ហ្វាតហុល ករីប (ពន្យល់ក្បួនច្បាប់អាល់-តាករីប)

(ហើយនៅពេលដល់លើកទីប្រាំ) នៃពាក្យស្បថលីអាន (បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរ ឬអ្នកសម្របសម្រួលបានដាស់តឿននាង ដោយធ្វើឱ្យនាងភ័យខ្លាចចំពោះការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះនៅថ្ងៃបរលោក ដែលវាធ្ងន់ធ្ងរជាងការដាក់ទណ្ឌកម្មនៅលោកិយនេះ) នាងត្រូវនិយាយថា៖ («សូមឱ្យកំហឹងរបស់អល់ឡោះធ្លាក់មកលើរូបខ្ញុំ ប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកនិយាយការពិត») ចំពោះអ្វីដែលគាត់បានចោទប្រកាន់ខ្ញុំពីបទសហាយស្មន់។ អ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ គឺសម្រាប់អ្នកដែលនិយាយបាន។ ចំណែកអ្នកដែលគថ្លង់ គឺត្រូវធ្វើការលីអានដោយប្រើសញ្ញាដែលងាយយល់។ ប្រសិនបើអ្នកលីអានបានផ្លាស់ប្តូរពាក្យស្បថលីអាន ដោយប្រើពាក្យស្បថជំនួសពាក្យធ្វើសក្ខីកម្ម ដូចជាការនិយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមស្បថដោយព្រះនាមអល់ឡោះ» ឬផ្លាស់ប្តូរពាក្យកំហឹង (Ghadab) ទៅជាពាក្យបណ្តាសា (La'nah) ឬផ្ទុយមកវិញ ដូចជានាងនិយាយថា៖ «សូមឱ្យបណ្តាសារបស់អល់ឡោះធ្លាក់មកលើរូបខ្ញុំ» ឬ «សូមឱ្យកំហឹងរបស់អល់ឡោះធ្លាក់មកលើរូបខ្ញុំ» ឬបានរៀបរាប់ពាក្យកំហឹង និងបណ្តាសាមុនពេលបញ្ចប់សក្ខីកម្មទាំងបួននោះ គឺមិនមានសុពលភាពឡើយនៅក្នុងករណីទាំងអស់នេះ។ • បញ្ញត្តិស្តីពីរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) និងប្រភេទនៃស្ត្រីដែលត្រូវរង់ចាំ (ជំពូក) ស្តីពីបញ្ញត្តិស្តីពីរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) និងប្រភេទនៃស្ត្រីដែលត្រូវរង់ចាំ។ ពាក្យថា «អ៊ិដដះ» តាមភាសាគឺជានាមដែលដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «អ៊ីតតៈដា» (I'tadda)។ ចំណែកតាមគោលការណ៍សាសនា គឺការដែលស្ត្រីរង់ចាំក្នុងរយៈពេលមួយ ដើម្បីឱ្យដឹងថាស្បូនរបស់នាងគ្មានទារក ដោយគិតតាមរយៈការមករដូវ ឬតាមខែ ឬតាមរយៈការសម្រាលកូន។ (ស្ត្រីដែលត្រូវរង់ចាំមានពីរប្រភេទ៖ ស្ត្រីដែលប្តីស្លាប់ និងស្ត្រីដែលប្តីមិនទាន់ស្លាប់)។ (ចំពោះស្ត្រីដែលប្តីស្លាប់) ប្រសិនបើនាង (ជាស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាង) ចំពោះការស្លាប់របស់ប្តី (គឺរហូតដល់សម្រាលកូន) ទាំងស្រុង រហូតដល់កូនទីពីរនៃកូនភ្លោះ ប្រសិនបើអាចសន្មតថាទារកនោះជាកូនរបស់អ្នកដែលស្លាប់ទៅ ទោះបីជាមានលទ្ធភាពតិចតួចក៏ដោយ ដូចជាករណីកូនដែលត្រូវបានបដិសេធដោយសារការលីអាន។ ប្រសិនបើក្មេងប្រុសដែលមិនទាន់ដល់វ័យអាចមានកូនបានស្លាប់ទៅ ហើយបន្សល់ទុកប្រពន្ធមានផ្ទៃពោះ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺគិតតាមខែ មិនមែនគិតតាមការសម្រាលកូននោះទេ។ (ប្រសិនបើនាងមិនមានផ្ទៃពោះ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺបួនខែ និងដប់ថ្ងៃ) ទាំងថ្ងៃទាំងយប់។ ការគិតខែគឺត្រូវផ្អែកលើប្រតិទិនចន្ទគតិ (ខែតាមព្រះចន្ទ) តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ហើយបើខែណាមិនគ្រប់ថ្ងៃ ត្រូវបំពេញឱ្យគ្រប់សាមសិបថ្ងៃ។ (ចំពោះស្ត្រីដែលប្តីមិនទាន់ស្លាប់) ប្រសិនបើនាង (មានផ្ទៃពោះ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺរហូតដល់សម្រាលកូន) ដែលជាកូនរបស់ប្តីដែលត្រូវរង់ចាំនោះ។ (ប្រសិនបើនាងមិនមានផ្ទៃពោះ ហើយនាងជាស្ត្រីដែលមាន) ពោលគឺមាន (ការមករដូវ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺបីកូរ៉ូ (Quru') ដែលមានន័យថា រយៈពេលស្អាតពីការមករដូវ)។ ប្រសិនបើនាងត្រូវបានលែងលះក្នុងពេលស្អាតពីការមករដូវ ដោយនៅសល់រយៈពេលស្អាតខ្លះបន្ទាប់ពីការលែងលះ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងនឹងបញ្ចប់នៅពេលចាប់ផ្តើមមករដូវលើកទីបី។ ឬប្រសិនបើនាងត្រូវបានលែងលះក្នុងពេលកំពុងមករដូវ ឬកំពុងសម្រាលកូន នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងនឹងបញ្ចប់នៅពេលចាប់ផ្តើមមករដូវលើកទីបួន ហើយរយៈពេលមករដូវដែលនៅសល់មិនត្រូវបានរាប់ជា «កូរ៉ូ» ឡើយ។ (ប្រសិនបើនាង) ជាស្ត្រីដែលត្រូវរង់ចាំនោះ (នៅក្មេង) ឬ...

ស្ត្រីដែលមិនទាន់មានរដូវ ឬមិនទាន់ដល់វ័យអស់រដូវ ឬជាស្ត្រីដែលមានរដូវមិនទៀងទាត់ (ឬស្ត្រីដែលអស់រដូវ នោះរយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺបីខែ) ដោយគិតតាមខែចន្ទគតិ ប្រសិនបើការលែងលះរបស់នាងកើតឡើងនៅដើមខែ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងត្រូវបានលែងលះនៅពាក់កណ្តាលខែ នោះនាងត្រូវរង់ចាំពីរខែទៀត ហើយត្រូវបំពេញចំនួនថ្ងៃនៃខែដែលមិនពេញនោះឱ្យគ្រប់សាមសិបថ្ងៃនៅក្នុងខែទីបួន។ ប្រសិនបើស្ត្រីដែលកំពុងរង់ចាំរយៈពេល (អ៊ីដដះ) ដោយគិតតាមខែនោះ មានរដូវមកវិញ នោះនាងត្រូវប្តូរមកគិតរយៈពេលរង់ចាំតាមរដូវវិញ។ ឬប្រសិនបើការរង់ចាំតាមខែបានកន្លងផុតទៅហើយ នោះមិនចាំបាច់ត្រូវគិតតាមរដូវទៀតឡើយ។ (ចំណែកស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះមុនពេលរួមភេទ គឺមិនមានរយៈពេលរង់ចាំអ្វីឡើយ) ទោះបីជាស្វាមីបានប៉ះពាល់រាងកាយនាងនៅក្រៅពីទ្វារមាស ឬមិនបានប៉ះពាល់ក៏ដោយ។ • រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) របស់ទាសី (រយៈពេលរង់ចាំរបស់ទាសី) ដែលមានផ្ទៃពោះ ប្រសិនបើត្រូវបានលែងលះដោយការលែងលះបែប រ៉ូជអី (អាចយកមកវិញបាន) ឬបែប បាអិន (ដាច់ស្រឡះ) គឺ (ដោយការសម្រាលកូន) ពោលគឺដោយការសម្រាលកូននោះចេញមក ដោយមានលក្ខខណ្ឌថាទារកនោះត្រូវតែជាកូនរបស់ស្វាមីដែលលែងលះ។ ការលើកឡើងរបស់អ្នកនិពន្ធថា (ដូចទៅនឹងស្ត្រីសេរី) ដែលមានផ្ទៃពោះ គឺមានន័យថាដូចគ្នានឹងអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើទាំងអស់។ (និងដោយរដូវ គឺនាងត្រូវរង់ចាំរយៈពេលពីរដងនៃរដូវ)។ ចំពោះទាសីដែលជាកម្មសិទ្ធិរួម (មានម្ចាស់ពីរនាក់) ទាសីដែលបានចុះកិច្ចសន្យាដោះលែងខ្លួន (មូកាតាបះ) និងទាសីដែលបានផ្តល់កំណើតកូនឱ្យម្ចាស់ (អ៊ុំមុលវ៉ាឡាត់) គឺមានលក្ខខណ្ឌដូចទៅនឹងទាសីដែរ។ (និងដោយខែ ក្នុងករណីស្វាមីស្លាប់ គឺនាងត្រូវរង់ចាំរយៈពេលពីរខែ និងប្រាំយប់ ហើយ) រយៈពេលរង់ចាំរបស់នាង (ក្នុងករណីលែងលះ គឺនាងត្រូវរង់ចាំរយៈពេលមួយខែ និងកន្លះ) ដោយគិតតាមពាក់កណ្តាលនៃស្ត្រីសេរី។ មានមតិមួយទៀតថាពីរខែ ហើយការលើកឡើងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាល់-ហ្គាហ្សាលី គឺបង្ហាញពីការគាំទ្រមតិទីពីរនេះ។ ចំណែកអ្នកនិពន្ធវិញ លោកបានកំណត់យកមតិទីមួយ។

គឺជារឿងដែលប្រសើរជាង ដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើកំណត់យកពីរខែ គឺប្រសើរជាង»។ ហើយមានទស្សនៈមួយទៀតថា រយៈពេលរបស់នាងគឺបីខែ ដែលជាទស្សនៈមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុត ដូចដែលអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ ហើយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក៏បានយល់ស្របតាមនេះដែរ។ • ប្រភេទនៃស្ត្រីដែលស្ថិតក្នុងរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា (ជំពូក) ស្តីពីប្រភេទនៃស្ត្រីដែលស្ថិតក្នុងរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា។ (ស្ត្រីដែលស្ថិតក្នុងរយៈពេលរង់ចាំប្រភេទ រ៉ូជអ៊ិយ្យះ - ដែលអាចត្រឡប់ទៅរកគ្នាបាន - គឺត្រូវទទួលបានសិទ្ធិស្នាក់នៅ) ក្នុងលំនៅឋានដែលនាងបានបែកគ្នាជាមួយស្វាមី ប្រសិនបើលំនៅឋាននោះសមរម្យសម្រាប់នាង (និងទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់) រួមទាំងសម្លៀកបំពាក់ លើកលែងតែនាងជាស្ត្រីដែលមិនស្តាប់បង្គាប់ (ណាស៊ីហ្សះ) មុនពេលលែងលះ ឬក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំរបស់នាង។ ដូចដែលនាងទទួលបានសិទ្ធិទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ នាងក៏ទទួលបានសិទ្ធិទទួលបានការចំណាយផ្សេងៗទៀតដែរ លើកលែងតែឧបករណ៍សម្រាប់សម្អាតខ្លួន។ (ចំណែកស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ស្រឡះ - បាអិន - គឺទទួលបានសិទ្ធិស្នាក់នៅ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ឡើយ លើកលែងតែនាងមានផ្ទៃពោះ) នោះទើបការផ្គត់ផ្គង់ក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់នាងដោយសារតែការមានផ្ទៃពោះ យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត។ ហើយមានទស្សនៈមួយទៀតថា ការផ្គត់ផ្គង់នោះគឺសម្រាប់ទារកក្នុងផ្ទៃ។ (ហើយចំពោះស្ត្រីដែលបាត់បង់ស្វាមីដោយការស្លាប់ គឺត្រូវអនុវត្តការកាន់ទុក្ខ - អ៊ីហដាដ - ដែលតាមភាសាមានន័យថា ការហាមឃាត់។ ចំណែកតាមគោលការណ៍សាសនាគឺ ការជៀសវាងពីការតុបតែងកាយ) ដោយការមិនស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ដែលមានពណ៌ ដែលមានបំណងដើម្បីតុបតែងខ្លួន ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ពណ៌លឿង ឬពណ៌ក្រហម។ ប៉ុន្តែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់ដែលមិនមានពណ៌ ធ្វើពីកប្បាស រោមចៀម ក្រណាត់ទេសឯក ឬសូត្រ និងសម្លៀកបំពាក់ដែលមានពណ៌ដែលមិនមានបំណងដើម្បីតុបតែងខ្លួន។ (និង) ការជៀសវាងពី (ទឹកអប់) ពោលគឺការមិនប្រើប្រាស់វានៅលើរាងកាយ សម្លៀកបំពាក់ អាហារ ឬការប្រើប្រាស់កាហូល (ម្សៅលាបភ្នែក) ដែលមិនមែនជាការហាមឃាត់។ ចំណែកការប្រើប្រាស់កាហូលដែលហាមឃាត់ ដូចជាប្រភេទអាស្ម៊ីដ (អ៊ិស្ម៊ីដ) ដែលគ្មានក្លិនក្រអូប គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ លើកលែងតែមានតម្រូវការចាំបាច់ ដូចជាករណីឈឺភ្នែក នោះទើបត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់ស្ត្រីដែលកំពុងកាន់ទុក្ខ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នាងត្រូវប្រើប្រាស់វានៅពេលយប់ ហើយជូតចេញនៅពេលថ្ងៃ លើកលែងតែមានភាពចាំបាច់ដែលត្រូវប្រើប្រាស់វានៅពេលថ្ងៃ។ ស្ត្រីម្នាក់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាន់ទុក្ខចំពោះអ្នកដទៃក្រៅពីស្វាមីរបស់នាង ដែលជាសាច់ញាតិ ឬអ្នកដទៃ ក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃ ឬតិចជាងនេះ ហើយការបន្ថែមលើសពីនេះគឺហាមឃាត់ ប្រសិនបើនាងមានបំណងធ្វើដូច្នេះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងបន្ថែមលើសពីនេះដោយគ្មានបំណង (មិនមែនជាការកាន់ទុក្ខ) នោះមិនមានបាបឡើយ។ • ការស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះសម្រាប់ស្ត្រីដែលបាត់បង់ស្វាមី និងស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ស្រឡះ (និង) ជាកាតព្វកិច្ច (សម្រាប់ស្ត្រីដែលបាត់បង់ស្វាមី និងស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ស្រឡះ គឺត្រូវស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះ) ពោលគឺលំនៅឋានដែលនាងធ្លាប់រស់នៅពេលមានការបែកបាក់គ្នា ប្រសិនបើលំនៅឋាននោះសមរម្យសម្រាប់នាង។ ស្វាមី ឬអ្នកដទៃមិនមានសិទ្ធិបណ្តេញនាងចេញពីលំនៅឋានដែលបែកគ្នាឡើយ ហើយនាងក៏មិនមានសិទ្ធិចេញពីផ្ទះនោះដែរ ទោះបីជាស្វាមីយល់ព្រមក៏ដោយ (លើកលែងតែមានតម្រូវការចាំបាច់) នោះទើបអនុញ្ញាតឱ្យនាងចេញក្រៅបាន ដូចជាការចេញទៅក្រៅនៅពេលថ្ងៃដើម្បីទិញអាហារ ឬក្រណាត់ទេសឯក ឬលក់អំបោះ ឬកប្បាស និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នានេះ។ ហើយក៏អនុញ្ញាតឱ្យនាងចេញទៅក្រៅនៅពេលយប់ទៅផ្ទះអ្នកជិតខាង ដើម្បីបង្វិលអំបោះ ឬនិយាយលេង និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នានេះ ដោយមានលក្ខខណ្ឌថាត្រូវត្រឡប់មកវិញ និងដេកនៅក្នុងផ្ទះរបស់នាង។ ហើយក៏អនុញ្ញាតឱ្យនាងចេញទៅក្រៅផងដែរ ប្រសិនបើ...

ជំពូក៖ ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃការធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះ (Istibra') អ៊ីសទីបារ៉អះ (Istibra') តាមភាសាមានន័យថា ការស្វែងរកភាពបរិសុទ្ធ (ឬការធានាថាគ្មានអ្វីជាប់ជំពាក់)។ ចំណែកតាមលក្ខខណ្ឌសាសនា គឺការរង់ចាំរបស់ស្ត្រីក្នុងរយៈពេលមួយ ដោយសារតែការទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើរូបនាង ឬការបាត់បង់កម្មសិទ្ធិលើរូបនាង ដើម្បីគោរពតាមបទបញ្ញត្តិសាសនា ឬដើម្បីធានាថាស្បូនរបស់នាងគ្មានទារក (មិនមានផ្ទៃពោះ)។ ការធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះ គឺចាំបាច់ត្រូវធ្វើឡើងដោយសារមូលហេតុពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ ការបាត់បង់ទំនាក់ទំនងស្វាមីភរិយា (ដែលនឹងត្រូវពន្យល់ក្នុងអត្ថបទដើមថា៖ «នៅពេលដែលម្ចាស់ទាសីដែលជាមាតានៃកូនរបស់គាត់បានស្លាប់...» ជាដើម)។ ទីពីរ៖ ការទទួលបានកម្មសិទ្ធិថ្មី។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងក្នុងអត្ថបទរបស់គាត់ថា៖ (អ្នកណាដែលទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើទាសីម្នាក់) តាមរយៈការទិញដែលគ្មានលក្ខខណ្ឌជម្រើស (Khiyar) ឬតាមរយៈមរតក ឬតាមរយៈការធ្វើពិន័យ (Wasiyyah) ឬតាមរយៈការប្រទាន (Hibah) ឬមធ្យោបាយដទៃទៀតនៃការទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើនាង ហើយនាងមិនមែនជាភរិយារបស់គាត់នោះទេ (គឺហាមឃាត់) សម្រាប់គាត់ នៅពេលដែលគាត់មានបំណងរួមរ័កជាមួយនាង គឺហាមមិនឱ្យមានការសប្បាយរីករាយជាមួយនាង រហូតទាល់តែគាត់បានធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះលើនាងសិន។ ប្រសិនបើនាងជាស្ត្រីដែលមានរដូវ គឺត្រូវធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះដោយរង់ចាំរដូវមួយលើក ទោះបីជានាងជាព្រហ្មចារីក៏ដោយ ទោះបីជាអ្នកលក់បានធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះលើនាងមុនពេលលក់ក៏ដោយ និងទោះបីជានាងត្រូវបានផ្ទេរកម្មសិទ្ធិពីក្មេងប្រុស ឬពីស្ត្រីក៏ដោយ។ (ប្រសិនបើនាង) ជាទាសីដែលមិនមានរដូវ (ដោយសារក្មេងពេក ឬចាស់ពេក) នោះរយៈពេលអ៊ីសទីបារ៉អះរបស់នាងគឺ (មួយខែគត់)។ ហើយប្រសិនបើនាងជាស្ត្រីដែលមានផ្ទៃពោះ នោះរយៈពេលអ៊ីសទីបារ៉អះរបស់នាងគឺ (រហូតដល់ពេលសម្រាលកូន)។ នៅពេលបុរសម្នាក់ទិញភរិយារបស់ខ្លួន (ដែលជាទាសី) នោះការធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះលើនាងគឺស្ថិតក្នុងលក្ខណៈស៊ូណាន់ (ការណែនាំឱ្យធ្វើ)។ ចំណែកឯទាសីដែលមានស្វាមី ឬទាសីដែលកំពុងស្ថិតក្នុងរយៈពេលអ៊ីដដះ (Iddah) ប្រសិនបើមានបុរសម្នាក់ទិញនាង នោះមិនចាំបាច់ត្រូវធ្វើអ៊ីសទីបារ៉អះនោះទេ។

ការធ្វើឱ្យប្រាកដថាស្បូនស្អាត (អ៊ីសតិបារ៉) គឺត្រូវធ្វើនៅពេលនោះ។ ប្រសិនបើទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) បានបញ្ចប់ ដូចជាករណីទាសីត្រូវបានលែងលះមុន ឬក្រោយពេលរួមភេទ ហើយរយៈពេលរង់ចាំបានកន្លងផុតទៅ នោះការធ្វើឱ្យប្រាកដថាស្បូនស្អាត (អ៊ីសតិបារ៉) គឺចាំបាច់ត្រូវធ្វើនៅពេលនោះ។ (ហើយប្រសិនបើម្ចាស់ទាសីដែលជាមាតានៃកូនរបស់គាត់បានស្លាប់) ហើយនាងមិនស្ថិតក្នុងទំនាក់ទំនងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬរយៈពេលរង់ចាំនោះទេ (នាងត្រូវតែធ្វើឱ្យប្រាកដថាស្បូនស្អាត) ដោយកាតព្វកិច្ច (ដូចទៅនឹងទាសីដទៃទៀត) ពោលគឺការធ្វើឱ្យប្រាកដថាស្បូនស្អាតរបស់នាងគឺមានរយៈពេលមួយខែ ប្រសិនបើនាងជាអ្នកដែលរាប់រយៈពេលដោយខែ ហើយបើមិនដូច្នោះទេ គឺត្រូវរាប់ដោយការមករដូវមួយដង ប្រសិនបើនាងជាអ្នកដែលរាប់រយៈពេលដោយការមករដូវ។ ប្រសិនបើម្ចាស់បានធ្វើឱ្យប្រាកដថាស្បូនស្អាតរបស់ទាសីខ្លួនដែលគាត់ធ្លាប់រួមភេទរួចហើយ បន្ទាប់មកគាត់បានដោះលែងនាង នោះនាងមិនចាំបាច់ត្រូវធ្វើការអ៊ីសតិបារ៉ទៀតឡើយ ហើយនាងអាចរៀបការបានភ្លាមៗ។ • បញ្ញត្តិស្តីពីការបំបៅដោះកូន (រ៉ដោអ៍) (ជំពូក) ស្តីពីបញ្ញត្តិស្តីពីការបំបៅដោះកូន។ ពាក្យនេះអានថា រ៉ដោអ៍ (ដោយបើកស្រៈអាលើអក្សរ រ៉) ឬ រិដោអ៍ (ដោយដាក់ស្រៈអ៊ីលើអក្សរ រ៉)។ តាមភាសាវាគឺជាឈ្មោះនៃការបឺតដោះ និងការផឹកទឹកដោះ ហើយតាមបញ្ញត្តិសាសនា វាគឺជាការដែលទឹកដោះរបស់ស្ត្រីម្នាក់ចូលទៅក្នុងពោះរបស់កុមារម្នាក់តាមរបៀបជាក់លាក់មួយ។ ការបំបៅដោះកូននឹងមានប្រសិទ្ធភាព (ក្នុងន័យសាសនា) លុះត្រាតែទឹកដោះនោះជាទឹកដោះរបស់ស្ត្រីដែលនៅរស់ ដែលមានអាយុគ្រប់ ៩ ឆ្នាំតាមប្រតិទិនចន្ទគតិ មិនថាគាត់ជាក្រមុំ ឬមេម៉ាយ មិនថាគាត់នៅលីវ ឬមានស្វាមីនោះទេ។ (ហើយប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់បានបំបៅកូនដោយទឹកដោះរបស់គាត់) មិនថាកុមារនោះផឹកទឹកដោះពីគាត់ផ្ទាល់នៅពេលគាត់នៅរស់ ឬបន្ទាប់ពីគាត់ស្លាប់ទៅហើយ ដោយទឹកដោះនោះត្រូវបានច្របាច់ទុកនៅពេលគាត់នៅរស់នោះទេ (កុមារដែលបៅនោះនឹងក្លាយជាកូនរបស់គាត់ ដោយមានលក្ខខណ្ឌពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ កុមារនោះ) ពោលគឺកុមារដែលបៅ (ត្រូវមានអាយុក្រោមពីរឆ្នាំ) តាមប្រតិទិនចន្ទគតិ។ ការចាប់ផ្តើមរាប់អាយុគឺចាប់ពីពេលដែលកុមារនោះផ្តាច់ចេញពីម្តាយទាំងស្រុង។ អ្នកដែលមានអាយុគ្រប់ពីរឆ្នាំ ការបំបៅដោះមិនធ្វើឱ្យមានការហាមឃាត់ (ម៉ាហ៍រ៉ម) ឡើយ។ (និងលក្ខខណ្ឌទីពីរ៖ គឺស្ត្រីនោះ) ពោលគឺអ្នកបំបៅ (ត្រូវបំបៅកូននោះចំនួនប្រាំដងដាច់ដោយឡែកពីគ្នា) ដែលទឹកដោះនោះបានចូលទៅក្នុងពោះរបស់កុមារ។ ការកំណត់ចំនួនដងគឺអាស្រ័យទៅលើទំនៀមទម្លាប់ (អ៊ូហ្វ) អ្វីដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការបៅមួយដង ឬច្រើនដងគឺត្រូវយកតាមនោះ បើមិនដូច្នោះទេគឺមិនគិតឡើយ។ ប្រសិនបើកុមារឈប់បៅនៅចន្លោះពេលនៃការបៅទាំងប្រាំដងដោយសារតែការបដិសេធមិនបៅដោះ នោះការបៅនឹងត្រូវរាប់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ (ហើយស្វាមីរបស់អ្នកបំបៅ) ពោលគឺស្ត្រីដែលបំបៅកូននោះ (នឹងក្លាយជាឪពុករបស់កុមារនោះ)។ (ហើយវាត្រូវបានហាមឃាត់ចំពោះកុមារដែលបៅនោះ) ក្នុងការរៀបការជាមួយអ្នកបំបៅ (និងជាមួយអ្នកដែលជាប់សាច់ឈាមនឹងអ្នកបំបៅនោះ) ពោលគឺអ្នកដែលជាប់ពូជពង្សតាមរយៈខ្សែស្រឡាយ ឬតាមរយៈការបំបៅដោះ (ហើយវាត្រូវបានហាមឃាត់ចំពោះអ្នកបំបៅនោះ) ក្នុងការរៀបការជាមួយកុមារដែលបៅ និងកូនចៅរបស់កុមារនោះ ទោះបីជាចុះទៅក្រោមប៉ុន្មានជំនាន់ក៏ដោយ និងអ្នកដែលជាប់សាច់ឈាមនឹងកុមារនោះ ទោះបីជាឡើងទៅលើប៉ុន្មានជំនាន់ក៏ដោយ (ប៉ុន្តែមិនហាមឃាត់ចំពោះអ្នកដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតតែមួយជាមួយកុមារនោះទេ) ពោលគឺដូចជាបងប្អូនរបស់កុមារនោះដែលមិនបានបៅទឹកដោះជាមួយគ្នា (ឬអ្នកដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់ជាងកុមារនោះ) ពោលគឺមិនហាមឃាត់ចំពោះអ្នកដែលស្ថិតក្នុងលំដាប់ខ្ពស់ជាងកុមារនោះទេ ដូចជាពូរបស់កុមារនោះ។

នៅក្នុងជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់ក្នុងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ បានរៀបរាប់លម្អិតអំពីអ្នកដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដោយសារខ្សែស្រឡាយ និងការបំបៅដោះ។ ដូច្នេះ សូមត្រឡប់ទៅពិនិត្យមើលជំពូកនោះវិញ។ • បទប្បញ្ញត្តិស្តីពីការផ្គត់ផ្គង់ចិញ្ចឹមសាច់ញាតិ (ជំពូក) ស្តីពីបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីការផ្គត់ផ្គង់ចិញ្ចឹមសាច់ញាតិ។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតមួយចំនួននៃអត្ថបទនេះ ជំពូកនេះត្រូវបានដាក់នៅក្រោយជំពូកបន្ទាប់។ ពាក្យថា «នហ្វាការ» (ការផ្គត់ផ្គង់) ដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «អ៊ីនហ្វាក» ដែលមានន័យថា ការចំណាយចេញ ហើយពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់តែក្នុងអំពើល្អប៉ុណ្ណោះ។ មូលហេតុនៃការផ្គត់ផ្គង់មានបីយ៉ាងគឺ៖ ញាតិសន្តាន, ការកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិ (ទាសករ), និងចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីមូលហេតុទីមួយនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (ការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះសាច់ញាតិជួរឈរពីគ្រួសារ គឺចាំបាច់សម្រាប់មាតាបិតា និងកូនចៅ) ពោលគឺមិនថាជាកូនប្រុស ឬកូនស្រីនោះទេ ទោះបីជាពួកគេមានសាសនាដូចគ្នា ឬខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏វាជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវផ្គត់ផ្គង់ដោយកូនចៅរបស់ពួកគេ។ (ចំពោះមាតាបិតា) ទោះបីជាមានឋានៈខ្ពស់ជាងនេះក៏ដោយ (ការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះពួកគាត់គឺចាំបាច់ដោយមានលក្ខខណ្ឌពីរ៖ ភាពក្រីក្រ) របស់ពួកគាត់ ដែលមានន័យថា ការដែលពួកគាត់គ្មានលទ្ធភាពរកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬរកចំណូលបាន (និងភាពពិការ ឬភាពក្រីក្ររួមជាមួយភាពឆ្កួតលីលា)។ ពាក្យថា «ហ្សាម៉ាណា» (ភាពពិការ) គឺជាប្រភពនៃពាក្យដែលសំដៅទៅលើបុគ្គលដែលមានជំងឺ ឬពិការភាព។ ប្រសិនបើពួកគាត់មានលទ្ធភាពរកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬរកចំណូលបាន នោះការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះពួកគាត់មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចឡើយ។ (ចំពោះកូនចៅ) ទោះបីជាមានឋានៈទាបជាងនេះក៏ដោយ (ការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះពួកគេគឺចាំបាច់) ដោយមាតាបិតា (ដោយមានលក្ខខណ្ឌបីយ៉ាង)៖ ទីមួយគឺ (ភាពក្រីក្រ និងភាពនៅក្មេង) ដូច្នេះកូនដែលអ្នកមាន ឬកូនដែលពេញវ័យមិនចាំបាច់ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ឡើយ, (ឬភាពក្រីក្រ និងភាពពិការ) ដូច្នេះអ្នកមានដែលរឹងមាំមិនចាំបាច់ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ឡើយ, (ឬភាពក្រីក្រ និងភាពឆ្កួតលីលា) ដូច្នេះអ្នកមានដែលមានសតិបញ្ញាពេញលេញមិនចាំបាច់ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ឡើយ។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីមូលហេតុទីពីរនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (ការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះទាសករ និងសត្វពាហនៈគឺចាំបាច់)។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលកាន់កាប់ទាសករមិនថាជាបុរស ឬស្ត្រី ឬទាសករដែលត្រូវបានសន្យាថានឹងដោះលែង ឬសត្វពាហនៈ គឺចាំបាច់ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ត្រូវផ្តល់អាហារដល់ទាសកររបស់ខ្លួនដោយផ្អែកលើអាហារដែលជាទូទៅប្រជាជនក្នុងតំបន់នោះបរិភោគ និងផ្អែកលើម្ហូបអាហារដែលពួកគេនិយមបរិភោគក្នុងកម្រិតមួយដែលគ្រប់គ្រាន់។ ហើយត្រូវផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ដល់ពួកគេដោយផ្អែកលើសម្លៀកបំពាក់ដែលគេនិយមប្រើប្រាស់។ ការគ្របដណ្តប់ត្រឹមតែផ្នែកអាវរ៉ាត់ (ផ្នែកដែលត្រូវបិទបាំង) មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សម្លៀកបំពាក់របស់ទាសករឡើយ។ (ហើយពួកគេមិនត្រូវបង្ខំឱ្យធ្វើការលើសពីកម្លាំងដែលពួកគេអាចទ្រាំបានឡើយ)។ ប្រសិនបើម្ចាស់ប្រើប្រាស់ទាសករនៅពេលថ្ងៃ ត្រូវឱ្យពួកគេសម្រាកនៅពេលយប់ ឬផ្ទុយមកវិញ ហើយត្រូវឱ្យពួកគេសម្រាកនៅពេលថ្ងៃត្រង់ក្នុងរដូវក្តៅ។ ក៏មិនត្រូវបង្ខំសត្វពាហនៈឱ្យដឹកជញ្ជូនលើសពីកម្លាំងដែលវាអាចទ្រាំបានដែរ។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីមូលហេតុទីបីនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (ការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះភរិយាដែលអនុញ្ញាតឱ្យស្វាមីរួមរ័កបាន គឺចាំបាច់) សម្រាប់ស្វាមី។ ហើយដោយសារការផ្គត់ផ្គង់ចំពោះភរិយាមានភាពខុសគ្នាទៅតាមស្ថានភាពរបស់ស្វាមី អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់រឿងនេះនៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (វាត្រូវបានកំណត់កម្រិត។ ប្រសិនបើ) ហើយនៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតខ្លះប្រើពាក្យថា «ប្រសិនបើ» (ស្វាមីជាអ្នកមានទ្រព្យធន) ហើយភាពមានបានត្រូវបានគេពិចារណា...

លំនៅដ្ឋានដែលសមរម្យសម្រាប់នាងជាទូទៅ។ ប្រសិនបើនាងជាស្ត្រីដែលគេតែងតែមានអ្នកបម្រើសម្រាប់អ្នកដែលមានឋានៈដូចនាង នោះស្វាមីមានកាតព្វកិច្ចផ្តល់អ្នកបម្រើឱ្យនាង មិនថាជាស្ត្រីសេរី ឬទាសីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ស្វាមី ឬទាសីដែលជួលមក ឬដោយការចំណាយលើអ្នកដែលមកជាមួយភរិយាដើម្បីបម្រើនាង ប្រសិនបើស្វាមីយល់ព្រមតាមនោះ។ ប្រសិនបើស្វាមីខ្វះខាតលទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ការចំណាយ (សម្រាប់ពេលអនាគត) នោះភរិយាមានជម្រើសក្នុងការអត់ធ្មត់ចំពោះភាពខ្វះខាតរបស់ស្វាមី ដោយនាងចំណាយលើខ្លួនឯងពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងផ្ទាល់ ឬខ្ចីគេ ហើយអ្វីដែលនាងបានចំណាយនោះនឹងក្លាយជាបំណុលលើស្វាមី។ ម្យ៉ាងទៀត នាងក៏មានសិទ្ធិ (លុបចោលអាពាហ៍ពិពាហ៍) ផងដែរ។ នៅពេលដែលនាងលុបចោលអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការបែកបាក់គ្នានឹងកើតឡើង ហើយវាគឺជាការបែកបាក់ដោយការលុបចោល (ហ្វាសខ៍) មិនមែនជាការលែងលះ (តាលក់) ឡើយ។ ចំពោះការចំណាយដែលកន្លងផុតទៅ ភរិយាមិនមានសិទ្ធិលុបចោលអាពាហ៍ពិពាហ៍ដោយសារមូលហេតុនោះទេ។ (ដូចគ្នាដែរ) ភរិយាមានសិទ្ធិលុបចោលអាពាហ៍ពិពាហ៍ (ប្រសិនបើស្វាមីខ្វះខាតលទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ថ្លៃមហ័រ មុនពេលរួមរ័ក) មិនថាពេលរៀបការនាងដឹងថាស្វាមីមានលទ្ធភាព ឬមិនដឹងក៏ដោយ។ • បញ្ញត្តិស្តីពីការបីបាច់ថែរក្សាកូន (ហ៊ីដាណះ) (ជំពូក) ស្តីពីបញ្ញត្តិការបីបាច់ថែរក្សាកូន។ ពាក្យនេះតាមភាសាវិទ្យាដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «ហ៊ីដន» (Hidn) ដែលមានន័យថា ចំហៀងខ្លួន ដោយសារអ្នកបីបាច់តែងតែឱបកូនក្មេងដាក់ជាប់នឹងខ្លួន។ ចំណែកតាមគោលការណ៍សាសនា គឺការការពារអ្នកដែលមិនអាចមើលថែខ្លួនឯងបាន ឱ្យរួចផុតពីអ្វីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់គេ ដោយសារគេមិនទាន់មានការយល់ដឹង ដូចជាកុមារ ឬមនុស្សធំដែលវិកលចរិក។ (នៅពេលបុរសម្នាក់បែកបាក់ជាមួយភរិយា ហើយពួកគេមានកូនជាមួយគ្នា នោះភរិយាគឺជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិអាទិភាពជាងគេក្នុងការបីបាច់ថែរក្សាកូន) ពោលគឺការអប់រំកូនដោយអ្វីដែលល្អសម្រាប់គេ ដូចជាការយកចិត្តទុកដាក់លើអាហារ ភេសជ្ជៈ ការសម្អាតរាងកាយ និងសម្លៀកបំពាក់ ការមើលថែពេលឈឺ និងកិច្ចការផ្សេងៗទៀតដែលជាប្រយោជន៍សម្រាប់កូន។ ការចំណាយលើការបីបាច់ថែរក្សាកូន គឺស្ថិតនៅលើអ្នកដែលមានកាតព្វកិច្ចផ្តល់ការចំណាយលើកូននោះ។ ប្រសិនបើភរិយាបដិសេធមិនព្រមបីបាច់ថែរក្សាកូន សិទ្ធិនេះនឹងធ្លាក់ទៅលើម្តាយរបស់នាង (យាយរបស់កូន)។ ការបីបាច់ថែរក្សារបស់ភរិយានឹងបន្ត (រហូតដល់) កូនមានអាយុ (ប្រាំពីរឆ្នាំ)។ អ្នកនិពន្ធបានលើកយកអាយុនេះមកបញ្ជាក់ ព្រោះជាទូទៅការយល់ដឹង (តាំយីហ្ស៍) តែងតែកើតមាននៅអាយុនេះ ប៉ុន្តែគោលការណ៍ពិតប្រាកដគឺស្ថិតនៅលើការយល់ដឹងរបស់កូន មិនថាវាអាចកើតឡើងមុនអាយុប្រាំពីរឆ្នាំ ឬក្រោយអាយុនេះក៏ដោយ។ (បន្ទាប់មក) ក្រោយពីនោះ (កូនដែលយល់ដឹងនឹងត្រូវគេឱ្យជ្រើសរើស) រវាងឪពុកនិងម្តាយ ហើយគេជ្រើសរើសយកអ្នកណាម្នាក់ នោះកូននឹងត្រូវប្រគល់ឱ្យអ្នកនោះ។ ប្រសិនបើឪពុកឬម្តាយម្នាក់មានចំណុចខ្វះខាត ដូចជាវិកលចរិក នោះសិទ្ធិនឹងធ្លាក់ទៅលើម្នាក់ទៀតដរាបណាភាពខ្វះខាតនោះនៅតែមាន។ ហើយប្រសិនបើឪពុកមិនមានវត្តមាន នោះកូននឹងត្រូវគេឱ្យជ្រើសរើសរវាងជីតា និងម្តាយ។ ដូចគ្នាដែរ ការជ្រើសរើសនេះក៏កើតឡើងរវាងម្តាយ និងសាច់ញាតិដទៃទៀត ដូចជាបងប្អូន ឬពូជាដើម។ (លក្ខខណ្ឌនៃការបីបាច់ថែរក្សាកូនមានប្រាំពីរ): ទីមួយគឺ (ការមានសតិសម្បជញ្ញៈ) ដូច្នេះអ្នកដែលវិកលចរិកជាប្រចាំ ឬជាដំណាក់កាល មិនមានសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកូនឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការវិកលចរិកនោះមានតិចតួច ដូចជាកើតឡើងតែមួយថ្ងៃក្នុងមួយឆ្នាំ នោះវាមិនធ្វើឱ្យបាត់បង់សិទ្ធិក្នុងការបីបាច់ថែរក្សាកូនឡើយ។ (និង) ទីពីរគឺ (ភាពជាសេរីជន) ដូច្នេះទាសីមិនមានសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកូនឡើយ...។

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃបទឧក្រិដ្ឋ (គិតាប អះកាមុល ជិនាយាត)

គម្ពីរស្ដីពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ (អះកាមុល ជិនាយ៉ាត) • ប្រភេទនៃការសម្លាប់ ពាក្យថា «ជិនាយ៉ាត» គឺជាពហុវចនៈនៃពាក្យ «ជិនាយ៉ាហ៍» ដែលមានន័យទូលំទូលាយ រាប់បញ្ចូលទាំងការសម្លាប់ ការកាត់អវយវៈ ឬការបង្ករបួសស្នាម។ ការសម្លាប់មានបីប្រភេទ ដែលមិនមានប្រភេទទីបួនឡើយ៖ (ការសម្លាប់ដោយចេតនាទាំងស្រុង) ដែលមានន័យថាការតាំងចិត្តធ្វើ (ការសម្លាប់ដោយកំហុសទាំងស្រុង និងការសម្លាប់ដោយចេតនាដែលក្លាយជាកំហុស)។ អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់ពីអត្ថន័យនៃការសម្លាប់ដោយចេតនានៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (ការសម្លាប់ដោយចេតនាទាំងស្រុង គឺការដែលជនល្មើសតាំងចិត្តវាយទៅលើបុគ្គលណាមួយ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដែលជាទូទៅអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់បាន)។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតខ្លះបានប្រើពាក្យថា «ជាទូទៅ» (ហើយជនល្មើសមានចេតនាសម្លាប់បុគ្គលនោះដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នោះ)។ ក្នុងករណីនេះ (ចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តការកាត់ទោសតាមបែបកាសាស ឬការសងសឹកទៅលើជនល្មើស)។ អ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងអំពីការកំណត់យក «ចេតនាសម្លាប់» គឺជារឿងដែលខ្សោយ (មិនសូវមានទម្ងន់) ហើយមតិដែលត្រឹមត្រូវជាងគឺផ្ទុយពីនេះ។ លក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ការអនុវត្តការកាត់ទោសតាមបែបកាសាស (ការសងសឹក) លើជីវិតជនរងគ្រោះ ឬការកាត់អវយវៈ គឺជននោះត្រូវតែជាមូស្លីម ឬជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានការការពារ (អាម៉ាន់)។ ដូច្នេះ ជនដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាម (ហារប៊ី) ឬអ្នកដែលក្បត់សាសនា (មូរតាត) គឺមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងសិទ្ធិការពារនេះឡើយចំពោះមុខមូស្លីម។ (ប្រសិនបើជនរងគ្រោះ ឬក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះលើកលែងទោសឱ្យជនល្មើស) ក្នុងករណីសម្លាប់ដោយចេតនាទាំងស្រុងនោះ (ចាំបាច់ត្រូវមានការបង់សំណងឈាម ឬឌីយ៉ាហ៍ ដែលមានកម្រិតធ្ងន់ និងត្រូវបង់ភ្លាមៗដោយប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ឃាតករ)។ អ្នកនិពន្ធនឹងបកស្រាយលម្អិតអំពីការកំណត់កម្រិតធ្ងន់នៃសំណងនេះនៅពេលក្រោយ។ (ការសម្លាប់ដោយកំហុសទាំងស្រុង គឺការដែលបុគ្គលម្នាក់បាញ់ទៅលើគោលដៅណាមួយ) ដូចជាសត្វព្រៃជាដើម (ប៉ុន្តែគ្រាប់នោះបែរជាទៅត្រូវមនុស្សម្នាក់បណ្តាលឱ្យស្លាប់ ក្នុងករណីនេះមិនមានការកាត់ទោសតាមបែបកាសាសលើអ្នកបាញ់នោះទេ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវបង់សំណងឈាម ឬឌីយ៉ាហ៍ ដែលមានកម្រិតស្រាល)។ អ្នកនិពន្ធនឹងបកស្រាយលម្អិតអំពីការកំណត់កម្រិតស្រាលនៃសំណងនេះនៅពេលក្រោយ (ដោយត្រូវបង់ដោយក្រុមគ្រួសារខាងឪពុក ឬអាគីឡាហ៍ ដោយបង់រំលោះក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ)។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗត្រូវបង់មួយភាគបីនៃសំណងឈាមពេញលេញ ឬសម្រាប់អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិជាមាស ត្រូវបង់កន្លះឌីណារនៅចុងឆ្នាំនីមួយៗ ហើយសម្រាប់អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិជាប្រាក់ ត្រូវបង់ប្រាំមួយឌីរហាំ ដូចដែលលោក មូតាវ៉ាលី និងអ្នកដទៃទៀតបានលើកឡើង។ អត្ថន័យនៃ «អាគីឡាហ៍» គឺសាច់ញាតិខាងឪពុករបស់ជនល្មើស មិនមែនជាឪពុកម្តាយ ឬកូនចៅរបស់ជនល្មើសនោះទេ។ (ការសម្លាប់ដោយចេតនាដែលក្លាយជាកំហុស គឺការដែលជនល្មើសមានចេតនាវាយទៅលើបុគ្គលណាមួយដោយប្រើឧបករណ៍ដែលជាទូទៅមិនបណ្តាលឱ្យស្លាប់) ដូចជាការវាយដោយឈើស្រាលៗជាដើម (ប៉ុន្តែជនរងគ្រោះបែរជាស្លាប់ ក្នុងករណីនេះមិនមានការកាត់ទោសតាមបែបកាសាសលើជនល្មើសឡើយ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវបង់សំណងឈាម ឬឌីយ៉ាហ៍ ដែលមានកម្រិតធ្ងន់ ដោយក្រុមគ្រួសារខាងឪពុក ឬអាគីឡាហ៍ ដោយបង់រំលោះក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ)។ អ្នកនិពន្ធនឹងបកស្រាយលម្អិតអំពីការកំណត់កម្រិតធ្ងន់នៃសំណងនេះនៅពេលក្រោយ។

លក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ចកិសាស (ការសងសឹកតាមផ្លូវច្បាប់) បន្ទាប់មក អ្នកនិពន្ធបានចាប់ផ្តើមរៀបរាប់អំពីបុគ្គលដែលត្រូវទទួលទោសកិសាស (ការសងសឹកតាមផ្លូវច្បាប់) ដែលពាក្យនេះដកស្រង់ចេញពីពាក្យថា «អ៊ីកតិស្វាសុល អាសារ» មានន័យថា ការតាមដានដានជើង ព្រោះអ្នកដែលរងគ្រោះនឹងតាមដានបទឧក្រិដ្ឋនោះ ដើម្បីយកទោសឱ្យស្មើនឹងទង្វើដែលបានប្រព្រឹត្ត។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ (លក្ខខណ្ឌនៃកាតព្វកិច្ចកិសាស) ក្នុងករណីឃាតកម្មមានបួនប្រការ៖ ទីមួយ៖ (ឃាតករត្រូវតែជាមនុស្សពេញវ័យ) ដូច្នេះមិនមានការអនុវត្តទោសកិសាសទៅលើកុមារឡើយ។ ប្រសិនបើកុមារនោះនិយាយថា «ពេលនេះខ្ញុំនៅជាកុមារនៅឡើយ» នោះពាក្យសម្តីរបស់គេត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយមិនចាំបាច់ស្បថឡើយ។ ទីពីរ៖ (ឃាតករត្រូវតែជាមនុស្សមានសតិសម្បជញ្ញៈ) ដូច្នេះការអនុវត្តទោសកិសាសមិនអាចធ្វើទៅលើមនុស្សវិកលចរិតបានឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលសតិរបស់គេត្រឡប់មកធម្មតាវិញ ទើបអាចអនុវត្តទោសកិសាសទៅលើគេក្នុងពេលដែលគេមានសតិគ្រប់គ្រាន់នោះ។ ទោសកិសាសគឺចាំបាច់សម្រាប់អ្នកដែលបាត់បង់សតិដោយសារការផឹកគ្រឿងស្រវឹងដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តដោយចេតនា។ ចំណែកអ្នកដែលមិនបានប្រព្រឹត្តដោយចេតនា ដូចជាផឹកអ្វីមួយដោយស្មានថាវាមិនមែនជាគ្រឿងស្រវឹង រួចបាត់បង់សតិ នោះមិនមានទោសកិសាសទៅលើគេឡើយ។ ទីបី៖ (ឃាតករមិនមែនជាឪពុកម្តាយរបស់អ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់) ដូច្នេះមិនមានទោសកិសាសទៅលើឪពុកម្តាយដែលសម្លាប់កូនរបស់ខ្លួនឡើយ ទោះបីជាកូននោះមានកូនបន្តទៀតក៏ដោយ។ លោក អ៊ីប៊ុន កាច បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើចៅក្រមសម្រេចឱ្យប្រហារជីវិតឪពុកដែលសម្លាប់កូនរបស់ខ្លួន ការសម្រេចនោះត្រូវតែលុបចោល»។ ទីបួន៖ (អ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ មិនត្រូវមានឋានៈទាបជាងឃាតករ ដោយសារការមិនជឿលើអល់ឡោះ ឬជាទាសករឡើយ) ដូច្នេះ មូស្លីមម្នាក់មិនត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតដោយសារការសម្លាប់អ្នកមិនជឿលើអល់ឡោះ (កាហ្វិរ) មិនថាជាអ្នកចម្បាំង (ហារប៊ី) អ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពារ (ហ្ស៊ីមមី) ឬអ្នកដែលមានសន្ធិសញ្ញា (មូអាហាត) នោះឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវប្រហារជីវិតមនុស្សមានសេរីភាពដោយសារការសម្លាប់ទាសករម្នាក់ដែរ។

ទោះបីជាអ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់មានលក្ខណៈខុសពីអ្នកសម្លាប់ ដូចជាមានវ័យចាស់ជាង ឬក្មេងជាង ឬមានរូបរាងខ្ពស់ជាង ឬទាបជាងជាដើម ក៏មិនត្រូវបានយកមកគិតគូរក្នុងរឿងនេះឡើយ។ (ក្រុមមនុស្សមួយក្រុម ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតចំពោះការសម្លាប់មនុស្សម្នាក់) ប្រសិនបើពួកគេមានលក្ខណៈស្មើគ្នា (ក្នុងន័យថាជាមនុស្សដែលត្រូវទទួលទោសដូចគ្នា) ហើយប្រសិនបើទង្វើរបស់ពួកគេម្នាក់ៗ បើធ្វើដោយឡែកពីគ្នា ក៏អាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់បានដែរ។ បន្ទាប់មក អ្នកនិពន្ធបានចង្អុលបង្ហាញពីគោលការណ៍មួយដោយពាក្យថា៖ (រាល់មនុស្សពីរនាក់ដែលត្រូវអនុវត្តទោសកិសាសលើគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងករណីសម្លាប់ជីវិត គឺត្រូវអនុវត្តលើអវយវៈដូចគ្នា) ដែលទាក់ទងនឹងជីវិតនោះ។ ដូចដែលបានកំណត់លក្ខខណ្ឌលើអ្នកសម្លាប់ថាត្រូវតែជាអ្នកដែលគ្រប់គ្រាន់នូវលក្ខខណ្ឌសាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ) ក៏ត្រូវកំណត់លក្ខខណ្ឌលើអ្នកដែលកាត់អវយវៈគេថាត្រូវតែជាអ្នកដែលគ្រប់គ្រាន់នូវលក្ខខណ្ឌសាសនាដែរ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលមិនត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតចំពោះការសម្លាប់មនុស្សម្នាក់ នោះគេក៏មិនត្រូវកាត់អវយវៈរបស់គាត់ចំពោះការកាត់អវយវៈអ្នកដទៃដែរ។ • លក្ខខណ្ឌនៃការចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តទោសកិសាសលើអវយវៈ (លក្ខខណ្ឌនៃការចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តទោសកិសាសលើអវយវៈ បន្ទាប់ពីលក្ខខណ្ឌដែលបានរៀបរាប់រួច) ក្នុងករណីកិសាសលើជីវិត គឺមានពីរប្រការ៖ ទីមួយ (ការមានឈ្មោះដូចគ្នា) ចំពោះអវយវៈដែលត្រូវកាត់។ អ្នកនិពន្ធបានពន្យល់វាដោយពាក្យថា៖ (ដៃស្តាំត្រូវកាត់ដោយដៃស្តាំ) មានន័យថា ត្រូវកាត់អវយវៈខាងស្តាំដូចជា ត្រចៀក ឬដៃ ឬជើង ដោយអវយវៈខាងស្តាំដូចគ្នា (និងខាងឆ្វេង) នៃអ្វីដែលបានរៀបរាប់ (ដោយខាងឆ្វេង) នៃអ្វីដែលបានរៀបរាប់នោះ។ ដូច្នេះ មិនត្រូវកាត់ខាងស្តាំដោយខាងឆ្វេងឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវកាត់ខាងឆ្វេងដោយខាងស្តាំដែរ។ (និង) ទីពីរ (គឺអវយវៈទាំងពីរនោះមិនត្រូវមានសភាពស្ពឹក ឬខ្វិនឡើយ)។ ដូច្នេះ ដៃ ឬជើងដែលនៅល្អមិនត្រូវកាត់ចោលដោយសារដៃ ឬជើងដែលខ្វិនឡើយ (គឺអវយវៈដែលគ្មានសកម្មភាព)។ ចំពោះអវយវៈដែលខ្វិន គឺត្រូវកាត់ចោលដោយសារអវយវៈដែលនៅល្អ យោងតាមមតិដ៏ល្បីល្បាញ (ក្នុងមហ្សហាប) លើកលែងតែមានអ្នកជំនាញពីរនាក់ដែលមានភាពយុត្តិធម៌និយាយថា៖ «ប្រសិនបើអវយវៈដែលខ្វិននោះត្រូវបានកាត់ ឈាមនឹងមិនឈប់ហូរទេ ប៉ុន្តែវាបែរជាធ្វើឱ្យមាត់សរសៃឈាមបើកចំហ ហើយមិនអាចបិទជិតដោយការដុតកម្ដៅបានឡើយ»។ លើសពីនេះ ក៏មានលក្ខខណ្ឌផងដែរថា អ្នកដែលទាមទារសិទ្ធិត្រូវតែពេញចិត្តនឹងការកាត់នោះ ហើយមិនទាមទារសំណង (អ័រស្យ) សម្រាប់ភាពខ្វិននោះឡើយ។ បន្ទាប់មក អ្នកនិពន្ធបានចង្អុលបង្ហាញពីគោលការណ៍មួយដោយពាក្យថា៖ (រាល់អវយវៈដែលត្រូវបានគេយក) មានន័យថា ត្រូវបានកាត់ (ចេញពីសន្លាក់) ដូចជាកែងដៃ ឬកដៃ (គឺត្រូវមានការអនុវត្តទោសកិសាស)។ ចំណែកអ្វីដែលគ្មានសន្លាក់ គឺមិនមានការអនុវត្តទោសកិសាសឡើយ។ ចូរដឹងថា ស្នាមរបួសនៅលើក្បាល និងផ្ទៃមុខមានដប់ប្រភេទ៖ (១) ហារីស្វះ (Harisah) គឺរបួសដែលដាច់ស្បែកបន្តិចបន្តួច, (២) ដាមីយ៉ះ (Damiyah) គឺរបួសដែលធ្វើឱ្យហូរឈាម, (៣) បាឌីអះ (Badi'ah) គឺរបួសដែលដាច់ដល់សាច់, (៤) មូតាលាហ៊ីមះ (Mutalahimah) គឺរបួសដែលជ្រៅចូលទៅក្នុងសាច់, (៥) ស៊ីមហាក (Simhaq) គឺរបួសដែលទៅដល់ស្រទាប់ស្បែកដែលស្ថិតនៅចន្លោះសាច់ និងឆ្អឹង, (៦) មូដិះ (Mudi'ah) គឺរបួសដែលធ្វើឱ្យឃើញឆ្អឹងចេញពីសាច់, (៧) ហាស៊ីមះ (Hashimah) គឺរបួសដែលធ្វើឱ្យបាក់ឆ្អឹង មិនថាវាធ្វើឱ្យឃើញឆ្អឹងឬអត់នោះទេ។

(៨) មូណាក់គីឡា (Munaqqilah) គឺរបួសដែលធ្វើឱ្យឆ្អឹងផ្លាស់ទីពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត។ (៩) ម៉ាមូហ៍ (Ma'mumah) គឺរបួសដែលជ្រៅទៅដល់ស្រោមខួរក្បាល ដែលគេហៅថា អ៊ុំមុលរ៉អស់ (Ummur-ra's)។ (១០) ដាមីហ៍ (Damighah) គឺរបួសដែលធ្លុះស្រោមខួរក្បាលនោះទៅដល់ខួរក្បាល។ អ្នកនិពន្ធបានលើកលែងរបួសទាំងដប់ប្រភេទនេះចេញពីការអនុវត្តកិសាស (ការសងសឹក) ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ (មិនមានកិសាសក្នុងករណីរបួសទាំងនោះទេ) ពោលគឺរបួសដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ (លើកលែងតែរបួសប្រភេទ មូដិហ៍ (Mudihih) ប៉ុណ្ណោះ) មិនមែនរបួសផ្សេងទៀតក្នុងចំណោមរបួសទាំងដប់នោះទេ។ • ប្រភេទនៃឌីយ៉ះ (សំណងឈាម) (ជំពូក) ស្តីពីការបកស្រាយអំពីឌីយ៉ះ។ វាគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបង់ដោយសារការប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋទៅលើមនុស្សសេរី មិនថាជាអាយុជីវិត ឬអវយវៈ។ (ឌីយ៉ះមានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទធ្ងន់ និងប្រភេទស្រាល) មិនមានប្រភេទទីបីឡើយ។ (ចំពោះឌីយ៉ះប្រភេទធ្ងន់) ដែលកើតឡើងដោយសារការសម្លាប់បុរសមូស្លីមសេរីដោយចេតនា គឺ (អូដ្ឋចំនួនមួយរយ)។ អូដ្ឋមួយរយនោះត្រូវបែងចែកជាបីចំណែក៖ (អូដ្ឋហ៊ីកកោះចំនួនសាមសិបក្បាល, អូដ្ឋជ៉ឹដអះចំនួនសាមសិបក្បាល) ដែលអត្ថន័យនៃពាក្យទាំងពីរនេះត្រូវបានពន្យល់រួចហើយនៅក្នុងគម្ពីរហ្សាកាត់។ (និងអូដ្ឋខូឡេហ្វះចំនួនសែសិបក្បាល) ដែលមានន័យថា (អូដ្ឋដែលកំពុងមានកូនក្នុងផ្ទៃ)។ អត្ថន័យគឺអូដ្ឋទាំងសែសិបក្បាលនោះសុទ្ធតែមានផ្ទៃពោះ ហើយការបញ្ជាក់ពីការមានផ្ទៃពោះរបស់វាគឺអាស្រ័យទៅលើការសម្រេចរបស់ក្រុមអ្នកជំនាញខាងអូដ្ឋ។ (ចំពោះឌីយ៉ះប្រភេទស្រាល) ដែលកើតឡើងដោយសារការសម្លាប់បុរសមូស្លីមសេរីដោយអចេតនា គឺ (អូដ្ឋចំនួនមួយរយ)។ អូដ្ឋមួយរយនោះត្រូវបែងចែកជាប្រាំចំណែក៖ (អូដ្ឋហ៊ីកកោះចំនួនម្ភៃក្បាល, អូដ្ឋជ៉ឹដអះចំនួនម្ភៃក្បាល, អូដ្ឋប៊ីនតុល្បូនចំនួនម្ភៃក្បាល, អូដ្ឋអ៊ីប្នុល្បូនចំនួនម្ភៃក្បាល និងអូដ្ឋប៊ីនតុលម៉ូខូឌចំនួនម្ភៃក្បាល)។ នៅពេលដែលអូដ្ឋក្លាយជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបង់ដោយឃាតករ ឬក្រុមគ្រួសាររបស់គេ (អាគីឡះ) នោះត្រូវយកអូដ្ឋពីម្ចាស់កាតព្វកិច្ចនោះ។ ប្រសិនបើគេមិនមានអូដ្ឋទេ នោះត្រូវយកអូដ្ឋដែលជាប្រភេទសត្វចិញ្ចឹមទូទៅនៅក្នុងក្រុង ឬកុលសម្ព័ន្ធរបស់គេ។ ប្រសិនបើនៅក្នុងក្រុង ឬកុលសម្ព័ន្ធនោះមិនមានអូដ្ឋទេ នោះត្រូវយកអូដ្ឋដែលជាប្រភេទសត្វចិញ្ចឹមទូទៅនៅក្នុងក្រុង ឬកុលសម្ព័ន្ធដែលនៅជិតបំផុតនឹងកន្លែងដែលត្រូវបង់សំណងនោះ។ (ប្រសិនបើគ្មានអូដ្ឋទេ នោះត្រូវប្តូរទៅជាតម្លៃរបស់វាវិញ)។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតមួយទៀតបានបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើអូដ្ឋខ្វះខាត នោះត្រូវប្តូរទៅជាតម្លៃរបស់វា។ នេះគឺជាមតិយោបល់ថ្មី (កៅលុលជឌីដ) ហើយវាជាមតិដែលត្រឹមត្រូវ។ (មានមតិមួយទៀត) នៅក្នុងមតិចាស់ (កៅលុលកូឌីម) ថា (ត្រូវប្តូរទៅជាមាសចំនួនមួយពាន់ឌីណារ) សម្រាប់អ្នកដែលប្រើប្រាស់មាស (ឬ) ប្តូរទៅជា (ប្រាក់ចំនួនដប់ពីរពាន់ឌៀម) សម្រាប់អ្នកដែលប្រើប្រាស់ប្រាក់។ ទាំងនេះគឺដូចគ្នាទាំងការកំណត់ឌីយ៉ះប្រភេទធ្ងន់ និងប្រភេទស្រាល។ (ប្រសិនបើជាឌីយ៉ះប្រភេទធ្ងន់) យោងតាមមតិចាស់ (ត្រូវបន្ថែមមួយភាគបីនៃចំនួននោះ)។ ដូច្នេះចំពោះមាសគឺត្រូវបង់មួយពាន់បីរយសាមសិបបីឌីណារ និងមួយភាគបីនៃឌីណារ ហើយចំពោះប្រាក់គឺដប់ប្រាំមួយពាន់ឌៀម។ (ហើយឌីយ៉ះនៃការសម្លាប់ដោយអចេតនាត្រូវបានធ្វើឱ្យធ្ងន់ធ្ងរដោយ...)

ឧទាហរណ៍៖ ប្រសិនបើមានម្រាមដៃដប់ ហើយបើគ្មានម្រាមដៃនោះនៅសល់ប្រាំបួន នោះការខ្វះខាតគឺមួយភាគដប់។ ដូច្នេះ ត្រូវសងសំណង (ឌីយ៉ះ) មួយភាគដប់នៃតម្លៃជីវិតមនុស្ស។ សំណង (ឌីយ៉ះ) របស់ទាសករដែលត្រូវបានការពារ (ម៉ាស៊ូម) គឺស្មើនឹងតម្លៃរបស់គេ ហើយទាសការិនីក៏ដូចគ្នាដែរ ទោះបីជាតម្លៃរបស់ពួកគេទាំងពីរលើសពីសំណងរបស់មនុស្សសេរីក៏ដោយ។ ប្រសិនបើគេកាត់ប្រដាប់ភេទរបស់ទាសករ ឬពងស្វាសរបស់គេ នោះត្រូវសងតម្លៃពីរដងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវជាង។ សំណង (ឌីយ៉ះ) របស់ទារកក្នុងផ្ទៃដែលជាមនុស្សសេរី និងជាមូស្លីម ដោយយោងតាមឪពុកឬម្តាយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ប្រសិនបើម្តាយរបស់គេជាអ្នកដែលត្រូវបានការពារនៅពេលកើតហេតុ គឺត្រូវសងជា «ឃូររ៉ោះ» (Ghurrah) មានន័យថា ទាសករម្នាក់ (ប្រុស ឬស្រី) ដែលមានសុខភាពល្អឥតខ្ចោះពីពិការភាពដែលធ្វើឱ្យខូចតម្លៃលក់។ លក្ខខណ្ឌនៃ «ឃូររ៉ោះ» គឺត្រូវមានតម្លៃស្មើនឹងមួយភាគម្ភៃនៃសំណងពេញលេញ (ឌីយ៉ះ)។ ប្រសិនបើគ្មាន «ឃូររ៉ោះ» ទេ ត្រូវសងជាតម្លៃជំនួសវិញគឺ អូដ្ឋចំនួនប្រាំក្បាល។ «ឃូររ៉ោះ» នេះត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយក្រុមគ្រួសារ (អាគីឡះ) របស់អ្នកប្រព្រឹត្ត។ សំណង (ឌីយ៉ះ) របស់ទារកក្នុងផ្ទៃដែលជាទាសករ គឺស្មើនឹងមួយភាគដប់នៃតម្លៃម្តាយរបស់គេនៅថ្ងៃដែលកើតហេតុ ហើយសំណងនោះត្រូវធ្លាក់ទៅលើម្ចាស់របស់គេ។ ចំពោះទារកក្នុងផ្ទៃដែលជាជនជាតិយូដា ឬគ្រិស្តបរិស័ទ ត្រូវសង «ឃូររ៉ោះ» ស្មើនឹងមួយភាគបីនៃ «ឃូររ៉ោះ» របស់មូស្លីម ពោលគឺស្មើនឹងអូដ្ឋមួយក្បាល និងពីរភាគបីនៃអូដ្ឋមួយក្បាលទៀត។ • កាសាម៉ះ (ការស្បថក្នុងករណីឃាតកម្ម) ជំពូកនេះនិយាយអំពីច្បាប់នៃ «កាសាម៉ះ» ដែលជាការស្បថទាក់ទងនឹងករណីឈាម (ឃាតកម្ម)។ នៅពេលដែលការចោទប្រកាន់ពីបទឃាតកម្មមានភ្ជាប់មកជាមួយនូវ «លូស» (Lawth) ដែលតាមភាសាមានន័យថា ភាពទន់ខ្សោយ ហើយតាមនីតិសាស្ត្រមានន័យថា សញ្ញាណដែលបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកប្តឹង ដោយសញ្ញាណនោះធ្វើឱ្យចិត្តជឿជាក់លើភាពត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកប្តឹង។ អ្នកនិពន្ធបានចង្អុលបង្ហាញរឿងនេះដោយពាក្យថា៖ «ដែលធ្វើឱ្យកើតមានការជឿជាក់លើភាពត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកប្តឹង» ដូចជាករណីរកឃើញសាកសព ឬផ្នែកខ្លះនៃសាកសពដូចជាក្បាល នៅកន្លែងដាច់ស្រយាលពីទីក្រុងធំ ឬរកឃើញនៅក្នុងភូមិធំមួយដែលជាសត្រូវ ហើយគ្មានអ្នកណាក្រៅពីពួកគេនៅក្នុងភូមិនោះឡើយ។ ក្នុងករណីនេះ អ្នកប្តឹងត្រូវស្បថចំនួនហាសិបដង។ មិនមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យស្បថបន្តបន្ទាប់គ្នានោះទេតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវ (ម៉ាហ្សហាប)។ ប្រសិនបើមានការឆ្កួត ឬសន្លប់កើតឡើងចំពោះអ្នកស្បថក្នុងចន្លោះពេលស្បថ នោះគេអាចបន្តការស្បថបន្ទាប់ពីដឹងខ្លួនវិញ ដោយរាប់បន្តពីចំនួនដែលបានស្បថរួចហើយ ប្រសិនបើចៅក្រមដែលទទួលការស្បថនោះមិនត្រូវបានដកតំណែង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចៅក្រមត្រូវបានដកតំណែង ហើយគេតែងតាំងអ្នកថ្មី នោះត្រូវចាប់ផ្តើមស្បថឡើងវិញពីដំបូង។ នៅពេលដែលអ្នកប្តឹងបានស្បថរួចរាល់ នោះគាត់នឹងទទួលបានសំណង (ឌីយ៉ះ)។ «កាសាម៉ះ» មិនត្រូវបានអនុវត្តក្នុងករណីកាត់អវយវៈឡើយ។ ប្រសិនបើគ្មាន «លូស» (សញ្ញាណ) ទេ នោះការស្បថត្រូវធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ ដោយគាត់ត្រូវស្បថចំនួនហាសិបដង។ ចំពោះអ្នកសម្លាប់ជីវិតមនុស្សដែលត្រូវបានហាមឃាត់ (ដោយចេតនា ដោយអចេតនា ឬពាក់កណ្តាលចេតនា) គឺត្រូវមាន «កាហ្វារ៉ោះ» (ការលាងបាប) ទោះបីជាអ្នកសម្លាប់នោះជាក្មេង ឬជាអ្នកឆ្កួតក៏ដោយ ដោយអ្នកអាណាព្យាបាលត្រូវលោះទាសករជំនួសពួកគេចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។ «កាហ្វារ៉ោះ» គឺការលោះទាសករមូស្លីមម្នាក់ដែលមានសុខភាពល្អពីពិការភាពដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ការងារ និងការរកស៊ី។ ប្រសិនបើរកមិនបានទេ ត្រូវតមអាហាររយៈពេលពីរខែ។

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិស្ដីពីការដាក់ទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ)

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិនៃការដាក់ទណ្ឌកម្ម (អាល់-ហូឌូដ) ប្រភេទនៃអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) និងទណ្ឌកម្មរបស់ពួកគេ ពាក្យថា «អាល់-ហូឌូដ» (អាល់-Hudud) គឺជាពហុវចនៈនៃពាក្យថា «ហ័ដ» (Hadd) ដែលក្នុងន័យភាសាមានន័យថា ការហាមឃាត់។ មូលហេតុដែលវាត្រូវបានហៅថា «ហូឌូដ» គឺដោយសារតែវាមានតួនាទីហាមឃាត់មនុស្សមិនឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ។ អ្នកនិពន្ធបានចាប់ផ្ដើមជំពូកស្ដីពីទណ្ឌកម្ម ដោយលើកឡើងពីទណ្ឌកម្មចំពោះអំពើខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) ដូចដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណីមានពីរប្រភេទ៖ មហ្សន់ (Muhsan - អ្នកដែលធ្លាប់មានគូស្រករ) និងមិនមែនមហ្សន់ (Ghairu Muhsan - អ្នកដែលមិនទាន់មានគូស្រករ)។» ចំពោះ «មហ្សន់» (ដែលនឹងត្រូវពន្យល់នៅពេលខាងមុខ) គឺសំដៅលើបុគ្គលដែលគ្រប់ការ (ពេញវ័យ) មានសតិសម្បជញ្ញៈពេញលេញ ជាអ្នកមានសេរីភាព ដែលបានរួមភេទដោយពេញលេញ (បញ្ចូលប្រដាប់ភេទ) ក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ ទណ្ឌកម្មរបស់គេគឺ «ការគប់នឹងដុំថ្ម» (រ៉ាចម៍ - Rajm) ដោយប្រើដុំថ្មដែលមានទំហំមធ្យម មិនមែនដុំគ្រួសតូចៗពេក ឬដុំថ្មធំពេកនោះទេ។ ចំណែក «អ្នកដែលមិនមែនជាមហ្សន់» មិនថាជាបុរស ឬស្ត្រីនោះទេ ទណ្ឌកម្មរបស់គេគឺ «ការវាយចំនួនមួយរយរំពាត់»។ វាត្រូវបានហៅថា «ជុលដះ» (Jaldah) ដោយសារតែការវាយនោះប៉ះចំស្បែក។ ក្រៅពីនេះ ត្រូវមានការ «និរទេសរយៈពេលមួយឆ្នាំ» ទៅកាន់ទីកន្លែងដែលមានចម្ងាយស្មើនឹងការធ្វើដំណើរដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាត់បន្ថយការសឡាត (Masafatul Qasr) ឬឆ្ងាយជាងនេះ អាស្រ័យទៅលើការសម្រេចរបស់មេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម)។ រយៈពេលមួយឆ្នាំនេះ ត្រូវគិតចាប់តាំងពីពេលដែលអ្នកប្រព្រឹត្តបានចាប់ផ្ដើមធ្វើដំណើរ មិនមែនគិតចាប់ពីពេលដែលគេទៅដល់ទីកន្លែងនិរទេសនោះទេ។ ហើយអ្វីដែលល្អបំផុតនោះគឺ ការនិរទេសគួរតែធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការវាយរំពាត់រួចរាល់។

លក្ខខណ្ឌនៃភាពជាអ្នកមានគូស្រករ (អ៊ិហ្សង់ - الإحصان)៖ ១. ការរៀបការតាមផ្លូវច្បាប់ (នីកាហ៍) ដែលត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍សាសនា។ ២. ការរួមភេទតាមផ្លូវច្បាប់ជាមួយគូស្រកររបស់ខ្លួន។ ៣. ការមានសេរីភាព (មិនមែនជាទាសករ)។ ៤. ការមានជំនឿលើសាសនាឥស្លាម (ជាមូស្លីម)។ ៥. ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបាន (ពេញវ័យ និងមានសតិសម្បជញ្ញៈគ្រប់គ្រាន់)។

លក្ខខណ្ឌនៃភាពជាមហ្សង់ (الإحصان) (លក្ខខណ្ឌនៃភាពជាមហ្សង់មានបួនប្រការ)៖ ទីមួយ និងទីពីរគឺ (ការដល់វ័យពេញវ័យ និងការមានសតិសម្បជញ្ញៈ)។ ដូច្នេះ មិនមានការដាក់ទណ្ឌកម្ម (ហ័ត) លើកុមារ និងអ្នកវិកលចរិកឡើយ ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវទទួលការអប់រំតាមវិធីដែលរារាំងពួកគេមិនឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា។ ទីបីគឺ (ភាពជាអ្នកមានសេរីភាព)។ ដូច្នេះ ទាសករ, អ្នកដែលជាទាសករពាក់កណ្តាល, អ្នកដែលបានចុះកិច្ចសន្យាដោះលែងខ្លួន (មូកាតាប់), និងស្ត្រីដែលមានកូនជាមួយម្ចាស់ខ្លួន (អ៊ុំមុលវ៉ាល័ត) មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមហ្សង់ឡើយ ទោះបីជាពួកគេម្នាក់ៗបានរួមភេទក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវក៏ដោយ។ ទីបួនគឺ (ការរួមភេទ) ពីសំណាក់មូស្លីម ឬអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋឥស្លាម (ហ្ស៊ីមមី) (ក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ)។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតខ្លះបានបញ្ជាក់ថា «ក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ»។ អ្វីដែលចង់សំដៅលើការរួមភេទគឺ ការបញ្ចូលផ្នែកក្បាលនៃអង្គជាតិ ឬប្រវែងស្មើនឹងផ្នែកនោះ (ក្នុងករណីដែលវាត្រូវបានកាត់) ទៅក្នុងទ្វារមាស។ ការលើកឡើងអំពី «អាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ» គឺដើម្បីដកចេញនូវការរួមភេទក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលមិនត្រឹមត្រូវ (ហ្វាស៊ីត) ព្រោះវាមិនអាចធ្វើឱ្យទទួលបាននូវស្ថានភាពជាមហ្សង់ឡើយ។ (ទាសករប្រុស និងទាសករស្រី មានទណ្ឌកម្មពាក់កណ្តាលនៃទណ្ឌកម្មរបស់សេរីជន)។ ដូច្នេះ ពួកគេម្នាក់ៗត្រូវទទួលការវាយចំនួនហាសិបខ្សែរ និងត្រូវនិរទេសខ្លួនរយៈពេលកន្លះឆ្នាំ។ ប្រសិនបើអ្នកនិពន្ធបានប្រើពាក្យថា «អ្នកណាដែលមានភាពជាទាសករ ទណ្ឌកម្មរបស់គេគឺ...» នោះនឹងប្រសើរជាង ដើម្បីឱ្យគ្របដណ្តប់ដល់អ្នកដែលបានចុះកិច្ចសន្យាដោះលែងខ្លួន (មូកាតាប់), អ្នកដែលជាទាសករពាក់កណ្តាល, និងស្ត្រីដែលមានកូនជាមួយម្ចាស់ខ្លួន។ អំពើស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងការរួមភេទជាមួយសត្វ (សាលក្រមនៃអំពើស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា និងការរួមភេទជាមួយសត្វ គឺដូចទៅនឹងសាលក្រមនៃអំពើហ្ស៊ីណា)។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ ដោយការរួមភេទតាមផ្លូវទ្វារធំ គឺត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម (ហ័ត) យោងតាមមតិដ៏ល្បីល្បាញ (ម៉ាហ្សហាប)។ ចំណែកអ្នកដែលរួមភេទជាមួយសត្វ គឺត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មដូចដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង ប៉ុន្តែមតិដែលត្រឹមត្រូវជាង (រ៉ូជេហ៍) គឺត្រូវទទួលការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមការសម្រេចរបស់ចៅក្រម (តាក់ហ្ស៊ីរ)។

(ហើយអ្នកណាដែលបានប្រព្រឹត្ត) ជាមួយស្ត្រីដទៃ (ក្នុងទង្វើក្រៅពីការរួមភេទ នោះនឹងត្រូវទទួលការដាក់ទណ្ឌកម្មតាក់ហ្ស៊ីរ (Ta'zir) ហើយអ្នកដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) មិនត្រូវដាក់ទណ្ឌកម្មតាក់ហ្ស៊ីរឱ្យស្មើ ឬលើសពីកម្រិតទណ្ឌកម្មហាន់ (Hadd) ដែលទាបបំផុតនោះឡើយ)។ ប្រសិនបើដាក់ទណ្ឌកម្មលើទាសករ គឺចាំបាច់ត្រូវឱ្យតិចជាងម្ភៃរំពាត់ ហើយប្រសិនបើដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកមានសេរីភាព (ហូរ) គឺចាំបាច់ត្រូវឱ្យតិចជាងសែសិបរំពាត់ ពីព្រោះវាជាកម្រិតទណ្ឌកម្មហាន់ដែលទាបបំផុតសម្រាប់ពួកគេទាំងពីរ។ • ទណ្ឌកម្មចំពោះការចោទប្រកាន់មិនពិត (ហាន់ដុល ក័រហ្វ) (ជំពូក) ក្នុងការពន្យល់អំពីបទបញ្ញត្តិនៃការចោទប្រកាន់មិនពិត (ក័រហ្វ)។ ពាក្យនេះតាមភាសាមានន័យថា ការបោះចោល (ការចោទប្រកាន់) ហើយតាមលក្ខខណ្ឌសាសនាគឺ ការចោទប្រកាន់ពីបទសីនា (ការរួមភេទខុសច្បាប់) ក្នុងគោលបំណងបង្អាប់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ដើម្បីឱ្យខុសពីការធ្វើសក្ខីកម្មពីបទសីនា។ (ហើយនៅពេលដែលបុគ្គលណាម្នាក់ចោទប្រកាន់) អ្នកដទៃ (ពីបទសីនា) ដូចជាការនិយាយថា៖ «អ្នកបានធ្វើសីនា» (នោះគាត់ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មហាន់ដុល ក័រហ្វ) ចំនួនប៉ែតសិបរំពាត់ ដូចដែលនឹងបានរៀបរាប់បន្ត។ នេះគឺក្នុងករណីដែលអ្នកចោទប្រកាន់មិនមែនជាឪពុក ឬម្តាយ ទោះបីជាមានឋានៈខ្ពស់ជាងក៏ដោយ ដូចដែលនឹងបានរៀបរាប់បន្ត។ (ដោយមានលក្ខខណ្ឌចំនួនប្រាំបី៖ បី) ក្នុងច្បាប់ចម្លងខ្លះសរសេរថា «បី» (ក្នុងចំណោមនោះគឺទាក់ទងនឹងអ្នកចោទប្រកាន់៖ គឺត្រូវតែជាអ្នកដែលគ្រប់ការ (បាលីឃ) មានសតិសម្បជញ្ញៈល្អ) ដូច្នេះកុមារ និងអ្នកវិកលចរិត មិនត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មហាន់ដុល ក័រហ្វ ចំពោះការចោទប្រកាន់របស់ពួកគេឡើយ (ហើយមិនត្រូវជាឪពុកម្តាយរបស់អ្នកដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នោះទេ)។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើឪពុក ឬម្តាយ ទោះបីជាមានឋានៈខ្ពស់ជាងក៏ដោយ បានចោទប្រកាន់កូនរបស់ខ្លួន ទោះបីជាមានឋានៈទាបជាងក៏ដោយ គឺមិនមានទណ្ឌកម្មហាន់ដុល ក័រហ្វ លើពួកគេឡើយ។ (និងលក្ខខណ្ឌប្រាំយ៉ាងសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់៖ គឺត្រូវតែជាមូស្លីម គ្រប់ការ មានសតិសម្បជញ្ញៈល្អ មានសេរីភាព និងជាអ្នកដែលបរិសុទ្ធ) ពីអំពើសីនា។ ដូច្នេះ មិនមានទណ្ឌកម្មហាន់ដុល ក័រហ្វ ឡើយចំពោះការចោទប្រកាន់អ្នកដែលមិនមែនជាមូស្លីម កុមារ អ្នកវិកលចរិត ទាសករ ឬអ្នកដែលធ្លាប់ប្រព្រឹត្តសីនា។ (អ្នកមានសេរីភាពដែលជាអ្នកចោទប្រកាន់ ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មប៉ែតសិប) រំពាត់ (ចំណែកទាសករត្រូវទទួលសែសិប) រំពាត់។ (ទណ្ឌកម្មហាន់ដុល ក័រហ្វ នឹងត្រូវលុបចោល) ពីអ្នកចោទប្រកាន់ដោយសាររឿងបីយ៉ាង៖ ទីមួយ (ការបង្ហាញភស្តុតាង) មិនថាមនុស្សដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់នោះជាជនដទៃ ឬជាភរិយាក៏ដោយ។ ទីពីរ ត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងពាក្យរបស់គាត់ថា (ឬការលើកលែងទោសពីអ្នកដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់) ចំពោះអ្នកចោទប្រកាន់។ ទីបី ត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងពាក្យរបស់គាត់ថា (ឬការធ្វើលីអាន (Li'an) ក្នុងករណីភរិយា)។ ហើយការពន្យល់នេះត្រូវបានលើកឡើងរួចហើយនៅក្នុងពាក្យរបស់អ្នកនិពន្ធថា៖ «ជំពូក៖ នៅពេលដែលបុរសម្នាក់បានចោទប្រកាន់... រហូតដល់ចប់»។

ការកំណត់ទោសចំពោះការផឹកស្រា ឬគ្រឿងស្រវឹង (ជំពូក) ស្តីពីបទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងភេសជ្ជៈ និងការកំណត់ទោសចំពោះការផឹកវា។ (អ្នកណាដែលផឹកស្រា) ដែលធ្វើឡើងពីទឹកទំពាំងបាយជូរ (ឬភេសជ្ជៈដែលធ្វើឱ្យស្រវឹង) ក្រៅពីស្រា ដូចជាទឹកដែលធ្វើពីផ្លែទំពាំងបាយជូរក្រៀម (ត្រូវទទួលទោស) ចំពោះអ្នកផឹកនោះ ប្រសិនបើគាត់ជាមនុស្សមានសេរីភាព (គឺត្រូវវាយចំនួនសែសិប) ជន្លាត់។ (ហើយមេដឹកនាំអាចបង្កើន) ទោសនោះ (ដល់គាត់) ពោលគឺទោសនៃការផឹកស្រា (ឱ្យដល់ប៉ែតសិប) ជន្លាត់។ ការបន្ថែមលើសពីសែសិបជន្លាត់សម្រាប់មនុស្សមានសេរីភាព និងលើសពីម្ភៃជន្លាត់សម្រាប់ទាសករ គឺស្ថិតក្នុងទម្រង់ជាការដាក់ទណ្ឌកម្ម (តាក់ហ្ស៊ីរ)។ មានមតិខ្លះយល់ថា ការបន្ថែមលើសពីអ្វីដែលបានរៀបរាប់មកនេះ គឺជាទោសកំណត់ (ហ័ត) ហើយយោងតាមមតិនេះ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់បន្ថយពីចំនួននេះឡើយ។ (ទោសកំណត់ត្រូវអនុវត្ត) ទៅលើគាត់ ពោលគឺអ្នកផឹកគ្រឿងស្រវឹង (តាមរយៈរឿងមួយក្នុងចំណោមពីរយ៉ាង៖ ដោយមានសាក្សី) ពោលគឺបុរសពីរនាក់ធ្វើសក្ខីកម្មថាគាត់បានផឹកអ្វីដែលបានរៀបរាប់មកនោះ (ឬដោយការសារភាព) ពីសំណាក់អ្នកផឹកថាគាត់ពិតជាបានផឹកគ្រឿងស្រវឹងមែន។ ដូច្នេះ មិនត្រូវដាក់ទោសដោយផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់បុរសម្នាក់ និងស្ត្រីម្នាក់ ឬសក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីពីរនាក់ ឬដោយការស្បថតបឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវដាក់ទោសដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងរបស់ចៅក្រម ឬចំណេះដឹងរបស់អ្នកដទៃនោះដែរ។ (ហើយក៏មិនត្រូវដាក់ទោស) អ្នកផឹកនោះដែរ (តាមរយៈការក្អួត ឬការហិតក្លិន) ពោលគឺការហិតរកក្លិនស្រាពីមាត់របស់គាត់។

ជំពូក៖ ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃការកាត់ដៃចោរ ការលួចតាមភាសាគឺ ការយកទ្រព្យសម្បត្តិដោយលួចលាក់។ ចំណែកតាមគោលការណ៍សាសនាគឺ ការយកទ្រព្យសម្បត្តិដោយលួចលាក់ និងដោយអយុត្តិធម៌ ចេញពីកន្លែងដែលត្រូវបានការពារ (ហ៊ីរហ្ស៍) តាមលក្ខណៈសមស្រប។ (ដៃរបស់ចោរត្រូវកាត់ដោយមានលក្ខខណ្ឌបីប្រការ)។ នៅក្នុងសាត្រាស្លឹករឹតខ្លះបានបញ្ជាក់ថា «មានលក្ខខណ្ឌប្រាំមួយប្រការ»៖ (គឺត្រូវមាន) ចោរនោះ (ជាមនុស្សពេញវ័យ មានសតិសម្បជញ្ញៈ) និងមានឆន្ទៈផ្ទាល់ខ្លួន មិនថាជាមូស្លីម ឬជាអ្នកមិនមែនមូស្លីមដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋឥស្លាម (ហ្ស៊ីមមី) នោះទេ។ ដូច្នេះ មិនមានការកាត់ដៃចំពោះកុមារ មនុស្សវិកលចរិត និងអ្នកដែលត្រូវបានគេបង្ខិតបង្ខំឡើយ។ មូស្លីម និងហ្ស៊ីមមី នឹងត្រូវទទួលទោសកាត់ដៃ ចំណែកឯអ្នកដែលស្ថិតក្នុងកិច្ចសន្យាសន្តិភាព (មូអាហ៊ីដ) វិញ យោងតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុតគឺមិនមានការកាត់ដៃឡើយ។ នេះគឺជាលក្ខខណ្ឌដែលទាក់ទងនឹងតួអង្គចោរ។ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីលក្ខខណ្ឌនៃការកាត់ដៃទាក់ទងនឹងវត្ថុដែលត្រូវគេលួច នៅក្នុងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ (និងត្រូវលួចក្នុងចំនួនមួយដែលកំណត់ថាជា «នីសាប» ដែលមានតម្លៃស្មើនឹងមួយភាគបួននៃឌីណារ) ពោលគឺមាសសុទ្ធដែលបានបោះត្រា ឬលួចវត្ថុដែលមានលាយឡំដែលតម្លៃនៃផ្នែកសុទ្ធរបស់វាស្មើនឹងមួយភាគបួននៃឌីណារ ឬមានតម្លៃស្មើនឹងចំនួននោះ (ចេញពីកន្លែងដែលត្រូវបានការពារតាមលក្ខណៈសមស្រប)។ ប្រសិនបើវត្ថុដែលត្រូវគេលួចនោះស្ថិតនៅក្នុងវាលខ្សាច់ ក្នុងវិហារ ឬតាមផ្លូវសាធារណៈ នោះលក្ខខណ្ឌនៃការការពារគឺត្រូវមានការឃ្លាំមើលជាប់លាប់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវត្ថុនោះស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងការពារដូចជាផ្ទះសម្បែង គឺគ្រាន់តែត្រូវការការឃ្លាំមើលតាមបែបធម្មតាដែលគេអនុវត្តចំពោះទីតាំងនោះជាការស្រេច។ ចំពោះសម្លៀកបំពាក់ ឬសម្ភារៈដែលម្ចាស់ដាក់ទុកក្បែរខ្លួននៅវាលខ្សាច់ជាដើម ប្រសិនបើម្ចាស់បានឃ្លាំមើលដោយភ្នែកជាប្រចាំ ហើយនៅទីនោះមិនមានមនុស្សម្នាឆ្លងកាត់ច្រើនទេ នោះចាត់ទុកថាវាជាវត្ថុដែលត្រូវបានការពារ បើមិនដូច្នោះទេ គឺមិនចាត់ទុកថាត្រូវបានការពារឡើយ។ លក្ខខណ្ឌនៃការឃ្លាំមើលគឺម្ចាស់ត្រូវតែមានលទ្ធភាពក្នុងការរារាំងចោរ។ ក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌនៃវត្ថុដែលត្រូវគេលួច ដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងគឺ៖ (ចោរមិនមានសិទ្ធិជាម្ចាស់លើវត្ថុនោះ ហើយក៏មិនមានការសង្ស័យណាមួយ) ពោលគឺចោរមិនមានសិទ្ធិ ឬភាពស្របច្បាប់ណាមួយលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ម្ចាស់វត្ថុនោះឡើយ។ ដូច្នេះ មិនមានការកាត់ដៃចំពោះការលួចទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ឪពុកម្តាយ ឬកូនចៅរបស់ចោរនោះទេ ហើយក៏មិនមានការកាត់ដៃចំពោះទាសករដែលលួចទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ម្ចាស់ខ្លួនដែរ។ (ដៃស្តាំរបស់ចោរត្រូវកាត់ត្រង់សន្លាក់កដៃ) បន្ទាប់ពីបានធ្វើការដកសន្លាក់នោះចេញដោយប្រើខ្សែទាញយ៉ាងខ្លាំង។ ការកាត់ដៃស្តាំត្រូវបានអនុវត្តចំពោះការលួចលើកទីមួយ។ (ប្រសិនបើគេលួចជាលើកទីពីរ) បន្ទាប់ពីការកាត់ដៃស្តាំរួច (ជើងឆ្វេងរបស់គេនឹងត្រូវកាត់) ដោយប្រើដែកមុតស្រួចកាត់ដាច់ក្នុងពេលតែមួយ បន្ទាប់ពីដកសន្លាក់កជើងចេញ។ (ប្រសិនបើគេលួចជាលើកទីបី ដៃឆ្វេងរបស់គេនឹងត្រូវកាត់) បន្ទាប់ពីដកសន្លាក់ចេញ។ (ប្រសិនបើគេលួចជាលើកទីបួន ជើងស្តាំរបស់គេនឹងត្រូវកាត់) បន្ទាប់ពីដកសន្លាក់កជើងចេញ ដូចដែលបានធ្វើចំពោះជើងឆ្វេងដែរ ហើយកន្លែងដែលកាត់នោះត្រូវជ្រលក់ក្នុងប្រេងក្តៅ ឬប្រេងដែលដាំពុះ។ (ប្រសិនបើគេលួចបន្ទាប់ពីនោះ) ពោលគឺបន្ទាប់ពីលើកទីបួន (គេនឹងត្រូវទទួលទោសវាយដំអប់រំ ឬមានមតិមួយទៀតថា គេនឹងត្រូវប្រហារជីវិត)។ ចំណែកឯហាឌីសដែលបញ្ជាឱ្យប្រហារជីវិតចោរនៅពេលលួចលើកទីប្រាំនោះ គឺត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ៍)។