ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

[១០៣៦] លោកអាប៊ូបាក្រ (អ្នកនិពន្ធគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ សិទ្ធិទិញមុន (អាស្ហ-ស្ហ៊ុហ្វអះហ៍) តាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញយើងគឺត្រូវមានឡើងដោយសារកិច្ចសន្យាលក់ដូរបន្ទាប់មកដោយការទាមទារភ្លាមៗនៅពេលអ្នកមានសិទ្ធិបានដឹងដំណឹង។ ប្រសិនបើគាត់នៅស្ងៀមឬធ្វេសប្រហែសពេលដឹងដំណឹងឬជាប់រវល់ធ្វើការងារផ្សេងនោះសិទ្ធិទិញមុនរបស់គាត់ត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖។ [ដំណាក់កាលទាំងបីនៃការទាមទារសិទ្ធិទិញមុន] [១០៣៧] ការទាមទារសិទ្ធិទិញមុនមានបីដំណាក់កាល៖ ១. ការទាមទារភ្លាមៗឥតបង្អង់ (តឡាប់អាល់-មូវ៉ាសាព្ហះហ៍)៖ គឺត្រូវតែទាមទារភ្លាមៗនៅពេលដឹងដំណឹងលក់។ ប្រសិនបើដំណឹងមកដល់តាមរយ៖សំបុត្រហើយគាត់អានសំបុត្រនោះរហូតដល់ចប់ដោយមិនប្រកាសទាមទារភ្លាមៗពេលអានចំចំណុចលក់នោះសិទ្ធិត្រូវមោឃ៖។ ប៉ុន្តែបើគាត់និយាយថា «អាល់-ហាំឌុឡិលឡាហ៍» (សរសើរដល់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)) ឬ «ឡាហាវឡាវ៉ាឡាគូវ៉ាតាអ៊ីលឡាប៊ីលឡាហ៍» សិទ្ធិមិនមោឃ៖ទេព្រោះចាត់ទុកជាពាក្យសម្តែងការទាមទារ។ ២. ការទាមទារដោយមានសាក្សីបញ្ជាក់ (តឡាប់អាល់-តាក់រីរវ៉ាល់-អ៊ីស្ហហាត)៖ ត្រូវធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខអ្នកទិញអ្នកលក់ឬនៅក្បែរដី/ផ្ទះដែលលក់ដោយប្រកាសថា៖ «អ្នកនេះបានទិញផ្ទះនេះហើយខ្ញុំជាអ្នកមានសិទ្ធិទិញមុនហើយខ្ញុំបានទាមទាររួចហើយឥឡូវនេះខ្ញុំទាមទារម្តងទៀតចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើសាក្សី»។ ៣. ការទាមទារកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិតាមផ្លូវតុលាការ (តឡាប់អាល់-តាម៉ាល្លុក)៖ គឺការប្តឹងទៅចៅក្រមដើម្បីចេញសេចក្តីសម្រេច។

[មូស្លីមនិងអ្នកមិនមែនមូស្លីមគឺស្មើគ្នាលើសិទ្ធិទិញមុន] ជំពូកនេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថានៅក្នុងនីតិសាស្ត្រឥស្លាមសិទ្ធិទិញមុន (អាស្ហ-ស្ហ៊ុហ្វអះហ៍) មិនប្រកាន់សាសនាឡើយគឺផ្តល់ជូនស្មើភាពគ្នាទាំងមូស្លីមនិងជនមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី)។

[១០៣៨] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មូស្លីមនិងអ្នកមិនមែនមូស្លីម (កាហ្វៀរហ្ស៊ីមមី) គឺស្មើគ្នាទាំងស្រុងលើសិទ្ធិទិញមុនស្របតាមរ៉ិវ៉ាយ៉ាត់ជាច្រើនដែលយើងបានលើកឡើងនិងដោយសារពួកគេស្មើគ្នាលើមូលហេតុនៃសិទ្ធិទិញមុន (ភាពជាប់ព្រំប្រទល់ឬភាពជាដៃគូរួម)។ [ការបែងចែកសិទ្ធិទិញមុនផ្អែកលើចំនួនក្បាលមនុស្ស] ការបែងចែកសិទ្ធិទិញមុនរវាងដៃគូដែលមានសិទ្ធិស្មើគ្នាគឺត្រូវគិតតាមចំនួនក្បាលមនុស្ស (ពាក់កណ្តាលម្នាក់ឬស្មើៗគ្នា) មិនមែនគិតតាមទំហំចំណែកកម្មសិទ្ធិដើមឡើយ។

[អ្នកមានសេរីភាពទាសករពាណិជ្ជករនិងទាសករកិច្ចសន្យាគឺស្មើគ្នាក្នុងសិទ្ធិទិញមុន] ជំពូកនេះបញ្ជាក់អំពីសិទ្ធិទិញមុនរបស់ទាសករដែលទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើពាណិជ្ជកម្មនិងទាសករកិច្ចសន្យាសេរីភាព (មូកាតាប) នៅក្នុងការទិញយកអចលនទ្រព្យ។

[១០៣៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សិទ្ធិទិញមុនត្រូវបានបែងចែកតាមចំនួនក្បាលមនុស្ស (ស្មើៗគ្នា) តាមមជ្ឈដ្ឋានរបស់យើង។ ចំណែកលោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាស្ហ-ស្ហាហ្វិអ៊ីយល់ថាបែងចែកតាមទំហំនៃចំណែកកម្មសិទ្ធិដើម។ [១០៤០] អ្នកមានសេរីភាពទាសករដែលអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើជំនួញនិងទាសករកិច្ចសន្យា (មូកាតាប) គឺស្មើគ្នាក្នុងរឿងនេះពីព្រោះការទិញមុនជាផ្នែកមួយនៃពាណិជ្ជកម្ម។ [សិទ្ធិទិញមុនអនុវត្តតែលើអចលនទ្រព្យ] [១០៤១] សិទ្ធិទិញមុនកើតមានឡើងតែចំពោះដីធ្លីដែលជាកម្មសិទ្ធិដាច់ខាតផ្ទះសម្បែងនិងអចលនទ្រព្យទាំងអស់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះដីរដ្ឋរបស់បៃតុលម៉ាលឬរបស់ចលនវត្ថុដែលរើផ្លាស់ប្តូរទីតាំងបាន (ដូចជាសម្លៀកបំពាក់សត្វពាហន៖ ទូក) គឺមិនមានសិទ្ធិទិញមុនជាដាច់ខាត។

[១០៤២] អ្នកមានសិទ្ធិទិញមុននឹងទទួលបានកម្មសិទ្ធិពេញលេញលើផ្ទះឬដីនោះលុះត្រាតែមានសេចក្តីសម្រេចរបស់ចៅក្រម (កាឌ័រ) ឬការប្រគល់ដោយការយល់ព្រមពីអ្នកទិញ (រីឌ័រ)។ ផលវិបាកផ្លូវច្បាប់៖ - ប្រសិនបើអ្នកមានសិទ្ធិទិញមុនបានទាមទារដំណាក់កាលទីមួយនិងទីពីររួចហើយប៉ុន្តែអ្នកទិញមិនទាន់ប្រគល់ឱ្យហើយចៅក្រមក៏មិនទាន់កាត់ក្តីឱ្យផងស្រាប់តែអ្នកទិញមុននោះបានស្លាប់នោះសិទ្ធិទិញមុនត្រូវរលត់បាត់បង់ (មិនអាចផ្ទេរជាមរតកដល់កូនចៅឡើយ)។ - ប្រសិនបើគាត់បានលក់ផ្ទះដើមរបស់ខ្លួនចោលមុនពេលចៅក្រមកាត់ក្តីឱ្យនោះសិទ្ធិទិញមុនរបស់គាត់ក៏ត្រូវរលត់ដែរព្រោះមូលហេតុនៃភាពជាអ្នកជិតខាងត្រូវបានបញ្ចប់។ [១០៤៣-១០៤៥] នីតិវិធីនៃការកាត់ក្តី៖ ចៅក្រមត្រូវសួរដើមចោទពីទីតាំងព្រំប្រទល់និងមូលហេតុនៃសិទ្ធិទិញមុន។ ប្រសិនបើចុងចោទបដិសេធនោះចៅក្រមតម្រូវឱ្យចុងចោទស្បថ។

[១០៤៨] ប្រសិនបើសិទ្ធិទិញមុនត្រូវបានបញ្ជាក់ប៉ុន្តែអ្នកទិញមុនមិនទាន់ដឹងពីតម្លៃលក់ទេនោះនៅពេលដឹងតម្លៃគាត់មានសិទ្ធិជ្រើសរើស (ខ៊ីយ៉ារ)៖ បើគាត់ពេញចិត្តនឹងតម្លៃគាត់អាចទិញយកបើមិនពេញចិត្តព្រោះថ្លៃពេកគាត់អាចបោះបង់ចោលបាន។ នៅពេលគាត់សម្រេចចិត្តទិញយកចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ថា៖ «ចូរអ្នកប្រគល់ប្រាក់ថ្លៃទិញភ្លាមហើយទទួលយកផ្ទះទៅ»។ [១០៤៩] ប្រសិនបើគាត់សុំពន្យារពេលដើម្បីទៅខ្ចីប្រាក់គេចៅក្រមមិនត្រូវអនុញ្ញាតឡើយ។ ប៉ុន្តែបើគាត់ប្រាប់ថាប្រាក់នៅក្នុងផ្ទះឬនៅកន្លែងប្តូរប្រាក់នោះចៅក្រមអាចទុកពេលបន្តិចបន្តួចឱ្យគាត់ទៅយកបាន។ [១០៥០] ប្រសិនបើគាត់មិនយកប្រាក់មកបង់តាមពេលកំណត់ទេនោះសិទ្ធិទិញមុនរបស់គាត់ត្រូវរលត់ជាមោឃ៖ ដើម្បីកុំឱ្យខូចប្រយោជន៍របស់អ្នកទិញ។

[១០៥១] ប្រសិនបើអ្នកទិញមុនបានប្តឹងអ្នកលក់ខណ៖ផ្ទះកំពុងស្ថិតក្នុងដៃអ្នកលក់ (មិនទាន់ប្រគល់ឱ្យអ្នកទិញ) ហើយអ្នកទិញបានអវត្តមាននោះមិនអាចដំណើរការក្តីបានឡើយពីព្រោះកម្មសិទ្ធិជារបស់អ្នកទិញដែលកំពុងអវត្តមាន។ [១០៥២] ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើអ្នកទិញមានវត្តមានប៉ុន្តែផ្ទះនៅតែស្ថិតក្នុងដៃអ្នកលក់ដែលអវត្តមាននោះក៏មិនអាចកាត់ក្តីបានដែររហូតទាល់តែមានវត្តមានទាំងពីរនាក់។ [១០៥៣] ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញបានទទួលការកាន់កាប់ផ្ទះរួចរាល់ហើយនោះអ្នកទិញគឺជាគូវិវាទស្របច្បាប់តែម្នាក់ឯងដោយមិនចាំបាច់មានវត្តមានអ្នកលក់ឡើយ។ [១០៥៤] ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានទិញផ្ទះតំណាងឱ្យអ្នកដទៃតាមការបង្គាប់នោះគាត់ជាគូវិវាទដរាបណាផ្ទះនៅតែស្ថិតក្នុងដៃរបស់គាត់។

[១០៥៥] ទីកន្លែងសម្រាប់ប្រកាសទាមទារសិទ្ធិទិញមុន៖ ប្រសិនបើអ្នកទិញមិនទាន់បានទទួលផ្ទះពីអ្នកលក់ទេអ្នកមានសិទ្ធិទិញមុនអាចទៅប្រកាសទាមទារនិងយកសាក្សីបញ្ជាក់នៅចំពោះមុខអ្នកទិញនៅចំពោះមុខអ្នកលក់ឬនៅក្បែរផ្ទះនោះដោយជ្រើសរើសកន្លែងណាដែលនៅជិតជាងគេ។ ប្រសិនបើគាត់រំលងកន្លែងដែលនៅជិតហើយធ្វើដំណើរទៅកាន់កន្លែងឆ្ងាយនោះសិទ្ធិរបស់គាត់អាចត្រូវបាត់បង់ព្រោះចាត់ទុកជាការធ្វេសប្រហែសក្នុងការទាមទារភ្លាមៗ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញបានទទួលផ្ទះរួចហើយនោះគាត់ត្រូវតែទៅទាមទារនៅចំពោះមុខអ្នកទិញឬនៅក្បែរផ្ទះនោះប៉ុណ្ណោះដោយមិនត្រូវទៅទាមទារនៅចំពោះមុខអ្នកលក់ឡើយ។

[ការលះបង់សិទ្ធិទិញមុន] ប្រសិនបើអ្នកមានសិទ្ធិទិញមុនបានប្រកាសលះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីការលក់បានកើតឡើងនោះសិទ្ធិទិញមុនរបស់គាត់ត្រូវរលត់ភ្លាមៗ ហើយគាត់មិនអាចទាមទារឡើងវិញបានឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បានប្រកាសលះបង់មុនពេលការលក់កើតឡើង (មុនពេលចុះកិច្ចសន្យា) នោះការលះបង់នោះចាត់ទុកជាមោឃ៖ ហើយគាត់នៅតែមានសិទ្ធិទិញមុននៅពេលការលក់កើតឡើងជាក់ស្តែងពីព្រោះគ្មានការលះបង់លើសិទ្ធិដែលមិនទាន់កើតមាននោះឡើយ។

[ពាក្យសម្តីនៃការលះបង់សិទ្ធិទិញមុន] ពាក្យសម្តីណាដែលបង្ហាញពីការយល់ព្រមឬការបោះបង់ត្រូវបានចាត់ទុកជាការលះបង់សិទ្ធិទិញមុនរួមមាន៖ - និយាយទៅកាន់អ្នកទិញថា៖ «សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ប្រទានពរជ័យក្នុងផ្ទះដែលអ្នកទិញនេះ»។ - និយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនត្រូវការទិញផ្ទះនេះទេ» ឬ «ខ្ញុំអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទិញចុះ»។ - ការចូលរួមធ្វើជាសាក្សីក្នុងកិច្ចសន្យាទិញលក់ឬការធ្វើជាអ្នកធានាក្នុងការទិញលក់នោះ។ រាល់ពាក្យសម្តីនិងទង្វើទាំងនេះធ្វើឱ្យសិទ្ធិទិញមុនត្រូវរលត់បាត់បង់ភ្លាមៗ។

[ការសម្រុះសម្រួលយកប្រាក់ក្នុងសិទ្ធិទិញមុន] ប្រសិនបើអ្នកមានសិទ្ធិទិញមុនបានព្រមព្រៀងសម្រុះសម្រួលជាមួយអ្នកទិញដោយសុំយកប្រាក់មួយចំនួនជាថ្នូរនឹងការបោះបង់សិទ្ធិទិញមុននោះកិច្ចព្រមព្រៀងយកប្រាក់នេះត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖ ហើយសិទ្ធិទិញមុនរបស់គាត់ក៏ត្រូវរលត់បាត់បង់ដែរ។ មូលហេតុ៖ ពីព្រោះសិទ្ធិទិញមុនគឺជាសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនដែលច្បាប់ផ្តល់ឱ្យដើម្បីការពារការរំខានមិនមែនជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលអាចយកមកទិញដូរបានឡើយ។ ដូច្នេះគាត់មិនទទួលបានប្រាក់ឡើយហើយសិទ្ធិទិញមុនក៏ត្រូវបាត់បង់។

[១០៦៨] ប្រសិនបើអ្នកទិញមុនបានទិញផ្ទះពីអ្នកលក់នោះការទទួលខុសត្រូវធានាលើការខូចខាត (ដាម៉ានុលដារ៉ាក់) ត្រូវធ្លាក់លើអ្នកលក់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បានទិញផ្ទះពីអ្នកទិញនោះការទទួលខុសត្រូវធានាត្រូវធ្លាក់លើអ្នកទិញ។ ប្រសិនបើផ្ទះនោះត្រូវបានជនទីបីប្តឹងទាមទារកម្មសិទ្ធិបានសម្រេចនោះអ្នកទិញមុនត្រូវទាមទារប្រាក់របស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញពីបុគ្គលដែលខ្លួនបានប្រគល់ប្រាក់ឱ្យ។

[១០៦៩] អ្នកទិញមុនមានសិទ្ធិជ្រើសរើសពេលបានឃើញ (ខ៊ីយ៉ារុលរុយ៉ាស់) ដូចអ្នកទិញទូទៅដែរប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានឃើញផ្ទះនោះកាលពីមុន។ ដូចគ្នានេះដែរគាត់មានសិទ្ធិប្រគល់ផ្ទះត្រឡប់ទៅវិញប្រសិនបើពិនិត្យឃើញមានវិការ៖ (ខ៊ីយ៉ារុលអៃប៍)។ [១០៧០] ទោះបីជាអ្នកទិញដើមបានយល់ព្រមទទួលយកផ្ទះដែលមានវិការ៖នោះឬបានលើកលែងទោសឱ្យអ្នកលក់ក៏ដោយក៏ការយល់ព្រមរបស់អ្នកទិញមិនអាចដកហូតសិទ្ធិជ្រើសរើសវិការ៖របស់អ្នកទិញមុនបានឡើយ។

[១០៧១] ប្រសិនបើអ្នកទិញមុនបានទិញផ្ទះដោយសិទ្ធិទិញមុនរួចបានសាងសង់សំណង់បន្ថែមលើដីនោះហើយក្រោយមកស្រាប់តែមានម្ចាស់ដើមពិតប្រាកដមកប្តឹងទាមទារយកផ្ទះនោះវិញនោះអ្នកទិញមុនត្រូវទាមទារប្រាក់ថ្លៃទិញត្រឡប់មកវិញពីអ្នកដែលខ្លួនបានបង់ឱ្យប៉ុន្តែមិនអាចទាមទារថ្លៃសំណង់ដែលខ្លួនបានសាងសង់បន្ថែមឡើយពីព្រោះអ្នកទិញដើមមិនបានបញ្ឆោតគាត់ឡើយ (គាត់ទិញដោយការបង្ខំតាមច្បាប់)។

[១០៧២] ការចាត់តាំងតំណាង (វ៉ាកៀល) ក្នុងការទាមទារនិងទទួលយកសិទ្ធិទិញមុនជំនួសខ្លួនគឺមានសុពលភាពស្របច្បាប់ពេញលេញពីព្រោះការទិញមុនរួមបញ្ចូលនូវការទិញនិងការតតាំងក្តីដែលសុទ្ធតែអនុញ្ញាតឱ្យចាត់តាំងតំណាងបាន។ ប្រសិនបើអ្នកទិញទាមទារឱ្យម្ចាស់សិទ្ធិទិញមុនស្បថថាខ្លួនមិនបានលះបង់សិទ្ធិនោះអ្នកទិញត្រូវប្រគល់ផ្ទះឱ្យតំណាងសិនរួចទើបទៅទាមទារឱ្យម្ចាស់សិទ្ធិស្បថតាមក្រោយ។

ជំពូកទី ៧៦៖ ស្តីពីគូភាគីទាំងពីរដែលចាត់តាំងមជ្ឈត្តកររវាងពួកគេជំពូកនេះជាអារម្ភកថាស្តីពីច្បាប់និងវិធាននៃការចាត់តាំងមជ្ឈត្តករ (តះហ៍គីម) ក្នុងនីតិសាស្ត្រឥស្លាមដើម្បីដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការរវាងគូភាគីដោយផ្អែកលើការព្រមព្រៀងគ្នា។

[១០៧៤] លើកឡើងពីលោកអាស្ហ-ស្ហអ៍ប៊ីថា៖ «នៅពេលគូភាគីទាំងពីរពេញចិត្តនឹងពាក្យសម្តីរបស់បុរសម្នាក់អ្វីដែលគាត់កាត់សេចក្តីត្រូវអនុវត្តលើពួកគេទាំងពីរ»។ ភាពស្របច្បាប់នៃមជ្ឈត្តការមានចែងក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានអាយ៉ាត់ទី ៣៥ នៃជំពូកអ៊ុន-នីសាអា៖ «ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាខ្លាចមានការបែកបាក់រវាងពួកគេទាំងពីរ (ប្តីប្រពន្ធ) ចូរអ្នករាល់គ្នាចាត់តាំងមជ្ឈត្តករម្នាក់មកពីគ្រួសារខាងប្តីនិងមជ្ឈត្តករម្នាក់មកពីគ្រួសារខាងប្រពន្ធ...»។ [១០៧៥] សហការីជាច្រើនរបស់ព្យាការី ﷺ រួមមានលោកអ៊ូម៉ើរ, អ៊ុបៃយ្យ, ហ្សាយដ៍អ៊ីបនូសាប៊ីតនិងអាប៊ូឧបៃដាស់ ﵄ សុទ្ធតែបានអនុវត្តមជ្ឈត្តការ។

[១០៧៦] គូភាគីណាម្នាក់មានសិទ្ធិដកខ្លួនចេញពីមជ្ឈត្តការឬដកហូតមជ្ឈត្តករបានគ្រប់ពេលវេលាមុនពេលមជ្ឈត្តករចេញសេចក្តីសម្រេច។ ប៉ុន្តែនៅពេលមជ្ឈត្តករបានប្រកាសសេចក្តីសម្រេចរួចហើយគ្មានភាគីណាអាចដកខ្លួនបានឡើយ។ ភាពខុសគ្នារវាងមជ្ឈត្តករនិងចៅក្រមរដ្ឋ៖ ប្រសិនបើសេចក្តីសម្រេចរបស់មជ្ឈត្តករត្រូវបានប្តឹងទៅចៅក្រមរដ្ឋចៅក្រមត្រូវពិនិត្យមើល៖ បើសេចក្តីសម្រេចនោះស្របនឹងច្បាប់និងការយល់ឃើញរបស់ចៅក្រមនោះចៅក្រមអនុវត្តតាម។ ប៉ុន្តែបើផ្ទុយនឹងច្បាប់ចៅក្រមមានសិទ្ធិលុបចោលបាន។ ខុសពីសេចក្តីសម្រេចរបស់ចៅក្រមរដ្ឋដទៃដែលចៅក្រមមិនអាចលុបចោលបានឡើយប្រសិនបើវាស្ថិតក្នុងដែនអ៊ីជ៍ទីហាត។

[១០៧៧] ប្រសិនបើគូភាគីបានចាត់តាំងបុគ្គលដែលមិនមានសិទ្ធិធ្វើសាក្សីដូចជា៖ ទាសករទាសករកិច្ចសន្យាជនពិការភ្នែកជនដែលធ្លាប់រងទណ្ឌកម្មកាឌហ្វឬជនមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី) ឱ្យធ្វើជាមជ្ឈត្តករកាត់សេចក្តីរវាងមូស្លីមនោះសេចក្តីសម្រេចរបស់ពួកគេមិនមានសុពលភាពឡើយពីព្រោះអំណាចកាត់សេចក្តីផ្អែកលើអំណាចធ្វើសាក្សីកាលណាគ្មានសិទ្ធិធ្វើសាក្សីរឹតតែគ្មានសិទ្ធិកាត់សេចក្តី។