះទេ។ ការបរបាញ់ (ការបរិភោគសត្វដែលបរបាញ់បាន) គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងដោយប្រើ «សត្វមំសាសីដែលត្រូវបានបង្ហាត់» ដូចជាខ្លាដំបង ខ្លា ឬឆ្កែ។ ក៏ដូចជា «សត្វស្លាបមំសាសី» ដូចជាសត្វស្ទាំង ឬសត្វឥន្ទ្រី ដោយមិនកំណត់ថាត្រូវរបួសត្រង់កន្លែងណានោះទេ។ ពាក្យថា «សត្វមំសាសី» (الجارحة) មកពីពាក្យថា «ការរកចំណី»។ លក្ខខណ្ឌនៃការបង្ហាត់សត្វទាំងនោះមានបួនចំណុច៖ ទីមួយគឺវាត្រូវតែជា...

ការធ្វើពិធីសត្តឃាត (ការកាត់ក) ដោយឧបករណ៍ទាំងនោះគឺអាចអនុញ្ញាតបាន។ បន្ទាប់មក អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីបុគ្គលដែលការធ្វើពិធីសត្តឃាតរបស់គាត់មានសុពលភាព ដោយពោលថា៖ (ការធ្វើពិធីសត្តឃាតរបស់មូស្លីមគ្រប់រូប) ដែលជាអ្នកពេញវ័យ ឬជាក្មេងដែលមានការយល់ដឹង និងមានសមត្ថភាពក្នុងការកាត់ក (និង) ការធ្វើពិធីសត្តឃាតរបស់ជនដែលមានគម្ពីរ (គីតាប៊ី) គឺជនជាតិយូដា ឬគ្រិស្តបរិស័ទ គឺសុទ្ធតែអាចបរិភោគបាន។ ហើយការកាត់ករបស់មនុស្សវិកលចរិត និងអ្នកស្រវឹង គឺអាចបរិភោគបានតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវជាង (អាហ្សហ៍រ)។ ចំណែកការធ្វើពិធីសត្តឃាតរបស់មនុស្សខ្វាក់ គឺមិនត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត (ម៉ាក្រូហ៍) ឡើយ។ (ហើយសាច់ដែលកាត់ដោយជនជាតិម៉ាជូស៊ី និងជនជាតិគោរពរូបសំណាក គឺមិនអាចបរិភោគបានឡើយ) ក៏ដូចជាអ្នកដទៃទៀតដែលគ្មានគម្ពីរ។ (ការធ្វើពិធីសត្តឃាតលើទារកសត្វក្នុងផ្ទៃ) គឺត្រូវបានរាប់បញ្ចូលតាមរយៈ (ការធ្វើពិធីសត្តឃាតលើមេរបស់វា) ដូច្នេះមិនចាំបាច់ធ្វើពិធីសត្តឃាតលើវាដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ នេះក្នុងករណីដែលវាត្រូវបានរកឃើញថាបានស្លាប់ ឬមានជីវិតដែលមិនស្ថិតស្ថេរ។ ប៉ុន្តែ (ប្រសិនបើវាត្រូវបានរកឃើញថាមានជីវិត) ដោយមានជីវិតស្ថិតស្ថេរ បន្ទាប់ពីវាចេញពីផ្ទៃមេរបស់វា (នោះត្រូវធ្វើពិធីសត្តឃាតលើវា) នៅពេលនោះ។ (អ្វីដែលត្រូវបានកាត់ចេញពី) សត្វ (ដែលនៅរស់ គឺវាជាសាច់ងាប់ លើកលែងតែរោម) ពោលគឺអ្វីដែលត្រូវបានកាត់ចេញពីសត្វដែលអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគបាន។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតខ្លះប្រើពាក្យថា «រោមទាំងឡាយ» (ដែលគេយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រាល និងសម្លៀកបំពាក់) ឬផ្សេងពីនេះ។ • អ្វីដែលអនុញ្ញាត និងអ្វីដែលហាមឃាត់ពីសត្វ (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃអាហារដែលហាឡាល់ និងអាហារដទៃទៀត។ (សត្វគ្រប់ប្រភេទដែលជនជាតិអារ៉ាប់ចាត់ទុកថាជាអាហារឆ្ងាញ់) ដែលពួកគេជាអ្នកមានទ្រព្យធន មានភាពសម្បូរបែប និងមានចរិតលក្ខណៈធម្មជាតិដ៏ល្អ និងមានជីវភាពរស់នៅសមរម្យ (នោះវាជាអាហារហាឡាល់ លើកលែងតែសត្វណា) ដែល (សាសនាបានបញ្ជាក់ពីការហាមឃាត់របស់វា) ដូច្នេះគេមិនអាចយោងតាមការយល់ឃើញរបស់ពួកគេថាវាឆ្ងាញ់នោះទេ។ (សត្វគ្រប់ប្រភេទដែលជនជាតិអារ៉ាប់ចាត់ទុកថាជាអាហារមិនល្អ) ពោលគឺពួកគេចាត់ទុកថាវាជាអាហារអាក្រក់ (នោះវាជាអាហារហារ៉ាម លើកលែងតែសត្វណាដែលសាសនាបានបញ្ជាក់ពីការអនុញ្ញាតរបស់វា) ដូច្នេះវាមិនមែនជាអាហារហារ៉ាមឡើយ។ (ហើយសត្វសាហាវដែលមានចង្កូម) ពោលគឺធ្មេញ (ដ៏រឹងមាំដែលវាប្រើសម្រាប់វាយប្រហារ) ទៅលើសត្វដទៃ ដូចជាសត្វតោ និងខ្លា គឺត្រូវបានហាមឃាត់។ (ហើយសត្វស្លាបដែលមានក្រញ៉ាំ) ពោលគឺក្រចក (ដ៏រឹងមាំដែលវាប្រើសម្រាប់ធ្វើឱ្យរបួស) ដូចជាសត្វឥន្ទ្រី សត្វស្ទាំង និងសត្វហ្វាលខុន គឺត្រូវបានហាមឃាត់។ (ហើយសម្រាប់អ្នកដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពចាំបាច់) គឺអ្នកដែលភ័យខ្លាចចំពោះជីវិតខ្លួនឯងថានឹងស្លាប់ដោយសារការមិនបានបរិភោគ (ក្នុងស្ថានភាពអត់ឃ្លានខ្លាំង) មិនថាស្លាប់ ឬឈឺធ្ងន់ ឬជំងឺកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ឬដាច់ទំនាក់ទំនងពីក្រុមដំណើរ ហើយមិនអាចរកអ្វីដែលហាឡាល់បរិភោគបាន (នោះគាត់អាចបរិភោគសាច់ងាប់ដែលត្រូវបានហាមឃាត់) សម្រាប់គាត់ (ក្នុងបរិមាណ) ពោលគឺអ្វីដែល (អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតរបស់គាត់បាន) ពោលគឺរក្សាដង្ហើមជីវិតរបស់គាត់។ (ហើយយើងមានសាច់ងាប់ពីរប្រភេទដែលហាឡាល់) គឺ៖

(ត្រី និងកណ្តូប) និងសម្រាប់ពួកយើង (មានឈាមពីរប្រភេទដែលហាឡាល់) គឺ៖ (ថ្លើម និងមើម)។ តាមរយៈសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធនៅទីនេះ និងអ្វីដែលបានលើកឡើងពីមុនមក គេបានដឹងថា សត្វត្រូវបានបែងចែកជាបីប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ សត្វដែលមិនអាចបរិភោគបាន ដូច្នេះការកាត់កង (សត្វប្រភេទនេះ) និងសត្វដែលងាប់ដោយធម្មជាតិគឺមានលក្ខណៈដូចគ្នា។ ប្រភេទទីពីរ សត្វដែលអាចបរិភោគបាន ដូច្នេះវាមិនហាឡាល់ឡើយ លុះត្រាតែមានការកាត់កងតាមបែបបទសាសនា។ ប្រភេទទីបី សត្វដែលសាច់របស់វាហាឡាល់ទោះបីជាវាងាប់ដោយធម្មជាតិក៏ដោយ ដូចជាត្រី និងកណ្តូប។ • អ៊ូដហ៊ីយ៉ះ (ការធ្វើកុរបានី) (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ។ វាគឺជាឈ្មោះសម្រាប់សត្វដែលត្រូវកាត់កងក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៊៊ីដុលអាដហា និងថ្ងៃតាស៊ីរីក ដើម្បីស្វែងរកភាពជិតស្និទ្ធចំពោះអល់ឡោះ តាអាឡា។ (ការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ គឺជាស៊ូណាន់មូអាក់កាដ) ដែលមានលក្ខណៈជាកិហ្វាយ៉ះ (ការអនុវត្តរួម)។ ប្រសិនបើមានសមាជិកម្នាក់ក្នុងគ្រួសារបានអនុវត្ត នោះវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សមាជិកទាំងអស់។ ការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះមិនមានកាតព្វកិច្ចឡើយ លើកលែងតែមានការបន់ស្រន់ (ណាហ្សារ)។ (សត្វដែលប្រើការបានគឺ ចាំអាន (កូនចៀម) ដែលមានអាយុមួយឆ្នាំពេញ និងចូលឆ្នាំទីពីរ) (សត្វពពែដែលជាសានី) គឺសត្វដែលមានអាយុពីរឆ្នាំពេញ និងចូលឆ្នាំទីបី (សត្វអូដ្ឋដែលជាសានី) គឺសត្វដែលមានអាយុប្រាំឆ្នាំពេញ និងចូលឆ្នាំទីប្រាំមួយ (សត្វគោដែលជាសានី) គឺសត្វដែលមានអាយុពីរឆ្នាំពេញ និងចូលឆ្នាំទីបី។ (សត្វអូដ្ឋមួយក្បាល អាចប្រើការបានសម្រាប់មនុស្សប្រាំពីរនាក់) ដែលបានចូលរួមចំណែកក្នុងការធ្វើកុរបានី (ហើយសត្វគោមួយក្បាល ក៏អាចប្រើការបានសម្រាប់មនុស្សប្រាំពីរនាក់) ដូចគ្នាដែរ (ហើយសត្វចៀម ឬពពែមួយក្បាល អាចប្រើការបានសម្រាប់មនុស្សម្នាក់) ហើយវាប្រសើរជាងការចូលរួមចំណែកក្នុងសត្វអូដ្ឋ។ ប្រភេទសត្វដែលល្អបំផុតសម្រាប់ធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ គឺអូដ្ឋ បន្ទាប់មកគោ បន្ទាប់មកចៀម ឬពពែ។ (សត្វបួនប្រភេទ ដែលមិនអាចប្រើការបានក្នុងការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ)៖ ទីមួយ (សត្វដែលខ្វាក់ភ្នែកយ៉ាងច្បាស់) ទោះបីជាគ្រាប់ភ្នែកនៅមានក៏ដោយ នេះបើយោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ ទីពីរ (សត្វដែលខ្វិនជើងយ៉ាងច្បាស់) ទោះបីជាការខ្វិននោះកើតឡើងនៅពេលចាប់ផ្តើមផ្តួលសត្វដើម្បីធ្វើកុរបានីដោយសារតែវាត្រដាបត្រដួសក៏ដោយ។ ទីបី (សត្វដែលឈឺយ៉ាងច្បាស់)។ ចំពោះការឈឺចាប់ ឬពិការភាពបន្តិចបន្តួចមិនបង្កជាបញ្ហាឡើយ។ ទីបួន (សត្វដែលស្គមស្គាំងខ្លាំង) គឺ (សត្វដែលបាត់បង់ខួរ) ដោយសារតែភាពស្គមស្គាំងដែលកើតមានចំពោះវា។ (សត្វដែលត្រូវបានកាត់ពងស្វាស និងសត្វដែលបាក់ស្នែង អាចប្រើការបាន) ប្រសិនបើវាមិនប៉ះពាល់ដល់គុណភាពសាច់ ហើយសត្វដែលគ្មានស្នែងពីកំណើតក៏អាចប្រើការបានដែរ។

ពេលវេលាសម្រាប់ការធ្វើគូរបាន (ការកាប់សត្វពលី)

វាត្រូវបានហៅថា «អាល់-ជុលហ្សាអ៍» (សត្វដែលគ្មានស្នែងពីកំណើត)។ ហើយមិនអាចប្រើប្រាស់ជាអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ (សត្វសម្រាប់ធ្វើគូរបាន) បានឡើយ ចំពោះសត្វដែល៖ (ដាច់ត្រចៀក) ទាំងស្រុង ឬដាច់ត្រឹមផ្នែកណាមួយនៃត្រចៀក ឬសត្វដែលកើតមកគ្មានត្រចៀក។ (និង) សត្វដែល (ដាច់កន្ទុយ) ទាំងស្រុង ឬដាច់ត្រឹមផ្នែកណាមួយនៃកន្ទុយ។ • ពេលវេលានៃការធ្វើគូរបាន (ការកាប់សត្វ) (និង) ចូលដល់ (ពេលវេលានៃការធ្វើគូរបាន) សម្រាប់អ៊ូដហ៊ីយ៉ះ (ចាប់ពីពេលសឡាតថ្ងៃបុណ្យ) ពោលគឺថ្ងៃបុណ្យអីឌុលអដហា។ នៅក្នុងសៀវភៅ «អារ៉ោដហ៍» និងប្រភពដើមរបស់វាបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពេលវេលានៃការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ គឺចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលព្រះអាទិត្យរះឡើងនៅថ្ងៃបុណ្យអដហា ហើយបានកន្លងផុតរយៈពេលដែលស្មើនឹងការសឡាតពីររ៉ាកាត និងការថ្លែងឃុតបះពីរខ្លីៗ»។ ចប់សេចក្តី។ ហើយពេលវេលានៃការកាប់សត្វគឺបន្ត (រហូតដល់ថ្ងៃលិចនៃថ្ងៃចុងក្រោយនៃថ្ងៃតាស៊ីរីក) ដែលជាថ្ងៃទាំងបីបន្តបន្ទាប់ពីថ្ងៃទីដប់នៃខែហ្ស៊ុលហ៊ីជ្ជះ។ • អ្វីដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់ (ស៊ុនណាន់) នៅពេលកាប់សត្វ (និងមានរឿងចំនួនប្រាំយ៉ាងដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់នៅពេលកាប់សត្វ)៖ ទីមួយគឺ (ការថ្លែងប៊ីស្មីលឡាហ៍) ដោយអ្នកកាប់ត្រូវពោលថា «ប៊ីស្មីលឡាហ៍»។ ហើយអ្វីដែលពេញលេញជាងនេះគឺ «ប៊ីស្មីលឡាហ៊ីរ រ៉ះម៉ានីរ រ៉ះហ៊ីម»។ ប្រសិនបើមិនបានថ្លែងប៊ីស្មីលឡាហ៍ទេ សាច់សត្វនោះនៅតែហាឡាល់ (បរិភោគបាន)។ (និង) ទីពីរគឺ (ការថ្លែងសឡាវ៉ាត់ជូនព្យាការី ស.អ.) ហើយវាជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ប្រសិនបើថ្លែងឈ្មោះអល់ឡោះ និងឈ្មោះរ៉សូលរបស់ទ្រង់រួមគ្នា។ (និង) ទីបីគឺ (ការបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះ) ជាមួយនឹងសត្វដែលត្រូវកាប់ ពោលគឺអ្នកកាប់ត្រូវបែរកន្លែងកាប់របស់សត្វទៅរកទិសគីប្លះ ហើយខ្លួនអ្នកកាប់ក៏ត្រូវបែរទៅរកទិសនោះដែរ។ (និង) ទីបួនគឺ (ការថ្លែងតាក់ប៊ីរ) ពោលគឺមុនពេលថ្លែងប៊ីស្មីលឡាហ៍ ឬបន្ទាប់ពីនោះ ចំនួនបីដង ដូចដែលលោកអាល់ម៉ាវ៉ារឌីបានមានប្រសាសន៍។ (និង) ទីប្រាំគឺ (ការដូអាសុំឱ្យអល់ឡោះទទួលយក) ដោយអ្នកកាប់ត្រូវពោលថា៖ «អល់ឡូហុមម៉ា ហាទីហ៊ី មីនកា វ៉ាអ៊ីឡៃកា ហ្វាតាក់កាប្បាល់ - ពោលគឺអ៊ូដហ៊ីយ៉ះនេះ - នីអ៍ម៉ាតាន់ មីនកា អ៉ាលៃយ៉ះ វ៉ាតាការ៉ាប់ទូ ប៊ីហា អ៊ីឡៃកា ហ្វាតាក់កាប្បាល់ហា មីននី» (ឱអល់ឡោះអើយ! នេះគឺមកពីទ្រង់ ហើយត្រឡប់ទៅរកទ្រង់វិញ សូមទ្រង់ទទួលយកវា - ពោលគឺអ៊ូដហ៊ីយ៉ះនេះ - ជាពរជ័យពីទ្រង់មកលើរូបខ្ញុំ ហើយខ្ញុំបានធ្វើវាដើម្បីខិតជិតទៅរកទ្រង់ សូមទ្រង់ទទួលយកវាពីខ្ញុំផង)។ (អ្នកធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះមិនត្រូវបរិភោគអ្វីឡើយពីសាច់អ៊ូដហ៊ីយ៉ះដែលបានបន់ស្រន់) ផ្ទុយទៅវិញ គឺចាំបាច់ត្រូវតែបរិច្ចាគសាច់ទាំងអស់នោះ។ ប្រសិនបើគាត់ទុកយូររហូតដល់សាច់នោះខូច គាត់ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវសងវិញ។ (ហើយអាចបរិភោគបានពីអ៊ូដហ៊ីយ៉ះដែលធ្វើដោយស្ម័គ្រចិត្ត) ចំនួនមួយភាគបី យោងតាមមតិថ្មី។ ចំណែកពីរភាគបីទៀត មានមតិមួយថាត្រូវបរិច្ចាគវាទាំងពីរភាគ។ លោកអាល់ណាវ៉ាវី បានជ្រើសរើសមតិនេះនៅក្នុងការកែសម្រួលសៀវភៅ «អាត់តាន់ប៊ីហ៍»។ ហើយមានមតិមួយទៀតថា ត្រូវជូនជាកាដូមួយភាគបីដល់មូស្លីមអ្នកមាន និងបរិច្ចាគមួយភាគបីដល់អ្នកក្រីក្រ។ លោកអាល់ណាវ៉ាវី មិនបានសម្រេចជ្រើសរើសមតិណាមួយក្នុងចំណោមមតិទាំងពីរនេះនៅក្នុងសៀវភៅ «អារ៉ោដហ៍» និងប្រភពដើមរបស់វាឡើយ។ (និងមិនត្រូវលក់) ពោលគឺហាមឃាត់ចំពោះអ្នកធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ះក្នុងការលក់អ្វីមួយ (ពីអ៊ូដហ៊ីយ៉ះ) ពោលគឺសាច់របស់វា ឬរោមរបស់វា ឬស្បែករបស់វា។ ហើយក៏ហាមឃាត់ផងដែរក្នុងការយកវាទៅធ្វើជាថ្លៃឈ្នួលឱ្យអ្នកកាប់សត្វ ទោះបីជាអ៊ូដហ៊ីយ៉ះនោះជាការធ្វើដោយស្ម័គ្រចិត្តក៏ដោយ។ (និងត្រូវផ្តល់អាហារ) ជាកាតព្វកិច្ចពីអ៊ូដហ៊ីយ៉ះដែលធ្វើដោយស្ម័គ្រចិត្តដល់ (អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកខ្វះខាត)។

ល្អបំផុតគឺការបរិច្ចាគសាច់ទាំងមូលជាទាន លើកលែងតែមួយដុំ ឬពីរដុំដែលអ្នកធ្វើកូរបាន (អ្នកធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ា) យកមកបរិភោគដើម្បីទទួលបានសិរីមង្គល ព្រោះវាជាស៊ូណាន់សម្រាប់រូបគេ។ ប្រសិនបើគេបរិភោគខ្លះ ហើយបរិច្ចាគខ្លះទៀត នោះគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យនៃការធ្វើអ៊ូដហ៊ីយ៉ាទាំងមូល និងការបរិច្ចាគខ្លះៗនោះ។ • អាក៊ីកោះ (Aqiqah) (ជំពូក) ក្នុងការពន្យល់អំពីបទបញ្ញត្តិនៃអាក៊ីកោះ។ តាមភាសា អាក៊ីកោះ គឺជាឈ្មោះហៅសក់នៅលើក្បាលទារកទើបនឹងកើត។ ចំណែកតាមលក្ខខណ្ឌសាសនា គឺអ្វីដែលអ្នកនិពន្ធនឹងលើកឡើងដោយពាក្យថា៖ (អាក៊ីកោះ) សម្រាប់ទារកទើបនឹងកើតគឺ (ត្រូវតាមស៊ូណាន់/គួរឱ្យស្រឡាញ់)។ អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់អំពីអាក៊ីកោះដោយពាក្យថា៖ (វាគឺជាសត្វដែលត្រូវកាត់ក្បាលសម្រាប់ទារកទើបនឹងកើតនៅថ្ងៃទីប្រាំពីរ) ពោលគឺថ្ងៃទីប្រាំពីរនៃការប្រសូតរបស់ទារក។ ថ្ងៃប្រសូតត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងថ្ងៃទាំងប្រាំពីរ ទោះបីជាទារកនោះស្លាប់មុនថ្ងៃទីប្រាំពីរយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ហើយវាមិនបាត់បង់ផលបុណ្យឡើយប្រសិនបើពន្យារពេលបន្ទាប់ពីថ្ងៃនោះ។ ប្រសិនបើពន្យារពេលរហូតដល់ពេញវ័យ នោះបទបញ្ញត្តិរបស់វានឹងធ្លាក់ចុះចំពោះអ្នកដែលត្រូវធ្វើអាក៊ីកោះឱ្យទារកនោះ។ ចំណែកឯខ្លួនគេផ្ទាល់ (ទារកដែលធំឡើង) គឺមានសិទ្ធិជ្រើសរើសថានឹងធ្វើអាក៊ីកោះឱ្យខ្លួនឯង ឬមិនធ្វើ។ (ហើយត្រូវកាត់ក្បាលសត្វចំនួនពីរសម្រាប់កូនប្រុស និង) កាត់ក្បាល (សត្វមួយសម្រាប់កូនស្រី)។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះទារកដែលមានភេទមិនច្បាស់លាស់ (Khuntha) គឺអាចចាត់ទុកថាដូចកូនប្រុស ឬកូនស្រី។ ប្រសិនបើក្រោយមកដឹងថាជាកូនប្រុស នោះត្រូវបង្គាប់ឱ្យបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្រប់ចំនួន។ ចំនួនអាក៊ីកោះត្រូវរាប់តាមចំនួនកូន។ (ហើយអ្នកធ្វើអាក៊ីកោះត្រូវផ្តល់អាហារ) ពីសាច់អាក៊ីកោះនោះ (ដល់ជនក្រីក្រ និងអ្នកខ្វះខាត) ដោយចម្អិនវាជាមួយរបស់ផ្អែម ហើយជូនជាកាដូដល់ជនក្រីក្រ និងអ្នកខ្វះខាត។ មិនត្រូវរៀបចំជាពិធីជប់លៀងឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវបំបាក់ឆ្អឹងរបស់វាដែរ។ ចូរដឹងថា អាយុរបស់សត្វអាក៊ីកោះ និងភាពសុក្រឹតរបស់វាពីការខ្វះខាតដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់សាច់ ការបរិភោគពីវា ការបរិច្ចាគខ្លះៗពីវា ការហាមឃាត់មិនឱ្យលក់វា និងការកំណត់វាដោយការសច្ចា (ណាសារ) គឺមានបទបញ្ញត្តិដូចគ្នាទៅនឹងអ្វីដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយក្នុងរឿងអ៊ូដហ៊ីយ៉ា។ វាជាស៊ូណាន់ដែលត្រូវធ្វើការអហ្សាន់ (Azan) ក្នុងត្រចៀកខាងស្តាំរបស់ទារកនៅពេលដែលគេកើតមក និងធ្វើការអ៊ីកោមះ (Iqamah) ក្នុងត្រចៀកខាងឆ្វេងរបស់គេ។ ហើយត្រូវធ្វើការហាន់ណាក់ (Tahnik) ដល់ទារកដោយប្រើផ្លែត្មាត ដោយទំពារវាឱ្យម៉ដ្ឋ រួចយកទៅលាបនៅក្រអូមមាត់ខាងក្នុងមាត់របស់ទារក ដើម្បីឱ្យវាហូរចូលទៅក្នុងពោះរបស់គេខ្លះ។ ប្រសិនបើរកផ្លែត្មាតមិនបាន អាចប្រើផ្លែត្មាតស្រស់ បើមិនបានទៀត អាចប្រើរបស់អ្វីដែលផ្អែម។ ហើយត្រូវដាក់ឈ្មោះឱ្យទារកនៅថ្ងៃទីប្រាំពីរនៃការប្រសូតរបស់គេ ប៉ុន្តែការដាក់ឈ្មោះមុនថ្ងៃទីប្រាំពីរ ឬក្រោយថ្ងៃទីប្រាំពីរគឺអាចធ្វើទៅបាន។ ទោះបីជាទារកស្លាប់មុនថ្ងៃទីប្រាំពីរ ក៏នៅតែជាស៊ូណាន់ដែលត្រូវដាក់ឈ្មោះឱ្យគេដែរ។

ជំពូកស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃការប្រណាំង និងការបាញ់ធ្នូ ការប្រណាំង និងការបាញ់ធ្នូ (ដោយប្រើព្រួញ ឬឧបករណ៍ស្រដៀងគ្នា)។ (ការប្រណាំងសត្វគឺមានសុពលភាព) ពោលគឺការប្រណាំងលើសត្វដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការប្រណាំង ដូចជាសេះ អូដ្ឋ ដំរី លា និងសត្វលា (មូឡ) នេះបើយោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ ប៉ុន្តែការប្រណាំងគោ ការជល់ចៀម ឬការជល់មាន់ គឺមិនមានសុពលភាពឡើយ ទោះបីជាមានការដាក់ប្រាក់រង្វាន់ ឬមិនមានក៏ដោយ។ (ការប្រកួតបាញ់ធ្នូ) គឺមានសុពលភាព ប្រសិនបើ (ចម្ងាយ) ពោលគឺចម្ងាយរវាងអ្នកបាញ់ និងគោលដៅ (ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់) ហើយ (លក្ខខណ្ឌនៃការប្រកួតក៏ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់) ផងដែរ ដោយអ្នកប្រកួតទាំងពីរត្រូវបញ្ជាក់ពីរបៀបនៃការបាញ់ ដូចជា៖ ការបាញ់ប៉ះ (គឺព្រួញប៉ះគោលដៅតែមិនជាប់) ឬការបាញ់ចាក់ (គឺព្រួញចាក់ទម្លុះគោលដៅហើយជាប់នៅទីនោះ) ឬការបាញ់ទម្លុះ (គឺព្រួញចាក់ទម្លុះចេញទៅម្ខាងទៀតនៃគោលដៅ)។ សូមជ្រាបថា ប្រាក់រង្វាន់នៃការប្រណាំង គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវចំណាយក្នុងការប្រកួតនោះ។ វាអាចចេញដោយអ្នកប្រកួតម្នាក់ ឬចេញដោយអ្នកទាំងពីរ។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីករណីទីមួយក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (អ្នកប្រកួតម្នាក់ចេញប្រាក់រង្វាន់ ហើយប្រសិនបើគាត់ឈ្នះ) គាត់នឹង (ដកយកប្រាក់នោះមកវិញ) ពោលគឺប្រាក់ដែលគាត់បានដាក់ចេញ។ (ហើយប្រសិនបើគាត់ចាញ់) នោះ (ដៃគូរបស់គាត់ដែលឈ្នះនឹងយកប្រាក់នោះទៅ)។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីករណីទីពីរក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (ប្រសិនបើអ្នកទាំងពីរដាក់ប្រាក់រង្វាន់រួមគ្នា នោះវាមិនអនុញ្ញាតឡើយ) ពោលគឺមិនមានសុពលភាពទេ (លើកលែងតែមានភាគីទីបីចូលរួមជាអ្នកកណ្តាល)។ (ប្រសិនបើអ្នកកណ្តាលនោះឈ្នះ) គាត់នឹងយកប្រាក់រង្វាន់ដែលអ្នកទាំងពីរបានដាក់ចេញនោះ។ (ហើយប្រសិនបើគាត់ចាញ់) គាត់មិនចាំបាច់សងអ្វីដល់អ្នកទាំងពីរនោះឡើយ។

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃការស្បថ និងការបន់ស្រន់ (ណាសារ) ពាក្យថា «អាល់-អៃម៉ាន» (الأيمان) ដែលមានសូរអានបើកអក្សរអាលីហ្វ (ហាំហ្សះ) គឺជាពហុវចនៈនៃពាក្យ «យ៉ាមីន» (يمين)។ ដើមកំណើតនៃពាក្យនេះក្នុងភាសាអារ៉ាប់មានន័យថា «ដៃស្តាំ» បន្ទាប់មកត្រូវបានគេយកមកប្រើក្នុងន័យ «ការស្បថ»។ ចំណែកឯក្នុងន័យនៃគោលការណ៍សាសនា (ស៊ារីអះ) វាគឺជាការបញ្ជាក់នូវអ្វីមួយដែលអាចនឹងមានការប្រែប្រួល ឬការសង្កត់ធ្ងន់លើរឿងអ្វីមួយ ដោយការបញ្ចេញឈ្មោះរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឬគុណលក្ខណៈណាមួយនៃគុណលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់ទ្រង់។ រីឯពាក្យថា «នូហ្ស៊ូ» (النذور) គឺជាពហុវចនៈនៃពាក្យ «ណាសារ» (នذر) ដែលអត្ថន័យរបស់វានឹងត្រូវបានពន្យល់នៅក្នុងជំពូកបន្ទាប់។ ការស្បថនឹងមិនមានសុពលភាពឡើយ លើកលែងតែស្បថដោយព្រះនាមអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺស្បថដោយតួអង្គរបស់ទ្រង់ ដូចជាការនិយាយរបស់អ្នកស្បថថា៖ «វ៉ាល់ឡោះ» (សូមស្បថដោយអល់ឡោះ) ឬស្បថដោយឈ្មោះណាមួយក្នុងចំណោមឈ្មោះទាំងឡាយរបស់ទ្រង់ ដែលជាឈ្មោះពិសេសសម្រាប់ទ្រង់តែមួយគត់ ដែលមិនអាចយកទៅប្រើសម្រាប់អ្នកដទៃបាន ដូចជាឈ្មោះ «ខាលីកុលខុលគ៍» (អ្នកបង្កើតសព្វសត្វលោក) ឬស្បថដោយគុណលក្ខណៈណាមួយក្នុងចំណោមគុណលក្ខណៈទាំងឡាយនៃតួអង្គរបស់ទ្រង់ ដែលស្ថិតនៅលើទ្រង់ ដូចជាចំណេះដឹង និងអំណាចរបស់ទ្រង់។ លក្ខខណ្ឌរបស់អ្នកស្បថ គឺត្រូវតែជាមនុស្សដែលមានកាតព្វកិច្ចសាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ) មានសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស (មិនមែនជាការបង្ខិតបង្ខំ) អាចនិយាយបាន និងមានចេតនាចង់ស្បថ។ ចំពោះអ្នកដែលស្បថដោយការបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន ដូចជាការនិយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមសន្យាចំពោះអល់ឡោះថា ខ្ញុំនឹងបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំ»។ ការស្បថនេះជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា «យ៉ាមីនុលឡាចាច វ៉ាល់ហ្គោដប» (ការស្បថដោយសារការប្រកែក ឬកំហឹង) ឬ «ណាសារុលឡាចាច វ៉ាល់ហ្គោដប» (ការបន់ស្រន់ដោយសារការប្រកែក ឬកំហឹង)។ ក្នុងករណីនេះ អ្នកស្បថ ឬអ្នកបន់ស្រន់ មានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការបំពេញតាមអ្វីដែលខ្លួនបានស្បថ ឬបានបន់ស្រន់នោះ (ដោយការបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិ) ឬការបង់កាហ្វារ៉ោះ (សំណង) នៃការស្បថ នេះបើយោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត (អាល់-អ័ហ្សហ័រ)។