ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

ជំពូកទី ១១៨៖ ស្តីពីការរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចនិងសក្ខីកម្មលើវា [១៥៨៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើដើមបណ្តឹងទាមទារប្រាក់ពីចុងចោទហើយចុងចោទបដិសេធរួចដើមបណ្តឹងនាំសាក្សីមកបញ្ជាក់ពីបំណុលបន្ទាប់មកចុងចោទបាននាំសាក្សីមកបញ្ជាក់ពីការទូទាត់សងរួច (កាដា) ឬការលើកលែងបំណុល (អ៊ីប្រា)៖ នោះការរួចផុតពីបំណុលមានសុពលភាពស្របច្បាប់។ បញ្ហានេះមានបីសេណារីយ៉ូ៖ ១. ចុងចោទឆ្លើយដំបូងថា៖ "ខ្ញុំមិនជំពាក់អ្វីលើគាត់ឡើយ" ហើយក្រោយមកបាននាំសាក្សីបញ្ជាក់ពីការសងឬការលើកលែង។ ភស្តុតាងនេះត្រូវបានទទួលយកដោយឯកច្ឆន្ទពីព្រោះការផ្សះផ្សាសម្តីមានភាពច្បាស់លាស់៖ "ខ្ញុំមិនជំពាក់អ្វីឥឡូវនេះពីព្រោះខ្ញុំបានសងរួចហើយឬអ្នកបានលើកលែងឱ្យខ្ញុំ"។ ២. ចុងចោទឆ្លើយដំបូងថា៖ "ខ្ញុំមិនដែលជំពាក់អ្នកសោះឡើយពីមុនមក" ហើយក្រោយមកបាននាំសាក្សីបញ្ជាក់ពីការសង។ នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើង (ផ្ទុយពីហ៊្សូហ្វើរនិងអ៊ីប៊្នូអាប៊ីឡៃឡា) ភស្តុតាងនេះត្រូវបានទទួលយកពីព្រោះគាត់អាចនឹងសងប្រាក់ដើម្បីបញ្ចប់ទំនាស់ទោះបីជាដើមឡើយមិនបានជំពាក់ក៏ដោយ។ ៣. ចុងចោទឆ្លើយដំបូងថា៖ "ខ្ញុំមិនដែលជំពាក់អ្នកសោះហើយខ្ញុំក៏មិនដែលស្គាល់អ្នកឡើយ" ហើយក្រោយមកនាំសាក្សីបញ្ជាក់ពីការសង។ អ្នកនិពន្ធយល់ថាភស្តុតាងត្រូវបានច្រានចោលដោយសារភាពផ្ទុយគ្នាមិនអាចផ្សះផ្សាបានប៉ុន្តែអាល់គូឌូរីបានលើកឡើងថាអាចទទួលយកបានប្រសិនបើការសងធ្វើឡើងតាមរយ៖តំណាងដោយមិនចាំបាច់ស្គាល់គ្នាផ្ទាល់។ [១៥៨៤] វិវាទលើវិការ៖នៃទាសី៖ អ្នកទិញទាមទារប្រគល់ទាសីវិញដោយសារពិការភ្នែកម្ខាង។ អ្នកលក់បដិសេធការលក់ប៉ុន្តែអ្នកទិញបញ្ជាក់ថាបានទិញពិតមែនរួចអ្នកលក់នាំសាក្សីមកបញ្ជាក់ថាអ្នកទិញបានព្រមព្រៀងលើកលែងវិការ៖ (បារ៉ាអះមីនអាល់អៃប)។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះបានច្រានចោលការការពាររបស់អ្នកលក់ដោយសារភាពផ្ទុយគ្នានៃសម្តីរីឯអាប៊ូយូសុហ្វបានទទួលយក។

ជំពូកស្តីពី៖ ទំនាស់ទាមទារសិទ្ធិកាន់កាប់និងកម្មសិទ្ធិប្រជែងគ្នារវាងភាគីពីរនាក់ [១៥៨៥] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសពីរនាក់ប្រកែកគ្នាលើដីធ្លីផ្ទះឬអចលនទ្រព្យហើយភាគីនីមួយៗអះអាងថា៖ "ទ្រព្យនេះជារបស់ខ្ញុំនិងស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់ជាក់ស្តែងរបស់ខ្ញុំ" នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យភាគីទាំងពីរបង្ហាញភស្តុតាងនៃការកាន់កាប់ (យ៉ាដ)។ ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរនាំសាក្សីបញ្ជាក់ពីការកាន់កាប់ដូចគ្នានោះចៅក្រមកាត់សេចក្តីឱ្យកាន់កាប់រួមគ្នា។ ប្រសិនបើមានតែភាគីម្ខាងបង្ហាញភស្តុតាងនៃការកាន់កាប់នោះត្រូវប្រគល់ឱ្យភាគីនោះ។ ប្រសិនបើគ្មានភាគីណាមួយមានភស្តុតាងនោះចៅក្រមត្រូវទុកទ្រព្យនោះឱ្យនៅដដែលដូចមុនពេលប្តឹងផ្តល់។ ប្រសិនបើភាគីម្ខាងបង្ហាញភស្តុតាងនៃការកាន់កាប់រីឯភាគីម្ខាងទៀតបង្ហាញភស្តុតាងនៃកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ (មីលក៍) នោះចៅក្រមត្រូវកាត់ក្តីឱ្យម្ចាស់កម្មសិទ្ធិពីព្រោះការកាន់កាប់ជាក់ស្តែងមិនអាចយកឈ្នះកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់បានឡើយ។ [១៥៨៦]-[១៥៨៨] ការកាន់កាប់តាមកាលវេលា៖ ប្រសិនបើសាក្សីរបស់ភាគីម្ខាងធ្វើសាក្សីថាទ្រព្យនោះធ្លាប់ស្ថិតក្នុងការកាន់កាប់របស់ខ្លួនកាលពីមួយខែមុនឬម្សិលមិញរីឯសាក្សីរបស់ភាគីម្ខាងទៀតធ្វើសាក្សីថាទ្រព្យនោះកំពុងស្ថិតក្នុងការកាន់កាប់របស់ខ្លួននៅពេលបច្ចុប្បន្ននោះចៅក្រមត្រូវកាត់ក្តីឱ្យភាគីដែលកំពុងកាន់កាប់ជាក់ស្តែងនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ ពីព្រោះការកាន់កាប់កាលពីអតីតកាលបានផុតរលត់ទៅហើយខណ៖ការកាន់កាប់បច្ចុប្បន្នមានភាពរឹងមាំជាក់ស្តែង។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះយល់ថាភស្តុតាងនៃការកាន់កាប់ក្នុងអតីតកាលមិនអាចរុះរើអ្នកកាន់កាប់បច្ចុប្បន្នបានឡើយលើកលែងតែមានការសារភាពពីអ្នកកាន់កាប់បច្ចុប្បន្ន។

ជំពូកទី ១១៩៖ ស្តីពីសក្ខីកម្មទៅវិញទៅមកនៃម្ចាស់បំណុលនិងអ្នកទទួលមរតកសាសន៍ [១៥៨៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ទទួលមរណភាពដោយបន្សល់ទុកកេរមរតកហើយបុរសពីរនាក់ធ្វើសាក្សីឱ្យបុរសពីរនាក់ទៀតថាអ្នកស្លាប់ជំពាក់បំណុល ១.០០០ ឌៀរហាំហើយបុរសពីរនាក់នោះក៏ធ្វើសាក្សីឱ្យបុរសពីរនាក់ដំបូងថាអ្នកស្លាប់ជំពាក់បំណុល ១.០០០ ឌៀរហាំដូចគ្នា៖ អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់ថាសក្ខីកម្មនេះទុកជាមោឃ៖ដោយសារមានផលប្រយោជន៍រួមក្នុងកេរមរតក។ រីឯនៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ចាមិអ៊ុសសាហ្គៀរនិងចាមិអ៊ុលកាបៀរបានចាត់ទុកថាមានសុពលភាពពីព្រោះបំណុលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកាតព្វកិច្ច (ហ្ស៊ីមម៉ះ) របស់អ្នកស្លាប់ជាមុនសិន។ អាល់ហាសានអ៊ីប៊្នូហ្ស៊ីយ៉ាដបានរាយការណ៍ថាប្រសិនបើពួកគេមកជាមួយគ្នានោះសក្ខីកម្មទុកជាមោឃ៖ដោយសារការសង្ស័យលើការដោះដូរសក្ខីកម្មប៉ុន្តែបើធ្វើសាក្សីដាច់ដោយឡែកពីគ្នានោះមានសុពលភាព។ [១៥៩០]-[១៥៩២] ទ្រព្យជាក់លាក់៖ ប្រសិនបើបុរសពីរនាក់ទាមទារផ្ទះឬទាសករជាក់លាក់ដែលអ្នកស្លាប់បានប្លន់យកឬលក់ឱ្យហើយពួកគេធ្វើសាក្សីឱ្យម្ចាស់បំណុលប្រាក់កាសនោះសក្ខីកម្មមានសុពលភាពជាឯកច្ឆន្ទពីព្រោះគ្មានភាពជាដៃគូក្នុងទ្រព្យជាក់លាក់ឡើយ។ [១៥៩៣]-[១៥៩៧] អ្នកទទួលមរតកសាសន៍៖ ប្រសិនបើមនុស្សពីរនាក់ទាមទារមរតកសាសន៍មួយភាគបីនៃទ្រព្យហើយពីរនាក់ទៀតក៏ទាមទារមួយភាគបីដូចគ្នារួចពួកគេធ្វើសាក្សីឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកនោះសក្ខីកម្មទុកជាមោឃ៖ជាឯកច្ឆន្ទពីព្រោះពួកគេត្រូវចែករំលែកផលប្រយោជន៍ក្នុងមួយភាគបីនោះរួមគ្នា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមរតកសាសន៍ជាវត្ថុជាក់លាក់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា (ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ជាក់លាក់និងសត្វពាហន៖ជាក់លាក់) នោះសក្ខីកម្មទៅវិញទៅមកមានសុពលភាពពេញលេញ។

ជំពូកទី ១២០៖ ស្តីពីសាក្សីក្លែងបន្លំនិងវិធានការចំពោះពួកគេ [១៥៩៨] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាមៀរអ៊ីប៊្នូរ៉ាពីអាហ៍ថា៖ ខ្ញុំបានឃើញអ៊ូមើរអ៊ីប៊្នុលខាត់ត ﵁ បាននាំសាក្សីក្លែងបន្លំម្នាក់មកឈរនៅពេលល្ងាចដោយស្លៀកសារុង (អ៊ីហ៊្សារ) ឱ្យបន្ទោសខ្លួនឯងជាសាធារណ៖ ដោយពោលថា៖ "នេះជាផលតបស្នងនៃអ្នកដែលធ្វើសាក្សីភូតកុហក!"។ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពេលអនុវត្តទោសវាយរំពាត់ដែលជាភស្តុតាងសម្រាប់អាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប្រឆាំងនឹងទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះថាសាក្សីក្លែងបន្លំត្រូវទទួលទោសវិន័យវាយរំពាត់ (តាហ្សៀរ)។ ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ក្នុងជំពូកនេះបង្ហាញពីទស្សន៖ពីរ៖ - ហាឌីសខ្លះបង្ហាញថាគាត់ត្រូវទទួលទោសវាយរំពាត់តាហ្សៀរដែលជាទស្សន៖របស់អាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)។ - ហាឌីសខ្លះទៀតបង្ហាញថាគាត់មិនត្រូវវាយរំពាត់ឡើយប៉ុន្តែត្រូវប្រកាសអាម៉ាស់ជាសាធារណ៖ (តាសហៀរ)៖ គេត្រូវនាំគាត់ទៅផ្សារឬភូមិដ្ឋានរបស់គាត់ហើយស្រែកប្រកាសថា៖ "ចៅក្រមសូមប្រកាសថា៖ យើងបានរកឃើញបុគ្គលនេះជាសាក្សីភូតកុហកដូច្នេះចូរប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគាត់និងដាស់តឿនប្រជាជនកុំឱ្យចាញ់បោកគាត់!"។ អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់ថាគាត់ត្រូវទទួលការប្រកាសអាម៉ាស់ជាសាធារណ៖ ដើម្បីជាការដាស់តឿននិងរារាំងអ្នកដទៃកុំឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើធ្វើសាក្សីភូតកុហក។

ជំពូកស្តីពី៖ ស្ត្រីតតាំងក្តីជាមួយស្វាមីលើសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកូន [១៥៩៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់នាំកូនតូចមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងបុរសម្នាក់ដោយពោលថា៖ "បុរសម្នាក់នេះធ្លាប់ជាប្តីរបស់ខ្ញុំហើយគាត់បានលែងលះខ្ញុំហើយក្មេងនេះជាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំជាមួយគាត់ដូច្នេះសូមលោកបង្គាប់ឱ្យគាត់ផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភចិញ្ចឹមកូន (ណាផាកកោះ)"។ ស្វាមីបានឆ្លើយតបថា៖ "នាងបានរៀបការប្តីថ្មីរួចហើយដូច្នេះខ្ញុំមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូនជាងនាង"។ ប្រសិនបើនាងបដិសេធថាមិនបានរៀបការថ្មីទេនោះសម្តីរបស់នាងត្រូវបានទទួលយកដោយមានការស្បថ។ ប្រសិនបើនាងស្បថនាងនឹងទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភពីគាត់។ ប៉ុន្តែបើនាងបដិសេធមិនព្រមស្បថនាងនឹងមិនទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភឡើយពីព្រោះការបដិសេធមិនព្រមស្បថគឺស្មើនឹងការទទួលស្គាល់ការអះអាងរបស់ប្តី។ ហើយនៅពេលដែលសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សារបស់ម្តាយត្រូវបានបាត់បង់នោះជីដូនខាងម្តាយមានអាទិភាពទទួលសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកូនមុនគេតាមលំដាប់លំដោយដែលបានកំណត់។ [១៦០០] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើនាងនិយាយថា៖ "ធ្លាប់មានបុរសម្នាក់រៀបការជាមួយខ្ញុំហើយបានលែងលះខ្ញុំឬបានស្លាប់ចោលខ្ញុំ" ដោយមិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះបុរសនោះទេនោះសម្តីរបស់នាងត្រូវបានទទួលយកពីព្រោះការសារភាពនរកចំពោះបុគ្គលដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណមិនអាចបង្កើតនរកស្របច្បាប់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើនាងបញ្ជាក់ឈ្មោះបុរសជាក់លាក់ណាម្នាក់នោះការសារភាពត្រូវបានចាត់ទុកជានរកពេញលេញហើយការបែកបាក់ទាមទារឱ្យមានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់។ [១៦០១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើស្វាមីសារភាពពីការលែងលះនោះកូនត្រូវបន្តស្ថិតក្រោមការបីបាច់ថែរក្សារបស់ម្តាយដដែល។ ពីព្រោះម្ចាស់សិទ្ធិបានទទួលស្គាល់ពីការបញ្ចប់នរកហើយសិទ្ធិបីបាច់ថែរក្សាកូនតូច (ហាដាណះ) គឺជាសិទ្ធិរបស់ម្តាយមិនមែនជាសិទ្ធិរបស់ឪពុកឡើយ។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទ្រង់ដឹងបំផុតនូវសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវហើយចំពោះទ្រង់គឺជាកន្លែងវិលត្រឡប់និងជាទីបញ្ចប់។ គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ត្រូវបានបញ្ចប់ដោយការសរសើរតម្កើងអល់ឡោះការជួយសង្គ្រោះនិងការប្រទានជោគជ័យដ៏ប្រសើរពីទ្រង់។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោកម្ចាស់របស់យើងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ក្រុមគ្រួសារនិងសហាបះ ﵃ ទាំងអស់របស់លោក។ អល់ឡោះគឺគ្រប់គ្រាន់បំផុតសម្រាប់យើងហើយទ្រង់ជាអ្នកគាំពារដ៏ប្រសើរបំផុត។ គ្មានអំណាចនិងគ្មានកម្លាំងណាឡើយក្រៅពីអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនិងមហិមាបំផុត។ ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងអស់ក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖។