បញ្ហាច្បាប់រៀបរាប់ដោយអាប់ឌុលឡោះ អ៊ីប៊ីន អាហ៍ម៉ាត់

មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)អ៊ីប៊ិនហ្វូដ័យល់បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងពីអាស្អាសពីរឿងរ៉ាវរបស់ហារីសាស់អ៊ីប៊ិនបាដ្រអាល់តាមីមីដែលជាជនម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកដែលបានធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ហើយបានបង្កវិនាសកម្មនៅលើផែនដី។ ប៉ុន្តែគេបានសុំការអភ័យទោសកែខ្លួន (តោវបាត់) មុនពេលដែលគេអាចចាប់ខ្លួនបានគេក៏បានមកជួបលោកអាលី ﵁ ហើយបានជម្រាបថា៖ «ឱមេដឹកនាំនៃអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយខ្ញុំធ្លាប់បានធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ហើយបានបង្កវិនាសកម្មនៅលើផែនដីហើយពេលនេះខ្ញុំបានសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនមុនពេលគេអាចចាប់ខ្លួនខ្ញុំបានតើការសុំការអភ័យទោសរបស់ខ្ញុំត្រូវបានទទួលដែរឬទេ?»។ លោកអាលីបានឆ្លើយថា៖ «បាទទទួល» ហើយលោកបានទទួលយកការសុំខមាទោសរបស់គេនិងបានទទួលការសច្ចាប្រណិធានភក្តីភាពពីគេ។ បន្ទាប់មកគេបានជម្រាបថា៖ «ឱមេដឹកនាំនៃអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយមនុស្សទូទៅមិនបានដឹងពីការសុំអភ័យទោសកែខ្លួនរបស់ខ្ញុំឡើយហើយខ្ញុំខ្លាចពួកគេដូច្នេះសូមលោកមេត្តាសរសេរសារលិខិតមួយឱ្យខ្ញុំ»។ ដូច្នេះលោកអាលីដែលជាខ្ញុំបម្រើរបស់អល់ឡោះនិងជាមេដឹកនាំនៃអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយក៏បានសរសេរសារលិខិតទៅកាន់អភិបាលរបស់លោកនៅបាស្រោះហ៍ថា៖ «ហារីសាស់អ៊ីប៊ិនបាដ្រធ្លាប់ជាជនម្នាក់ដែលបានធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ហើយបានបង្កវិនាសកម្មនៅលើផែនដីប៉ុន្តែគេបានសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនមុនពេលត្រូវគេចាប់ខ្លួនបានដូច្នេះអ្នកណាដែលជួបគេមិនត្រូវធ្វើបាបគេឡើយលើកលែងតែដោយអំពើល្អ»។ សំណួរអំពីថាតើត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យជនក្បត់សាសនាលាក់ពុត (ហ្ស៊ីនឌីក) សុំការអភ័យទោសកែខ្លួនដែរឬទេ៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីជនហ្ស៊ីនឌីកថាតើត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនបីដងដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បាទត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនបីដងលោកអូសម៉ាននិងលោកអាលីអ៊ីប៊ិនអាប៊ីត្វាលិបបានផ្តល់ឱកាសឱ្យសុំការអភ័យទោសកែខ្លួន»។ សំណួរអំពីជនក្បត់សាសនា (អាល់មួរតាត់)៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍អំពីជនក្បត់សាសនាថា៖ «គេត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនបីថ្ងៃប្រសិនបើគេសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនគេនឹងត្រូវបានលើកលែងប៉ុន្តែបើមិនដូច្នោះទេគេត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតដោយផ្អែកលើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់លោកអ៊ូមើរអ៊ីប៊ិនអាល់ខាត់ត្វប»។ ឪពុកខ្ញុំបានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំពីអាប៊ូអាល់មុនហ្សៀរពីម៉ាលិកពីអាប់ឌុររ៉ោះហ៍មានអ៊ីប៊ិនមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ពីឪពុករបស់គាត់ថាបុរសម្នាក់បានប្រែទៅជាគ្មានជំនឿក្រោយពេលបានទទួលយកសាសនាឥស្លាមហើយគេបានសម្លាប់បុរសនោះភ្លាមៗ។ នៅពេលដំណឹងនោះបានទៅដល់លោកអ៊ូមើរ ﵁ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាមិនឃុំខ្លួនគេបីថ្ងៃហើយបោះនំប៉័ងមួយដុំឱ្យគេរាល់ថ្ងៃក្រែងលោគេសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនហើយវិលត្រឡប់មករកបញ្ជារបស់អល់ឡោះ ﷻ វិញ?»។

សំណួរអំពីអ្នកដែលជេរប្រមាថដល់ព្រះអម្ចាស់ ﷻ និងអ្នកដែលជេរប្រមាថដល់ព្យាការី ﷺ៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្របញ្ជាក់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថាជនណាដែលប្រមាថអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ឬប្រមាថព្យាការីគឺជាជនក្បត់សាសនាផ្តាច់ការហើយត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតជាដាច់ខាត។

ឪពុកខ្ញុំត្រូវបានគេសួរអំពីអ្នកដែលជេរប្រមាថដល់ព្រះអម្ចាស់ ﷻ និងអ្នកដែលជេរប្រមាថដល់ព្យាការី ﷺ៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលនិយាយទៅកាន់បុរសម្នាក់ទៀតថា៖ «អាអ៊ីចឹងអាអញ្ចុះទាំងឯងទាំងអ្នកដែលបង្កើតឯងមក!»។ ឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជននេះគឺជាអ្នកក្បត់សាសនាចេញពីសាសនាឥស្លាម (មួរតាត់)»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ តើត្រូវកាត់ករបស់គេ (ប្រហារជីវិត) ដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បាទត្រូវកាត់ករបស់គេ»។ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍អំពីជនណាដែលជេរប្រមាថដល់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ត្រូវកាត់ករបស់គេ»។ ឪពុកខ្ញុំបានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)អ៊ីប៊ិនចាអ៍ហ្វារពីស៊ូអ៍ពាស់ពីតោវពាស់អាល់អាន់បារីដោយបានឮអាប៊ូសាវ៉ាដជាចៅក្រមពីអាប៊ូបារហ្សាះអាល់អាស្លាមីបានរៀបរាប់ថា៖ បុរសម្នាក់បាននិយាយគំរោះគំរើយប្រមាថលោកអាប៊ូបាក្រអាល់ស៊ីដឌីក ﵁។ អាប៊ូបារហ្សាះអាល់អាស្លាមីក៏បានជម្រាបថា៖ «តើខ្ញុំត្រូវកាត់ករបស់គេចោលឬទេ?»។ លោកអាប៊ូបាក្របានស្តីបន្ទោសគេហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «សិទ្ធិនេះ (ការប្រហារជីវិតចំពោះការប្រមាថបុគ្គល) គឺគ្មានសម្រាប់នរណាម្នាក់បន្ទាប់ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ឡើយ»។ សំណួរអំពីអ្នកដែលជេរប្រមាថដល់សហការី (ស្វាហាព) ណាម្នាក់៖ ខ្ញុំបានសួរលោកអំពីជនណាដែលជេរប្រមាថសហការីណាម្នាក់របស់ព្យាការី ﷺ ﵃។ ឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថាគេត្រូវតែរងទណ្ឌកម្មវាយប្រដៅ»។ ខ្ញុំបានសួរលោកថា៖ តើវាជាទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់កំណត់ (ហ៊ូឌូត) ឬ? លោកមិនបានចាត់ទុកវាជាហ៊ូឌូតទេប៉ុន្តែលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ត្រូវវាយប្រដៅគេ» ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនឃើញគេជាអ្វីក្រៅពីជនគួរឱ្យសង្ស័យលើជំនឿឥស្លាមរបស់គេឡើយ»។ ហើយខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនត្រូវវាយលើសពីដប់រំពាត់ឡើយលើកលែងតែនៅក្នុងទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់កំណត់ (ហ៊ូឌូត)»។

សំណួរអំពីអាយុរបស់អ្នកដែលជាប់កាតព្វកិច្ចទទួលទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់កំណត់ (ហ៊ូឌូត)៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីសញ្ញានៃការពេញវ័យ (ការបញ្ចេញទឹកកាមការដុះរោមក្រោមក្បាលពោះឬការឈានដល់អាយុដប់ប្រាំឆ្នាំ) ដែលជាលក្ខខណ្ឌនៃការទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋ។

ទាក់ទងនឹងអាយុដែលតម្រូវឱ្យទទួលទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់កំណត់ (ហ៊ូឌូត)៖ ឪពុកខ្ញុំត្រូវបានគេសួរខណ៖ដែលខ្ញុំកំពុងស្តាប់អំពីកត្តាដែលតម្រូវឱ្យទទួលទណ្ឌកម្មហ៊ូឌូត។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សញ្ញានៃការពេញវ័យមានបីយ៉ាងគឺការយល់សប្តិបញ្ចេញទឹកកាមការដុះរោមកេរ្តិ៍ខ្មៅរឹងនិងការឈានដល់អាយុដប់ប្រាំឆ្នាំ។ សញ្ញាទាំងអស់នេះត្រូវបានរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ អ្នកណាដែលឈានដល់ដែនកំណត់ទាំងនេះគេត្រូវរងទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់កំណត់ប្រសិនបើគេលួចឬប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណា»។ ទាក់ទងនឹងការសេពគ្រឿងស្រវឹង៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីណាប៊ីហ្ស (ភេសជ្ជ៖ផ្អាប់)។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្វីដែលធ្វើឱ្យស្រវឹងក្នុងបរិមាណច្រើននោះបរិមាណបន្តិចបន្តួចរបស់វាក៏ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ដែរ»។ ហើយខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភេសជ្ជ៖ផ្អាប់ហ្សាហ្ស៊ីគឺជាស្រា (ខមរ៍)»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលយកផ្លែចាលមកចាក់ទឹកពីលើហើយដាក់កាកស្រា/មេស្រា (អាការ) ចូល។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមវា (ចាត់ទុកថាជាហារ៉ាម)»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ មានមនុស្សម្នាក់បាននិយាយពីលោកថាលោកធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថាជនណាផឹកវាជននោះគឺជាអ្នកក្បត់សាសនា? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលនិយាយដូច្នេះឡើយ! ជនដែលបានអះអាងរឿងនេះពីខ្ញុំបានប្រឌិតរឿងដ៏អាក្រក់មួលបង្កាច់លើខ្ញុំហើយ! ប៉ុន្តែអ៊ីប៊ិនអាល់មូសៃយ៉ាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ល្បាយកាកស្រាគឺជាស្រា»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ តើបុរសម្នាក់អាចនិយាយថា «មនុស្សល្អៗកាលពីមុនធ្លាប់បានផឹកគ្រឿងស្រវឹង» បានដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាការរំលោភបំពានព្រំដែន» ហើយលោកមិនពេញចិត្តនឹងពាក្យសម្តីនេះទាល់តែសោះ។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីអ្នកដែលផឹកស្រាប៉ុន្តែមិនទាន់ស្រវឹងតើគេអាចថ្វាយបង្គំព្រះពីក្រោយជននោះបានដែរឬទេ?...

ទាក់ទងនឹងទឹកជ្រលក់មួររីដែលមានលាយស្រា៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ស្រាដើម្បីផលិតទឹកជ្រលក់ឬគ្រឿងទេសនិងវិធានដែលចាត់ទុកអាហារនោះជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)។

...លោក (អាះហ៍ម៉ាដ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «យើងមិនទទួលយកចំណេះដឹងពីមនុស្សបែបនោះ (អ្នកផឹកស្រា) ឡើយ!»។ ឪពុកខ្ញុំត្រូវបានគេសួរថា៖ តើវាជាការពិតដែរឬទេដែលស៊ុហ្វយ៉ានអាល់សាវរីម៉ាលិកអ៊ីប៊ិនមិហ្គវ៉ាល់ហ៊ូស័យមនិងអ្នកដទៃទៀតធ្លាប់បានផឹកភេសជ្ជ៖ស្រវឹង? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើអ្នកណាអាចដឹងច្បាស់ពីអ្វីដែលពួកគេបានផឹក? ជួនកាលពួកគេមិនបានផឹកគ្រឿងស្រវឹងទាល់តែសោះ!» ហើយឪពុកខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមការជជែកអំពីរឿងនេះយ៉ាងខ្លាំង។ ទាក់ទងនឹងទឹកជ្រលក់មួររីដែលលាយស្រា៖ អាប់ឌុលឡោះហ៍បាននិយាយប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានជម្រាបឪពុកខ្ញុំថា៖ «មនុស្សមួយចំនួនចាក់ទឹកដោះជូរចូលក្នុងទឹកជ្រលក់មួររីហើយចាក់ស្រាពីលើរួចកូរច្របល់ចូលគ្នាហើយហាលថ្ងៃដោយបំណងចង់ឱ្យស្រានោះខូចក្លាយជាទឹកខ្មេះដើម្បីពួកគេអាចបរិភោគវាបាន»។ ឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាហារបែបនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាស្រា (ហើយត្រូវហាមឃាត់)»។ សំណួរអំពីទឹកខ្មេះដែលកែច្នៃចេញពីស្រា៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីស្រាដែលគេយកទៅកែច្នៃធ្វើជាទឹកខ្មេះដោយចេតនា។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងវាឡើយខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមវា។ ប៉ុន្តែគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានអនុញ្ញាតឱ្យវារលួយខូចក្លាយជាទឹកខ្មេះដោយឯកឯង»។ លោកពន្យល់ថា៖ ប្រសិនបើស្រាប្រែប្រួលរលួយខូចដោយឯកឯងក្លាយជាទឹកខ្មេះដោយគ្មានការអន្តរាគមន៍ពីមនុស្សនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីក្នុងការបរិភោគទឹកខ្មេះនោះឡើយនៅពេលដែលការប្រែប្រួលរបស់វាគឺកើតឡើងពីអល់ឡោះជាម្ចាស់ ﷻ។ ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់អាល់សិររីពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះហ៍ពីអាណាស់ថាព្យាការី ﷺ ត្រូវបានគេសួរអំពីស្រាដែលយកទៅកែច្នៃធ្វើជាទឹកខ្មេះហើយទ្រង់មិនពេញចិត្តឡើយ។ ហើយលោកអ៊ូមើរអ៊ីប៊ិនអាល់ខាត់ត្វប ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានបញ្ហាអ្វីចំពោះស្រាឡើយនៅពេលដែលអល់ឡោះបានអនុញ្ញាតឱ្យវាខូចក្លាយជាទឹកខ្មេះដោយឯកឯង»។

ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ ចុះប្រសិនបើបុរសម្នាក់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាសន្នបំផុត (អ៊ីដទីរ៉រ) តើគេអាចផឹកស្រាបានដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្រាមិនអាចចាត់ទុកជាស្ថានភាពអាសន្នឡើយពីព្រោះស្ថានភាពអាសន្នគឺអនុវត្តចំពោះតែសត្វងាប់ដោយខ្លួនឯង (ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិតពីការអត់ឃ្លាន) ចំណែកឯស្រាវិញវារឹតតែបង្កើនការស្រេកទឹកប៉ុណ្ណោះ!»។ អាប់ឌុលឡោះហ៍បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានអានជូនឪពុកខ្ញុំស្តាប់ហើយឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូររាយការណ៍វាពីអាប់ដាស់អ៊ីប៊ិនស៊ូឡៃម៉ានអាល់គីឡាប៊ីពីអ៊ូបៃឌុលឡោះហ៍ពីណាភីអាថាអ៊ីប៊ិនអ៊ូមើរធ្លាប់បានហាមឃាត់មិនឱ្យយកស្រាទៅបញ្ចុកសត្វពាហន៖ឡើយ។ អាប់ឌុលឡោះហ៍បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «នោះក៏ជាទស្សន៖របស់ខ្ញុំដែរគឺមិនត្រូវយកស្រាមកព្យាបាលមុខរបួសឬជំងឺអ្វីផ្សេងទៀតឡើយពីព្រោះវាត្រូវបានហាមឃាត់ជាដាច់ខាត (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))»។ ហើយឪពុកខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមទឹកជ្រលក់មួររីដែលផលិតដោយលាយស្រាយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយលោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនពេញចិត្ត (ចាត់ទុកថាជាហារ៉ាម) ចំពោះទឹកដោះរបស់មេលាឡើយ»។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៃសក្ខីកម្ម (គីតាបអាល់សាហាដាត)៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីលក្ខខណ្ឌវិនិច្ឆ័យសាក្សីភាពសុចរិតយុត្តិធម៌និងការទទួលយកសក្ខីកម្មនៅក្នុងវិវាទតុលាការ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៃសក្ខីកម្ម។ សក្ខីកម្មរបស់ជនមិនមែនមូស្លីមក្រោមការគាំពារ (អាហ៍លុលហ្ស៊ិមម៉ាស់)៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសជ្វីហ្វម្នាក់ដែលទាមទារប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំពីបុរសមូស្លីមម្នាក់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើគេបង្ហាញសាក្សីជាមូស្លីមដែលមានភាពយុត្តិធម៌ត្រឹមត្រូវនោះសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេត្រូវបានអនុញ្ញាតប៉ុន្តែសក្ខីកម្មរបស់ជនជ្វីហ្វប្រឆាំងនឹងមូស្លីមគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ»។ លោកបានប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «មានមនុស្សមួយចំនួននិយាយថាសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេរវាងគ្នានិងគ្នាគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតហើយមានអ្នកខ្លះនិយាយថាប្រសិនបើសាសនាខុសគ្នានោះសក្ខីកម្មរបស់ជនជ្វីហ្វប្រឆាំងនឹងគ្រិស្តសាសនិកឬគ្រិស្តសាសនិកប្រឆាំងនឹងជនជ្វីហ្វគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយហើយចំពោះអ្នកកាន់សាសនាម៉ាហ្ស៊ូស៊ី (ហ្សូរ៉ូអាស្ទ័រ) ក៏ដូចគ្នាដែរ»។ លោកបានប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «សក្ខីកម្មរបស់ពួកម្ចាស់គម្ពីរ (អ៉ាហ៍លុលគីតាប) គឺមិនត្រូវបានទទួលយកនៅក្នុងកិច្ចការអ្វីឡើយដោយសារពួកគេមិនមែនជាអ្នកដែលត្រូវបានពេញចិត្តនិងទទួលស្គាល់ដោយមូស្លីមនោះទេហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដ៏មានព្រះកិត្តិនាមថ្កុំថ្កើងទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពីចំណោមសាក្សីដែលអ្នករាល់គ្នាពេញចិត្តទទួលស្គាល់﴾ [អាល់បាក្វារ៉ោះហ៍: ២៨២] និង ﴿ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាដាក់សាក្សីពីរនាក់ដែលមានភាពយុត្តិធម៌ពីចំណោមអ្នករាល់គ្នា﴾ [អាត់ត្វាឡាក: ២]។ ពួកគេមិនមែនជាអ្នកដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកមានភាពយុត្តិធម៌ក្នុងសាសនាឡើយ។ សក្ខីកម្មរបស់ពួកគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងរឿងអ្វីទាំងអស់លើកលែងតែចំពោះបណ្តាំមរតកក្នុងពេលធ្វើដំណើរនៅពេលដែលរកមូស្លីមមិនបានប៉ុណ្ណោះពីព្រោះអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឬពីរនាក់ផ្សេងទៀតពីក្រៅពីអ្នករាល់គ្នា﴾ [អាល់ម៉ាអ៊ីដាស់: ១០៦] គឺសំដៅលើពួកម្ចាស់គម្ពីរ។ ហើយលោកអាប៊ូមូសាអាល់អាស្អារីបានអនុញ្ញាតឱ្យសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេទាំងពីរមានសុពលភាពចំពោះបណ្តាំមរតកក្នុងពេលធ្វើដំណើរដូច្នេះសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតតែនៅក្នុងករណីនេះមួយប៉ុណ្ណោះ»។

សក្ខីកម្មរបស់កុមារនិងស្ត្រី៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីលក្ខខណ្ឌនៃការទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីនិងកុមារនៅក្នុងករណីរបួសស្នាមនិងឧប្បត្តិហេតុរវាងគ្នានិងគ្នា។

ឪពុកខ្ញុំបានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថាវ៉ាគីអាបានរៀបរាប់ពីហ្សាការីយ៉ាពីអាមៀរថាបុរសម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធខាស់អាំបានទទួលមរណភាពនៅដាគូក្វាហើយគ្មាននរណាម្នាក់បានធ្វើជាសាក្សីលើបណ្តាំមរតករបស់គាត់ក្រៅពីគ្រិស្តសាសនិកពីរនាក់ឡើយ។ ដូច្នេះលោកអាប៊ូមូសាអាល់អាស្អារីបានឱ្យពួកគេទាំងពីរស្បថនៅក្នុងវិហារគូហ្វាស់ក្រោយពេលអាសើរដោយស្បថនឹងអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ថាពួកគេមិនបានក្បត់មិនបានកែប្រែនិងមិនបានលាក់បាំងអ្វីឡើយហើយថានេះពិតជាបណ្តាំមរតករបស់ជនរងគ្រោះពិតមែនរួចលោកក៏បានទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេទាំងពីរ។ ទាក់ទងនឹងសក្ខីកម្មរបស់កុមារនិងស្ត្រី៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំលើកឡើងអំពីសក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីទាក់ទងនឹងប្រាក់សំណងជីវិត (អាល់អាកល់)។ ឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាល់អាកល់គឺជាអ្វីដែលសាច់ញាតិខាងឪពុក (អាគីឡាស់) ត្រូវទទួលខុសត្រូវរ៉ាប់រង»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីសក្ខីកម្មរបស់កុមារ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «លោកអាលី ﵁ បានអនុញ្ញាតឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់កុមាររវាងគ្នានិងគ្នានៅពេលដែលពួកគេស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមកមុនពេលពួកគេបែកផ្លូវគ្នា»។ ឪពុកខ្ញុំបានរៀបរាប់ប្រាប់យើងពីហ៊ូស័យមពីមូហ្គីរ៉ោះហ៍ពីអ៊ីប្រាហ៊ីមថាក្មេងប្រុសប្រាំមួយនាក់បានលេងមុជទឹកសង្កត់ក្បាលគ្នានៅក្នុងទន្លេអឺប្រាតហើយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានលង់ទឹកស្លាប់។ ក្មេងប្រុសបីនាក់បានធ្វើជាសាក្សីប្រឆាំងនឹងក្មេងប្រុសពីរនាក់ថាពួកគេបានសម្លាប់ជនរងគ្រោះហើយក្មេងពីរនាក់បានធ្វើជាសាក្សីប្រឆាំងនឹងក្មេងបីនាក់ថាពួកគេបានពន្លិចជនរងគ្រោះ។ លោកអាលី ﵁ បានកាត់សេចក្តីក្នុងរឿងនោះដោយតម្រូវឱ្យក្មេងបីនាក់ធានាសងមួយភាគប្រាំនៃប្រាក់សំណងឌីយ៉ាស់និងក្មេងពីរនាក់ធានាសងបីភាគប្រាំនៃឌីយ៉ាស់។ ទាក់ទងនឹងសក្ខីកម្មរបស់ឪពុកចំពោះកូននិងសាច់ញាតិ៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «សក្ខីកម្មរបស់ឪពុកដើម្បីផលប្រយោជន៍កូនគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយហើយសក្ខីកម្មរបស់កូនដើម្បីផលប្រយោជន៍ឪពុកក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរ»។ ហើយឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពីព្រោះឪពុកមានសិទ្ធិដកយកទ្រព្យសម្បត្តិពីកូនរបស់ខ្លួនហើយកូនក៏មានសិទ្ធិដកយកទ្រព្យសម្បត្តិពីឪពុករបស់ខ្លួននៅពេលត្រូវការ (ដោយសារមានផលប្រយោជន៍ជំពាក់វាក់វិននឹងគ្នា)»។

សក្ខីកម្មរបស់ដៃគូជំនួញដើម្បីផលប្រយោជន៍ដៃគូរបស់ខ្លួន៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីការមិនទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់ដៃគូជំនួញនិងប្តីប្រពន្ធដើម្បីផលប្រយោជន៍គ្នាទៅវិញទៅមកដោយសារមានការសង្ស័យលើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

សំណួរអំពីអ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ចោទប្រកាន់ (អាល់កាហ្ស៊ីហ្វ) នៅពេលដែលគេសុំការអភ័យទោសកែខ្លួន (តោវបាត់)៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីការទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់ជនបរិហារកេរ្តិ៍ឡើងវិញនៅពេលដែលគេបានសារភាពកំហុសកែខ្លួននិងទទួលស្គាល់ថាខ្លួនបាននិយាយភូតកុហក។

ទាក់ទងនឹងសក្ខីកម្មរបស់ដៃគូជំនួញដើម្បីផលប្រយោជន៍ដៃគូរបស់ខ្លួន៖ លោកបានប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «សក្ខីកម្មរបស់ប្តីដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្រពន្ធគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយហើយសក្ខីកម្មរបស់ប្រពន្ធដើម្បីផលប្រយោជន៍ប្តីក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរហើយសក្ខីកម្មរបស់ដៃគូជំនួញដើម្បីផលប្រយោជន៍ដៃគូរបស់ខ្លួនក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ»។ សំណួរអំពីអ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ចោទប្រកាន់ (កាហ្ស៊ីហ្វ) នៅពេលដែលគេសុំការអភ័យទោសកែខ្លួន៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ប្រសិនបើគេសុំការអភ័យទោសកែខ្លួន (តោវបាត់) នោះសក្ខីកម្មរបស់គេត្រូវបានទទួលយកទោះបីជាត្រូវរងទណ្ឌកម្មរំពាត់រួចឬមិនទាន់រងទណ្ឌកម្មក៏ដោយ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ឪពុកខ្ញុំប្រកាន់យកទស្សន៖របស់លោកអ៊ូមើរហើយការសុំការអភ័យទោសកែខ្លួនរបស់គេគឺការសារភាពថាខ្លួនឯងបានកុហកនិងសុំអភ័យទោសពីអ្វីដែលខ្លួនបានចោទប្រកាន់គេនោះ។ ទាក់ទងនឹងការហាមឃាត់ការតាក់តែងក្បួនសៀវភៅតាមទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួនការចេញហ្វាត់វ៉ានិងបញ្ហាផ្សេងៗទៀត៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំលើកឡើងអំពីការតាក់តែងក្បួនសៀវភៅលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមវាណាស់! នេះអាប៊ូហានីហ្វាស់បានតាក់តែងសៀវភៅមួយបន្ទាប់មកអាប៊ូយូស៊ុហ្វក៏មកតាក់តែងសៀវភៅមួយហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)អ៊ីប៊ិនអាល់ហាស្សានក៏មកតាក់តែងសៀវភៅមួយដូច្នេះរឿងនេះគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយរាល់ពេលដែលមានមនុស្សម្នាក់មកក៏តាក់តែងសៀវភៅមួយហើយនេះម៉ាលិកក៏បានតាក់តែងសៀវភៅមួយអាល់សាភីអ៊ីក៏មកហើយអាប៊ូស៊ោវរ៍ក៏មកហើយសៀវភៅទាំងនេះការតាក់តែងវាគឺជាការបង្កើតថ្មីខុសឆ្គង (ប៊ីឌអាហ៍) រាល់ពេលដែលមានមនុស្សម្នាក់មកក៏តាក់តែងសៀវភៅមួយដោយបោះបង់ចោលហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ និងសហការីរបស់ទ្រង់» ឬដូចអ្វីដែលឪពុកខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ស្រដៀងគ្នានេះ។ លោកបានរិះគន់ការតាក់តែងសៀវភៅទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួននិងស្អប់ខ្ពើមវាយ៉ាងខ្លាំង។ ខ្ញុំតែងតែឮឪពុកខ្ញុំនៅពេលគេសួរអំពីបញ្ហានានាលោកច្រើនតែឆ្លើយថា «ខ្ញុំមិនដឹងទេ» ជាពិសេសនៅពេលដែលបញ្ហានោះមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ហើយលោកច្រើនតែនិយាយថា «ចូរទៅសួរអ្នកផ្សេងក្រៅពីខ្ញុំចុះ»។ ប្រសិនបើគេសួរលោកថា «តើយើងគួរទៅសួរនរណា?» លោកតែងតែឆ្លើយថា «ចូរទៅសួរអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយចុះ» ដោយកម្រនឹងបញ្ចេញឈ្មោះបុគ្គលជាក់លាក់ណាម្នាក់ណាស់។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានសៀវភៅប្រមូលផ្តុំនូវបន្ទូលរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ និងការខ្វែងគំនិតគ្នារបស់សហការីនិងតាពីអ៊ីនប៉ុន្តែបុរសនោះគ្មានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីហាឌីសទន់ខ្សោយឬហាឌីសដែលគេបោះបង់ចោលឡើយតើគេអាចចេញហ្វាត់វ៉ានិងប្រតិបត្តិតាមវាបានទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេមិនត្រូវប្រតិបត្តិតាមឡើយរហូតទាល់តែគេសួរនាំថាតើហាឌីសណាខ្លះដែលអាចយកមកអនុវត្តបានដើម្បីឱ្យគេប្រតិបត្តិលើមូលដ្ឋានត្រឹមត្រូវដោយត្រូវសួរនាំអ្នកចេះដឹង»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលចង់សួរអំពីកិច្ចការសាសនារបស់ខ្លួនដូចជាការស្បថលែងលះនិងបញ្ហាផ្សេងៗទៀតហើយនៅក្នុងទីក្រុងនោះមានក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួន (អ៉ាហ៍លុររ៉ាក់យ៍) និងក្រុមអ្នកប្រមូលហាឌីស (អ៉ាហ៍លុលហាឌីស) ដែលមិនសូវចងចាំឬមិនស្គាល់ច្បាស់រវាងហាឌីសខ្សោយនិងខ្សែស្រឡាយរឹងមាំតើគេគួរសួរក្រុមណា? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ត្រូវសួរក្រុមអ៉ាហ៍លុលហាឌីសកុំសួរក្រុមអ៉ាហ៍លុររ៉ាក់យ៍ឱ្យសោះពីព្រោះហាឌីសទន់ខ្សោយគឺប្រសើរជាងទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អាប៊ូហានីហ្វាស់ទៅទៀត!»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ តើលោកយល់យ៉ាងណាចំពោះពាក្យដែលគេនិយាយថា «ស៊ុនណាស់កាត់សេចក្តីលើគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) (គម្ពីរគួរអាន)»? លោកបានឆ្លើយថា៖ «នេះជាពាក្យដែលមនុស្សមួយក្រុមធ្លាប់និយាយរួមមានម៉ាកហ៊ូលនិងអាល់ហ្ស៊ុះរី»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ ចុះលោកវិញយល់យ៉ាងណា? លោកបានឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំនិយាយថាស៊ុនណាស់បង្ហាញបកស្រាយអត្ថន័យនៃគម្ពីរ»។ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជនណាដែលអះអាងថាមានការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ (អ៊ីជម៉ា) នោះគឺជាការកុហក! អ្នកណាដែលអះអាងអ៊ីជម៉ាជននោះបានកុហកហើយក្រែងលោមនុស្សទូទៅមានការខ្វែងគំនិតគ្នានេះគឺជាការអះអាងរបស់ពិស្ហ្រអាល់មារីស៊ីនិងអាល់អាស័ម! ប៉ុន្តែគេគ្រាន់តែនិយាយថា៖ យើងមិនដឹងថាមនុស្សមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើរឿងនេះឡើយ»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីអ្នកស្វែងរកចំណេះដឹងតើលោកយល់ថាគេគួរនៅរៀនតែជាមួយបុរសម្នាក់ដែលមានចំណេះដឹងឬគេគួរធ្វើដំណើរទៅកាន់បណ្តាទីកន្លែងនានាដើម្បីស្តាប់ចំណេះដឹងពីពួកគេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គេត្រូវធ្វើដំណើរគេត្រូវកត់ត្រាពីអ្នកគូហ្វាស់អ្នកបាស្រោះហ៍អ្នកម៉ាឌីណាស់និងអ្នកសាមគឺត្រូវជួបមនុស្សទូទៅដើម្បីស្តាប់ចំណេះដឹងពីពួកគេ»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីកាតព្វកិច្ចស្វែងរកចំណេះដឹងលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គឺចំណេះដឹងដែលធ្វើឱ្យគេអាចប្រតិបត្តិការថ្វាយបង្គំព្រះនិងកិច្ចការសាសនារបស់គេបានត្រឹមត្រូវរួមមានការបួសនិងហ្សាខាត់និងច្បាប់វិន័យឥស្លាមគេត្រូវតែរៀនសូត្ររឿងទាំងនោះ»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលបង្កើតការកែច្នៃថ្មីខុសឆ្គង (ប៊ីឌអាហ៍) ហើយអំពាវនាវមនុស្សឱ្យដើរតាមតើគួរចាប់ឃុំខ្លួនគេទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បាទខ្ញុំយល់ថាត្រូវចាប់ឃុំខ្លួនគេដើម្បីទប់ស្កាត់ការកែច្នៃខុសឆ្គងរបស់គេកុំឱ្យរីករាលដាលដល់មូស្លីមទូទៅ»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីករណីដែលអ្នករៀនហាឌីសទៅជួបគ្រូដែលជាពួកមួរជីអះឬពួកស៊ីអះឬមានអ្វីមួយផ្ទុយនឹងស៊ុនណាស់តើគួរនៅស្ងៀមឬត្រូវព្រមានគេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើគ្រូនោះជាអ្នកអំពាវនាវទៅរកការកែច្នៃខុសឆ្គង (ប៊ីឌអាហ៍) ហើយជាមេដឹកនាំក្នុងរឿងនោះនោះអ្នកត្រូវតែព្រមានមនុស្សឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នពីគេ»។

ឋានានុក្រមនៃភាពឧត្តុង្គឧត្តមរវាងបណ្តាសហការី (ស្វាហាព) និងលំដាប់នៃកាលីហ្វាក់៖ គោលជំនឿអាហ៍លូស៊ុនណាស់ទាក់ទងនឹងលំដាប់គុណសម្បត្តិនិងឋាន៖នៃកាលីហ្វាក់ទាំងបួនរូប (អាប៊ូបាក្រអ៊ូមើរអូសម៉ាននិងអាលី)។

ទាក់ទងនឹងឋានានុក្រមនៃភាពឧត្តុង្គឧត្តមរវាងបណ្តាសហការីនិងលំដាប់នៃកាលីហ្វាក់៖ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចំពោះភាពឧត្តុង្គឧត្តមខ្ញុំនិយាយថា៖ អាប៊ូបាក្របន្ទាប់មកអ៊ូមើរបន្ទាប់មកអូសម៉ានដោយផ្អែកលើសម្តីរបស់អ៊ីប៊ិនអ៊ូមើរដែលថា៖ យើងធ្លាប់រាប់លំដាប់ខណ៖ដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ នៅមានព្រះជន្មដោយយើងនិយាយថាអាប៊ូបាក្របន្ទាប់មកអ៊ូមើរបន្ទាប់មកអូសម៉ានរួចយើងនៅស្ងៀម»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីបណ្តាមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ)។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អាប៊ូបាក្រអ៊ូមើរអូសម៉ាននិងអាលីនៅក្នុងជួរនៃកាលីហ្វាក់»។ ខ្ញុំបានឮឪពុកខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស៊ុនណាស់ទាក់ទងនឹងភាពឧត្តុង្គឧត្តមដែលលោកប្រកាន់យកគឺដូចអ្វីដែលបានរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊ិនអ៊ូមើរថា៖ អាប៊ូបាក្របន្ទាប់មកអ៊ូមើរបន្ទាប់មកអូសម៉ាន។ រីឯលំដាប់នៃកាលីហ្វាក់គឺលោកប្រកាន់យកហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់ស៊ុហ្វយ៉ានដោយលោកបញ្ជាក់ថា៖ អាប៊ូបាក្រអ៊ូមើរអូសម៉ាននិងអាលីនៅក្នុងជួរកាលីហ្វាក់គឺលោកប្រតិបត្តិតាមហាឌីសទាំងពីររួមគ្នា»។ ទាក់ទងនឹងការធ្វើសក្ខីកម្មចំពោះឋានសួគ៌សម្រាប់លោកអាប៊ូបាក្រនិងលោកអ៊ូមើរ៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំ ﵀ អំពីការធ្វើសក្ខីកម្មថាលោកអាប៊ូបាក្រនិងលោកអ៊ូមើរស្ថិតនៅក្នុងឋានសួគ៌តើអ្នកទាំងពីរពិតជានៅក្នុងឋានសួគ៌ដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បាទហើយខ្ញុំប្រកាន់យកហាឌីសរបស់ស៖អ៊ីដអ៊ីប៊ិនហ៊្សែដដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំសូមធ្វើសក្ខីកម្មថាព្យាការី ﷺ ស្ថិតនៅក្នុងឋានសួគ៌ហើយបណ្តាសហការីទាំងប្រាំបួនរូបរបស់ព្យាការីក៏ដូច្នោះដែរដោយព្យាការី ﷺ គឺជាអង្គទីដប់»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ ចុះជនណាដែលនិយាយថា «ខ្ញុំគ្រាន់តែនិយាយថាលោកអាប៊ូបាក្រនិងលោកអ៊ូមើរស្ថិតនៅក្នុងឋានសួគ៌ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនធ្វើសក្ខីកម្មឡើយ»? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ត្រូវសួរជននោះថា៖ តើសម្តីនេះជាសច្ចធម៌ដែរឬទេ? ប្រសិនបើគេឆ្លើយថាបាទនោះត្រូវសួរគេបន្តថា៖ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនធ្វើសក្ខីកម្មលើសច្ចធម៌? ពីព្រោះសក្ខីកម្មគឺជាសម្តីហើយគេមិនអាចធ្វើសក្ខីកម្មបានឡើយរហូតទាល់តែគេនិយាយវាចេញមកដូច្នេះនៅពេលគេនិយាយវាគឺគេបានធ្វើសក្ខីកម្មរួចទៅហើយ!»។

...លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានធ្វើសក្ខីកម្មរួចហើយ។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកឋានសួគ៌មានមួយរយម្ភៃជួរដែលប៉ែតសិបជួរក្នុងចំណោមនោះគឺមកពីសហគមន៍ (អ៊ុម្ម៉ាត់) របស់ខ្ញុំ» ដូច្នេះប្រសិនបើបណ្តាសហការីរបស់ព្យាការីមិនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកគេតើអ្នកណាអាចស្ថិតនៅទីនោះបានទៀតទៅ? សំណួរអំពីថាតើជនជ្វីហ្វគ្រិស្តនិងម៉ាហ្ស៊ូស៊ីជាសហគមន៍របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ដែរឬទេ៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ តើជនជ្វីហ្វគ្រិស្តនិងម៉ាហ្ស៊ូស៊ីជាសហគមន៍ (អ៊ុម្ម៉ាត់) របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ដែរឬទេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្តីអំពីការជួយអង្វរ (សាហ្វាអាត) ថា៖ «ខ្ញុំនឹងទូលថា៖ សហគមន៍របស់ខ្ញុំសហគមន៍របស់ខ្ញុំ!» ដូច្នេះទ្រង់មិនអង្វរករឡើយលើកលែងតែចំពោះសហគមន៍មូស្លីមរបស់ទ្រង់ (អ៊ុម្ម៉ាត់ដែលទទួលយកការអំពាវនាវ) ប៉ុណ្ណោះ»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ ចុះតើពួកគេជាសហគមន៍របស់អ្នកណា? លោកបានឆ្លើយថា៖ ព្យាការី ﵇ បានមានបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់មនុស្សជាតិទាំងមូលទាំងស្បែកក្រហមនិងស្បែកខ្មៅដូច្នេះជនណាដែលទទួលយកឥស្លាមជននោះបានចូលក្នុងសហគមន៍របស់ទ្រង់»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីអាយ៉ាត់៖ ﴿ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ពីពួកម្ចាស់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ឡើយលើកលែងតែគេនឹងមានជំនឿលើលោកមុនពេលមរណភាពរបស់លោក﴾ [អាន់នីសា: ១៥៩]។ អ៊ីប៊ិនអាបបាសនិងអ្នកដទៃទៀតបាននិយាយថា៖ សំដៅលើអ៊ីសា ﵇។ រួចលោកបានសូត្រ៖ ﴿ហើយពួកគេមិនបានសម្លាប់លោកហើយក៏មិនបានឆ្កាងលោកដែរប៉ុន្តែត្រូវបានធ្វើឱ្យស្រដៀងគ្នាចំពោះពួកគេ... ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ពីពួកម្ចាស់គម្ពីរឡើយលើកលែងតែគេនឹងមានជំនឿលើលោកមុនពេលមរណភាពរបស់លោក﴾។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះបញ្ជាក់ថាសំដៅលើអ៊ីសាមិនមែនសំដៅលើមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ឡើយគឺសំដៅលើព្យាការីអ៊ីសានៅពេលដែលលោកយាងចុះមកវិញ»។

ការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានដោយប្រើក្បាច់ភ្លេងនិងទំនុកភ្លេង (អាល់អាល់ហាន)៖ បទបញ្ញត្តិនីតិសាស្ត្រស្តីអំពីការហាមឃាត់ការសូត្រគម្ពីរគួរអានតាមក្បាច់ភ្លេងតន្ត្រីនិងការលើកទឹកចិត្តឱ្យសូត្រដោយសូរសៀងធម្មជាតិពីរោះរណ្តំនិងគោរពកោតខ្លាច។

ទាក់ទងនឹងការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានដោយប្រើក្បាច់ភ្លេង៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីការសូត្រគម្ពីរគួរអានតាមក្បាច់ភ្លេងតន្ត្រី។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាជាការបង្កើតថ្មីខុសឆ្គង (មូហ៍ដាស់) លើកលែងតែសូរសៀងនោះជាធម្មជាតិពីកំណើតរបស់បុគ្គលនោះដូចករណីរបស់លោកអាប៊ូមូសាអាល់អាស្អារី»។ ទាក់ទងនឹងកំហុសអចេតនានិងការភ្លេចភ្លាំង៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ ចំពោះជនដែលអះអាងថាកំហុសអចេតនានិងការភ្លេចភ្លាំងត្រូវបានលើកលែងការទទួលខុសត្រូវទាំងអស់ក្នុងគ្រប់ករណីតើមានផលវិបាកអ្វីខ្លះកើតចេញពីការអះអាងរបស់គេ? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ញត្តិកាតព្វកិច្ចចំពោះការសម្លាប់មនុស្សដោយអចេតនាដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយជនណាដែលសម្លាប់អ្នកមានជំនឿម្នាក់ដោយអចេតនានោះគេត្រូវដោះលែងទាសករមានជំនឿម្នាក់និងត្រូវបង់ប្រាក់សំណងឌីយ៉ាស់ជូនដល់ក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះលើកលែងតែពួកគេលើកលែងឱ្យដោយការបរិច្ចាគទាន﴾ [អាន់នីសា: ៩២]។ ហើយបើតាមការអះអាងខុសឆ្គងរបស់គេនោះនឹងមានន័យថាប្រសិនបើអ្នកធ្វើពិធីបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)រួមដំណេកដោយភ្លេចខ្លួនគឺគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយហើយប្រសិនបើរួមដំណេកក្នុងខែរ៉ាម៉ាដានដោយភ្លេចខ្លួនក៏គ្មានអ្វីជាប់ជំពាក់ដែរហើយប្រសិនបើគេស្បថលែងលះថាមិនធ្វើរឿងអ្វីមួយរួចគេទៅធ្វើរឿងនោះដោយភ្លេចខ្លួនក៏មិនធ្លាក់លើការលែងលះដែរដែលការណ៍នេះមិនត្រឹមត្រូវឡើយ!»។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំអំពីអាយ៉ាត់គម្ពីរគួរអានដែលអាចមានន័យទូទៅនិងអាចមានន័យជាក់លាក់តើគេត្រូវដោះស្រាយបែបណា? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើអាយ៉ាត់មានអត្ថន័យជាក់ស្តែងទូទៅគេត្រូវពិនិត្យមើលអ្វីដែលស៊ុនណាស់បានប្រតិបត្តិពីព្រោះស៊ុនណាស់គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីអត្ថន័យជាក់ស្តែងរបស់វា។ ឧទាហរណ៍ដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿អល់ឡោះបានបង្គាប់បញ្ជាអ្នករាល់គ្នាទាក់ទងនឹងកូនចៅរបស់អ្នករាល់គ្នា﴾ [អាន់នីសា: ១១] ប្រសិនបើទុកតាមន័យទូទៅស្រេចនោះនឹងតម្រូវឱ្យចែកមរតកដល់មនុស្សគ្រប់រូបដែលហៅថាកូនទោះបីជាគេជាឃាតកជាជនជ្វីហ្វជាគ្រិស្តឬជាទាសករក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មូស្លីមមិនទទួលមរតកពីអ្នកគ្មានជំនឿឡើយហើយអ្នកគ្មានជំនឿក៏មិនទទួលមរតកពីមូស្លីមដែរ» នោះគឺជាការបញ្ជាក់ពីអត្ថន័យពិតនៃអាយ៉ាត់»។