អាល់-រ៉ាវឌុល មួរពៀក (ពន្យល់ហ្ស៉ាត អាល់-មុស្តាកនិក)

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីអ៊ីឡា (Ila')៖ អ៊ីឡាគឺជាការស្បថដោយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ឬគុណនាមដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ទ្រង់ដោយស្វាមីដែលមានសមត្ថភាពរួមដំណេកថានឹងមិនរួមដំណេកក្នុងប្រដាប់ភេទជាមួយភរិយារបស់ខ្លួនជាអចិន្ត្រៃយ៍ឬក្នុងរយ៖ពេលលើសពីបួនខែ។ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿لِّلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِن نِّسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ﴾ [អាល់-Baqarah: 226] (ចំពោះអស់អ្នកដែលស្បថមិនរួមដំណេកជាមួយភរិយារបស់ពួកគេគឺមានពេលរង់ចាំបួនខែ) ហើយទង្វើនេះជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ហាមឃាត់)។ វាមានសុពលភាពពីស្វាមីទាំងឡាយណាដែលអាចលែងលះបាន—មិនថាមូស្លីមមិនមែនមូស្លីមមនុស្សសេរីឬទាសករឡើយ។ នៅពេលរយ៖ពេលបួនខែបានកន្លងផុតគិតពីពេលស្បថប្រសិនបើគាត់វិលត្រឡប់មករួមដំណេកវិញ (Fa'a) នោះគាត់បានបំពេញកាតព្វកិច្ចនិងត្រូវសងកាហ្វារ៉ោះសម្បថ។ ប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនរួមដំណេកដោយគ្មានមូលហេតុត្រឹមត្រូវចៅក្រមនឹងបញ្ជាឲ្យគាត់លែងលះហើយប្រសិនបើគាត់រឹងរូសបដិសេធទាំងការរួមដំណេកនិងការលែងលះនោះចៅក្រមនឹងចេញសេចក្តីសម្រេចលែងលះមួយតឡាកជំនួសគាត់ឬលុបចោលចំណងនរក។ ស្វាមីណាដែលចេតនាផ្អាកការរួមដំណេកដើម្បីធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយគ្មានការស្បថត្រូវទទួលការកាត់ក្តីដូចគ្នានឹងអ្នកធ្វើអ៊ីឡាដែរ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីហ្ស៊ីហារ (Dhihar)៖ ហ្ស៊ីហារត្រូវបានទាញចេញពីពាក្យខ្នង (Dahr) ហើយវាត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងដាច់ខាតតាមគម្ពីរគួរអាន៖ ﴿وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنكَرًا مِّنَ الْقَوْلِ وَزُورًا﴾ [អាល់-Mujadilah: 2] (ពិតប្រាកដណាស់ពួកគេកំពុងពោលនូវពាក្យដ៏ស្មោកគ្រោកនិងភូតកុហក)។ វាកើតឡើងនៅពេលស្វាមីប្រដូចភរិយារបស់ខ្លួនឬសរីរាង្គណាមួយដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់បានរបស់នាងទៅនឹងខ្នងឬរាងកាយរបស់ស្ត្រីដែលត្រូវបានហាមឃាត់អចិន្ត្រៃយ៍ចំពោះគាត់តាមរយ៖សាច់ឈាម (ដូចជាម្តាយកូនស្រីបងប្អូនស្រី) តាមការបំបៅដោះឬតាមចំណងនរក (ដូចជាម្តាយក្មេក)។ ប្រសិនបើគាត់ពោលថា៖ "នាងចំពោះខ្ញុំគឺដូចជាខ្នងម្តាយខ្ញុំអញ្ចឹង" ឬ "នាងចំពោះខ្ញុំជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ដូចសាកសពឬឈាម" នោះគាត់ក្លាយជាអ្នកធ្វើហ្ស៊ីហារ។ ប្រសិនបើភរិយាពោលពាក្យបែបនេះទៅកាន់ស្វាមីវិញវាមិនបង្កើតជាហ្ស៊ីហារលើស្វាមីឡើយប៉ុន្តែនាងត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចសងកាហ្វារ៉ោះហ្ស៊ីហារហើយនាងត្រូវតែអនុញ្ញាតឲ្យស្វាមីរួមដំណេកមុនពេលសងកាហ្វារ៉ោះ។

ផ្នែកស្តីពីហ្ស៊ីហារភ្លាមៗ លក្ខខណ្ឌនិងបម្រាមមុនការសងកាហ្វារ៉ោះ៖ ហ្ស៊ីហារមានសុពលភាពទាំងក្នុងទម្រង់ភ្លាមៗ ឬក្នុងទម្រង់ព្យួរលើលក្ខខណ្ឌដោយវាមានប្រសិទ្ធភាពនៅពេលលក្ខខណ្ឌត្រូវបានបំពេញ។ វាក៏អាចធ្វើឡើងជាអចិន្ត្រៃយ៍ឬមានកាលកំណត់ដូចជាកំណត់ត្រឹមខែរ៉ាម៉ាដានដោយវានឹងរលាយបាត់ទៅវិញនៅពេលផុតកាលកំណត់។ មុនពេលសងកាហ្វារ៉ោះពេញលេញគឺហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ហាមឃាត់) ជាដាច់ខាតសម្រាប់ស្វាមីនិងភរិយាក្នុងការរួមដំណេកឬការប៉ះពាល់ត្រេកត្រអាលបឋមដូចជាការថើបឬការឱបរឹតផ្អែកលើបទបញ្ជារបស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ចូរកុំប៉ះពាល់នាងឡើយរហូតដល់អ្នកបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបញ្ជាអ្នក»។ កាហ្វារ៉ោះនឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាប់ខ្លួនជាក់ស្តែងលុះត្រាតែមានចេតនាឬសកម្មភាពវិលត្រឡប់មករួមរស់វិញ (អាល់-'Awd) ហើយត្រូវតែសងឲ្យរួចរាល់មុនពេលរួមដំណេក។

ផ្នែកស្តីពីលំដាប់លំដោយកាហ្វារ៉ោះហ្ស៊ីហារនិងលក្ខខណ្ឌដោះលែងទាសករ៖ កាហ្វារ៉ោះនៃហ្ស៊ីហារត្រូវបានកំណត់តាមលំដាប់លំដោយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង៖ ទីមួយគឺការដោះលែងទាសករដែលមានជំនឿ (មូស្លីម)។ ប្រសិនបើគ្មានលទ្ធភាពត្រូវបួសពីរខែជាប់ៗគ្នា។ ហើយប្រសិនបើមិនអាចបួសបានត្រូវផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតចំនួន ៦០ នាក់ស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿وَالَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِن نِّسَائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِّن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا﴾ [អាល់-Mujadilah: 3] (ហើយអស់អ្នកដែលធ្វើហ្ស៊ីហារពីភរិយារបស់ពួកគេរួចចង់វិលត្រឡប់មកវិញនូវអ្វីដែលពួកគេបានពោលគឺត្រូវដោះលែងទាសករម្នាក់មុនពេលពួកគេប៉ះពាល់គ្នា)។ លទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានកំណត់នៅពេលកាតព្វកិច្ចកើតឡើង។ ការទិញទាសករគឺកាតព្វកិច្ចចំពោះតែអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិលើសពីតម្រូវការចាំបាច់ប្រចាំជីវិតអ្នកនៅក្នុងបន្ទុកផ្ទះសម្បែងសមរម្យអ្នកបម្រើយានជំនិះនិងបំណុលប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងកាហ្វារ៉ោះសំខាន់ៗទាំងអស់មានតែទាសករមូស្លីមដែលមានសុខភាពល្អនិងគ្មានពិការភាពធ្ងន់ធ្ងររារាំងដល់ការងារ—ដូចជាពិការភ្នែកខ្វិនឬបាត់បង់ដៃជើងនិងម្រាមដៃសំខាន់ៗ—ប៉ុណ្ណោះដែលអាចយកជាការបាន។

ផ្នែកស្តីពីការបន្តបន្ទាប់ក្នុងការបួសនិងការផ្តល់អាហារដល់ទុរគតជន ៦០ នាក់៖ ការបន្តបន្ទាប់គ្នាក្នុងការបួសរយ៖ពេលពីរខែពេញលេញគឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏ដាច់ខាតតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ﴾ [អាល់-Mujadilah: 4] (ជនណាដែលមិនមានលទ្ធភាពត្រូវបួសពីរខែជាប់ៗគ្នា)។ ភាពបន្តបន្ទាប់នឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់ប្រសិនបើគាត់បួសស្ម័គ្រចិត្តផ្សេងទៀត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការបួសត្រូវបានរំខានដោយការមកដល់នៃខែរ៉ាម៉ាដានឬដោយថ្ងៃដែលតម្រូវឲ្យចេញបួសជាកាតព្វកិច្ចដូចជាថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដថ្ងៃតាសរីកឈាមសម្រាលកូនឈាមរដូវឬជំងឺធ្ងន់ធ្ងរនោះភាពបន្តបន្ទាប់មិនត្រូវបានខូចខាតឡើយ។ ប្រសិនបើគាត់ដាច់បួសដោយគ្មានហេតុផលស្របច្បាប់គាត់ត្រូវតែចាប់ផ្តើមបួសពីរខែសារជាថ្មីពីដើមមកវិញ។ ប្រសិនបើគាត់គ្មានសមត្ថភាពបួសដោយសារជំងឺរ៉ាំរ៉ៃឬជរាពាធគាត់ត្រូវប្តូរទៅផ្តល់អាហារដល់ទុរគតជនមូស្លីមដែលមានសិទ្ធិទទួលហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ចំនួន ៦០ នាក់ដោយម្នាក់ៗទទួលបានស្រូវសាលីមួយមុដ្ដ (Mudd) ឬកាលម៉ា/ស្រូវបាលីកន្លះសាក (Sa') ទើបកាហ្វារ៉ោះរបស់គាត់បានពេញលេញ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីលីអាន (Li'an)៖ លីអានត្រូវបានទាញចេញពីពាក្យបណ្តាសា (La'n) ដែលជាការធ្វើសក្ខីកម្មដ៏ពិសិដ្ឋបញ្ជាក់ដោយសម្បថរវាងស្វាមីភរិយាអមដោយការបួងសួងសុំបណ្តាសានិងកំហឹងពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ វាត្រូវបានកំណត់ឡើងនៅពេលស្វាមីចោទប្រកាន់ភរិយាពីបទផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា - Zina) ឬបដិសេធពូជពង្សកូនដោយគ្មានសាក្សីបួននាក់ស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُن لَّهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ * وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِن كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ﴾ [អាល់-Nur: 6-7] (ហើយចំពោះអស់អ្នកដែលចោទប្រកាន់ភរិយារបស់ខ្លួនដោយគ្មានសាក្សីណាក្រៅពីខ្លួនឯងនោះសក្ខីកម្មរបស់ម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកគេគឺត្រូវស្បថបួនដងដោយអល់ឡោះថាខ្លួនពិតជាស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកនិយាយពិត។ ហើយលើកទីប្រាំគឺបួងសួងសុំឲ្យបណ្តាសារបស់អល់ឡោះធ្លាក់លើខ្លួនប្រសិនបើខ្លួនស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកកុហក)។ លីអានមានសុពលភាពលុះត្រាតែភាគីទាំងពីរជាប្តីប្រពន្ធពេញលក្ខណ៖ច្បាប់។ ភរិយាអាចការពារខ្លួនពីទណ្ឌកម្មគប់នឹងដុំថ្មដោយស្បថបួនដងដោយអល់ឡោះថាគាត់ជាអ្នកកុហកនិងលើកទីប្រាំថាកំហឹងរបស់អល់ឡោះនឹងធ្លាក់លើនាងប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកនិយាយពិត។

ផ្នែកស្តីពីលក្ខខណ្ឌនិងនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់នៃលីអាន៖ ប្រសិនបើស្វាមីចោទប្រកាន់ភរិយាដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុឬមានសតិមិនគ្រប់ពីបទហ្ស៊ីណានោះគាត់ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មព្រមាន (Ta'zir) ហើយគ្មានលីអានកើតឡើងឡើយពីព្រោះលីអានទាមទារឲ្យភាគីទាំងសងខាងមានទំនួលខុសត្រូវផ្លូវច្បាប់ពេញលេញ។ លក្ខខណ្ឌចម្បងគឺស្វាមីត្រូវតែពោលពាក្យចោទប្រកាន់ពីបទផិតក្បត់ជាក់ស្តែងដូចជា៖ "នាងបានប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណា" "មេស្រីផិតក្បត់" ឬ "ខ្ញុំបានឃើញនាងកំពុងប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណា"។ លីអានត្រូវធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខចៅក្រមមូស្លីម (Hakim) ឬតំណាងរបស់គាត់។ ចៅក្រមត្រូវចាប់ផ្តើមពីស្វាមីដោយបញ្ជាឲ្យគាត់ក្រោកឈរនិងពោលពាក្យសក្ខីកម្មទាំងបួនដងរួមទាំងការដាស់តឿនព្រមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមុនពោលពាក្យលើកទីប្រាំដោយរំឭកថាទារុណកម្មនៅថ្ងៃបរលោកគឺធ្ងន់ធ្ងរជាងទណ្ឌកម្មនៅលើលោកិយនេះឆ្ងាយណាស់។ ប្រសិនបើស្វាមីបដិសេធមិនស្បថគាត់ត្រូវរងទណ្ឌកម្មកាត់ទោសពីបទចោទប្រកាន់មិនពិត (រំពាត់ ៨០ ខ្សែ)។ ប្រសិនបើស្វាមីស្បថចប់សព្វគ្រប់តែភរិយាបដិសេធមិនព្រមស្បថតបតវិញនោះនាងនឹងត្រូវរងទណ្ឌកម្មគប់នឹងដុំថ្ម។

ផ្នែកស្តីពីផលវិបាកផ្លូវច្បាប់នៃលីអាននិងការបដិសេធពូជពង្ស៖ នៅពេលសក្ខីកម្មលីអានទាំងសងខាងត្រូវបានបញ្ចប់សព្វគ្រប់ការបែកបាក់ព្រាត់ប្រាសជាអចិន្ត្រៃយ៍ (Tahrim Mu'abbad) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិតាមផ្លូវច្បាប់ដែលមានន័យថាពួកគេទាំងពីរមិនអាចរៀបការជាមួយគ្នាវិញបានជាដាច់ខាតក្នុងមួយជីវិត។ ប្រសិនបើស្វាមីបានបដិសេធពូជពង្សកូនក្នុងអំឡុងពេលលីអានដោយមិនធ្លាប់បានទទួលស្គាល់កូនពីមុនមកនោះពូជពង្សកូនត្រូវកាត់ផ្តាច់ចេញពីគាត់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ហើយកូនត្រូវបានភ្ជាប់ទៅម្តាយតែម្នាក់គត់ទាំងខាងពូជពង្សមរតកនិងការចិញ្ចឹមបីបាច់។ ប្រសិនបើស្វាមីវិលត្រឡប់មកសារភាពកំហុសនៅពេលក្រោយថារូបលោកបានកុហកនោះគាត់ត្រូវទទួលរងទណ្ឌកម្មរំពាត់ ៨០ ខ្សែពីបទចោទប្រកាន់គេហើយពូជពង្សកូននឹងត្រូវភ្ជាប់មកគាត់វិញសម្រាប់សិទ្ធិកេរមរតកប៉ុន្តែបម្រាមហាមឃាត់មិនឲ្យរៀបការជាមួយម្តាយកុមារវិញនៅតែមានសុពលភាពជាអចិន្ត្រៃយ៍ដដែល។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីអ៊ិតដះ (Kitab អាល់-'Idad)៖ រយ៖ពេលរង់ចាំ (អ៊ិតដះ - 'Iddah) គឺជាថិរវេលាដែលច្បាប់សាសនាកំណត់ដែលក្នុងអំឡុងពេលនោះស្ត្រីត្រូវបានហាមឃាត់មិនឲ្យរៀបការថ្មីឡើយបន្ទាប់ពីការរំលាយចំណងនរក។ អ៊ិតដះជាកាតព្វកិច្ចលើស្ត្រីគ្រប់រូប—មិនថាស្ត្រីសេរីឬទាសីពេញវ័យឬមិនទាន់ពេញវ័យដែលមានរូបរាងកាយអាចរួមដំណេកបាន—ដែលបានព្រាត់ប្រាសពីស្វាមីតាមរយ៖ការលែងលះការលោះខ្លួន (ឃុលអ) ឬការលុបចោលនរកប្រសិនបើមានការនៅដាច់ដោយឡែកពីគេ (ខាល់វ៉ះ - Khalwah) ឬការរួមដំណេកបានកើតឡើងទោះបីជាមានឧបសគ្គខាងរាងកាយឬខាងសាសនាក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរអ៊ិតដះជាកាតព្វកិច្ចលើស្ត្រីដែលស្វាមីបានទទួលមរណភាពមិនថានាងបានរួមដំណេកឬអត់នោះទេដើម្បីជាការប្រតិបត្តិកាតព្វកិច្ចគោរពសក្ការ៖ ('Ibadah) ចំពោះបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ ចំពោះនរកមិនសុពលភាពដែលមានទំនាស់ទស្សន៖ អ៊ិតដះនៅតែជាកាតព្វកិច្ចដើម្បីបញ្ជាក់ភាពស្អាតស្អំនៃស្បូនចំណែកនរកមោឃ៖ជាឯកច្ឆន្ទគ្មានអ៊ិតដះមរណភាពមុនពេលរួមដំណេកឡើយ។

ផ្នែកស្តីពីប្រភេទទាំងប្រាំមួយនៃស្ត្រីជាប់អ៊ិតដះនិងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ៖ ស្ត្រីដែលព្រាត់ប្រាសពីស្វាមីក្នុងពេលស្វាមីនៅរស់មុនពេលរួមដំណេកនិងមុនពេលនៅដាច់ដោយឡែកជាមួយគ្នាគឺគ្មានអ៊ិតដះលើនាងទាល់តែសោះដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا﴾ [អាល់-Ahzab: 49] (ឱអស់អ្នកដែលមានជំនឿអើយនៅពេលពួកអ្នករៀបការជាមួយស្ត្រីមានជំនឿរួចពួកអ្នកលែងលះពួកនាងមុនពេលពួកអ្នកប៉ះពាល់ពួកនាងនោះគ្មានអ៊ិតដះលើពួកនាងសម្រាប់ពួកអ្នករាប់ឡើយ)។ ស្ត្រីដែលត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចអ៊ិតដះមានប្រាំមួយប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយគឺស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលអ៊ិតដះរបស់នាង—មិនថាដោយសារស្វាមីស្លាប់ឬលែងលះ—នឹងផុតកំណត់ផ្តាច់មុខនៅពេលសម្រាលកូនទាំងអស់ចេញពីផ្ទៃរួចរាល់ដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿وَأُولَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ﴾ [អាល់-Talaq: 4] (ហើយស្ត្រីមានផ្ទៃពោះថិរវេលារបស់ពួកនាងគឺរហូតដល់ពួកនាងសម្រាលកូនរួច)។ ការផុតកំណត់អ៊ិតដះទាមទារឲ្យមានការសម្រាលទារកដែលលេចរូបរាងកាយមនុស្សច្បាស់លាស់។ រយ៖ពេលពពោះអប្បបរមាគឺប្រាំមួយខែដោយផ្អែកលើគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាន ៤៦:១៥ និង ២:២៣៣ ហើយរយ៖ពេលពពោះអតិបរមាគឺបួនឆ្នាំតាមទស្សន៖នៃមជ្ឈដ្ឋានហាន់បាលី។

ផ្នែកស្តីពីកាលកំណត់ពពោះនិងកាតព្វកិច្ចកាន់ទុក្ខ៖ រយ៖ពេលទូទៅនៃការពពោះរបស់មនុស្សគឺប្រាំបួនខែពីព្រោះស្ត្រីភាគច្រើនសម្រាលកូនក្នុងកំឡុងពេលនោះ។ វាត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យស្ត្រីបញ្ចេញតំណក់ទឹកកាម (Nutfah) មុនពេលគ្រប់ ៤០ ថ្ងៃដោយប្រើឱសថស្របច្បាប់ហើយក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យពិសារថ្នាំដើម្បីសម្រួលឲ្យមករដូវផងដែរលើកលែងតែកៀកនឹងខែរ៉ាម៉ាដានក្នុងបំណងចេតនាផ្តាច់បួស។ ការកាន់ទុក្ខ (Ihdad) លើសពីបីថ្ងៃគឺហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ហាមឃាត់) ចំពោះសពអ្នកណាទាំងអស់ក្រៅតែពីសពស្វាមី។ ការកាន់ទុក្ខគឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏តឹងរ៉ឹងពេញមួយរយ៖ពេលអ៊ិតដះលើស្ត្រីគ្រប់រូបដែលស្វាមីបានទទួលមរណភាពក្នុងនរកត្រឹមត្រូវ—មិនថានាងជាស្ត្រីសេរីឬទាសីពេញវ័យឬមិនទាន់ពេញវ័យមូស្លីមឬមិនមែនមូស្លីមឡើយស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا﴾ [អាល់-Baqarah: 234] (ហើយអស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកដោយបន្សល់ទុកភរិយាគឺពួកនាងត្រូវរង់ចាំខ្លួនឯងរយ៖ពេលបួនខែនិងដប់ថ្ងៃ)។ ក្នុងអំឡុងពេលកាន់ទុក្ខនាងត្រូវតែជៀសវាងទាំងស្រុងពីទឹកអប់ការលាបខូលភ្នែកសម្លៀកបំពាក់ឆើតឆាយលម្អគ្រឿងអលង្ការការលាបល័ខនិងគ្រឿងសម្អាងគ្រប់ប្រភេទ។

ផ្នែកស្តីពីអ៊ិតដះនៃស្វាមីបាត់ខ្លួននិងការវិលត្រឡប់របស់ស្វាមី៖ ស្ត្រីដែលស្វាមីបាត់ខ្លួនទៅឆ្ងាយបានទទួលមរណភាពត្រូវចាប់ផ្តើមរាប់អ៊ិតដះមរណភាពគិតចាប់ពីពេលនាងបានទទួលដំណឹងគួរឲ្យទុកចិត្តពីមរណភាពរបស់គាត់។ ប្រសិនបើស្វាមីបានបាត់ខ្លួន (Mafqud) ក្នុងកាល៖ទេស៖ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ជាក់ស្តែង—ដូចជាបាត់ខ្លួនក្នុងសមរភូមិសំពៅលិចឬក្នុងចំណោមសត្វសាហាវ—នាងត្រូវរង់ចាំរយ៖ពេលបួនឆ្នាំរួចបន្ទាប់មកត្រូវកាន់អ៊ិតដះមរណភាពបួនខែនិងដប់ថ្ងៃទើបនាងអាចរៀបការថ្មីបាន។ ប្រសិនបើស្វាមីទីមួយបានវិលត្រឡប់មកវិញទាំងរស់នៅពេលក្រោយបន្ទាប់ពីនាងបានរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីរួចហើយនោះស្វាមីទីមួយត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិជ្រើសរើសផ្លូវច្បាប់រវាងការយកភរិយារបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញ (ដែលនាំឲ្យនរកទីពីរត្រូវលុបចោលហើយស្វាមីទីពីរត្រូវបង់ម៉ាហារដោយសារការរួមដំណេក) ឬយល់ព្រមទុកនាងឲ្យនៅជាមួយស្វាមីទីពីរដោយទាមទារយកប្រាក់ម៉ាហារដើមរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញពីស្វាមីទីពីរ។

ផ្នែកស្តីពីលំនៅដ្ឋាននៃអ៊ិតដះមរណភាពនិងវិធានកាន់ទុក្ខ៖ ការកាន់អ៊ិតដះមរណភាពនៅក្នុងផ្ទះដែលស្វាមីបានទទួលមរណភាពខណ៖ពេលនាងរស់នៅទីនោះគឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏ចាំបាច់បំផុតហើយនាងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យប្តូរទីលំនៅដោយគ្មានហេតុផលស្របច្បាប់ឡើយដូចដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយអូមើរ, អ៊ូޘម៉ាន, អ៊ីពិនអូមើរនិងអ៊ីពិនម៉ាសអ៊ូដ ﵃ និងផ្អែកលើហាឌីޘរបស់លោកស្រីហ្វូរ៉ៃអាហ៍ប៊ីនទីម៉ាលីក។ ប្រសិនបើនាងត្រូវបានម្ចាស់ផ្ទះបណ្តេញចេញឬមានការភ័យខ្លាចពីការបាក់បែកផ្ទះនាងអាចប្តូរទៅកាន់លំនៅដ្ឋានសមរម្យដែលនៅជិតបំផុតបាន។ ស្ត្រីកាន់ទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចេញក្រៅផ្ទះនៅពេលថ្ងៃដើម្បីបំពេញតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងជីវភាពរស់នៅ—ដូចជាទិញម្ហូបអាហារឬទៅជួបគ្រូពេទ្យ—ប៉ុន្តែនាងត្រូវតែវិលត្រឡប់មកសម្រាកពេលយប់ផ្តាច់មុខនៅក្នុងលំនៅដ្ឋានដែលបានកំណត់របស់នាងវិញ។

ផ្នែកស្តីពីការចេញក្រៅនិងទីស្នាក់នៅរបស់ស្ត្រីក្នុងពេលអ៊ិតដះ៖ ស្ត្រីដែលកំពុងកាន់អ៊ិតដះពីការលែងលះដែលអាចសុំត្រូវគ្នាវិញបានត្រូវបន្តស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះនរកហើយនាងមានសិទ្ធិពេញលេញទទួលបានកន្លែងស្នាក់នៅនិងអាហារកិច្ចផ្គត់ផ្គង់ពីស្វាមី។ ចំពោះស្ត្រីដែលកំពុងកាន់អ៊ិតដះពីការលែងលះដាច់ស្រេច (Ba'in) ឬលែងលះបីតឡាកដែលមិនមានផ្ទៃពោះនាងមានសិទ្ធិទទួលបានកន្លែងស្នាក់នៅប្រសិនបើនាងមិនបានរឹងរូសបះបោរប៉ុន្តែគ្មានសិទ្ធិទទួលបានអាហារកិច្ចឡើយលើកលែងតែនាងមានផ្ទៃពោះ។ ស្ត្រីដែលកាន់អ៊ិតដះមរណភាពមិនត្រូវធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ (Safar) ជាដាច់ខាតទោះក្នុងចម្ងាយជិតឬឆ្ងាយក៏ដោយ។ ប្រសិនបើនាងធ្វើដំណើរដោយគ្មានការចាំបាច់នាងបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបប៉ុន្តែអ៊ិតដះរបស់នាងនៅតែបន្តរាប់តាមពេលវេលាធម្មតាដដែល។

ជំពូកស្តីពីអ៊ីស្ទីប្រាក (Istibra')៖ អ៊ីស្ទីប្រាកត្រូវបានទាញចេញពីពាក្យបារ៉ាអះ (ភាពស្អាតស្អំ) ដែលមានន័យតាមផ្លូវច្បាប់សាសនាថាជារយ៖ពេលរង់ចាំដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពស្អាតស្អំនៃស្បូនរបស់ទាសីនៅពេលមានការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិតាមរយ៖ការទិញលក់អំណោយមរតកឬការចាប់បានជាឈ្លើយ។ វាជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ហាមឃាត់ដាច់ខាត) សម្រាប់ម្ចាស់ថ្មីក្នុងការរួមដំណេកឬប៉ះពាល់ត្រេកត្រអាលជាមួយទាសីដែលខ្លួនទើបទទួលបានរហូតដល់ភាពស្អាតស្អំនៃស្បូនត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់ផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះមិនត្រូវប៉ះពាល់ឡើយរហូតដល់នាងសម្រាលកូនរួចហើយស្ត្រីគ្មានផ្ទៃពោះមិនត្រូវប៉ះពាល់ឡើយរហូតដល់នាងមករដូវមួយជុំ»។ អ៊ីស្ទីប្រាកសម្រេចបានដោយការមករដូវមួយជុំពេញលេញសម្រាប់ស្ត្រីដែលមានរដូវរយ៖ពេលមួយខែសម្រាប់ស្ត្រីដែលគ្មានរដូវនិងការសម្រាលកូនរួចរាល់សម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីការបំបៅដោះ (Kitab អាល់-Rada')៖ ការបំបៅដោះបង្កើតនូវបម្រាមនរកដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងញាតិសាច់ឈាមដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងហាឌីޘស្របគ្នាថា៖ «អ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់តាមរយ៖ញាតិសាច់ឈាមគឺត្រូវបានហាមឃាត់តាមរយ៖ការបំបៅដោះដែរ»។ ការបង្កើតញាតិភាពតាមការបៅដោះស្របច្បាប់ទាមទារឲ្យមានការបៅដោះចំនួនប្រាំដងដាច់ដោយឡែកពីគ្នានិងច្បាស់លាស់ដោយទារកដែលមានអាយុក្រោមពីរឆ្នាំតាមចន្ទគតិពីទឹកដោះដែលកើតចេញពីការពពោះ។ ការបៅមួយលើកត្រូវរាប់នៅពេលទារកបៅរហូតដល់លែងដោះដោយខ្លួនឯង។ ការបំបៅដោះធ្វើឲ្យស្ត្រីបំបៅក្លាយជាម្តាយកាត់របស់កុមារហើយស្វាមីដែលជាម្ចាស់ទឹកដោះ (ដោយសារការពពោះ) ក្លាយជាឪពុកកាត់។ កុមារក្លាយជាម៉ាហរ៉ម (Mahram) ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យនៅដាច់ដោយឡែកនិងមើលមុខគ្នាបានប៉ុន្តែការបំបៅដោះមិនផ្តល់សិទ្ធិកេរមរតកអាហារកិច្ចឬអាណាព្យាបាលឡើយ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្តីពីអាហារកិច្ចនិងការផ្គត់ផ្គង់ (Kitab អាល់-Nafaqat)៖ អាហារកិច្ច (Nafaqah) រួមបញ្ចូលទាំងការផ្តល់នូវអាហារចម្បងម្ហូបអាហារទ្រទ្រង់សម្លៀកបំពាក់តាមរដូវកាលជម្រកស្នាក់នៅសមរម្យនិងរបស់របរប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះចាំបាច់សម្រាប់អ្នកនៅក្នុងបន្ទុក។ អាហារកិច្ចនរកគឺជាកាតព្វកិច្ចស្របច្បាប់លើស្វាមីចំពោះភរិយាដោយសារកិច្ចសន្យានរកត្រឹមត្រូវនិងការដែលនាងប្រគល់ខ្លួនឲ្យស្វាមីផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ហើយសិទ្ធិរបស់ពួកនាងលើពួកអ្នកគឺពួកអ្នកត្រូវផ្គត់ផ្គង់អាហារនិងសម្លៀកបំពាក់ដល់ពួកនាងដោយសមធម៌»។ អាហារកិច្ចត្រូវបានកំណត់បរិមាណទៅតាមស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ភាគីទាំងសងខាង៖ ប្រសិនបើទាំងពីរមានធនធានត្រូវផ្គត់ផ្គង់កម្រិតអ្នកមានបើទាំងពីរក្រីក្រត្រូវកម្រិតអ្នកក្រហើយបើម្នាក់មានម្នាក់ក្រត្រូវយកកម្រិតមធ្យមសមរម្យ។ ស្វាមីក៏មានកាតព្វកិច្ចផ្តល់សម្ភារអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួនចាំបាច់រួមមានទឹកសម្រាប់សម្អាតសិតសក់ប្រេងនិងសាប៊ូផងដែរ។

ផ្នែកស្តីពីអាហារកិច្ចរបស់ស្ត្រីលែងលះនិងចំណាយអនាម័យ៖ ស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដែលអាចសុំត្រូវគ្នាវិញបានមានសិទ្ធិពេញលេញទទួលបានអាហារកិច្ចសម្លៀកបំពាក់និងកន្លែងស្នាក់នៅពេញមួយរយ៖ពេលរង់ចាំ (អ៊ិតដះ) ដូចគ្នានឹងភរិយាដែលកំពុងរួមរស់ជាមួយគ្នាដែរពីព្រោះចំណងនរកនៅតែមានសុពលភាពតាមផ្លូវច្បាប់។ ចំពោះស្ត្រីដែលត្រូវលែងលះដាច់ស្រេចហើយមានផ្ទៃពោះនាងមានសិទ្ធិទទួលបានអាហារកិច្ចសម្លៀកបំពាក់និងជម្រកពេញលេញដោយសារគភ៌ក្នុងផ្ទៃរហូតដល់សម្រាលកូនរួចដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាថា៖ ﴿وَإِن كُنَّ أُولَاتِ حَمْلٍ فَأَنفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ﴾ [អាល់-Talaq: 6] (ហើយប្រសិនបើពួកនាងមានផ្ទៃពោះចូរចំណាយផ្គត់ផ្គង់ពួកនាងរហូតដល់ពួកនាងសម្រាលកូនរួច)។ ចំពោះស្ត្រីដែលត្រូវលែងលះដាច់ស្រេចហើយគ្មានផ្ទៃពោះនាងមានសិទ្ធិទទួលបានតែជម្រកប៉ុណ្ណោះគ្មានសិទ្ធិទទួលអាហារកិច្ចឡើយ។ ស្វាមីមានកាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់សម្ភារអនាម័យចាំបាច់ដល់ភរិយាប៉ុន្តែមិនជាប់កាតព្វកិច្ចលើគ្រឿងសម្អាងប្រណីតៗ ឬសម្ភារតុបតែងរបស់អ្នកបម្រើឡើយ។

ផ្នែកស្តីពីបំណុលអាហារកិច្ចដែលបានកន្លងហួសនិងភាពក្ស័យធន៖ នៅពេលស្វាមីបានទទួលភរិយាហើយនាងបានប្រគល់ខ្លួនក្នុងចំណងនរកនោះអាហារកិច្ចរបស់នាងនឹងក្លាយជាបំណុលជាប់កាតព្វកិច្ចលើគាត់ដែលមិនអាចរលាយបាត់ទៅវិញដោយសារពេលវេលាកន្លងផុតទៅឡើយមិនថាគាត់ជាអ្នកមានឬអ្នកក្រឡើយ។ ប្រសិនបើភរិយាចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិស្វាមីក្នុងពេលគាត់អវត្តមានហើយក្រោយមកត្រូវបានរកឃើញថាគាត់បានស្លាប់បាត់ទៅហើយនោះទាយាទរបស់ស្វាមីមានសិទ្ធិទាមទារមកវិញនូវរាល់ប្រាក់កាសដែលនាងបានចំណាយក្រោយពេលគាត់ស្លាប់ពីព្រោះកាតព្វកិច្ចអាហារកិច្ចត្រូវបញ្ចប់នៅពេលស្វាមីស្លាប់។ ប្រសិនបើស្វាមីធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រក្ស័យធនរហូតដល់មិនអាចផ្គត់ផ្គង់អាហារចម្បងឬសម្លៀកបំពាក់កាតព្វកិច្ចបាននោះភរិយាមានសិទ្ធិតាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការប្តឹងទៅតុលាការឥស្លាមដើម្បីសុំលុបចោលកិច្ចសន្យានរក (ហ្វាសាក់ - Faskh)។

ជំពូកស្តីពីអាហារកិច្ចចំពោះសាច់ញាតិនិងអ្នកនៅក្នុងបន្ទុក៖ អាហារកិច្ចគឺជាកាតព្វកិច្ចស្របច្បាប់លើបុគ្គលណាដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិលើសពីតម្រូវការប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួនឯងនិងភរិយាក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ដល់ឪពុកម្តាយជីដូនជីតាកូនៗ និងចៅៗរបស់ខ្លួនដែលក្រីក្រនិងគ្មានសមត្ថភាពរកប្រាក់ចំណូលបាន។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាថា៖ ﴿وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا﴾ [អាល់-Baqarah: 83] (ហើយចូរធ្វើល្អចំពោះឪពុកម្តាយទាំងពីរ) ហើយការផ្គត់ផ្គង់អាហារកិច្ចគឺជាអំពើល្អដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុត។ ដូចគ្នានេះដែរវាជាកាតព្វកិច្ចចំពោះសាច់ញាតិក្រីក្រណាដែលអ្នកផ្គត់ផ្គង់មានសិទ្ធិទទួលមរតកពីពួកគេតាមច្បាប់ហ្វារ៉ាអ៊ិដ (Fara'id) មិនថាតាមកូតាកំណត់ឬកូតាសំណល់ឡើយស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ﴾ [អាល់-Baqarah: 233] (ហើយកាតព្វកិច្ចលើទាយាទក៏ដូចគ្នានោះដែរ)។ ប្រសិនបើមានទាយាទច្រើននាក់ដែលមានលទ្ធភាពនោះការចំណាយអាហារកិច្ចត្រូវបែងចែកតាមសមាមាត្រនៃចំណែកកេរមរតករបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួន។