បញ្ហាច្បាប់រៀបរាប់ដោយអាប់ឌុលឡោះ អ៊ីប៊ីន អាហ៍ម៉ាត់

«សំណួរអំពីអ្នកដែលសម្លាប់គេដោយចេតនាហើយអ្នកស្នងមរតកខ្លះបានលើកលែងទោស» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីបញ្ហានីតិសាស្ត្រស្តីពីឃាតកម្មដោយចេតនានៅពេលអ្នកស្នងមរតកម្នាក់ឬមួយចំនួនបានលើកលែងទោសដែលធ្វើឲ្យការសម្លាប់សងសឹកធ្លាក់ចុះមកជាការបង់ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ស្របតាមការវិនិច្ឆ័យរបស់លោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ ដូចមានបញ្ជាក់លម្អិតនៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

សំណួរអំពីអ្នកដែលសម្លាប់គេដោយចេតនាហើយអ្នកស្នងមរតកខ្លះបានលើកលែងទោស៖ ១៤៥៨ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលបានសម្លាប់បុរសម្នាក់ទៀតដោយចេតនាហើយអ្នកស្នងមរតកមួយចំនួនបានលើកលែងទោសឲ្យឃាតក៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់ពេលដែលមានការលើកលែងទោសចូលមកក្នុងរឿងក្តីនោះទោសត្រូវធ្លាក់មកជាការបង់ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ដោយផ្អែកលើការសម្រេចរបស់លោកអ៊ូម៉ើរ ﵁»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ «ចុះបើក្នុងចំណោមអ្នកស្នងមរតកមានកុមារតូចឬជនវិបល្លាសស្មារតី?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ប្រសិនបើជាការសម្លាប់ដោយចេតនាគេមិនត្រូវសម្លាប់សងសឹកឡើយរហូតទាល់តែកុមារនោះធំដឹងក្តីពេញវ័យទើបគេមានសិទ្ធិសម្រេចថាសម្លាប់សងសឹកឬលើកលែងទោស»។ ខ្ញុំបានសួរបិតាខ្ញុំថា៖ «ចុះបើអ្នកស្នងមរតកជាមនុស្សឆ្កួតវិបល្លាសស្មារតីជាអចិន្ត្រៃយ៍?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ពួកគេត្រូវប្តូរមកយកប្រាក់សំណងជីវិតវិញដោយកាត់កងដកចំណែករបស់អ្នកដែលបានលើកលែងទោសចេញ»។ បុរសដែលកាត់ដៃរបស់ស្ត្រីម្នាក់ដោយចេតនា៖ ១៤៥៩ - អាប់ឌុរ៉ោះហ៍ម៉ានអ៊ីប៊ិនម៉ះហ៍ឌីបាននិទានដល់យើងដោយនិយាយថា៖ ម៉ាលិកស៊ូហ្វយ៉ាននិងអ៊ូបៃឌុលឡោះហ៍អ៊ីប៊ិនអាល់-ហាស្សាន់ទាំងអស់គ្នាបានមានប្រសាសន៍ថាការសងសឹកស្មើភាព (គីសស) គឺអនុវត្តរវាងបុរសនិងស្ត្រីទាំងលើអាយុជីវិតនិងលើរបួសស្នាមអវយវ៖។ បិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្វីដែលជួយពង្រឹងទស្សន៖នេះគឺករណីដែលបុរសសាសន៍យូដាម្នាក់បានវាយកម្ទេចក្បាលកុមារីម្នាក់ដើម្បីប្លន់យកគ្រឿងអលង្ការប្រាក់របស់នាងដូច្នេះរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានបញ្ជាឲ្យសម្លាប់បុរសនោះដើម្បីសងសឹក»។ បិតាខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដៃរបស់គាត់ត្រូវតែកាត់ផ្តាច់ដើម្បីសងសឹកចំពោះដៃរបស់នាងផ្អែកលើគោលការណ៍នេះ»។ ខ្ញុំបានសួរបិតាខ្ញុំថា៖ «ចុះបើជាករណីអចេតនា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «សាច់ញាតិខាងប្រុសរបស់គាត់ (អាគីឡះហ៍) ត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ស្ត្រី (ស្មើនឹងមួយភាគបួននៃសំណងពេញលេញ)»។

«ឪពុកមិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកដោយសារសម្លាប់កូនប្រុសរបស់ខ្លួនឡើយ» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីគោលការណ៍នីតិសាស្ត្រស្តីពីការដែលឪពុកមិនត្រូវរងទណ្ឌកម្មសម្លាប់សងសឹក (គីសស) ប្រសិនបើគាត់សម្លាប់កូនរបស់គាត់ប៉ុន្តែត្រូវបង់ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ខណ៖ដែលកូនប្រុសសម្លាប់ឪពុកត្រូវរងទណ្ឌកម្មសម្លាប់សងសឹកដូចមានបញ្ជាក់លម្អិតនៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

ឪពុកមិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកដោយសារសម្លាប់កូនប្រុសរបស់ខ្លួនឡើយ៖ ១៤៦០ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលសម្លាប់ឪពុករបស់ខ្លួនឬឪពុកដែលសម្លាប់កូនប្រុសរបស់ខ្លួន៖ តើត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកដែរឬទេប្រសិនបើអ្នកស្លាប់មានអាណាព្យាបាលផ្សេងទៀត? បិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចំពោះឪពុកគាត់មិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតឡើយប្រសិនបើគាត់សម្លាប់កូនប្រុសរបស់គាត់គឺមិនត្រូវសម្លាប់សងសឹកគាត់ឡើយប៉ុន្តែគាត់ត្រូវបង់ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ទៅឲ្យអ្នកទទួលមរតករបស់កូននោះក្រៅពីឪពុក។ ចំណែកឯកូនប្រុសដែលសម្លាប់ឪពុកគឺត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកជាដាច់ខាតប្រសិនបើអ្នកស្នងមរតករបស់ឪពុកមានបំណង»។ តើបុរសសេរីត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកដោយសារសម្លាប់ទាសករនិងមូស្លីមដោយសារសម្លាប់អ្នកគ្មានជំនឿដែរឬទេ? ១៤៦១ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលសម្លាប់ទាសករបស់ខ្លួន៖ តើអ្នកដឹកនាំត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតគាត់សងសឹកដែរឬទេ? គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីអាល់ហាស្សាន់ពីសាមូយ៉ះហ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ "អ្នកណាដែលសម្លាប់ទាសករបស់ខ្លួនពួកយើងនឹងសម្លាប់គេ" ប៉ុន្តែខ្ញុំបារម្ភក្រែងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះមិនរឹងមាំត្រឹមត្រូវ»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ «ចុះតើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ដោយសារខ្ញុំបារម្ភថាមិនរឹងមាំខ្ញុំមិនសម្រេចតាមនោះឡើយ៖ គឺបុរសសេរីមិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារសម្លាប់ទាសករឡើយហើយក៏មិនត្រូវសម្លាប់ដោយសារសម្លាប់ជនហ្ស៊ីមមីដែរប៉ុន្តែបុរសត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារសម្លាប់ស្ត្រី»។ ១៤៦២ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសសេរីដែលសម្លាប់ទាសក៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «បុរសសេរីមិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារសម្លាប់ទាសកឡើយ»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ «ចុះបើបុរសម្នាក់សម្លាប់ទាសកផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំបានបញ្ចប់ការបកស្រាយហាឌីសរបស់សាមូយ៉ះហ៍រួចហើយ» បន្ទាប់មកគាត់បានសូត្រអាយ៉ាត់៖ {ហើយអ្នកណាដែលត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌នោះយើងបានផ្តល់អំណាចដល់អាណាព្យាបាលរបស់គេប៉ុន្តែកុំឲ្យគេជ្រុលហួសព្រំដែនក្នុងការសម្លាប់ឡើយ} [អាល់-អ៊ីស្រា: ៣៣]។ ខ្ញុំបានសួរទៀតថា៖ «ចុះបើជនមូស្លីមសម្លាប់គ្រិស្តសាសនិកសាសន៍យូដាឬម៉ាហ្ជូស៊ីតើគាត់មិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតទេឬ?» (មានសេចក្តីបន្តនៅកថាខណ្ឌបន្ទាប់)...

«បុរសសេរីនិងទាសកបានរួមគ្នាសម្លាប់ទាសកម្នាក់» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីបញ្ហានីតិសាស្ត្រស្តីពីការបែងចែកទំនួលខុសត្រូវរវាងបុរសសេរីនិងទាសកដែលបានរួមដៃគ្នាសម្លាប់ទាសកម្នាក់ដោយបុរសសេរីសងពាក់កណ្តាលនៃតម្លៃខ្លួនទាសកដែលស្លាប់ចំណែកទាសកជាឃាតកត្រូវប្រគល់ខ្លួនឬលោះខ្លួនដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

១៤៦២ (ត) - ខ្ញុំបានសួរថា៖ «តើលោកប្រកាន់យកតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់អាពូជូហៃហ្វះហ៍ពីអាលីពីព្យាការី ﷺ ថា៖ "មូស្លីមមិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកដោយសារសម្លាប់អ្នកគ្មានជំនឿឡើយ" មែនទេ?» បិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាល់ហាស្សាន់ធ្លាប់រាយការណ៍ពីសាមូយ៉ះហ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ "អ្នកណាដែលសម្លាប់ទាសករបស់ខ្លួនពួកយើងនឹងសម្លាប់គេ" ហើយកាតាដះហ៍បាននិទានពីគាត់រីឯខាលីដបានរាយការណ៍ជាពាក្យរបស់សាវ័ក (មោវគូហ្វ) ហើយកាតាដះហ៍បានបញ្ជាក់តាមក្រោយថាអាល់ហាស្សាន់បានភ្លេចហាឌីសនេះហើយលែងចេញសេចក្តីសម្រេចតាមហាឌីសនោះទៀតហើយ»។ បុរសសេរីនិងទាសកបានរួមគ្នាសម្លាប់ទាសកម្នាក់៖ ១៤៦៣ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសសេរីនិងទាសកម្នាក់ដែលបានរួមដៃគ្នាសម្លាប់ទាសកម្នាក់៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចំពោះបុរសសេរីគាត់មិនត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារសម្លាប់ទាសកឡើយគឺគាត់ត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃតម្លៃខ្លួនទាសកដែលស្លាប់ចេញពីទ្រព្យរបស់គាត់។ រីឯទាសកជាឃាតកប្រសិនបើចៅហ្វាយរបស់គេពេញចិត្តគាត់អាចប្រគល់ទាសកនោះទៅឲ្យគេចំពោះបទល្មើសបើមិនដូច្នោះទេគាត់ត្រូវលោះទាសកនោះដោយសងពាក់កណ្តាលនៃតម្លៃខ្លួនទាសកដែលស្លាប់»។ បុរសពេញវ័យនិងក្មេងមិនទាន់គ្រប់អាយុបានរួមគ្នាសម្លាប់បុរសម្នាក់ដោយចេតនា៖ ១៤៦៤ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសពេញវ័យនិងក្មេងប្រុសមិនទាន់គ្រប់អាយុដែលបានរួមគ្នាសម្លាប់បុរសម្នាក់ដោយចេតនា៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលមានជនដែលត្រូវបានលើកលែងពីទណ្ឌកម្មប្រហារជីវិតសងសឹកចូលរួមនោះទោសទាំងមូលត្រូវធ្លាក់មកជាប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) សម្រាប់ជនរងគ្រោះ៖ ពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងធ្លាក់លើសាច់ញាតិខាងប្រុសរបស់ក្មេងប្រុសនិងមនុស្សឆ្កួតហើយពាក់កណ្តាលទៀតធ្លាក់លើបុរសពេញវ័យដែលមានសតិគ្រប់គ្រាន់ចេញពីទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់»។ ១៤៦៥ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសពេញវ័យនិងក្មេងប្រុសដែលសម្លាប់បុរសម្នាក់៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «លើអ្នកទាំងពីរគឺមានកាតព្វកិច្ចបង់ប្រាក់សំណងជីវិតដោយគ្មានទណ្ឌកម្មប្រហារជីវិតសងសឹកឡើយ៖ បុរសពេញវ័យត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងជីវិតហើយសាច់ញាតិខាងប្រុសរបស់ក្មេងប្រុសត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងជីវិត»។

«គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)៖ ប្រាក់សំណងជីវិតនិងរបួសស្នាម (កីតាបអ៊ុឌ-ឌីយ៉ាត)» — ចំណងជើងគម្ពីរនេះចែងអំពីគោលការណ៍នីតិសាស្ត្រស្តីពីប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) សម្រាប់មូស្លីមនិងជនមិនមែនមូស្លីមសំណងសម្រាប់អវយវ៖ ម្រាមដៃធ្មេញអណ្តាតរបួសស្នាមក្បាលនិងវិធានពាក់ព័ន្ធនានាស្របតាមច្បាប់ឥស្លាម។

«តើប្រាក់សំណងជីវិតរបស់មូស្លីមមានចំនួនប៉ុន្មាន?» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីកម្រិតកំណត់នៃប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ពេញលេញសម្រាប់មូស្លីមដែលស្មើនឹងមួយម៉ឺនពីរពាន់ឌៀរហាំឬអូដ្ឋមួយរយដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

«ប្រាក់សំណងសម្រាប់ម្រាមដៃ» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីគោលការណ៍នីតិសាស្ត្រស្តីពីប្រាក់សំណងសម្រាប់ម្រាមដៃនីមួយៗ (អូដ្ឋដប់ក្បាល) និងការបែងចែកសំណងសម្រាប់ថ្នាំងដៃនីមួយៗ ដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)៖ ប្រាក់សំណងជីវិតនិងរបួសស្នាម៖ តើប្រាក់សំណងជីវិតរបស់មូស្លីមមានចំនួនប៉ុន្មាន? ១៤៦៦ - អាពូអាប់ឌុរ៉ោះហ៍ម៉ានបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) របស់មូស្លីមគឺមួយម៉ឺនពីរពាន់ឌៀរហាំ»។ ប្រាក់សំណងសម្រាប់ម្រាមដៃ៖ ១៤៦៧ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងថ្នាំងនីមួយៗនៃម្រាមដៃគឺស្មើនឹងមួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងម្រាមដៃលើកលែងតែមេដៃដែលក្នុងថ្នាំងនីមួយៗនៃថ្នាំងទាំងពីររបស់វាគឺស្មើនឹងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងរបស់វា»។ ម៉ាលិកបាននិយាយថា៖ «មេដៃមានបីថ្នាំង»។ បិតាខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងថ្នាំងនីមួយៗនៃម្រាមដៃគឺមួយភាគបីនៃសំណងម្រាមដៃលើកលែងតែមេដៃគឺក្នុងថ្នាំងនីមួយៗស្មើនឹងពាក់កណ្តាលពីព្រោះវាមានតែពីរថ្នាំងប៉ុណ្ណោះ។ ខ្ញុំនិយាយដូចដែលលោកអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាក់ខាអ៊ីបាននិយាយដែលមកពីហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់វ៉ាគីពីស៊ូហ្វយ៉ានពីម៉ាន់ស៊ូរពីអ៊ីប្រាហ៊ីម»។ បិតាខ្ញុំបានបន្ថែមថា៖ «អ្នកណាដែលនិយាយថាមេដៃមានបីថ្នាំងគឺបានរាប់ច្រឡំផ្នែកខ្លះនៃបាតដៃថាជាថ្នាំងដូចក្នុងទស្សន៖របស់ម៉ាលិក»។ ១៤៦៨ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចំពោះម្រាមដៃ៖ ក្នុងម្រាមដៃនីមួយៗគឺស្មើនឹងអូដ្ឋដប់ក្បាល»។ សំណួរអំពីប្រាក់សំណងសម្រាប់ធ្មេញ៖ ១៤៦៩ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ធ្មេញទាំងអស់គឺស្មើគ្នា៖ ក្នុងធ្មេញមួយគឺអូដ្ឋប្រាំក្បាល»។ ខ្ញុំបានសួរបិតាខ្ញុំថា៖ «តើធ្មេញចង្កូម/ធ្មេញថ្គាមមុខ (អាល់-ឌ្វាហាហ៊ិក) មានភាពប្រសើរលើសធ្មេញដទៃទេ?» (មានសេចក្តីបន្តនៅកថាខណ្ឌបន្ទាប់)...

«ជនរងគ្រោះដែលគេប្រទះឃើញសាកសពនៅក្នុងកន្លែងធ្វើត៖វ៉ាហ្វ» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីបញ្ហានីតិសាស្ត្រស្តីពីការបង់ប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) ចេញពីឃ្លាំងរតនាគាររដ្ឋដោយអាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងនៅពេលដែលគេប្រទះឃើញសាកសពជនរងគ្រោះដែលមិនស្គាល់ឃាតកនៅក្នុងកន្លែងធ្វើត៖វ៉ាហ្វដើម្បីកុំឲ្យឈាមរបស់មូស្លីមត្រូវបាត់បង់ដោយឥតន័យដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

១៤៦៩ (ត) - គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ទេធ្មេញទាំងអស់គឺស្មើគ្នា៖ ក្នុងធ្មេញមួយគឺអូដ្ឋប្រាំក្បាល»។ ១៤៧០ - យ៉ាហ្ស៊ីដអ៊ីប៊ិនហារូនបាននិទានដល់យើងពីអាល់ហាហ្ចាជអ៊ីប៊ិនអារត្វះហ៍ពីអាពូអ៊ីសហាកពីអាស៊ីមអ៊ីប៊ិនដាំរ៉ោះហ៍ពីអាលី ﵁ ថា៖ «ចំពោះធ្មេញ៖ ក្នុងធ្មេញមួយគឺអូដ្ឋប្រាំក្បាល»។ ១៤៧១ - ម៉ាលិកអ៊ីប៊ិនអាណាស់បាននិទានពីដាវូដអ៊ីប៊ិនអាល់-ហ៊ូស័យនពីអាពូហ្គាត់ហ្វានថាម៉ារវ៉ានអ៊ីប៊ិនអាល់ហាកាំបានសួរអ៊ីប៊ិនអាព្ពាស ﵁ អំពីប្រាក់សំណងធ្មេញថ្គាមហើយអ៊ីប៊ិនអាព្ពាសបានឆ្លើយថា៖ «ក្នុងធ្មេញថ្គាមមួយគឺអូដ្ឋប្រាំក្បាល» ហើយលោកបានបន្ថែមថា៖ «ចូរពិចារណាធ្មេញឲ្យដូចជាម្រាមដៃចុះគឺប្រាក់សំណងរបស់វាគឺស្មើៗគ្នា»។ ជនរងគ្រោះដែលគេប្រទះឃើញសាកសពនៅក្នុងកន្លែងធ្វើត៖វ៉ាហ្វ៖ ១៤៧២ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីជនរងគ្រោះដែលគេប្រទះឃើញសាកសពនៅក្នុងកន្លែងធ្វើត៖វ៉ាហ្វ (ជុំវិញកាអ៍បះហ៍)៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានទាស់ខុសឡើយក្នុងការដែលអាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងបង់ប្រាក់សំណងជីវិតចេញពីរតនាគាររដ្ឋដូចដែលលោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ បានធ្វើ»។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ «មានន័យថាឈាមរបស់ជនមូស្លីមមិនត្រូវបណ្តោយឲ្យបាត់បង់ដោយឥតន័យឡើយ»។ សំណួរអំពីភ្នែកដែលខ្វាក់ស្រវាំងនិងដៃដែលពិការខ្វិន៖ ១៤៧៣ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ផ្អែកលើការសម្រេចរបស់លោកអ៊ូម៉ើរ ﵁៖ នៅក្នុងភ្នែកដែលខ្វាក់ស្រវាំងដៃដែលពិការខ្វិននិងធ្មេញដែលខ្មៅខូចគឺត្រូវបង់មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងអវយវ៖នោះ — នៅពេលភ្នែកស្រវាំងត្រូវគេចាក់ខ្វាក់នៅពេលដៃពិការត្រូវគេកាត់ផ្តាច់និងនៅពេលធ្មេញខ្មៅត្រូវគេដកចេញ»។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបាននិយាយថា៖ ត្រូវកំណត់សំណងតាមការវាយតម្លៃរបស់ចៅក្រម (ហ៊ូគូម៉ះហ៍)។ ហើយក្នុងចំណោមអ្វីដែលខ្ញុំបានអានជូនបិតាខ្ញុំស្តាប់គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់អ្វីដែលកើតឡើងដោយអចេតនាគឺជាប់កាតព្វកិច្ចបង់ប្រាក់សំណង (ឌីយ៉ះហ៍) ដោយគ្មានការសងសឹកស្មើភាព (គីសស) ឡើយ»។

«សំណួរអំពីបុរសដែលវាយបុរសម្នាក់ទៀតបណ្តាលឲ្យទល់លាមកឬទប់លាមកមិនបាន» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីបញ្ហានីតិសាស្ត្រស្តីពីការបង់ប្រាក់សំណងជីវិតពេញលេញ (ឌីយ៉ះហ៍) ប្រសិនបើការវាយដំលើខ្នងបណ្តាលឲ្យជនរងគ្រោះបាត់បង់សមត្ថភាពគ្រប់គ្រងការបន្ទោបង់លាមកដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

«អំពីការកាត់អណ្តាតរបស់មនុស្សគ» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីបញ្ហានីតិសាស្ត្រស្តីពីប្រាក់សំណងស្មើនឹងមួយភាគបីនៃសំណងអណ្តាត (មួយភាគបីនៃឌីយ៉ះហ៍ពេញលេញ) សម្រាប់ជនណាដែលបានកាត់ផ្តាច់អណ្តាតរបស់មនុស្សគដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

១៤៧៤ - ស្ហៃពានអ៊ីប៊ិនអាពីស្ហៃពះហ៍បាននិទានដល់យើងពីអាពូហ៊ីឡាលអាល់-រ៉ាស៊ីពីពីអាប់ឌុលឡោះហ៍អ៊ីប៊ិនពូកៃដះហ៍ពីយ៉ះយ៉ាអ៊ីប៊ិនយ៉ាអ៍ម៉ារពីអ៊ីប៊ិនអាព្ពាស ﵁ ថា៖ «នៅក្នុងដៃដែលពិការខ្វិនគឺមួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងហើយនៅក្នុងភ្នែកស្រវាំងដែលរូបរាងនៅល្អគឺមួយភាគបីនៃប្រាក់សំណង»។ សំណួរអំពីបុរសដែលវាយបុរសម្នាក់ទៀតបណ្តាលឲ្យទល់លាមកឬទប់លាមកមិនបាន៖ ១៤៧៥ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលវាយបុរសម្នាក់ទៀតចំខ្នងរហូតទាល់តែគាត់មិនអាចទប់លាមកបាន៖ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបាននិយាយថាត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញ។ ខ្ញុំបានសួរបិតាខ្ញុំថា៖ «តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ចំពោះខ្ញុំរឿងនេះមិនឆ្ងាយពីភាពត្រឹមត្រូវឡើយ» ដោយគាត់ពេញចិត្តនឹងទស្សន៖នោះហើយបានបន្ថែមថា៖ «មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីអាប់ឌុរ៉ោះហ៍ម៉ានអ៊ីប៊ិនអាពីអ៊ូម៉ៃយ៉ះហ៍ដោយគ្មាននរណាជំទាស់ឡើយថាត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញ»។ អំពីការកាត់អណ្តាតរបស់មនុស្សគ៖ ១៤៧៦ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលបានកាត់អណ្តាតរបស់មនុស្សគ។ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះគឺដូចគ្នានឹងដៃពិការនិងភ្នែកស្រវាំងដែរ៖ លោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ បានកាត់សេចក្តីឲ្យបង់មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណង»។ ខ្ញុំបានសួរបិតាខ្ញុំថា៖ «តើលោកយល់យ៉ាងណា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណង»។ អំពីប្រដាប់ភេទរបស់មនុស្សដែលត្រូវបានគ្រៀវនិងមនុស្សដែលគ្មានសមត្ថភាពផ្លូវភេទ៖ ១៤៧៧ - ខ្ញុំបានសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីបុរសដែលកាត់ប្រដាប់ភេទរបស់មនុស្សដែលត្រូវបានគ្រៀវ៖ គាត់ឆ្លើយថា៖ «មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណង» (មានសេចក្តីបន្តនៅកថាខណ្ឌបន្ទាប់)...

«សំណួរអំពីប្រាក់សំណងសម្រាប់អណ្តាតប្រសិនបើត្រូវបានកាត់ផ្តាច់» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីប្រាក់សំណងជីវិតពេញលេញ (ឌីយ៉ះហ៍) សម្រាប់អណ្តាតនិងការគណនាសំណងសមាមាត្រផ្អែកលើអក្ខរ៖ (តួអក្សរ) នៃការបញ្ចេញសំឡេងដែលបាត់បង់ដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

«ប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ជនសាសន៍យូដាគ្រិស្តនិងម៉ាហ្ជូស៊ី» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីកម្រិតកំណត់នៃប្រាក់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ះហ៍) សម្រាប់បុរសនិងស្ត្រីជាសាសន៍យូដាគ្រិស្ត (ពាក់កណ្តាលនៃមូស្លីម) និងជនម៉ាហ្ជូស៊ី (៨០០ ឌៀរហាំ) ដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

១៤៧៨ - ខ្ញុំបានជម្រាបសួរបិតាខ្ញុំថា៖ ចុះតើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណាដែរចំពោះប្រដាប់ភេទរបស់មនុស្សដែលគ្មានសមត្ថភាពផ្លូវភេទ (អាល់-អ៊ីននីន)? គាត់ឆ្លើយថា៖ «នៅក្នុងប្រដាប់ភេទរបស់មនុស្សគ្មានសមត្ថភាពផ្លូវភេទគឺត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញ (ឌីយ៉ះហ៍កាមីឡះហ៍)»។ សំណួរអំពីប្រាក់សំណងសម្រាប់អណ្តាត៖ ១៤៧៩ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងអណ្តាតគឺត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញ។ ប្រសិនបើផ្នែកណាមួយនៃអណ្តាតត្រូវបានកាត់ផ្តាច់គេត្រូវវាយតម្លៃតាមតួអក្សរនៃការបញ្ចេញសំឡេង៖ គេត្រូវឲ្យជនរងគ្រោះសូត្រអក្ខរក្រមហើយតួអក្សរណាដែលខ្វះខាតមិនអាចបញ្ចេញសំឡេងបានត្រូវគិតជាសមាមាត្រនៃប្រាក់សំណង — ដូចជាប្រសិនបើគាត់ចង់បញ្ចេញសំឡេងអក្សរថា (ث) បែរជាចេញសំឡេងតា (ت) វិញ»។ ១៤៨០ - បិតារបស់ខ្ញុំបាននិទានដល់ខ្ញុំពីអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊ិនអ៊ូបៃដ៍អាល់-ត្វាណាហ្វ៊ីស៊ីពីអាពូអ៊ីសហាកពីអាស៊ីមអ៊ីប៊ិនដាំរ៉ោះហ៍ពីអាលី ﵁ ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងអណ្តាតគឺត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញ»។ ប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ជនសាសន៍យូដាគ្រិស្តនិងម៉ាហ្ជូស៊ី៖ ១៤៨១ - ខ្ញុំបានឮគេសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ជនសាសន៍យូដានិងគ្រិស្ត៖ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រាំមួយពាន់ឌៀរហាំគឺស្មើនឹងពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងជីវិតរបស់មូស្លីម»។ ១៤៨២ - គាត់ត្រូវបានគេសួរអំពីប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ស្ត្រីសាសន៍យូដានិងគ្រិស្ត៖ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ពាក់កណ្តាលនៃប្រាក់សំណងរបស់បុរសសាសន៍យូដានិងគ្រិស្តគឺបីពាន់ឌៀរហាំ»។ ១៤៨៣ - ខ្ញុំបានឮគេសួរបិតារបស់ខ្ញុំអំពីប្រាក់សំណងជីវិតរបស់ជនម៉ាហ្ជូស៊ី៖ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ប្រាំបីរយឌៀរហាំ»។ អំពីពុកចង្កានិងពុកមាត់៖ ១៤៨៤ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងពុកចង្កាគឺត្រូវបង់ប្រាក់សំណងពេញលេញប្រសិនបើមានអ្នកណាកោរឬបំផ្លាញវាបណ្តាលឲ្យមិនដុះមកវិញឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើវាដុះមកវិញជនបង្កត្រូវរងទណ្ឌកម្មអប់រំកែប្រែ (តាអ៍ឌីព)។ រីឯនៅក្នុងពុកមាត់គឺត្រូវបង់សំណងតាមការវាយតម្លៃរបស់ចៅក្រម (ហ៊ូគូម៉ះហ៍) ប្រសិនបើវាមិនដុះមកវិញ» (មានសេចក្តីបន្តនៅកថាខណ្ឌបន្ទាប់)...

«សំណួរអំពីរបួសស៊ីមហាកនិងរបួសមូដឌីហះហ៍» — ចំណងជើងជំពូកនេះចែងអំពីនិយមន័យនិងប្រាក់សំណងសម្រាប់របួសស្នាមក្បាល៖ របួសមូដឌីហះហ៍ដែលចំហដល់ឆ្អឹង (អូដ្ឋប្រាំក្បាល) និងរបួសស៊ីមហាកដែលជ្រៅដល់ស្រទាប់ឆ្អឹងតែមិនទាន់ចំហឆ្អឹង (អូដ្ឋបួនក្បាល) ដូចមានបញ្ជាក់នៅក្នុងរឿងរ៉ាវបន្តបន្ទាប់។

១៤៨៤ (ត) - ហើយនៅក្នុងចំណោមអ្វីដែលខ្ញុំបានអានជូនបិតាខ្ញុំស្តាប់៖ «នៅក្នុងពុកមាត់គឺត្រូវបង់សំណងតាមការវាយតម្លៃរបស់តុលាការ (ហ៊ូគូម៉ះហ៍) ទៅតាមកម្រិតដែលចៅក្រមយល់ថាសមស្រប»។ សំណួរអំពីរបួសស៊ីមហាកនិងរបួសមូដឌីហះហ៍៖ ១៤៨៥ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «របួសស៊ីមហាកគឺជារបួសក្បាលដែលមិនទាន់ចំហដល់ឆ្អឹងរីឯរបួសមូដឌីហះហ៍គឺជារបួសក្បាលដែលរហែកស្បែករហូតដល់ចំហឆ្អឹង។ នៅក្នុងរបួសមូដឌីហះហ៍គឺត្រូវបង់អូដ្ឋប្រាំក្បាល»។ ១៤៨៦ - វ៉ាគីនិងអាប់ឌុរ៉ាហ្សាកបាននិទានពីស៊ូហ្វយ៉ានពីចាបៀរអ៊ីប៊ិនអាប់ឌុលឡោះហ៍អ៊ីប៊ិនយ៉ះយ៉ាអាល់-ហាត់រ៉ាមីពីអាលី ﵁ ថា៖ «នៅក្នុងរបួសស៊ីមហាកគឺត្រូវបង់អូដ្ឋបួនក្បាល»។ ១៤៨៧ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស៊ីមហាកគឺជារបួសក្បាលដែលមិនទាន់ចំហឆ្អឹងឡើយ»។ សំណួរអំពីប្រាក់សំណងសម្រាប់របួសអាម្ម៉ះហ៍និងម៉ាអ៍មូម៉ះហ៍៖ ១៤៨៨ - ខ្ញុំបានឮបិតារបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងរបួសអាម្ម៉ះហ៍គឺត្រូវបង់មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងជីវិតពេញលេញ។ របួសអាម្ម៉ះហ៍គឺនៅពេលបុរសម្នាក់វាយក្បាលបុរសម្នាក់ទៀតបណ្តាលឲ្យរបួសជ្រៅដល់ស្រោមខួរក្បាលរបស់គាត់ដោយមិនទាន់ធ្លាយដល់ខួរក្បាលខាងក្នុងឡើយ។ គ្មានការសងសឹកស្មើភាព (គីសស) ក្នុងរបួសអាម្ម៉ះហ៍ឡើយពីព្រោះគេមិនអាចធ្វើឲ្យដូចគ្នាបេះបិទដោយសុវត្ថិភាពបានទេ»។ ១៤៨៩ - ម៉ាអ៍ម៉ារបាននិទានពីអាពូអ៊ីសហាកពីអាស៊ីមពីអាលី ﵁ ថា៖ «នៅក្នុងរបួសម៉ាអ៍មូម៉ះហ៍គឺត្រូវបង់មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងជីវិត»។ ១៤៩០ - អ៊ីប៊ិនជូរ៉ៃជបានរាយការណ៍ថាលោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊ិនអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីហ្សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «លោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊ិនអាល់ខាត់ត ﵁ បានកាត់សេចក្តីក្នុងរបួសម៉ាអ៍មូម៉ះហ៍ឲ្យបង់មួយភាគបីនៃប្រាក់សំណងជីវិត» (មានសេចក្តីបន្តនៅកថាខណ្ឌបន្ទាប់)...