ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

ពីព្រោះស្ថានភាពអៀសហ្សន (ភាពបរិសុទ្ធក្នុងចំណងនរកស្របច្បាប់) គឺជាពាក្យទូលំទូលាយ (មុចម៉ាល់) ដូច្នេះចៅក្រមត្រូវសាកសួរឱ្យបានលម្អិត។ នៅពេលដែលសាក្សីបានពន្យល់បញ្ជាក់តាមលក្ខខណ្ឌដែលយើងបានរៀបរាប់រួចហើយនោះទើបចៅក្រមកាត់សេចក្តីឱ្យទទួលទោសគប់ដុំថ្ម (រ៉ាជម៍)។ ក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃអៀសហ្សនគឺការរួមរស់ក្នុងនរកស្របច្បាប់ (ឌុឃូល)។ ការរួមរស់នេះត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយ៖ការសារភាពឬតាមរយ៖កូនដែលភរិយាសម្រាលបានពីព្រោះកូនគឺជាសក្ខីភាពបញ្ជាក់ពីការរួមរស់។ [ការវាយរំពាត់ចំពោះអ្នកដែលមិនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអៀសហ្សន] [១៥៣៦] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាករណីដែលទោសគប់ដុំថ្មត្រូវបានបញ្ជាក់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើទោសវាយរំពាត់ត្រូវបានបញ្ជាក់ (ចំពោះអ្នកនៅលីវដែលមិនទាន់រៀបការ) នោះចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីឱ្យទទួលទោសវាយរំពាត់។ [របៀបនិងវិធីសាស្ត្រនៃការវាយរំពាត់] [១៥៣៧] ចំណែកឯរបៀបនៃការវាយរំពាត់វិញអ្នកនិពន្ធគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)បានបញ្ជាក់ថា៖ នៅពេលចៅក្រមកាត់សេចក្តីឱ្យវាយរំពាត់មួយរយរំពាត់គេត្រូវនាំទណ្ឌិតចេញក្រៅវិហារម៉ាស្ជិទហើយដោះសម្លៀកបំពាក់ខាងក្រៅរបស់គេចេញ (ដោយទុកឱ្យបិទបាំងអោរ៉ាត់) ហើយបែងចែកការវាយឱ្យសព្វលើរាងកាយលើកលែងតែសរីរាង្គសំខាន់ៗមួយចំនួន (ដូចជាផ្ទៃមុខក្បាលនិងប្រដាប់ភេទ)។ បញ្ហានេះមានការពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយហើយនេះគឺអនុវត្តចំពោះបុរស។

ចំណែកឯស្ត្រីវិញនាងត្រូវបានគេវាយរំពាត់ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ធម្មតារបស់នាងក្នុងឥរិយាបថអង្គុយហើយការវាយត្រូវបែងចែកឱ្យសព្វលើរាងកាយលើកលែងតែសរីរាង្គសំខាន់ៗដែលត្រូវបានលើកលែង។ ការពន្យល់លម្អិតអំពីរឿងនេះមាននៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហ៊ូឌូដ (ក្បួនច្បាប់ស្តីពីទោសព្រហ្មទណ្ឌ)។ [តើអាជ្ញាយុកាលអាចទុកជាមោឃ៖នូវការសារភាពទោសស៊ីណាដែរឬទេ?] [១៥៣៨] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការសារភាពមិនត្រូវបានទុកជាមោឃ៖ដោយសារការកន្លងផុតពេលវេលា (អាជ្ញាយុកាល) ឡើយ។ មានភាពខុសគ្នាជាមូលដ្ឋានរវាងការសារភាពនិងសក្ខីកម្មរបស់សាក្សី៖ ភាពខុសគ្នានោះគឺ៖ ការសង្ស័យលើគំនុំឬចេតនាអាក្រក់កើតមានចំពោះសាក្សីនៅពេលពួកគេពន្យារពេលធ្វើសាក្សីដោយគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវរីឯការសង្ស័យបែបនេះមិនកើតមានចំពោះការស្ម័គ្រចិត្តសារភាពកំហុសផ្ទាល់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯងឡើយ។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពចំពោះមុខចៅក្រមចំនួនបួនដងក្នុងបួនអង្គប្រជុំដាច់ដោយឡែកពីគ្នានោះការសារភាពត្រូវបានទទួលយក។ ដូចគ្នាដែរប្រសិនបើការសារភាពធ្វើឡើងក្នុងអង្គប្រជុំតែមួយប៉ុន្តែចៅក្រមបានបណ្តេញគាត់ចេញរាល់ពេលរហូតផុតពីភ្នែករួចគាត់ត្រឡប់មកសារភាពម្តងទៀតរហូតគ្រប់បួនដងនោះទោសហ៊ូឌូដត្រូវអនុវត្តលើគាត់។ ពីព្រោះការសារភាពបួនដងក្នុងបួនអង្គប្រជុំផ្សេងគ្នាគឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ក្នុងការបញ្ជាក់ពីទោសស៊ីណាដែលតម្រូវឱ្យអនុវត្តហ៊ូឌូដនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើង។ លក្ខខណ្ឌនេះសំដៅលើភាពខុសគ្នានៃអង្គប្រជុំរបស់អ្នកសារភាពមិនមែនអង្គប្រជុំរបស់ចៅក្រមឡើយ។ ពីព្រោះរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានទទួលយកការសារភាពរបស់ម៉ាអៀស (Ma'iz) អំពីទោសស៊ីណាខណ៖ពេលដែលទ្រង់ ﷺ គង់នៅកន្លែងដដែលប៉ុន្តែម៉ាអៀសបានចាកចេញទៅវិញទៅមកក្នុងអង្គប្រជុំផ្សេងគ្នា។ ហើយប្រសិនបើគាត់សារភាពបួនដងក្នុងបួនទីកន្លែងដែលឃ្លាតគ្នាត្រឹមមួយខែមួយឆ្នាំឬលើសពីនេះនោះគាត់នៅតែត្រូវបានអនុវត្តទោសពីព្រោះអាជ្ញាយុកាលមិនអាចរារាំងសុពលភាពនៃការសារភាពឡើយ។

[ជំពូកស្តីពី៖ ទោសស៊ីណារបស់ទាសករទាសីនិងជនជាតិឌីម្មីយ៍ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតបន្តនៅលេខបន្ទាប់]

[ទោសស៊ីណារបស់ទាសករនិងជនជាតិឌីម្មីយ៍] [១៥៣៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើសក្ខីកម្មបញ្ជាក់ពីទោសស៊ីណាត្រូវបានបង្កើតឡើងប្រឆាំងនឹងទាសករទាសីឬជនជាតិឌីម្មីយ៍ (អនិស្លាមដែលរស់នៅក្រោមការការពារនៃរដ្ឋឥស្លាម) នោះគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវទទួលទោសគប់ដុំថ្មឡើយ។ ពីព្រោះអ្នកទាំងនេះមិនបំពេញលក្ខខណ្ឌនៃអៀសហ្សន (សេរីភាពនិងឥស្លាមជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃទោសគប់ដុំថ្ម) ដូច្នេះទោសគប់ដុំថ្មមិនតម្រូវលើពួកគេឡើយប៉ុន្តែត្រូវទទួលទោសវាយរំពាត់។ បន្ទាប់មកគេត្រូវពិនិត្យស្ថានភាព៖ ប្រសិនបើជាទាសករត្រូវវាយរំពាត់ហាសិប (៥០) រំពាត់ហើយប្រសិនបើជាជនសេរីឌីម្មីយ៍ត្រូវវាយរំពាត់មួយរយ (១០០) រំពាត់។ ពីព្រោះភាពជាទាសករកាត់បន្ថយទោសព្រហ្មទណ្ឌពាក់កណ្តាល។ នេះគឺជាទោសហ៊ូឌូដនៃអំពើស៊ីណា។ ដូចគ្នាដែរទោសហ៊ូឌូដនៃការបរិហារកេរ្តិ៍ផិតក្បត់ (កាដាហ្វ) លើជនមូស្លីមសេរីឬជនជាតិឌីម្មីយ៍សេរីគឺប៉ែតសិប (៨០) រំពាត់ហើយលើទាសករគឺសែសិប (៤០) រំពាត់ពីព្រោះភាពជាទាសករកាត់បន្ថយទោសពាក់កណ្តាល។ [តើត្រូវដោះសម្លៀកបំពាក់ពេលអនុវត្តទោសដែរឬទេ?] [១៥៤០] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ក្នុងការអនុវត្តទោសកាដាហ្វទណ្ឌិតត្រូវទទួលការវាយរំពាត់ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ធម្មតាដែលខ្លួនកំពុងស្លៀកលើកលែងតែខ្លួនពាក់អាវរោមសត្វក្រាស់ៗ ឬអាវទ្រនាប់ក្រាស់ៗ ទើបត្រូវដោះអាវក្រាស់ទាំងនោះចេញ។

[ជំពូកស្តីពី៖ លក្ខណ៖ និងទម្ងន់នៃការវាយរំពាត់ក្នុងទោសបរិហារកេរ្តិ៍ផិតក្បត់ (កាដាហ្វ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខបន្ទាប់]

មានន័យថាទណ្ឌិតមិនត្រូវដោះសម្លៀកបំពាក់ផ្នែកខាងលើក្នុងទោសកាដាហ្វឡើយដែលខុសពីទោសស៊ីណាទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹងនិងទោសតាហ្សៀរដែលតម្រូវឱ្យដោះសម្លៀកបំពាក់ផ្នែកខាងលើ។ មូលហេតុនៃភាពខុសគ្នានេះត្រូវបានពន្យល់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហ៊ូឌូដ។ [លក្ខណ៖នៃការវាយរំពាត់ក្នុងទោសកាដាហ្វ] [១៥៤១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គេត្រូវវាយគាត់ដោយកម្លាំងល្មមចន្លោះកម្រិតធ្ងន់និងស្រាល។ មានន័យថាក្នុងទោសកាដាហ្វអ្នកអនុវត្តទោសមិនត្រូវវាយខ្លាំងហួសហេតុហើយក៏មិនត្រូវវាយស្រាលពេកដែរគឺត្រូវរក្សាកម្រិតមធ្យម។ [មិនត្រូវអនុវត្តទោសហ៊ូឌូដក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទឡើយ] [១៥៤២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនត្រូវវាយរំពាត់នៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទឡើយហើយទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដមិនត្រូវអនុវត្តក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទឡើយយោងតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ដែលទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ "ចូរអ្នករាល់គ្នាជៀសវាងកុំឱ្យកូនក្មេងមនុស្សវិកលចរិតការស្រែកឡូឡានិងការអនុវត្តទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដរបស់អ្នករាល់គ្នានៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទឱ្យសោះ"។ ម្យ៉ាងវិញទៀតការឈឺចាប់នៃការវាយរំពាត់អាចបណ្តាលឱ្យមានការហូរឈាមឬក្អួតធ្លាក់កខ្វក់ដែលយើងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យការពារវិហារម៉ាស្ជិទពីភាពសៅហ្មង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចៅក្រមគង់នៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទហើយទោសត្រូវបានអនុវត្តនៅខាងក្រៅវិហារនោះគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ ពីព្រោះម៉ាអៀស (Ma'iz) បានសារភាពកំហុសចំពោះមុខរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ខណ៖ដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ គង់នៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទរួចហើយគេបាននាំខ្លួនគាត់ចេញទៅខាងក្រៅវិហារម៉ាស្ជិទដើម្បីអនុវត្តទោស។

[ជំពូកស្តីពី៖ តើទណ្ឌិតដែលត្រូវវាយរំពាត់ត្រូវចងលាតសន្ធឹងរវាងបង្គោលទាំងពីរដែរឬទេ? - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខបន្ទាប់]

[តើត្រូវចងលាតសន្ធឹងរវាងបង្គោលដែរឬទេ?] [១៥៤៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គេមិនត្រូវចងលាតសន្ធឹងទណ្ឌិតឡើយលើកលែងតែគាត់រើបម្រះខ្លាំងមិនព្រមនៅស្ងៀមដើម្បីទទួលការវាយរំពាត់ទើបគេអាចចងទប់ទល់រវាងបង្គោលពីរបាន។ អ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ឃ្លា "មិនត្រូវលាតសន្ធឹង"៖ អ្នកខ្លះយល់ថាសំដៅលើការមិនអូសខ្សែរំពាត់លើស្បែកពោលគឺនៅពេលរំពាត់ប៉ះលើរាងកាយត្រូវលើកឡើងវិញភ្លាមៗ។ អ្នកខ្លះទៀតយល់ថាសំដៅលើការមិនចងលាតសន្ធឹងរវាងបង្គោលពីរលើកលែងតែគាត់រត់គេចឬរើបម្រះទប់ទល់នឹងការវាយរំពាត់។ [កម្រិតភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការវាយរំពាត់] [១៥៤៤] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការវាយរំពាត់ដែលធ្ងន់បំផុតគឺក្នុងទោសតាហ្សៀរ (ទោសវិន័យតាមឆន្ទានុសិទ្ធិ) បន្ទាប់មកគឺទោសហ៊ូឌូដនៃអំពើស៊ីណាបន្ទាប់មក... (សូមមើលបន្តនៅលេខ ៦១០)

[ជំពូកស្តីពី៖ ការអនុវត្តទោសហ៊ូឌូដលើទណ្ឌិតដែលមានជំងឺ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខបន្ទាប់]

... បន្ទាប់មកគឺទោសហ៊ូឌូដនៃការសេពគ្រឿងស្រវឹងនិងចុងក្រោយគឺទោសហ៊ូឌូដនៃការបរិហារកេរ្តិ៍ផិតក្បត់ (កាដាហ្វ) ដែលជាទោសស្រាលជាងគេក្នុងចំណោមហ៊ូឌូដ។ មូលហេតុនៃលំដាប់លំដោយនេះមានក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហ៊ូឌូដ។ [ទោសហ៊ូឌូដលើអ្នកជំងឺ] [១៥៤៥] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលដែលត្រូវទទួលទោសហ៊ូឌូដកំពុងមានជំងឺនោះមានពីរករណី៖ ១. ប្រសិនបើទោសនោះជាទោសប្រហារជីវិត (ដូចជាទោសគប់ដុំថ្មក្នុងអំពើស៊ីណាឬការប្រហារជីវិតចំពោះការក្បត់សាសនា) នោះមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) ត្រូវអនុវត្តភ្លាមៗដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំឱ្យជាសះស្បើយឡើយពីព្រោះការភ័យខ្លាចពីជំងឺគឺដើម្បីការពារអាយុជីវិតកុំឱ្យវិនាសរីឯករណីនេះការបំផ្លាញអាយុជីវិតគឺជាទោសស្របច្បាប់ស្រាប់ហើយ។ ២. ប្រសិនបើជាទោសមិនប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត (ដូចជាការវាយរំពាត់) នោះមេដឹកនាំមិនត្រូវអនុវត្តលើគាត់ឡើយគឺត្រូវរង់ចាំរហូតដល់គាត់ជាសះស្បើយដើម្បីការពារអាយុជីវិតកុំឱ្យរងគ្រោះថ្នាក់ដល់ស្លាប់។ គោលការណ៍ដូចគ្នានេះអនុវត្តចំពោះរដូវក្តៅខ្លាំងឬរដូវរងាខ្លាំង។ [អាជ្ញាយុកាលក្នុងទោសកាដាហ្វ] [១៥៤៦] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទោសកាដាហ្វទោះបីជាកន្លងផុតពេលវេលាយូរប៉ុណ្ណាក៏ដោយក៏នៅតែមានសុពលភាពអនុវត្តជានិច្ចមិនថាកើតចេញពីការសារភាពឬសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីឡើយ។ ខុសពីទោសស៊ីណាទោសលួចនិងទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹងដែលបង្កើតឡើងដោយសក្ខីកម្មសាក្សីដែលអាជ្ញាយុកាលអាចរារាំងការអនុវត្តទោស។ ពីព្រោះកាដាហ្វជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកិត្តិយសនិងសិទ្ធិរបស់មនុស្ស។ ចំពោះទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹងអ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះនិងអាប៊ូយូសុហ្វយល់ឃើញថាអាជ្ញាយុកាលត្រូវបានកំណត់ដោយការបាត់ក្លិនស្រាពីមាត់រីឯអ៊ីម៉ាមមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) យល់ថាកំណត់ដោយរយ៖ពេល (មួយខែ) ដូចហ៊ូឌូដដទៃទៀតដែរ។

[ការឃុំខ្លួនអ្នកចោទប្រកាន់រង់ចាំការផ្ទៀងផ្ទាត់សាក្សី] [១៥៤៧] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើសាក្សីបុរសពីរនាក់ធ្វើសាក្សីប្រឆាំងនឹងបុរសម្នាក់ថាបានប្រព្រឹត្តអំពើកាដាហ្វ (បរិហារកេរ្តិ៍ផិតក្បត់) ហើយចៅក្រមមិនទាន់ស្គាល់ពីសុចរិតភាពរបស់សាក្សីទាំងពីរនោះចៅក្រមត្រូវឃុំខ្លួនជនជាប់ចោទនិងត្រូវពន្លឿនការស៊ើបអង្កេតសុចរិតភាពសាក្សីជាបន្ទាន់។ ការឃុំខ្លួនគឺដោយសារគាត់ជាជនសង្ស័យហើយការពន្លឿនការស៊ើបអង្កេតគឺដើម្បីកុំឱ្យឃុំខ្លួនមនុស្សដោយគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់។ [១៥៤៨] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើសាក្សីសុចរិតតែម្នាក់ធ្វើសាក្សីលើទោសកាដាហ្វហើយដើមបណ្តឹងនិយាយថា៖ "សាក្សីម្នាក់ទៀតរបស់ខ្ញុំមានវត្តមានហើយខ្ញុំនឹងនាំគាត់មក" នោះចៅក្រមត្រូវឱ្យដើមបណ្តឹងស្បថថាការទាមទាររបស់ខ្លួនជាការពិតហើយនៅពេលស្បថរួចចៅក្រមត្រូវឃុំខ្លួនជនជាប់ចោទរហូតដល់សាក្សីទីពីរបង្ហាញខ្លួន។ សាមស៊ុលអៃម្មះអាល់ហាល់វ៉ានីបានកត់សម្គាល់ថាការឱ្យដើមបណ្តឹងស្បថក្នុងករណីនេះគឺជាការវិនិច្ឆ័យពិសេសរបស់អ្នកនិពន្ធ។ [ទោសហ៊ូឌូដលើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ] [១៥៤៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនត្រូវអនុវត្តទោសគប់ដុំថ្មឬទោសវាយរំពាត់លើស្ត្រីខណ៖ពេលនាងកំពុងមានផ្ទៃពោះឡើយរហូតដល់នាងសម្រាលកូនរួច។ ពីព្រោះការគប់ដុំថ្មនឹងសម្លាប់ទារកក្នុងផ្ទៃដែលគ្មានទោសពៃរ៍ហើយការវាយរំពាត់បូកផ្សំនឹងការឈឺពោះសម្រាលកូនអាចបណ្តាលឱ្យនាងស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។

ហើយប្រសិនបើទោសនោះជាការវាយរំពាត់នោះមេដឹកនាំត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ស្ត្រីបានសម្អាតស្អាតបាតពីឈាមសម្រាលកូន (នីហ្វាស)។ ពីព្រោះឈាមសម្រាលកូនគឺជាប្រភេទជំងឺដែលបណ្តាលមកពីការសម្រាលកូន។ ផ្ទុយពីឈាមរដូវដែលមិនចាត់ទុកជាជំងឺឡើយដូច្នេះគេមិនពន្យារពេលដោយសារឈាមរដូវឡើយ។ [សក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីក្នុងទោសហ៊ូឌូដ] [១៥៥០] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីមិនត្រូវបានទទួលយកក្នុងទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដណាមួយឡើយ។ យោងតាមការរាយការណ៍ពីអាល់ហ្សុហ៍រីថា៖ ស៊ុណ្ណាដែលអនុវត្តតាំងពីសម័យរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ និងខាលីហ្វះទាំងពីររូបបន្ទាប់ពីទ្រង់គឺអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរ ﵄ បានបញ្ជាក់ជាបន្តបន្ទាប់ថាសក្ខីកម្មរបស់ស្ត្រីមិនត្រូវបានទទួលយកក្នុងទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដនិងទោសកាត់ក្បាលសងសឹក (គីសស) ឡើយ។

[ទោសវិន័យតាមឆន្ទានុសិទ្ធិ (តាហ្សៀរ)] [១៥៥១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់និយាយទៅកាន់បុរសម្នាក់ទៀតថា៖ "អាមនុស្សទទឹងទិស (ហ្វាស៊ីក)!" ឬ "អាមនុស្សទុច្ចរិត (ហ្វាជៀរ)!" ឬ "អាពូជមនុស្សទទឹងទិស!" ឬ "អាពូជមនុស្សស្រីទុច្ចរិត!" ខណ៖ដែលបុគ្គលដែលត្រូវគេជេរនោះជាមនុស្សល្អសុចរិតនិងមានកិត្តិយសស្អាតស្អំនោះអ្នកជេរត្រូវទទួលទោសវិន័យតាមឆន្ទានុសិទ្ធិ (តាហ្សៀរ)។ ពីព្រោះគាត់បានបង្កការអាម៉ាស់និងប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសរបស់គេដោយសារសម្តីរបស់ខ្លួន។ ទោសតាហ្សៀរក្នុងករណីនេះត្រូវបានប្រគល់ឱ្យឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ចៅក្រមដែលមានកម្រិតរហូតដល់... (សូមមើលបន្តនៅលេខ ៦១៤)

... មិនឱ្យលើសពីសាមសិបប្រាំបួន (៣៩) រំពាត់តាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ (មិនឱ្យដល់ ៤០ រំពាត់ដើម្បីកុំឱ្យស្មើនឹងទោសហ៊ូឌូដទាបបំផុតរបស់ទាសករ)។ រីឯអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានយល់ឃើញថាទោសនេះមានចន្លោះរហូតដល់ចិតសិបប្រាំ (៧៥) រំពាត់អាស្រ័យលើឋាន៖របស់អ្នកជេរនិងអ្នករងការជេរ (មិនឱ្យដល់ ៨០ រំពាត់ដែលជាទោសកាដាហ្វ)។ [១៥៥២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទោសតាហ្សៀរក៏ត្រូវអនុវត្តនៅខាងក្រៅវិហារម៉ាស្ជិទដែរដើម្បីការពារវិហារម៉ាស្ជិទពីភាពសៅហ្មង។ [ការសារភាពក្នុងទោសហ៊ូឌូដ] [១៥៥៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់សារភាពអំពើលួចម្តង... ទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដចែកចេញជាបីប្រភេទ៖ ១. ប្រភេទដែលតម្រូវឱ្យសារភាពតែម្តងគត់៖ គឺទោសកាដាហ្វនិងទោសកាត់ក្បាលសងសឹក (គីសស) ដោយឯកច្ឆន្ទរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ២. ប្រភេទដែលតម្រូវឱ្យសារភាពបួនដង៖ គឺទោសហ៊ូឌូដនៃអំពើស៊ីណា។ ៣. ប្រភេទដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា៖ គឺទោសលួចនិងទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹង។ អ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) យល់ថាតម្រូវឱ្យសារភាពតែម្តងគត់ចំណែកឯអាប៊ូយូសុហ្វយល់ថាតម្រូវឱ្យសារភាពពីរដងក្នុងពីរអង្គប្រជុំដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។

សេចក្តីលម្អិតនៃបញ្ហាលួចមាននៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)អាល់សារីកះ (ច្បាប់ស្តីពីអំពើលួច)។ [ទោសហ៊ូឌូដនៃការសេពគ្រឿងស្រវឹង] [១៥៥៤] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទោសហ៊ូឌូដនៃការផឹកគ្រឿងស្រវឹងគឺប៉ែតសិប (៨០) រំពាត់សម្រាប់ជនសេរីនិងសែសិប (៤០) រំពាត់សម្រាប់ទាសករ។ ពីព្រោះទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹងក្នុងសម័យកាលរបស់អាប៊ូបាក្រ ﵁ និងដើមសម័យកាលនៃខាលីហ្វះអ៊ូមើរ ﵁ គឺមានចំនួនសែសិប (៤០) រំពាត់បន្ទាប់មកសហាបះ ﵃ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អ៊ូមើរ ﵁ បានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទ (អ៊ីចម៉ា) ថាទោសផឹកគ្រឿងស្រវឹងគឺប៉ែតសិប (៨០) រំពាត់។

[ជំពូកស្តីពី៖ អវត្តមាននៃសុពលភាពនៃសក្ខីកម្មបន្តលើសក្ខីកម្មក្នុងទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខបន្ទាប់]

[សក្ខីកម្មបន្តមិនត្រូវបានទទួលយកក្នុងទោសហ៊ូឌូដឡើយ] [១៥៥៥] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សក្ខីកម្មបន្តលើសក្ខីកម្មមិនត្រូវបានទទួលយកក្នុងទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដណាមួយឡើយពីព្រោះមន្ទិលសង្ស័យកើនឡើងតាមរយ៖អ្នកកណ្តាលហើយទោសហ៊ូឌូដត្រូវលើកលែងដោយសារមន្ទិលសង្ស័យ។ [មិនត្រូវអនុវត្តទោសហ៊ូឌូដលើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះរហូតដល់សម្រាលកូន] [១៥៥៦] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះម្នាក់បានសារភាពទោសស៊ីណាបួនដងក្នុងបួនអង្គប្រជុំចំពោះមុខចៅក្រមនោះចៅក្រមមិនត្រូវឃុំខ្លួននាងឡើយគឺត្រូវដោះលែងនាងឱ្យនៅក្រៅឃុំរហូតដល់សម្រាលកូនរួច។ ប្រសិនបើនាងត្រឡប់មកវិញក្រោយសម្រាលកូននោះទើបអនុវត្តទោសប្រសិនបើមានអ្នកបំបៅដោះកូនជំនួសនាង។ មូលហេតុដែលត្រូវដោះលែងពីព្រោះការរត់គេចគឺជាសញ្ញានៃការដកពាក្យសារភាពថយក្រោយដែលជាការត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ក្នុងទោសហ៊ូឌូដ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើទោសស៊ីណាត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីនាងត្រូវតែឃុំខ្លួនរហូតដល់សម្រាលកូនពីព្រោះជនជាប់ចោទមិនអាចដកសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីបានឡើយ។ ក្រោយសម្រាលកូនរួច៖ ប្រសិនបើជាទោសវាយរំពាត់ត្រូវរង់ចាំរហូតដល់នាងសម្អាតឈាមសម្រាលកូន (នីហ្វាស) រួចរាល់។ ប្រសិនបើជាទោសគប់ដុំថ្ម៖ ប្រសិនបើមានអ្នកជួយបំបៅដោះនិងចិញ្ចឹមបីបាច់ទារកនោះត្រូវអនុវត្តទោសគប់ដុំថ្មប៉ុន្តែបើគ្មានអ្នកបំបៅដោះទេត្រូវពន្យារពេលរហូតដល់កូនផ្តាច់ដោះ។ នេះគឺជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ចំពោះស្ត្រីមកពីកុលសម្ព័ន្ធហ្កាមីដ (អាល់-Ghamidiyyah) នៅពេលនាងបានសារភាពទោសស៊ីណាខណ៖ពេលមានផ្ទៃពោះ។ ហើយការពន្យារពេលដោយសារហេតុផលស្របច្បាប់បែបនេះមិនចាត់ទុកជាអាជ្ញាយុកាលដែលនាំឱ្យមោឃភាពទោសឡើយ។

ជំពូកទី ១១៥៖ ស្តីពីការដកសក្ខីកម្មថយក្រោយ [១៥៥៧] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ស្យាក់ប៊ីថា៖ ចំពោះសាក្សីពីរនាក់ដែលធ្វើសាក្សីថាបុរសម្នាក់បានលែងលះភរិយាហើយចៅក្រមបានសម្រេចឱ្យបែកបាក់គ្នាបន្ទាប់មកសាក្សីម្នាក់បានដកសក្ខីកម្មថយក្រោយរីឯសាក្សីម្នាក់ទៀតបានរៀបការជាមួយស្ត្រីនោះ។ អាល់ស្យាក់ប៊ីបានកាត់សេចក្តីថា៖ "សាលក្រមនេះមិនអាចរុះរើបានឡើយ" មានន័យថាការដកសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីក្រោយការកាត់ក្តីរួចមិនអាចធ្វើឱ្យសាលក្រមជាមោឃ៖ឡើយ។ [១៥៥៨] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ស្យាក់ប៊ីថា៖ បុរសពីរនាក់បាននាំជនសង្ស័យម្នាក់មកជួបអាលី ﵁ ដោយធ្វើសាក្សីថាជននោះបានលួចទ្រព្យដូច្នេះអាលី ﵁ បានកាត់ដៃជននោះ។ ក្រោយមកពួកគេបាននាំមនុស្សម្នាក់ទៀតមកហើយនិយាយថា៖ "យើងច្រឡំមនុស្សទីមួយហើយគឺមនុស្សម្នាក់នេះទេដែលជាចោរពិតប្រាកដ"។ អាលី ﵁ បានច្រានចោលសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេប្រឆាំងនឹងមនុស្សទីពីរហើយបានបង្គាប់ឱ្យពួកគេសងសំណងជំងឺចិត្ត (ឌីយ៉ះ) នៃដៃរបស់មនុស្សទីមួយដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ "ប្រសិនបើខ្ញុំដឹងថាអ្នកទាំងពីរមានចេតនាទុច្ចរិតនោះខ្ញុំនឹងកាត់ដៃអ្នកទាំងពីរជាមិនខាន!"។ [១៥៥៩]-[១៥៦០] ការដកសក្ខីកម្មក្នុងទោសស៊ីណា៖ ប្រសិនបើសាក្សីបួននាក់ធ្វើសាក្សីលើទោសស៊ីណាហើយទណ្ឌិតត្រូវបានគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់បន្ទាប់មកសាក្សីម្នាក់បានដកសក្ខីកម្មថយក្រោយ។ ខណ៖ដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់ស្យាភីអ៊ុយយល់ថាសាក្សីដែលដកថយត្រូវកាត់ទោសប្រហារជីវិតសងសឹកប៉ុន្តែមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើងយល់ថាគាត់មិនត្រូវប្រហារជីវិតឡើយ (លើកលែងតែគាត់សារភាពថាមានចេតនាសម្លាប់មនុស្សពិតប្រាកដ) ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវទទួលទោសវាយរំពាត់ចំពោះអំពើកាដាហ្វនិងត្រូវសងសំណងមួយភាគបួននៃឌីយ៉ះ (សំណងជីវិត) របស់ជនរងគ្រោះ។ [១៥៦១]-[១៥៦៧] ករណីវិវាទទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ប្រសិនបើសាក្សីពីរនាក់ធ្វើសាក្សីថាចុងចោទជំពាក់ប្រាក់ដើមបណ្តឹងហើយចៅក្រមកាត់សេចក្តីរួចរាល់បន្ទាប់មកសាក្សីទាំងពីរដកសក្ខីកម្មថយក្រោយ៖ សាលក្រមមិនត្រូវបានមោឃភាពឡើយប៉ុន្តែសាក្សីទាំងពីរត្រូវសងសំណងទូទាត់ប្រាក់នោះជូនចុងចោទវិញ។ ប្រសិនបើសាក្សីដកថយតែម្នាក់គាត់ត្រូវសងពាក់កណ្តាល។ ប្រសិនបើសាក្សីមានច្រើននាក់ហើយនៅសល់សាក្សីសុចរិតពីរនាក់ឡើងទៅនោះអ្នកដកថយមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវសងសំណងឡើយពីព្រោះភស្តុតាងនៅសល់គ្រប់គ្រាន់តាមផ្លូវច្បាប់។

ជំពូកទី ១១៦៖ ស្តីពីសក្ខីកម្មលើសិទ្ធិហិរញ្ញវត្ថុ [១៥៦៨] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើដើមបណ្តឹងនាំសាក្សីពីរនាក់មកធ្វើសាក្សីថាចុងចោទជំពាក់ប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំរួមគ្នាចំពោះរូបគាត់និងដៃគូម្នាក់ទៀតដែលអវត្តមានដោយមានភ្ជាប់លិខិតសន្យាបំណុលដែលមានឈ្មោះអ្នកទាំងពីរ៖ តាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ ភស្តុតាងនេះត្រូវបានទទួលយកតែចំណែករបស់ដើមបណ្តឹងដែលមានវត្តមានប៉ុណ្ណោះហើយចៅក្រមកាត់សេចក្តីប្រគល់ប្រាក់ពាក់កណ្តាល។ នៅពេលដៃគូអវត្តមានត្រឡប់មកវិញគាត់ត្រូវតែបង្ហាញភស្តុតាងម្តងទៀត។ រីឯអាប៊ូយូសុហ្វ ﵀ យល់ថាភស្តុតាងត្រូវបានទទួលយកទាំងចំណែកអ្នកមានវត្តមាននិងអ្នកអវត្តមានហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)បានយល់ស្របតាមអាប៊ូហាណីហ្វះ។ ភាពខុសគ្នានេះក៏អនុវត្តចំពោះការទាមទារការទិញរួមការសម្រុះសម្រួលនិងមរតកសាសន៍។ ចំពោះទ្រព្យជាក់លាក់ (អៃន) អាប៊ូយូសុហ្វយល់ថាចំណែករបស់អ្នកអវត្តមានត្រូវរឹបអូសយកទៅរក្សាទុកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាព្យាបាលសុចរិត (អ៉ាត់ល់) រហូតដល់គាត់ត្រឡប់មកវិញ។ [១៥៦៩]-[១៥៧១] ការទិញលក់និងការបរិច្ចាគដែលពាក់ព័ន្ធនឹងភាគីមានវត្តមាននិងអវត្តមាន។ [១៥៧២]-[១៥៧៦] ការធានា (កាហ្វាឡះ)៖ ប្រសិនបើដើមបណ្តឹងប្តឹងកូនបំណុលដែលមានវត្តមានដែលជាអ្នកធានាឱ្យកូនបំណុលអវត្តមានក្រោមការបញ្ជារបស់គេនោះសាលក្រមប្រឆាំងនឹងអ្នកធានាក៏ជាសាលក្រមប្រឆាំងនឹងកូនបំណុលដើមដែរ។ ប្រសិនបើសាក្សីធ្វើសាក្សីថាចៅក្រមណាម្នាក់បានកាត់សេចក្តីពីមុននោះពួកគេត្រូវបញ្ជាក់ឈ្មោះនិងអត្តសញ្ញាណរបស់ចៅក្រមនោះឱ្យបានច្បាស់លាស់។

ជំពូកទី ១១៧៖ ស្តីពីការដកសក្ខីកម្មបន្តលើសក្ខីកម្មថយក្រោយ [១៥៧៧] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើសាក្សីរងពីរនាក់ធ្វើសាក្សីបន្តលើសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីដើមពីរនាក់ក្នុងការបញ្ជាក់សិទ្ធិហើយចៅក្រមកាត់សេចក្តីរួចរាល់បន្ទាប់មកសាក្សីរងទាំងពីរដែលបានធ្វើសាក្សីចំពោះមុខចៅក្រមបានដកសក្ខីកម្មថយក្រោយ៖ ចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យសាក្សីរងទាំងពីរសងសំណងនៃសិទ្ធិទាំងអស់នោះពីព្រោះសាលក្រមត្រូវបានសម្រេចដោយផ្ទាល់ផ្អែកលើសម្តីរបស់ពួកគេ។ [១៥៧៨] ប្រសិនបើសាក្សីរងដកថយតែម្នាក់គាត់ត្រូវសងសំណងពាក់កណ្តាល។ [១៥៧៩]-[១៥៨២] ប្រសិនបើសាក្សីរងមិនដកថយប៉ុន្តែសាក្សីដើមដកថយ៖ នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)អាល់រុជូអ៊៍៖ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះនិងអាប៊ូយូសុហ្វយល់ថាសាក្សីដើមមិនត្រូវសងសំណងឡើយចំណែកឯមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)យល់ថាពួកគេត្រូវសងសំណង។ ប្រសិនបើសាក្សីដើមនិយាយថា៖ "យើងពិតជាបានផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យអ្នកទាំងពីរធ្វើសាក្សីជំនួសយើងមែនប៉ុន្តែក្រោយមកយើងបានដកថយវិញ" នោះពួកគេត្រូវសងសំណងតាមទស្សន៖របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងការរាយការណ៍មួយពីអាប៊ូហាណីហ្វះ។ ប្រសិនបើសាក្សីរងនិយាយថា៖ "សាក្សីដើមមិនបានផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យយើងឡើយគឺយើងច្រឡំខ្លួនឯងឬយើងមានចេតនាកុហក" នោះសាក្សីរងទាំងពីរត្រូវទទួលខុសត្រូវសងសំណងទាំងស្រុង។