ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

ផ្នែកស្តីអំពីការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពស្ត្រីដែលបែកគ្នាដោយសារការសម្បថដាក់បណ្តាសា (លីអាន)។

[ការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងករណីលីអាន] [១៣០៣] ស្ត្រីដែលត្រូវបែកគ្នាដោយសារលីអាន (ការសម្បថដាក់បណ្តាសា) ត្រូវទទួលបានទាំងកន្លែងស្នាក់នៅនិងការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពក្នុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍ពីព្រោះការបែកគ្នាដោយសារលីអានមានតម្លៃស្មើនឹងការលែងលះដាច់ស្រេច។ [ទាសីដែលត្រូវបានដោះលែងហើយជ្រើសរើសបែកគ្នា] [១៣០៤] ទាសីដែលត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពខណ៖រស់នៅជាមួយស្វាមីហើយបានជ្រើសរើសការបែកគ្នា (ខើយ៉ារុលអ៊ិតគ៍) នាងទទួលបានទាំងកន្លែងស្នាក់នៅនិងការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ គោលការណ៍គ្រឹះពីរយ៉ាង៖ ១. ប្រសិនបើការបែកគ្នាកើតចេញពីខាងស្វាមី៖ ភរិយាទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ទោះបីជាមានបាបឬអត់។ ប្រសិនបើកើតចេញពីខាងភរិយា៖ បើមិនមែនជាអំពើបាប (ដូចជាសិទ្ធិជ្រើសរើសពេលដោះលែងឬពេលពេញវ័យ) នាងទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់; បើជាអំពើបាប (ដូចជាការក្បត់សាសនា) នាងបាត់បង់ការផ្គត់ផ្គង់។ ២. ស្ត្រីក្នុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍មានឋាន៖ដូចជាភរិយាដែលមិនទាន់លែងលះ៖ អ្វីដែលធ្វើឱ្យភរិយាត្រូវបាត់បង់ការផ្គត់ផ្គង់ក៏ធ្វើឱ្យស្ត្រីក្នុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍បាត់បង់ការផ្គត់ផ្គង់ដែរ។

[១៣០៥] ប្រសិនបើស្ត្រីក្នុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍បានក្បត់សាសនាហើយត្រូវជាប់ឃុំរហូតដល់នាងតាវ៉ាបាត់នោះការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវផ្អាកជាបណ្តោះអាសន្ន; នៅពេលនាងវិលត្រឡប់មកកាន់សាសនាឥស្លាមវិញនោះកន្លែងស្នាក់នៅនិងការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពត្រូវបន្តឡើងវិញពីព្រោះមូលហេតុដើមត្រូវបានបញ្ជាក់រួចហើយហើយឧបសគ្គបណ្តោះអាសន្នត្រូវបានរលត់ដូចករណីស្ត្រីរឹងរូសដែលវិលមករកការស្តាប់បង្គាប់វិញដែរ។

[១៣០៦] ប្រសិនបើស្ត្រីដែលត្រូវលែងលះបីដងរួចបានថើបកូនប្រុសរបស់អតីតស្វាមីដោយតណ្ហាក្នុងអំឡុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍នាងមិនត្រូវបាត់បង់ការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពឡើយ។ ខុសប្លែកពីការក្បត់សាសនាដែលទាមទារឱ្យមានការឃុំខ្លួនការថើបដោយតណ្ហាមិនតម្រូវឱ្យមានការឃុំខ្លួនឡើយហើយក៏មិនបានផ្តាច់នរកជាថ្មីដែរ (ដ្បិតនរកត្រូវបានផ្តាច់រួចស្រេចទៅហើយ)។

ជំពូកទី៩២៖ ស្តីអំពីការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពកូនចៅនិងកាតព្វកិច្ចរបស់ឪពុកម្តាយ។

ជំពូកទី៩២៖ ស្តីអំពីការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពកុមារ [ការហាមឃាត់ការបង្កគ្រោះថ្នាក់៖ គួរអាន ២:២៣៣] [១៣០៧] លោកអ៊ីប៊ិនអាប់បាស ﵄ បានពន្យល់អត្ថន័យអាយ៉ាត់៖ «ម្តាយមិនត្រូវរងការឈឺចាប់ដោយសារកូនរបស់ខ្លួនឡើយ» (ដោយការដណ្តើមកូនចេញពីដៃរបស់នាង); «ហើយឪពុកក៏មិនត្រូវរងការឈឺចាប់ដោយសារកូនរបស់ខ្លួនដែរ» (ដោយការទម្លាក់បន្ទុកមិនសមរម្យលើឪពុក)។ គោលការណ៍សំខាន់ៗ៖ ១. ម្តាយមានសិទ្ធិអាទិភាពលើអាណាព្យាបាលកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់ (ហាដាណះ) របស់កូន។ ២. កម្រៃបំបៅដោះកូន (អុជរ៉ូអាល់-រីដា) គឺជាកាតព្វកិច្ចលើឪពុក។ ៣. ការបំបៅដោះជាកាតព្វកិច្ចសីលធម៌សាសនារបស់ម្តាយទោះបីជាមិនត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំតាមផ្លូវតុលាការក្នុងស្ថានភាពធម្មតាក៏ដោយ។

[កម្រៃបំបៅចេញពីទ្រព្យរបស់កុមារ] [១៣០៨] ពីអ៊ីប៊ិនមុហ្កាហ្វហ្វាល់៖ កម្រៃបំបៅដោះកុមារត្រូវកាត់កងចេញពីចំណែកមរតករបស់កុមារប្រសិនបើគេមានទ្រព្យសម្បត្តិពីព្រោះការបំបៅជាផ្នែកមួយនៃការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពហើយការផ្គត់ផ្គង់កុមារដែលមានទ្រព្យគឺចេញពីទ្រព្យផ្ទាល់របស់កុមារ។ [១៣០៩] ទស្សន៖របស់ស៊ុរ៉យហ៍ដែលថាការបំបៅត្រូវចេញពីទ្រព្យមរតកសរុបមិនត្រូវបានប្រកាន់យកឡើយ។ [១៣១០] អ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់-ណាខាអ៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើទ្រព្យរបស់កុមារអស់មុនពេលផ្តាច់ដោះនោះបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់ធ្លាក់ទៅលើសាច់ញាតិដែលមានសិទ្ធិទទួលមរតក។

[តើម្តាយត្រូវបង្ខំឱ្យបំបៅដោះកូនឬទេ?] [១៣១១-១៣១៣] ទស្សន៖របស់អាល់-ហាសាន់និងអាល់-ដាហ៍ហាកស្តីពីការបំបៅដោះកូន។ [១៣១៤] តាមទស្សន៖ហ្សាហៀរអាល់-រីវ៉ាយ៉ាស់ក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភី៖ ម្តាយមិនត្រូវបានបង្ខំតាមផ្លូវច្បាប់ឱ្យបំបៅដោះឡើយប្រសិនបើអាចរកមេដោះផ្សេងបាន។ [១៣១៥] ប៉ុន្តែប្រសិនបើទារកមិនព្រមបៅដោះអ្នកដទៃទាល់តែសោះឬទាំងឪពុកនិងកូនគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដើម្បីជួលមេដោះទេនោះម្តាយត្រូវតែបង្ខំឱ្យបំបៅដោះដើម្បីការពារអាយុជីវិតរបស់កូន។

[ការផ្គត់ផ្គង់កុមារជាបន្ទុកឪពុក] [១៣១៦] ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មានកូនតូចៗ (នៅបៅដោះឬផ្តាច់ដោះហើយ) ហើយម្តាយរបស់ពួកគេបានរៀបការប្តីថ្មីនោះឪពុកត្រូវបង្ខំឱ្យផ្គត់ផ្គង់ពួកគេ; ការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពកូនតូចៗជាកាតព្វកិច្ចលើឪពុកដោយឯកច្ឆន្ទ។ [១៣១៧] ប្រសិនបើម្តាយប្តឹងថាឪពុកកំណាញ់កេងប្រវ័ញ្ចធ្វើឱ្យកូនៗស្រេកឃ្លាននោះចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យឪពុកប្រគល់ប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់ឱ្យទៅម្តាយដើម្បីឱ្យនាងចិញ្ចឹមបីបាច់កូនៗដោយក្តីមេត្តាករុណា។

ផ្នែក៖ ម្តាយមានសិទ្ធិបដិសេធមិនបំបៅដោះដោយផ្ទាល់និងទាមទារឱ្យជួលមេដោះមកបំបៅកូននៅផ្ទះរបស់នាង។

[ម្តាយទាមទារមេដោះនៅផ្ទះរបស់នាង] [១៣១៨] ប្រសិនបើម្តាយបដិសេធមិនបំបៅដោះដោយផ្ទាល់ហើយនិយាយថា៖ «ចូរជួលមេដោះមកបំបៅកូននៅផ្ទះរបស់ខ្ញុំ» នាងមានសិទ្ធិនោះពីព្រោះកម្រៃបំបៅជាបន្ទុករបស់ឪពុកខណ៖សិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សា (ហាដាណះ) ជារបស់ម្តាយហើយទារកមិនអាចដណ្តើមចេញពីនាងឡើយ។ [តើម្តាយអាចទារកម្រៃបំបៅដោះបានឬទេ?] [១៣១៩] ប្រសិនបើនាងនិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងបំបៅកូនដោយយកកម្រៃស្មើនឹងមេដោះនេះ» នាងគ្មានសិទ្ធិទារកម្រៃឡើយដរាបណានាងនៅជាភរិយារបស់ឪពុកក្មេងពីព្រោះការបំបៅកូនជាកាតព្វកិច្ចសីលធម៌របស់ភរិយា។

[១៣២០] ប្រសិនបើត្រូវលែងលះដាច់ស្រេចតើនាងអាចជួលបំបៅដោះកូនដោយយកកម្រៃក្នុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍បានដែរឬទេ? មានពីរទស្សន៖៖ អាល់-ខាស់សាហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) យល់ថាមិនអាចបូកបញ្ចូលប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់អ៊ុឌ្ដះហ៍និងកម្រៃបំបៅដោះជាមួយគ្នាឡើយ; រីឯហ្សាហៀរអាល់-រីវ៉ាយ៉ាស់និងអាល់-ហាសាន់អ៊ីប៊ិនហ្ស៊ីយ៉ាដអនុញ្ញាតឱ្យបូកបញ្ចូលគ្នាទាំងពីរ។

[១៣២១] នៅពេលផុតកំណត់អ៊ុឌ្ដះហ៍ប្រសិនបើនាងទាមទារកម្រៃបំបៅដោះនាងមានសិទ្ធិអាទិភាពជាងគេក្នុងការជួលក្នុងតម្លៃទីផ្សារសមរម្យ («ហើយប្រសិនបើពួកគេបំបៅដោះកូនឱ្យអ្នកចូរប្រគល់កម្រៃរបស់ពួកគេឱ្យពួកគេចុះ» គួរអាន ៦៥:៦)។ ប្រសិនបើនាងទាមទារលើសពីតម្លៃទីផ្សារឪពុកមានសិទ្ធិជួលមេដោះផ្សេង («ហើយប្រសិនបើអ្នកទាំងពីរមានការលំបាកចុះសម្រុងគ្នានោះស្ត្រីផ្សេងទៀតនឹងបំបៅដោះឱ្យកូន» គួរអាន ៦៥:៦)។

[១៣៥២] ចំពោះកុមារដែលផ្តាច់ដោះហើយការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពត្រូវបានកំណត់តាមតម្រូវការរបស់ពួកគេនិងតាមសមត្ថភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ឪពុកផ្អែកលើគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាន (៦៥:៧) («ចូរឱ្យអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិចំណាយចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនហើយអ្នកណាដែលត្រូវបានរឹតត្បិត...»)។

[១៣៥៣] ប្រសិនបើកូនតូចៗមានទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន (បានពីមរតកឬអំណោយ) នោះការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពត្រូវចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់របស់ពួកគេហើយឪពុកមិនត្រូវបានបង្ខំឱ្យចំណាយពីទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។

[ឪពុកខ្វះខាតនិងការខ្ចីបុលរបស់ម្តាយ] [១៣៥៤] ប្រសិនបើឪពុកជាអ្នកក្រីក្រខ្វះខាត៖ - ប្រសិនបើមានសមត្ថភាពរកប្រាក់ចំណូល៖ ចៅក្រមកំណត់ការផ្គត់ផ្គង់និងបង្ខំឱ្យគេចេញទៅធ្វើការងារ។ - ប្រសិនបើគ្មានសមត្ថភាពរកប្រាក់ឬរឹងរូសមិនព្រមធ្វើ៖ ចៅក្រមកំណត់ការផ្គត់ផ្គង់និងអនុញ្ញាតឱ្យម្តាយខ្ចីបុលជំពាក់ដោយដាក់បន្ទុកលើឪពុកហើយនាងអាចទារសងពីឪពុកវិញនៅពេលគេធូរធារ។

[ការរស់នៅដោយសារទានរបស់ប្រជាជន] [១៣៥៥] ប្រសិនបើម្តាយមិនបានខ្ចីបុលក្រោមកិច្ចអនុញ្ញាតតុលាការទេប៉ុន្តែកូនៗរស់នៅដោយសារការសុំទានឬទានរបស់ប្រជាជន៖ នាងមិនអាចទារសំណងពីឪពុកវិញឡើយពីព្រោះទាននោះបានក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេនិងបានបំពេញតម្រូវការរួចហើយ។ វិធាននេះអនុវត្តលើសាច់ញាតិទាំងអស់ (ខុសពីការផ្គត់ផ្គង់ភរិយា)។

[១៣៥៦] ការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពកូនតូចៗទាំងប្រុសទាំងស្រីគឺជាបន្ទុករបស់ឪពុកតែម្នាក់គត់គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវរួមចំណែកក្នុងបន្ទុកនោះឡើយរហូតដល់ពួកគេពេញវ័យ (គួរអាន ២:២៣៣)។

[ការឱ្យកូនប្រុសរៀនមុខរបរ] [១៣៥៧] នៅពេលកូនប្រុសឈានដល់វ័យដែលអាចរកប្រាក់ចំណូលបានឪពុកមានសិទ្ធិឱ្យពួកគេហាត់រៀនមុខរបរឬធ្វើការងារដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ខ្លួនឯងចេញពីប្រាក់កម្រៃនោះ។ ប៉ុន្តែឪពុកមិនអាចធ្វើបែបនេះចំពោះកូនស្រីឡើយពីព្រោះការងារខាងក្រៅអាចធ្វើឱ្យក្មេងស្រីប្រឈមនឹងការនៅដាច់ដោយឡែកដែលខុសច្បាប់សាសនា។

ផ្នែក៖ ចៅក្រមដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារទៅតម្កល់លើអ្នកថែរក្សាស្មោះត្រង់ប្រសិនបើឪពុកជាមនុស្សខ្ជះខ្ជាយ។