ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

ផ្នែកមួយ៖ ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃអំណះអំណាងរបស់អ្នកបដិសេធសកម្មភាពទើបនឹងកើត(ហ៊ុលូលុលហាវ៉ាឌីស)៖ ហើយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញពិចារណាស្រាវជ្រាវដ៏លេចធ្លោដូចជា «អាប៊ូអាប់ឌុលឡោះអាល់-រ៉ាហ្ស៊ីនិងអាប៊ុលហាសានអាល់-អាមីឌី» និងអ្នកដទៃទៀតបានលើកឡើងនូវអំណះអំណាងរបស់ពួកអ្នកបដិសេធ «សកម្មភាពទើបនឹងកើត» និងបានពន្យល់បំភ្លឺពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃអំណះអំណាងទាំងអស់នោះ។ ពួកគេបានលើកឡើងនូវអំណះអំណាងចំនួនបួន៖ អំណះអំណាងទីមួយ៖ ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃអំណះអំណាងនេះ៖ (ទីមួយ)៖ «អំណះអំណាងដ៏ល្បីល្បាញ» ដែលថា៖ ប្រសិនបើសកម្មភាពទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់នោះទ្រង់មិនអាចរួចផុតពីវានិងពីអ្វីដែលផ្ទុយពីវាឡើយហើយអ្វីដែលមិនរួចផុតពីកិច្ចការទើបនឹងកើតនោះវាជាអ្វីដែលទើបនឹងកើត។ ហើយពួកគេបានជំទាស់ទាំងបុព្វបទទីមួយនិងបុព្វបទទីពីរ។ អាល់-រ៉ាហ្ស៊ីនិងអ្នកដទៃទៀតបានលើកឡើងពីភាពមិនត្រឹមត្រូវរបស់វាហើយវាត្រូវបានពន្យល់ក្បោះក្បាយនៅក្នុងទីកន្លែងផ្សេងទៀត។ អំណះអំណាងទីពីរ៖ (ទីពីរ)៖ ប្រសិនបើទ្រង់អាចទទួលយកកិច្ចការទាំងនោះនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់នោះការទទួលយកច្បាស់ជាគុណសម្បត្តិចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់ដូច្នេះការទទួលយកតម្រូវឱ្យមានលទ្ធភាពនៃអ្វីដែលត្រូវទទួលហើយវត្តមាននៃកិច្ចការទើបនឹងកើតនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់គឺជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ហើយអំណះអំណាងនេះត្រូវបានពួកគេបដិសេធចោលដោយការប្រៀបធៀបជាមួយព្រះចេស្ដា៖ ដោយសារទ្រង់មានព្រះចេស្ដាលើការបង្កើតកិច្ចការទើបនឹងកើតហើយព្រះចេស្ដាតម្រូវឱ្យមានលទ្ធភាពនៃអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដាខណ៖ដែល «វត្តមាននៃអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដា» គឺបណ្តាកិច្ចការទើបនឹងកើតនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់គឺជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ភាពអសារបង់នៃអំណះអំណាងនេះតាមទិដ្ឋភាពជាច្រើន៖ ហើយ «អំណះអំណាងនេះ» គឺអសារបង់តាមទិដ្ឋភាពជាច្រើន៖ ទិដ្ឋភាពទីមួយ៖ (ទិដ្ឋភាពទីមួយ) គេត្រូវឆ្លើយតបថា៖ «វត្តមានជាបន្តបន្ទាប់នៃកិច្ចការទើបនឹងកើតជានិច្ចនិរន្តរ៍» អាចជាការអាចទៅរួចឬមិនអាចទៅរួច។ ប្រសិនបើវាអាចទៅរួចនោះលទ្ធភាពនៃការទទួលយកនិងព្រះចេស្ដាលើវាជានិច្ចនិរន្តរ៍គឺអាចទៅរួចហើយនៅពេលនោះវត្តមាននៃប្រភេទរបស់វានៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់គឺមិនមែនជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយផ្ទុយទៅវិញប្រភេទរបស់វាអាចជាអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដា

...និងជាអ្វីដែលអាចទទួលយកបាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាជាការមិនអាចទៅរួចនោះវត្តមាននៃកិច្ចការទើបនឹងកើតមិនចេះចប់មិនចេះហើយគឺមិនអាចទៅរួចឡើយហើយនៅពេលនោះវាក៏មិនមែនជាការអាចទៅរួចនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ដែរពោលគឺមិនស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដាហើយក៏មិនអាចទទួលយកបានដែរ។ ដូច្នេះការដែលវាមិនអាចទៅរួចនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់មិនតម្រូវឱ្យវាមិនអាចទៅរួចនៅពេលក្រោយនោះឡើយ។ ពីព្រោះកិច្ចការទើបនឹងកើតមានវត្តមានពិតប្រាកដដូច្នេះគេមិនអាចនិយាយថាវាមិនអាចទៅរួចជានិច្ចនិរន្តរ៍ឡើយហើយនេះគឺជាការបែងចែកច្បាស់លាស់ដែលបង្ហាញពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃ «អំណះអំណាងនេះ»។ ទិដ្ឋភាពទីពីរ៖ (ទិដ្ឋភាពទីពីរ)៖ គេត្រូវឆ្លើយតបថា៖ គ្មានការសង្ស័យឡើយថាម្ចាស់ជាអាទិទេពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតមានព្រះចេស្ដា។ ដូច្នេះគេអាចនិយាយថាទ្រង់មានព្រះចេស្ដាតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ឬមួយទ្រង់ទើបតែក្លាយជាអ្នកមានព្រះចេស្ដាបន្ទាប់ពីទ្រង់មិនធ្លាប់មាន។ ប្រសិនបើគេនិយាយថា៖ ទ្រង់មានព្រះចេស្ដាតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់—ហើយនេះជាការត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដ—នោះគេត្រូវឆ្លើយតបវិញថា៖ ប្រសិនបើទ្រង់មានព្រះចេស្ដាតាំងពីអតីតកាលហើយអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដាក៏អាចទៅរួចតាំងពីអតីតកាលដែរនោះវត្តមានជាបន្តបន្ទាប់នៃកិច្ចការដែលស្ថិតក្រោមលទ្ធភាពគឺអាចទៅរួចធ្វើឱ្យវត្តមានជាបន្តបន្ទាប់នៃកិច្ចការទើបនឹងកើតអាចទៅរួចដែរហើយនៅពេលនោះវាមិនមែនជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយដែលទ្រង់អាចទទួលយកវានៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់។ ហើយប្រសិនបើគេនិយាយថា៖ ផ្ទុយទៅវិញសកម្មភាពកាលពីមុនគឺមិនអាចទៅរួចឡើយបន្ទាប់មកទើបក្លាយជាអាចទៅរួច។ គេត្រូវឆ្លើយតបវិញថា៖ នេះជាការបូកបញ្ចូលគ្នានូវរឿងពីរដែលផ្ទុយស្រឡះពីគ្នាពីព្រោះអ្នកមានព្រះចេស្ដាមិនអាចមានព្រះចេស្ដាលើរឿងដែលមិនអាចទៅរួចឡើយដូច្នេះតើទ្រង់អាចមានព្រះចេស្ដាយ៉ាងដូចម្តេចខណ៖ដែលអ្វីដែលត្រូវធ្វើគឺមិនអាចទៅរួចនោះ? បន្ទាប់មកគេត្រូវឆ្លើយតបថា៖ ប្រសិនបើសន្មតថាវាអាចទៅរួចដូចដែលគេបាននិយាយថា៖ ទ្រង់មានព្រះចេស្ដាក្នុងអតីតកាលលើអ្វីដែលអាចទៅរួចនៅក្នុងពេលអនាគតឥតកាលកំណត់នោះគេក៏ត្រូវឆ្លើយតបដូចគ្នានេះដែរចំពោះការទទួលយកថា៖ ទ្រង់អាចទទួលយកក្នុងអតីតកាលនូវអ្វីដែលអាចទៅរួចនៅក្នុងពេលអនាគតឥតកាលកំណត់។

ទិដ្ឋភាពទីបី។

ទិដ្ឋភាពទីបួន។

អំណះអំណាងទីបី។

ទិដ្ឋភាពទីបី៖ (ទិដ្ឋភាពទីបី)៖ នៅពេលដែលគេនិយាយថា—ទ្រង់អាចទទួលយកនូវអ្វីដែលមាននៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់នោះទ្រង់ទទួលយកបានតែអ្វីដែលទ្រង់មានព្រះចេស្ដាលើវានិងអ្វីដែលអាចមានវត្តមានប៉ុណ្ណោះពីព្រោះអ្វីដែលមិនអាចទៅរួចគឺមិនស្ថិតនៅក្រោមព្រះចេស្ដាឡើយដូច្នេះកិច្ចការនោះមិនមែនជាអ្វីដែលទ្រង់អាចទទួលយកបានឡើយ។ ទិដ្ឋភាពទីបួន៖ (ទិដ្ឋភាពទីបួន)៖ គេត្រូវឆ្លើយតបថា—ទ្រង់មានព្រះចេស្ដាលើការបង្កើតកិច្ចការទើបនឹងកើតដែលនៅដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់គឺបណ្តាសត្វលោកដែលត្រូវបានបង្កើតមកហើយគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាព្រះចេស្ដារបស់អ្នកមានអំណាចលើសកម្មភាពដែលស្ថិតនៅលើអង្គខ្លួនគឺសមស្របនិងជាអាទិភាពជាងព្រះចេស្ដាលើអ្វីដែលនៅដាច់ដោយឡែកពីខ្លួន។ ហើយនៅពេលដែលសកម្មភាពមិនមានឧបសគ្គរារាំងលើកលែងតែអ្វីដែលរារាំងស្រដៀងគ្នានឹងវត្តមាននៃអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដានៅដាច់ដោយឡែកបន្ទាប់មកវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំថាអ្វីដែលនៅដាច់ដោយឡែកគឺជាការអាចទៅរួចហើយទ្រង់មានព្រះចេស្ដាលើវាដូច្នេះសកម្មភាពលើអង្គទ្រង់រឹតតែជាការអាចទៅរួចនិងស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដាជាអាទិភាព។ អំណះអំណាងទីបី៖ ការបញ្ជាក់ពីភាពអសារបង់នៃអំណះអំណាងនេះ៖ (អំណះអំណាងទីបី) របស់ពួកគេ៖ ពួកគេបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើសកម្មភាពទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់នោះវានឹងតម្រូវឱ្យមាន «ការផ្លាស់ប្តូរ» ចំពោះទ្រង់ហើយការផ្លាស់ប្តូរចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)គឺជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ហើយអាល់-រ៉ាហ្ស៊ីនិងអ្នកដទៃទៀតបានបដិសេធចោល «អំណះអំណាងនេះ» ដោយពួកគេបាននិយាយថា៖ តើអ្នករាល់គ្នាចង់មានន័យយ៉ាងដូចម្តេចតាមរយ៖ពាក្យសម្តីរបស់អ្នករាល់គ្នាដែលថា៖ ប្រសិនបើវាស្ថិតនៅលើអង្គទ្រង់នោះវាតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ? តើអ្នករាល់គ្នាចង់មានន័យថាការផ្លាស់ប្តូរគឺជាវត្តមាននៃសកម្មភាពនៅលើអង្គទ្រង់ផ្ទាល់ឬជាអ្វីផ្សេងទៀត? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាចង់បានន័យទីមួយនោះបុព្វបទគឺជាលទ្ធផលហើយអ្វីដែលនាំឱ្យមានផលគឺជាផលដដែលហើយនេះគ្មានប្រយោជន៍អ្វីឡើយពីព្រោះអត្ថន័យនៃពាក្យសម្តីគឺ៖ ប្រសិនបើសកម្មភាពទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គទ្រង់នោះសកម្មភាពទើបនឹងកើតនឹងស្ថិតនៅលើអង្គទ្រង់ហើយនេះជាពាក្យសម្តីឥតប្រយោជន៍។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាចង់មានន័យថាការផ្លាស់ប្តូរគឺជាអត្ថន័យផ្សេងក្រៅពីនោះនោះរឿងនេះត្រូវបានបដិសេធពីព្រោះពួកយើងមិនយល់ស្របឡើយថាប្រសិនបើសកម្មភាពស្ថិតនៅលើអង្គទ្រង់វានឹងតម្រូវឱ្យមាន «ការផ្លាស់ប្តូរ» ក្រៅពីការកើតឡើងនៃសកម្មភាពនោះឡើយហើយនេះគឺជាចម្លើយរបស់ពួកគេ។

អត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវនៃការផ្លាស់ប្តូរ៖ ហើយការបំភ្លឺអំពីរឿងនេះគឺ៖ ពាក្យថា «ការផ្លាស់ប្តូរ(តាហ្កៃយួរ)» គឺជាពាក្យមិនច្បាស់លាស់(លាហ្វហ្សមូជម៉ាល់)។ ពីព្រោះពាក្យថាការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងភាសាទូទៅគឺមិនមានន័យត្រឹមតែការដែលសកម្មភាពទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គណាមួយនោះឡើយ។ មនុស្សលោកមិនដែលនិយាយអំពីព្រះអាទិត្យព្រះច័ន្ទនិងផ្កាយទាំងឡាយនៅពេលដែលវាធ្វើចលនាថា៖ «វាបានផ្លាស់ប្តូរ» នោះឡើយ! ហើយគេមិនដែលនិយាយអំពីមនុស្សម្នាក់នៅពេលដែលគេនិយាយនិងដើរថា៖ «គេបានផ្លាស់ប្តូរ» នោះឡើយ! ហើយគេមិនដែលនិយាយនៅពេលដែលគេត្វាហ្វ(ដើរជុំវិញកាអ៍បះ) ថ្វាយបង្គំបញ្ជាហាមឃាត់និងជិះសត្វពាហន៖ថា «គេបានផ្លាស់ប្តូរ» នោះឡើយប្រសិនបើរឿងនោះជាទម្លាប់ធម្មតារបស់គេ។ ប៉ុន្តែគេនិយាយពាក្យថា «ផ្លាស់ប្តូរ» ទៅលើជនណាដែលប្រែប្រួលពីលក្ខណ៖មួយទៅលក្ខណ៖មួយទៀតប៉ុណ្ណោះដូចជាព្រះអាទិត្យនៅពេលដែលពន្លឺរបស់វានៅតែភ្លឺច្បាស់គេមិននិយាយថាវាផ្លាស់ប្តូរឡើយប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាប្រែជាពណ៌លឿងទុំនោះទើបគេនិយាយថាវាបានផ្លាស់ប្តូរ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរមនុស្សលោកនៅពេលដែលគេធ្លាក់ខ្លួនឈឺឬរូបកាយរបស់គេប្រែប្រួលដោយសារការស្រេកឃ្លាននិងនឿយហត់នោះទើបគេនិយាយថាគេបានផ្លាស់ប្តូរ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរនៅពេលដែលចរិតមារយាទនិងសាសនារបស់គេប្រែប្រួលដូចជាធ្លាប់ជាជនទុច្ចរិតបន្ទាប់មកបានតាវបាត់កែប្រែចិត្តគំនិតក្លាយជាមនុស្សល្អឬធ្លាប់ជាមនុស្សល្អបន្ទាប់មកប្រែជាជនទុច្ចរិតនោះទើបគេនិយាយថាគេបានផ្លាស់ប្តូរ។ ហើយក្នុងចំណោមនោះគឺមានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)មួយបានចែងថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញទឹកមុខរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មានការផ្លាស់ប្តូរ» គឺនៅពេលដែលលោកបានឃើញដាននៃការស្រេកឃ្លានលើផ្ទៃមុខរបស់លោក ﷺ ប៉ុន្តែលោកតែងតែឃើញលោក ﷺ រូកួអ៍និងស៊ូជូតជានិច្ចហើយលោកមិនដែលហៅចលនារបស់លោក ﷺ ថាជាការផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរគេតែងតែនិយាយថា៖ ម្នាក់នេះបានផ្លាស់ប្តូរចំពោះម្នាក់នោះនៅពេលដែលគេប្រែជាស្អប់បន្ទាប់ពីធ្លាប់ស្រឡាញ់ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេនៅតែរក្សាភាពស្មោះត្រង់និងសេចក្តីស្រឡាញ់ដដែលនោះគេមិនហៅការញញឹមរីករាយនិងការសន្ទនារបស់គេថាជាការផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ ហើយនៅពេលដែលគេប្រព្រឹត្តទៅតាមទម្លាប់ធម្មតារបស់គេនៅក្នុងពាក្យសម្តីនិងសកម្មភាពនោះគេមិននិយាយថាគេបានផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះមិនផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលស្ថិតនៅលើក្រុមមនុស្សណាមួយឡើយរហូតទាល់តែពួកគេផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគេផ្ទាល់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់ហ្វាល៖ ៥៣ និងអាល់រ៉ាអ៍ដ៖ ១១]។ ហើយគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថានៅពេលដែលពួកគេស្ថិតនៅលើទម្លាប់ធម្មតារបស់ពួកគេដោយនិយាយនិងធ្វើនូវអំពើល្អនោះពួកគេមិនទាន់ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលនៅក្នុងខ្លួនពួកគេឡើយ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកគេផ្លាស់ប្តូរចេញពីរឿងនោះដោយប្តូរពីបំណងល្អទៅជាបំណងអាក្រក់និងពីជំនឿលើសច្ចធម៌ទៅជាជំនឿលើភាពអសារបង់នោះទើបគេនិយាយថា៖ ពួកគេបានផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលនៅក្នុងខ្លួនពួកគេដូចជាអ្នកដែលធ្លាប់ស្រឡាញ់អល់ឡោះរ៉សូលរបស់ទ្រង់និងលោកខាងមុខបន្ទាប់មកបេះដូងរបស់គេបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាមិនស្រឡាញ់អល់ឡោះរ៉សូលរបស់ទ្រង់និងលោកខាងមុខនោះបុគ្គលនេះហើយដែលបានផ្លាស់ប្តូរអ្វីដែលនៅក្នុងខ្លួនគេ។ ហើយប្រសិនបើនេះជា «អត្ថន័យពិតប្រាកដនៃការផ្លាស់ប្តូរ» នោះម្ចាស់ជាអាទិទេពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតតែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់និងជារៀងរហូតតទៅដោយបណ្តាគុណសម្បត្តិនៃភាពពេញលេញឥតខ្ចោះនិងត្រូវបានពិពណ៌នាដោយគុណសម្បត្តិនៃភាពមហិមានិងភាពថ្លៃថ្នូរហើយភាពពេញលេញឥតខ្ចោះរបស់ទ្រង់គឺជាគុណសម្បត្តិចាំបាច់នៃអង្គដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់ដូច្នេះវាមិនអាចទៅរួចឡើយដែលគុណសម្បត្តិពេញលេញឥតខ្ចោះណាមួយរបស់ទ្រង់នឹងត្រូវបាត់បង់ហើយវាមិនអាចទៅរួចឡើយដែលទ្រង់នឹងក្លាយជាអ្នកមានភាពកង្វះខាតបន្ទាប់ពីភាពពេញលេញឥតខ្ចោះរបស់ទ្រង់។ ហើយ «មូលដ្ឋានគ្រឹះនេះ» ត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញដោយពាក្យសម្តីរបស់ពួកសាឡាហ្វនិង Ahl អាល់-ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) ថា៖ ទ្រង់តែងតែជាអ្នកមានបន្ទូលនៅពេលដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ទ្រង់តែងតែជាអ្នកមានព្រះចេស្ដាតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់និងតែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាដោយបណ្តាគុណសម្បត្តិនៃភាពពេញលេញឥតខ្ចោះជារៀងរហូតមកហើយទ្រង់នឹងនៅតែបន្តស្ថិតនៅបែបនេះជានិច្ចនិរន្តរ៍ដូច្នេះទ្រង់មិនមែនជាអ្នកដែលផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ ហើយនេះហើយជាអត្ថន័យនៃពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដែលបួងសួងថា៖ «ឱម្ចាស់ដែលផ្លាស់ប្តូរសត្វលោកទាំងឡាយប៉ុន្តែអង្គទ្រង់មិនផ្លាស់ប្តូរ!» ពីព្រោះទ្រង់ផ្លាស់ប្តូរបណ្តាគុណសម្បត្តិនៃសត្វលោកនិងដកហូតនូវអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់មាននៅពេលដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាហើយប្រទានដល់ពួកគេនូវគុណសម្បត្តិពេញលេញដែលពួកគេមិនធ្លាប់មានពីមុនមកប៉ុន្តែភាពពេញលេញឥតខ្ចោះរបស់ទ្រង់គឺជាគុណសម្បត្តិចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់ទ្រង់តែងតែត្រូវបានពិពណ៌នាដោយគុណសម្បត្តិពេញលេញឥតខ្ចោះតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់និងជារៀងរហូតតទៅ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿រាល់អ្វីៗទាំងអស់នឹងត្រូវវិនាសសាបសូន្យលើកលែងតែព្រះភក្ត្ររបស់ទ្រង់មួយគត់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាសាស៖ ៨៨] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿រាល់អ្នកដែលនៅលើផែនដីនឹងត្រូវវិនាសសាបសូន្យហើយព្រះភក្ត្រនៃម្ចាស់របស់ឯងដ៏ប្រកបដោយភាពមហិមានិងភាពថ្លៃថ្នូរនឹងគង់នៅជានិច្ចនិរន្តរ៍﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់រ៉ោះម៉ាន៖ ២៦-២៧]។ ប៉ុន្តែ «ពួកអ្នកបដិសេធទាំងនេះ» ទៅវិញទេដែលពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេតម្រូវឱ្យទ្រង់មានការផ្លាស់ប្តូរ! ពីព្រោះពួកគេនិយាយថា៖ នៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ទ្រង់មិនអាចមានបន្ទូលអ្វីមួយឡើយនិងមិនអាចមានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ឡើយហើយរឿងនោះគឺមិនអាចទៅរួចឡើយចំពោះទ្រង់បន្ទាប់មកសកម្មភាពក៏ក្លាយជាអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់ហើយទ្រង់អាចធ្វើសកម្មភាពបាន! ហើយពួកគេមានទស្សន៖ពីរចំពោះ «បន្ទូល(កាឡាម)»៖ អ្នកដែលបញ្ជាក់ពីបន្ទូលដែលគេស្គាល់ជាទូទៅនិងនិយាយថាទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ក៏និយាយផងដែរថា៖ បន្ទូលបានក្លាយជាអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់បន្ទាប់ពីវាធ្លាប់ជាការមិនអាចទៅរួចចំពោះទ្រង់! រីឯអ្នកដែលមិនបានពិពណ៌នាទ្រង់ដោយបន្ទូលដែលគេស្គាល់ជាទូទៅប៉ុន្តែនិយាយថាទ្រង់មានបន្ទូលដោយគ្មានឆន្ទ៖និងគ្មានព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ដូចដែល «ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះ» និយាយនោះពួកគេបានបញ្ជាក់ពីបន្ទូលដែលបញ្ញាមិនអាចយល់បានឡើយហើយគ្មានមូស្លីមណាម្នាក់ធ្លាប់និយាយបែបនេះពីមុនមកឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញមូស្លីមទាំងអស់ពីមុនពួកគេគឺបែងចែកជា «ទស្សន៖ពីរ»៖ ពួកសាឡាហ្វនិង Ahl អាល់-ស៊ូណាន់និយាយថា៖ ទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(មិនមែនម័ខលូក)ឡើយ។ រីឯ «ពួកជះហ៍មីយយ៉ះ» និយាយថា៖ បន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមកដោយព្រះចេស្ដានិងឆន្ទ៖របស់ទ្រង់។ ប៉ុន្តែពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះបែរជានិយាយថា៖ ផ្ទុយទៅវិញទ្រង់មានបន្ទូលដោយគ្មានឆន្ទ៖និងគ្មានព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាវត្ថុតែមួយគត់ដែលជាប់នឹងអង្គរបស់ទ្រង់ដែលជាតួអក្សរឬតួអក្សរនិងសម្លេងដែលមានតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ជាប់នឹងអង្គរបស់ទ្រង់ដូចដែលត្រូវបានពន្យល់ក្បោះក្បាយនៅកន្លែងផ្សេងទៀត។ ហើយ (គោលបំណង) គឺបញ្ជាក់ថាពួកអ្នកទាំងនេះទាំងអស់ដែលហាមឃាត់មិនឱ្យម្ចាស់ជាអាទិទេពអាចធ្វើអ្វីៗតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់តាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ហើយនិយាយថារឿងនោះតម្រូវឱ្យមានកិច្ចការទើបនឹងកើតមិនចេះចប់មិនចេះហើយដែលជារឿងមិនអាចទៅរួចនោះពួកគេកំពុងនិយាយថាសកម្មភាពបានក្លាយជាអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់បន្ទាប់ពីវាធ្លាប់ជាការមិនអាចទៅរួចចំពោះទ្រង់! ហើយការពិតនៃពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេគឺទ្រង់បានក្លាយជាអ្នកមានព្រះចេស្ដាបន្ទាប់ពីទ្រង់មិនធ្លាប់មានព្រះចេស្ដាហើយនេះហើយគឺជាការពិតជាក់ស្តែងនៃ «ការផ្លាស់ប្តូរ» ទន្ទឹមនឹងការដែលគ្មានមូលហេតុថ្មីណាមួយកើតឡើងដើម្បីតម្រូវឱ្យទ្រង់មានព្រះចេស្ដានោះឡើយ! ហើយនៅពេលដែលពួកគេនិយាយថា៖ ទ្រង់នៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់មានព្រះចេស្ដាលើអ្វីៗដែលនឹងកើតមានឡើងជានិច្ចនិរន្តរ៍។ គេត្រូវឆ្លើយតបវិញថា៖ នេះជាការបូកបញ្ចូលគ្នានូវការបដិសេធនិងការបញ្ជាក់ពីព្រោះតើទ្រង់នៅក្នុងអតីតកាលមានព្រះចេស្ដាដែរឬទេ? តើបន្ទូលនោះជាការអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់ឬមិនអាចទៅរួចចំពោះទ្រង់? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នានិយាយថា៖ វាអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់នោះអ្នករាល់គ្នាបានទទួលស្គាល់នូវភាពគង់នៅជានិច្ចនិរន្តរ៍នៃការដែលទ្រង់ជាអ្នកធ្វើសកម្មភាពនិងបានទទួលស្គាល់ថាទ្រង់មានព្រះចេស្ដាលើកិច្ចការទើបនឹងកើតមិនចេះចប់មិនចេះហើយ! ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នានិយាយថា៖ ផ្ទុយទៅវិញវាគឺមិនអាចទៅរួចឡើយ។ គេត្រូវឆ្លើយតបវិញថា៖ ព្រះចេស្ដាលើអ្វីដែលមិនអាចទៅរួចគឺជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយដូច្នេះនៅពេលដែលសកម្មភាពជាការមិនអាចទៅរួចវាមិនអាចជាអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដារបស់អ្នកមានព្រះចេស្ដាឡើយពីព្រោះអ្វីដែលស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដាគឺមានតែអ្វីដែលអាចទៅរួចប៉ុណ្ណោះមិនមែនអ្វីដែលមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ដូច្នេះនៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នានិយាយថា៖ បន្ទាប់មកទើបវាអាចទៅរួចសម្រាប់ទ្រង់នោះអ្នករាល់គ្នាកំពុងនិយាយថាទ្រង់អាចធ្វើបានបន្ទាប់ពីទ្រង់មិនអាចធ្វើបានហើយនេះគឺជាភស្តុតាងច្បាស់ក្រឡែតថាទ្រង់ទើបតែក្លាយជាអ្នកមានព្រះចេស្ដាបន្ទាប់ពីមិនធ្លាប់មានហើយវាជាភស្តុតាងច្បាស់ក្រឡែតអំពី «ការផ្លាស់ប្តូរ»! ដូច្នេះពួកអ្នកបដិសេធទាំងនេះដែលបាននិយាយថាពួកអ្នកបញ្ជាក់គុណសម្បត្តិតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរភាពអសារបង់នៃពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេត្រូវបានលាតត្រដាងយ៉ាងច្បាស់ហើយពួកគេផ្ទាល់ទៅវិញទេដែលបាននិយាយនូវអ្វីដែលតម្រូវឱ្យទ្រង់មានការផ្លាស់ប្តូរ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកប្រឆាំងនិយាយថា៖ ខ្ញុំចង់មានន័យថាការផ្លាស់ប្តូរគឺការដែលទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ការដែលទ្រង់ស្រឡាញ់អ្នកដែលស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់រីករាយនឹងការតាវបាត់របស់អ្នកកែប្រែចិត្តគំនិតនិងការយាងមករបស់ទ្រង់នៅថ្ងៃបរលោក។ គេត្រូវឆ្លើយតបវិញថា៖ ប្រសិនបើសន្មតថាអ្នកហៅរឿងទាំងនេះថាជាការផ្លាស់ប្តូរហេតុអ្វីបានជាអ្នកនិយាយថារឿងនេះមិនអាចទៅរួច? នេះហើយគឺជាចំណុចវិវាទដូចដែលអាល់-រ៉ាហ្ស៊ីបាននិយាយ៖ បុព្វបទគឺជាលទ្ធផលដដែល។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងបណ្តាហាឌីសស្វហ៊ីហះថាអល់ឡោះត្រូវបានពិពណ៌នាដោយ «សេចក្តីប្រច័ណ្ឌ(អាល់ហ្គៃរ៉ោះ)» ហើយពាក្យនេះត្រូវបានទាញចេញពីពាក្យ «តាហ្កៃយួរ(ការផ្លាស់ប្តូរ)»។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីសស្វហ៊ីហះថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់មានសេចក្តីប្រច័ណ្ឌខ្លាំងជាងអល់ឡោះឡើយនៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើប្រុសរបស់ទ្រង់ឬខ្ញុំបម្រើស្រីរបស់ទ្រង់ប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា(កាមកិលេសខុសច្បាប់)»។ ហើយលោក ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍ផងដែរថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ដែលស្រឡាញ់ការសរសើរជាងអល់ឡោះឡើយហេតុដូច្នេះហើយទើបទ្រង់សរសើរតម្កើងអង្គទ្រង់ផ្ទាល់ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ដែលស្រឡាញ់ការលើកលែងទោសដោះសារជាងអល់ឡោះឡើយហេតុដូច្នេះហើយទើបទ្រង់បញ្ជូនបណ្តារ៉សូលនិងបញ្ចុះគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ទាំងឡាយមកហើយគ្មាននរណាម្នាក់មានសេចក្តីប្រច័ណ្ឌខ្លាំងជាងអល់ឡោះឡើយហេតុដូច្នេះហើយទើបទ្រង់ហាមឃាត់រាល់អំពើអាសអាភាសអាក្រក់ជួរជាតិទាំងកំបាំងមុខនិងចំហ»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសស្វហ៊ីហះផងដែរនៅពេលដែលសាអ៍ដអ៊ីប៊្នូឧបាដះបាននិយាយថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំឃើញបុរសណាម្នាក់នៅជាមួយប្រពន្ធរបស់ខ្ញុំខ្ញុំនឹងកាប់គេដោយដាវភ្លាម!» នោះលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើអ្នករាល់គ្នាភ្ញាក់ផ្អើលនឹងសេចក្តីប្រច័ណ្ឌរបស់សាអ៍ដដែរឬទេ? ខ្ញុំពិតជាមានសេចក្តីប្រច័ណ្ឌខ្លាំងជាងគាត់ទៅទៀតហើយអល់ឡោះរឹតតែមានសេចក្តីប្រច័ណ្ឌខ្លាំងជាងខ្ញុំទៅទៀត!»។

អំណះអំណាងទីបួន។

អំណះអំណាងទីបួន៖ (អំណះអំណាងទីបួន)៖ ពួកគេបាននិយាយថា៖ វត្តមាននៃកិច្ចការទើបនឹងកើតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់គឺជាការលិចបាត់(អាហ្វ៊ូល) ហើយព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមជាមិត្តសម្លាញ់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿ខ្ញុំមិនស្រឡាញ់បណ្តាអ្វីដែលលិចបាត់ឡើយ(ឡាអ៊ូហ៊ីព្ពុលអាហ្វីលីន)﴾ ហើយ «អ្នកដែលលិចបាត់» គឺជាអ្នកដែលធ្វើចលនាដែលមានកិច្ចការទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើខ្លួនដូច្នេះព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបានបដិសេធសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអ្នកដែលមានកិច្ចការទើបនឹងកើតនៅលើខ្លួនដូច្នេះគេមិនអាចជាព្រះអាទិទេពបានឡើយ។ ការឆ្លើយតបបដិសេធចំពោះអំណះអំណាងនេះ៖ (ចម្លើយ)៖ រឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមគឺជាភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងពួកគេមិនមែនជាភស្តុតាងសម្រាប់ពួកគេឡើយហើយពួកគេគឺជាអ្នកដែលប្រឆាំងនឹងព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមប្រឆាំងនឹងព្យាការីរបស់យើង ﷺ និងប្រឆាំងនឹងបណ្តាព្យាការីដទៃទៀត—សូមការប្រសិទ្ធពរនិងសន្តិភាពកើតមានលើពួកលោកទាំងអស់—។ ពីព្រោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿លុះនៅពេលដែលរាត្រីបានគ្របដណ្តប់លើគាត់គាត់បានឃើញផ្កាយមួយគាត់បានពោលថា៖ នេះជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំលុះនៅពេលដែលវាបានលិចបាត់ទៅគាត់បានពោលថា៖ ខ្ញុំមិនស្រឡាញ់បណ្តាអ្វីដែលលិចបាត់ឡើយ។ លុះនៅពេលដែលគាត់បានឃើញព្រះច័ន្ទរះឡើងគាត់បានពោលថា៖ នេះជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំលុះនៅពេលដែលវាបានលិចបាត់ទៅគាត់បានពោលថា៖ ប្រសិនបើម្ចាស់របស់ខ្ញុំមិនណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់ខ្ញុំទេខ្ញុំពិតជាស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកមនុស្សវង្វេងជាមិនខាន។ លុះនៅពេលដែលគាត់បានឃើញព្រះអាទិត្យរះឡើងគាត់បានពោលថា៖ នេះជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំនេះធំជាងគេលុះនៅពេលដែលវាបានលិចបាត់ទៅគាត់បានពោលថា៖ ឱប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំអើយពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំរួចផុតពីអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានយកមកធ្វើជាសហការី(ស្ហ៊ិរក៍)។ ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំបានតម្រង់ផ្ទៃមុខរបស់ខ្ញុំទៅកាន់ម្ចាស់ដែលបានបង្កើតផ្ទៃមេឃទាំងឡាយនិងផែនដីដោយភាពស្មោះត្រង់បរិសុទ្ធហើយខ្ញុំមិនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកមុស្ហរ៉ីក(ពួកពហុទេពនិយម)ឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាម៖ ៧៦-៧៩]។ អល់ឡោះបានប្រាប់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់ថា៖ តាំងពីពេលដែលផ្កាយព្រះច័ន្ទនិងព្រះអាទិត្យបានរះឡើងរហូតដល់ពេលដែលវាលិចបាត់ទៅព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមមិនដែលបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំមិនស្រឡាញ់បណ្តាអ្វីដែលរះឡើងមិនស្រឡាញ់អ្វីដែលធ្វើចលនាមិនស្រឡាញ់អ្វីដែលផ្លាស់ប្តូរឬមិនស្រឡាញ់អ្វីដែលមានចលនានិងកិច្ចការទើបនឹងកើតនៅលើខ្លួនឡើយ! ហើយលោកមិនបាននិយាយអ្វីមួយក្នុងចំណោមពាក្យសម្តីដែលពួកអ្នកបដិសេធបាននិយាយឡើយរហូតទាល់តែផ្កាយព្រះអាទិត្យនិងព្រះច័ន្ទបានលិចបាត់ទៅ។ ហើយពាក្យថា «អាហ្វ៊ូល(ការលិចបាត់)» យោងតាមការឯកភាពគ្នានៃបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញភាសានិងតាហ្វស៊ីររគឺមានន័យថា «ការលិចបាត់និងការបាំងបាត់មិនឱ្យមើលឃើញ»។ ផ្ទុយទៅវិញរឿងនេះត្រូវបានដឹងដោយការចាំបាច់ដាច់ខាតពីភាសាអារ៉ាប់ដែលគម្ពីរគួរអានត្រូវបានបញ្ចុះមកហើយវាគឺជាអត្ថន័យដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់បានឯកភាពគ្នា។ ដូច្នេះព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមមិនបានពោលថា ﴿ខ្ញុំមិនស្រឡាញ់បណ្តាអ្វីដែលលិចបាត់ឡើយ﴾ រហូតទាល់តែវាបានលិចនិងបាត់ពីក្រសែភ្នែកលែងមើលឃើញនិងលែងលេចវត្តមានទើបនៅពេលនោះលោកបានពោលថា៖ ﴿ខ្ញុំមិនស្រឡាញ់បណ្តាអ្វីដែលលិចបាត់ឡើយ﴾។ ហើយរឿងនេះតម្រូវឱ្យការដែលវាធ្វើចលនាផ្លាស់ទីនិងមានកិច្ចការកើតឡើងនៅលើវាឬការដែលវាជារូបធាតុស្ថិតនៅក្នុងទីកន្លែងនោះមិនមែនជាភស្តុតាងចំពោះព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមក្នុងការបដិសេធសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវាឡើយ។ ដូច្នេះប្រសិនបើព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមគ្រាន់តែយក «ការលិចបាត់» ធ្វើជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាវាមិនមែនជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលដូចដែលពួកគេបានអះអាងនោះវាតម្រូវឱ្យអ្វីៗដែលកើតឡើងមុនការលិចបាត់—ដូចជាការធ្វើចលនានិងការផ្លាស់ទី—មិនមែនជាភស្តុតាងចំពោះព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមថាវាមិនមែនជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលឡើយហើយនៅពេលនោះរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមនឹងក្លាយជាភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងគោលបំណងរបស់ពួកគេទាំងស្រុង! ហើយយើងតែងតែប្រទះឃើញថាពួកអ្នកបង្កើតប៊ីឌអាហ៍(ការច្នៃប្រឌិតខុសឆ្គង) ស្ទើរតែមិនដែលលើកអំណះអំណាងណាមួយទាំងខាងគម្ពីរនិងខាងបញ្ញាលើកលែងតែនៅពេលពិចារណាយ៉ាងម៉ត់ចត់វានឹងក្លាយជាភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងពួកគេមិនមែនជាភស្តុតាងសម្រាប់ពួកគេឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀតព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម ﵇ មិនមានបំណងតាមរយ៖បន្ទូលរបស់លោកថា ﴿នេះជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំ﴾ ថាវាជាម្ចាស់បង្កើតពិភពលោកទាំងមូលឡើយហើយគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិរបស់លោកនិយាយថាវាជាម្ចាស់បង្កើតពិភពលោកឡើយដើម្បីឱ្យលោកត្រូវបដិសេធចំពោះពួកគេបែបនោះ។ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេគឺជាពួកមុស្ហរ៉ីកដែលទទួលស្គាល់ព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកប៉ុន្តែពួកគេបានយកផ្កាយព្រះអាទិត្យនិងព្រះច័ន្ទធ្វើជាម្ចាស់អាទិទេពដែលពួកគេបួងសួងសុំក្រៅពីអល់ឡោះនិងសាងសង់ប្រាសាទបូជាសម្រាប់ពួកវាដូចដែលមានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានចងក្រងឡើងស្តីពីនិកាយរបស់ពួកគេដូចជាសៀវភៅ «អាល់ស៊ីរ៉ុលមាក់ទូមហ្វីលស៊ីហ្រិវ៉ាមូខាត្វាបាតិននុជូម (អាថ៌កំបាំងដែលកំបាំងស្តីពីមន្តអាគមនិងការសន្ទនាជាមួយផ្កាយ)» និងសៀវភៅផ្សេងៗទៀត។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបានពោលថា៖ ﴿តើអ្នករាល់គ្នាបានឃើញអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាធ្លាប់គោរពបូជាដែរឬទេ? ទាំងអ្នករាល់គ្នានិងបុព្វការីជនពីមុនរបស់អ្នករាល់គ្នា? ពិតប្រាកដណាស់របស់ទាំងនោះគឺជាសត្រូវរបស់ខ្ញុំលើកលែងតែម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលប៉ុណ្ណោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស្ហ-ស្ហ៊ុអារ៉ោះ៖ ៧៥-៧៧]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ជាការពិតណាស់មានគំរូដ៏ល្អប្រពៃសម្រាប់អ្នករាល់គ្នានៅក្នុងរូបលោកអ៊ីព្រហ៊ីមនិងបណ្តាអ្នកដែលនៅជាមួយគាត់នៅពេលដែលពួកគេបានពោលទៅកាន់ប្រជាជាតិរបស់ពួកគេថា៖ ពិតប្រាកដណាស់ពួកយើងរួចផុតពីអ្នករាល់គ្នានិងពីអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាគោរពបូជាក្រៅពីអល់ឡោះពួកយើងបដិសេធចំពោះអ្នករាល់គ្នាហើយសេចក្តីខ្មាំងសត្រូវនិងការស្អប់ខ្ពើមបានលេចឡើងរវាងពួកយើងនិងអ្នករាល់គ្នាជារៀងរហូតរហូតទាល់តែអ្នករាល់គ្នាមានជំនឿលើអល់ឡោះតែមួយគត់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មុមតាហ៊ីនះ៖ ៤]។ ហើយនៅចុងបញ្ចប់នៃពាក្យសម្តីព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបានពោលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំរួចផុតពីអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានយកមកធ្វើជាសហការី។ ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំបានតម្រង់ផ្ទៃមុខរបស់ខ្ញុំទៅកាន់ម្ចាស់ដែលបានបង្កើតផ្ទៃមេឃទាំងឡាយនិងផែនដីដោយភាពស្មោះត្រង់បរិសុទ្ធហើយខ្ញុំមិនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកមុស្ហរ៉ីកឡើយ﴾។ ដូច្នេះបន្ទូលរបស់លោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាលោកគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់ហើយលោកតម្រង់ផ្ទៃមុខឆ្ពោះទៅរកទ្រង់ពីព្រោះនៅពេលដែលបំណងចិត្តរបស់គេតម្រង់ទៅរកទ្រង់ផ្ទៃមុខរបស់គេក៏ដើរតាមបំណងចិត្តធ្វើឱ្យបេះដូងបំណងចិត្តនិងផ្ទៃមុខរបស់លោកតម្រង់ឆ្ពោះទៅកាន់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ហើយលោកបានពោលថា៖ ﴿ហើយខ្ញុំមិនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកមុស្ហរ៉ីកឡើយ﴾ ដោយលោកមិនបានលើកឡើងអំពីការទទួលស្គាល់វត្តមាននៃព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកឡើយពីព្រោះរឿងនេះត្រូវបានដឹងច្បាស់ស្រាប់ហើយចំពោះប្រជាជាតិរបស់លោកហើយពួកគេមិនដែលជំទាស់នឹងលោកអំពីវត្តមាននៃម្ចាស់បង្កើតផ្ទៃមេឃនិងផែនដីឡើយ។ វិវាទពិតប្រាកដគឺស្ថិតនៅលើការគោរពបូជាចំពោះអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះនិងការយករបស់ទាំងនោះធ្វើជាម្ចាស់អាទិទេពដោយពួកគេគោរពបូជាផ្កាយនៅលើមេឃនិងបង្កើតរូបបដិមានៅលើផែនដីតំណាងឱ្យផ្កាយទាំងនោះ។ ហើយនេះគឺជា «ប្រភេទទីពីរនៃស្ហ៊ិរក៍(ការយកសហការីមកបូជាជាមួយអល់ឡោះ)» ពីព្រោះស្ហ៊ិរក៍នៅក្នុងប្រជាជាតិនៃព្យាការីនូហ៍មានប្រភពដើមមកពីការគោរពបូជាចំពោះមនុស្សសប្បុរស—ពួកអ្នកនៅក្នុងផ្នូរ—បន្ទាប់មកពួកគេបានឆ្លាក់រូបបដិមាតំណាងឱ្យមនុស្សទាំងនោះដូច្នេះស្ហ៊ិរក៍របស់ពួកគេគឺជាប់ទាក់ទងនឹងអ្នកនៅលើផែនដីពីព្រោះស្ហៃតន (អារក្ស)តែងតែនាំមនុស្សឱ្យវង្វេងទៅតាមលទ្ធភាពជាក់ស្តែងដូច្នេះការតុបតែងស្ហ៊ិរក៍ជាមួយមនុស្សសប្បុរសគឺជាការងាយស្រួលជាងសម្រាប់វា។ បន្ទាប់មកប្រជាជាតិនៃព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបានផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ស្ហ៊ិរក៍ជាមួយវត្ថុនៅលើមេឃគឺផ្កាយទាំងឡាយដោយពួកគេបានបង្កើត «រូបបដិមា» ទៅតាមលក្ខណ៖ធម្មជាតិដែលពួកគេបានមើលឃើញដោយសាងសង់ផ្ទះអាហារចិញ្ចៀនគ្រឿងក្រអូបនិងពាក្យសូត្របួងសួងដែលសមស្របទៅនឹងផ្កាយនីមួយៗ។ ហើយរឿងនេះបានល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសម័យកាលនៃព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមជាមេដឹកនាំនៃពួកអ្នកកាន់សាសនាបរិសុទ្ធ(ហានីហ្វ)។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបលោកបានសួរពួកគេថា៖ ﴿តើអ្នករាល់គ្នាកំពុងគោរពបូជាអ្វី? តើអ្នករាល់គ្នាចង់បានព្រះក្លែងក្លាយក្រៅពីអល់ឡោះឬ? ដូច្នេះតើអ្នករាល់គ្នាគិតស្មានយ៉ាងដូចម្តេចចំពោះម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស-ស្វហ្វហ្វាត៖ ៨៥-៨៧] និងបានពោលទៅកាន់ពួកគេថា៖ ﴿តើអ្នករាល់គ្នាគោរពបូជាអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាឆ្លាក់ដោយដៃផ្ទាល់ឬ? ខណ៖ដែលអល់ឡោះជាអ្នកដែលបានបង្កើតអ្នករាល់គ្នានិងអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានធ្វើ!﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស-ស្វហ្វហ្វាត៖ ៩៥-៩៦]។ ហើយរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមជាមួយប្រជាជាតិរបស់លោកគឺសុទ្ធតែស្តីពីការហាមឃាត់ពួកគេពីអំពើស្ហ៊ិរក៍ខុសពីរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីមូសាជាមួយហ្វៀរអ៊ោនពីព្រោះហ្វៀរអ៊ោនបានប្រកាសបដិសេធចំពោះព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកទាំងស្រុង។ ហើយទោះបីជាស្តេចដែលបានជជែកដេញដោលជាមួយព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបាននិយាយថា «ខ្ញុំជាអ្នកផ្តល់ជីវិតនិងផ្តល់សេចក្តីស្លាប់» ក៏ដោយក៏លោកមិនបានបដិសេធចំពោះព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកទាំងស្រុងដូចហ្វៀរអ៊ោនឡើយប៉ុន្តែបានទាមទារឱ្យគេគោរពខ្លួនឯង។ ដូច្នេះរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមគឺជាភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងពួកគេយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត—សូមសរសើរតម្កើងចំពោះអល់ឡោះ—ហើយអ្វីដែលអល់ឡោះបានរៀបរាប់ពីព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបញ្ជាក់ថាលោកបានទទួលស្គាល់នូវអ្វីដែលពួកគេបានបដិសេធពីអល់ឡោះពីព្រោះព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមបានពោលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ម្ចាស់របស់ខ្ញុំគឺជាអ្នកដែលឮរាល់ការបួងសួងជានិច្ច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អ៊ីព្រហ៊ីម៖ ៣៩] ដែលមានន័យថាទ្រង់ឆ្លើយតបការបួងសួងដូចដែលអ្នកថ្វាយបង្គំពោលថា៖ អល់ឡោះបានឮអ្នកដែលសរសើរទ្រង់ហើយទ្រង់ឮនិងឆ្លើយតបការបួងសួងបន្ទាប់ពីវត្តមានរបស់វាមិនមែនមុនវត្តមានរបស់វាឡើយ។ ដូចដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ជាការពិតណាស់អល់ឡោះបានឮសម្តីរបស់ស្ត្រីដែលបានជជែកដេញដោលជាមួយឯងអំពីរឿងប្តីរបស់នាងនិងបានត្អូញត្អែរចំពោះអល់ឡោះហើយអល់ឡោះកំពុងស្តាប់ការសន្ទនារវាងអ្នកទាំងពីរ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូជ៉ាឌីឡះ៖ ១] ដូច្នេះនាងកំពុងជជែកដេញដោលនិងត្អូញត្អែរនៅក្នុងពេលដែលអល់ឡោះកំពុងស្តាប់ការសន្ទនារបស់អ្នកទាំងពីរ។ ហើយរឿងនេះចង្អុលបង្ហាញថាការឮរបស់ទ្រង់គឺដូចជាការទតឃើញរបស់ទ្រង់ដែរដូចដែលមានចែងក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរឯងពោលថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើការងារចុះនោះអល់ឡោះរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿនឹងមើលឃើញការងាររបស់អ្នករាល់គ្នា...﴾ និង ﴿បន្ទាប់មកយើងបានតែងតាំងអ្នករាល់គ្នាឱ្យធ្វើជាអ្នកស្នងតំណែងនៅលើផែនដីបន្ទាប់ពីពួកគេដើម្បីយើងទតមើលថាតើអ្នករាល់គ្នាប្រព្រឹត្តយ៉ាងដូចម្តេច﴾។ នេះគឺជាការទតឃើញនិងការមើលជាក់ស្តែងហើយដូចដែលបានបញ្ជាក់ពីមុនមកហើយថាអ្វីដែលមិនមានវត្តមានគឺមិនអាចត្រូវគេមើលឃើញឬត្រូវគេស្តាប់ឮឡើយតាមការឯកភាពគ្នានៃមនុស្សដែលមានបញ្ញាទាំងអស់ដូច្នេះនៅពេលដែលពាក្យសម្តីនិងទង្វើកើតមានឡើងទ្រង់ក៏ឮនិងទតឃើញវា។ ហើយ «ការទតឃើញ» និង «ការឮ» គឺជាកិច្ចការអត្ថិភាពពិតប្រាកដដែលចាំបាច់ត្រូវតែមានអង្គមួយដែលត្រូវបានពិពណ៌នាដោយវា។ នៅពេលដែលទ្រង់ជាអ្នកដែលទតឃើញនិងឮនោះវាមិនអាចទៅរួចឡើយដែលអ្នកដទៃក្រៅពីទ្រង់ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយការឮនិងការទតឃើញនេះឬឱ្យការឮនិងការទតឃើញនេះស្ថិតនៅលើអ្នកដទៃដូច្នេះវាជាក់ច្បាស់ដាច់ខាតថាការឮនិងការទតឃើញនេះគឺស្ថិតនៅលើអង្គដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់បន្ទាប់ពីទង្វើនិងពាក្យសម្តីទាំងនោះត្រូវបានបង្កើតឡើងមកហើយនេះគឺជាភស្តុតាងដាច់ខាតដែលគ្មានផ្លូវគេចវេះបានឡើយ។ ហើយការពន្យល់លម្អិតលើ «បញ្ហានេះ» ត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយនៅកន្លែងផ្សេងទៀតដោយបង្ហាញថាពួកអ្នកបដិសេធគ្មានភស្តុតាងណាមួយឡើយទាំងខាងគម្ពីរនិងខាងបញ្ញាហើយភស្តុតាងបញ្ញាដ៏ច្បាស់លាស់គឺស្របគ្នាទាំងស្រុងជាមួយនឹងមាគ៌ារបស់ពួកសាឡាហ្វនិងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)។ គម្ពីរគួរអានស៊ុននះនិងគម្ពីរមុនៗដូចជាតាវរ៉ាត់អ៊ីនជីលនិងហ្សាប៊ួរសុទ្ធតែបានឯកភាពគ្នាលើរឿងនេះ។ ប៉ុន្តែ «បញ្ហានេះ» និង «បញ្ហានៃការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរ(ហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះ)» ព្រមទាំងបញ្ហាផ្សេងៗទៀតបានកើតឡើងនូវភាពស្រពេចស្រពិលក្នុងចំណោមពួកអ្នកជំនាន់ក្រោយ។ ហើយរូបខ្ញុំផ្ទាល់(អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ) និងអ្នកដទៃទៀតកាលពីមុនធ្លាប់ស្ថិតនៅលើ «មាគ៌ានៃបុព្វការីជន» របស់យើងដោយនិយាយនៅក្នុង «មូលដ្ឋានគ្រឹះទាំងពីរ» តាមពាក្យសម្តីរបស់ពួកអ្នកបង្កើតប៊ីឌអាហ៍។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្វីដែលរ៉សូលបាននាំមកត្រូវបានលាតត្រដាងយ៉ាងច្បាស់ចំពោះពួកយើងនោះជម្រើសបានធ្លាក់រវាងការដើរតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមកឬដើរតាមអ្វីដែលយើងបានប្រទះឃើញបុព្វការីជនរបស់យើងកំពុងប្រព្រឹត្តដូច្នេះកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតគឺត្រូវតែដើរតាមរ៉សូល ﷺ និងមិនត្រូវក្លាយជាអ្នកដែលត្រូវបានមានបន្ទូលចំពោះពួកគេថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលគេបានពោលទៅកាន់ពួកគេថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាដើរតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមកពួកគេបានឆ្លើយថា៖ ផ្ទុយទៅវិញពួកយើងនឹងដើរតាមអ្វីដែលពួកយើងបានប្រទះឃើញបុព្វការីជនរបស់យើងប្រព្រឹត្ត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ១៧០]។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរឯងពោលថា៖ ទោះបីជាខ្ញុំបាននាំមកជូនអ្នករាល់គ្នានូវការណែនាំដ៏ត្រឹមត្រូវជាងអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានប្រទះឃើញបុព្វការីជនរបស់អ្នករាល់គ្នាប្រព្រឹត្តក៏ដោយឬ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស-ហ្ស៊ុខរុហ្វ៖ ២៤]។ ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវតែដើរតាមគម្ពីរដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកនិងព្យាការីដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកព្រមទាំងមាគ៌ារបស់អ្នកដែលងាកមករកអល់ឡោះដូច្នេះពួកយើងបានដើរតាមគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុននះដូចបណ្តាជនមូហាជីរីននិងអាន់ស្វារដោយបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលផ្ទុយពីនោះទោះបីជាសាសនានៃបុព្វការីជនឬអ្នកដទៃក៏ដោយ។ ហើយសូមអល់ឡោះណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់ពួកយើងនិងបងប្អូនទាំងអស់របស់យើងទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវគឺមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេរួមមានបណ្តាព្យាការីពួកអ្នកមានសច្ចធម៌ពួកអ្នកពលីជីវិតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះនិងបណ្តាមនុស្សល្អសប្បុរសហើយពួកលោកទាំងនោះគឺជាមិត្តដ៏ប្រសើរបំផុត។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានបញ្ចុះគម្ពីរគួរអានមកដើម្បីណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់សត្វលោកនិងនាំពួកគេចេញពីភាពងងឹតទៅកាន់ពន្លឺភ្លឺស្វាងហើយមេនៃគម្ពីរគួរអានគឺស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីសស្វហ៊ីហះថា៖ «អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ យើងបានបែងចែកការថ្វាយបង្គំ(ស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ)រវាងយើងនិងខ្ញុំបម្រើរបស់យើងជាពីរចំណែកស្មើគ្នាពាក់កណ្តាលជារបស់យើងនិងពាក់កណ្តាលទៀតជារបស់ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបានអ្វីដែលគេបានសុំ។ នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើពោលថា៖ “អាល់ហាំឌូលិលឡាហ៊ីរ៉ាប់ពិលអាឡាមីន (ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល)” អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ “ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានសរសើរយើង”។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ “អររ៉ោះម៉ានៀររ៉ោហ៊ីម (មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់)” អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ “ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានសរសើរតម្កើងយើង”។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ “ម៉ាលីគីយ៉ាវមិឌឌីន (ជាម្ចាស់នៃថ្ងៃកាត់សេចក្តី)” អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ “ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានលើកតម្កើងភាពរុងរឿងរបស់យើង”។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ “អីយ៉ាកាណាក់ពូឌូវ៉ាអីយ៉ាកាណាស្តាអ៊ីន (ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងគោរពសក្ការ៖ និងចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងសុំជំនួយ)” អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ “នេះជារឿងរវាងយើងនិងខ្ញុំបម្រើរបស់យើងហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបានអ្វីដែលគេបានសុំ”។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ “អៀហ៍ឌីណាសស៊ីរ៉ត្វល់មូស្តាគីម, ស៊ីរ៉ត្វល់ឡាហ្ស៊ីណាអាន់អាមតាអាឡៃហ៊ីម, ហ្កៃរ៉ីលម៉ាក់ឌូប៊ីអាឡៃហ៊ីមវ៉ាឡាឌឌ្វលលីន (សូមទ្រង់ណែនាំបង្ហាញផ្លូវពួកយើងទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេមិនមែនមាគ៌ារបស់អ្នកដែលត្រូវរងកំហឹងនិងមិនមែនជាពួកអ្នកវង្វេងឡើយ)” អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ “ទាំងនេះគឺសម្រាប់ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបានអ្វីដែលគេបានសុំ”»។ ដូច្នេះស៊ូរ៉ាត់នេះរួមបញ្ចូលទាំងការសរសើរតម្កើងអល់ឡោះទាំងនៅក្នុងលោកិយនិងបរលោករួមបញ្ចូលទាំងការបួងសួងសុំរបស់ខ្ញុំបម្រើការគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់និងការសុំជំនួយពីទ្រង់។ ដូច្នេះសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ជាអាទិទេពគឺការសរសើរតម្កើងទ្រង់និងការគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ហើយមូលដ្ឋានគ្រឹះទាំងពីរនេះ—គឺការសរសើរតម្កើងម្ចាស់និងការធ្វើតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)ចំពោះទ្រង់—គឺជាស្នូលដែលសាសនាទាំងមូលវិលជុំវិញ។ ហើយ «បញ្ហានៃគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស(ស៊ីហ្វាតអ៊ីខធិយ៉ារីយយ៉ះ)» គឺជាការបំពេញបន្ថែមនូវការសរសើរតម្កើងទ្រង់ពីព្រោះជនណាដែលមិនទទួលស្គាល់វាគេមិនអាចទទួលស្គាល់ថាអល់ឡោះជាម្ចាស់ដែលគួរទទួលការសរសើរតម្កើងនិងជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលបានឡើយ។ ពីព្រោះការសរសើរ(អាល់ហាំដ៍) គឺផ្ទុយពីការរិះគន់បន្ទោស(អាស-ហ្សាំម) ហើយការសរសើរគឺជាការប្រាប់អំពីគុណសម្បត្តិដ៏ល្អប្រពៃរបស់អ្នកដែលត្រូវសរសើរព្រមទាំងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះរូបគេ។ ហើយផលបូកនៃអំពើល្អទាំងអស់គឺការធ្វើអំពើល្អដូច្នេះនៅពេលដែលទ្រង់ធ្វើអំពើល្អដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់នោះទ្រង់សមនឹងទទួលបាន «ការសរសើរតម្កើង»។ ប៉ុន្តែជនណាដែលគ្មានសកម្មភាពដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើសស្ថិតនៅលើខ្លួនហើយគ្មានសមត្ថភាពលើរឿងនោះគេមិនអាចជាអ្នកបង្កើតនិងមិនអាចជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលឡើយ។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតតែងតែសរសើរតម្កើងអង្គទ្រង់ផ្ទាល់តាមរយ៖បណ្តាសកម្មភាពរបស់ទ្រង់ដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល﴾ និង ﴿ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះដែលបានបង្កើតផ្ទៃមេឃទាំងឡាយនិងផែនដី﴾ និង ﴿ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះដែលបានបញ្ចុះគម្ពីរមកលើខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់﴾។ ដូច្នេះប្រសិនបើទ្រង់គ្មានសកម្មភាពដែលកើតឡើងដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើសរបស់ទ្រង់ទេនោះរឿងទាំងអស់នេះគឺមិនអាចទៅរួចឡើយ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា ﴿អររ៉ោះម៉ានៀររ៉ោហ៊ីម (មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់)﴾ ពីព្រោះទ្រង់ជាអ្នកដែលមេត្តាប្រណីដល់ខ្ញុំបម្រើទាំងឡាយដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ដូច្នេះប្រសិនបើទ្រង់គ្មានសេចក្តីមេត្តាក្រៅពីបំណងប្រាថ្នាពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ទេនោះទ្រង់មិនអាចត្រូវបានពិពណ៌នាថាទ្រង់មេត្តាប្រណីដល់អ្នកណាដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នានិងដាក់ទណ្ឌកម្មដល់អ្នកណាដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាឡើយ។ ពីព្រោះសេចក្តីមេត្តាគឺជាអ្វីដែលផ្ទុយពីទណ្ឌកម្មហើយទណ្ឌកម្មគឺជាសកម្មភាពរបស់ទ្រង់ដែលកើតឡើងដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ដូច្នេះសេចក្តីមេត្តាក៏កើតឡើងដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ដែរ។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងគម្ពីរស្វហ៊ីហះទាំងពីរ (ពូខរីនិងមូស្លីម) ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «នៅពេលដែលអល់ឡោះបានសម្រេចបង្កើតសត្វលោកទ្រង់បានកត់ត្រានៅក្នុងគម្ពីរមួយដែលស្ថិតនៅជិតទ្រង់នៅលើអារ៉ស្ហថា៖ ពិតប្រាកដណាស់សេចក្តីមេត្តារបស់យើងយកឈ្នះលើសេចក្តីខឹងសម្បារបស់យើង—ហើយនៅក្នុងការរៀបរាប់មួយទៀតថា៖ នាំមុខសេចក្តីខឹងសម្បារបស់យើង»។ ហើយអ្វីដែលនាំមុខអ្វីដែលកើតឡើងក្រោយគឺកើតឡើងតែតាមរយ៖ឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ម្ចាស់ជាអាទិទេពប៉ុណ្ណោះ។ ហើយទ្រង់បានបែងចែកដាច់ស្រឡះរវាងសេចក្តីខឹងសម្បារបស់ទ្រង់និងទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿...ហើយអល់ឡោះខឹងសម្បារនឹងគេនិងបានដាក់បណ្តាសាលើគេព្រមទាំងបានរៀបចំទណ្ឌកម្មដ៏ធំធេងទុកសម្រាប់គេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៩៣]។ ហើយដូចគ្នានេះដែរការដែលទ្រង់ជា «ម្ចាស់នៃថ្ងៃកាត់សេចក្តី(ម៉ាលីគីយ៉ាវមិឌឌីន)» គឺនៅថ្ងៃដែលទ្រង់កាត់សេចក្តីតបស្នងចំពោះទង្វើរបស់ខ្ញុំបម្រើទាំងឡាយ៖ ប្រសិនបើល្អទទួលបានផលល្អហើយប្រសិនបើអាក្រក់ទទួលបានផលអាក្រក់៖ ﴿ថ្ងៃដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចជួយនរណាម្នាក់បានឡើយហើយព្រះរាជកិច្ចនៅថ្ងៃនោះជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនហ្វីត្វារ៖ ១៩]។ ពីព្រោះ «ស្តេច(អាល់ម៉ាលីក)» គឺជាអ្នកដែលចាត់ចែងដោយព្រះរាជបញ្ជាបញ្ជាហើយត្រូវបានគេស្តាប់បង្គាប់ដូច្នេះប្រសិនបើទ្រង់បញ្ជានិងហាមឃាត់ដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់នោះព្រះរាជបញ្ជានិងការហាមឃាត់របស់ទ្រង់គឺស្ថិតនៅក្នុង «គុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស»។ ហើយចំណុចនេះបញ្ជាក់ថាស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះបានចង្អុលបង្ហាញអំពីគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស។ ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា ﴿ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងគោរពសក្ការ៖ និងចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងសុំជំនួយ﴾ មានន័យថាការគោរពសក្ការ៖និងការសុំជំនួយត្រូវធ្វើឡើងចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់ដោយភាពបរិសុទ្ធស្មោះត្រង់។ ដូច្នេះជនណាដែលបួងសួងសុំជំនួយពីសត្វលោកដូចជាពួកអ្នកនៅក្នុងផ្នូរឬអ្នកដទៃទៀតនោះគេមិនបានអនុវត្តតាមបន្ទូលថា ﴿ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងគោរពសក្ការ៖ និងចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងសុំជំនួយ﴾ ឡើយ! ហើយរឿងនេះមិនអាចអនុវត្តបានត្រឹមត្រូវឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖ការបែងចែកដាច់ស្រឡះរវាង «ការសួរសុខទុក្ខផ្នូរតាមច្បាប់សាសនា(ហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះស្ហើរអ៊ីយយ៉ះ)» និង «ការសួរសុខទុក្ខផ្នូរបែបប៊ីឌអាហ៍ខុសឆ្គង(ហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះប៊ីឌអីយយ៉ះ)»។ ពីព្រោះ «ការសួរសុខទុក្ខតាមច្បាប់សាសនា» គឺជាការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះជាការស្តាប់បង្គាប់រ៉សូលរបស់ទ្រង់ជាការធ្វើតាវហ៊ីដចំពោះអល់ឡោះជាការធ្វើសេចក្តីសប្បុរសចំពោះខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់និងជាអំពើល្អដែលអ្នកទៅសួរសុខទុក្ខទទួលបានផលបុណ្យកុសល។ រីឯ «ការសួរសុខទុក្ខបែបប៊ីឌអាហ៍» គឺជាការប្រព្រឹត្តស្ហ៊ិរក៍ជាមួយព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកជាការគាបសង្កត់បំពានលើសត្វលោកនិងជាការគាបសង្កត់បំពានលើខ្លួនឯង។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថាប្រសិនបើមនុស្សពីរនាក់ទៅចូលរួមពិធីបុណ្យសពម្នាក់បានឈរបួងសួងសុំពរជ័យឱ្យអ្នកស្លាប់ដោយពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះសូមទ្រង់មេត្តាលើកលែងទោសឱ្យគាត់ប្រទានក្តីមេត្តាដល់គាត់ផ្តល់សុខសុវត្ថិភាពដល់គាត់លើកលែងកំហុសឱ្យគាត់ផ្តល់កិត្តិយសដល់ទីស្នាក់នៅរបស់គាត់ពង្រីកផ្នូររបស់គាត់លាងជម្រះគាត់ដោយទឹកព្រិលនិងទឹកកកនិងសម្អាតគាត់ឱ្យរួចផុតពីបាបកម្មដូចជាសម្លៀកបំពាក់ពណ៌សដែលត្រូវបានសម្អាតឱ្យរួចផុតពីភាពកខ្វក់...»។ ខណ៖ដែលម្នាក់ទៀតបានឈរឡើងហើយពោលថា៖ «ឱលោកម្ចាស់អើយខ្ញុំសូមត្អូញត្អែរប្រាប់លោកអំពីបំណុលរបស់ខ្ញុំសត្រូវរបស់ខ្ញុំនិងបាបកម្មរបស់ខ្ញុំហើយខ្ញុំសូមពឹងពាក់លោកសូមលោកជួយសង្គ្រោះខ្ញុំផង!» នោះបុគ្គលទីមួយគឺជាអ្នកគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះធ្វើល្អចំពោះសត្វលោកនិងធ្វើល្អចំពោះខ្លួនឯងតាមរយ៖ការគោរពអល់ឡោះនិងការផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់។ រីឯបុគ្គលទីពីរគឺជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្ហ៊ិរក៍ជាមួយអល់ឡោះជាអ្នកធ្វើបាបគាបសង្កត់បំពានលើអ្នកស្លាប់និងគាបសង្កត់បំពានលើខ្លួនឯង! នេះគឺជាភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែតរវាងការសួរសុខទុក្ខបែបប៊ីឌអាហ៍និងការសួរសុខទុក្ខតាមច្បាប់សាសនា។ ដូច្នេះស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះដែលជាមេនៃគម្ពីរគួរអានបានរួមបញ្ចូលនូវការបំភ្លឺលើបញ្ហាវិវាទទាំងពីរ៖ «បញ្ហានៃគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស» និង «បញ្ហានៃភាពខុសគ្នារវាងការសួរសុខទុក្ខតាមច្បាប់សាសនានិងការសួរសុខទុក្ខបែបប៊ីឌអាហ៍»។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតគឺជាអង្គតែមួយគត់ដែលយើងបួងសួងសុំឱ្យទ្រង់ណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់ពួកយើងនិងបងប្អូនទាំងអស់របស់យើងទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រង់គឺមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេរួមមានបណ្តាព្យាការីពួកអ្នកមានសច្ចធម៌ពួកអ្នកពលីជីវិតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះនិងបណ្តាមនុស្សល្អសប្បុរសហើយពួកលោកទាំងនោះគឺជាមិត្តដ៏ប្រសើរបំផុតហើយអល់ឡោះ ﷾ ជាអ្នកដឹងបំផុត។

សារលិខិតទីពីរ៖ ការពន្យល់ពាក្យពេចន៍ពីសៀវភៅ «ហ្វ៊ូធូហ៊ុលហ្គែប»៖ នេះគឺជាគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ដែលរួមបញ្ចូលនូវការពន្យល់បកស្រាយលើបណ្តាពាក្យពេចន៍ដែលត្រូវបានរៀបរាប់ពីលោកសេក្ខអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមអ្នកគោរពប្រតិបត្តិធម៌ដ៏ស្ងប់ស្ងាត់និងបោះបង់លោកីយ៍អាប់ឌុលកាឌៀរអាល់-ជីឡានីសូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រណីចំពោះគាត់នៅក្នុងសៀវភៅដ៏ល្បីល្បាញរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា «ហ្វ៊ូធូហ៊ុលហ្គែប» ហើយត្រូវបានពន្យល់បកស្រាយដោយសេក្ខុលអ៊ីស្លាមមូហ្វទីនៃតំបន់ស្ហាមអ៊ីម៉ាមអ្នកប្រាជ្ញប្រតិបត្តិអ្នកបោះបង់លោកីយ៍ដ៏បរិសុទ្ធតាគីយុឌឌីនអាប៊ុលអាប់បាសអាហ៍ម៉ាត់អ៊ីប៊្នូអាប់ឌុលហាលីមអ៊ីប៊្នូអាប់ឌុសសាឡាមអ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះអាល់-ហាររ៉ានីសូមអល់ឡោះផ្តល់ប្រយោជន៍តាមរយ៖គាត់ប្រទានរង្វាន់ឋានសួគ៌ដល់គាត់និងលើកលែងទោសដល់គាត់ព្រមទាំងបណ្តាមូស្លីមទាំងអស់អាមីនហើយសូមអល់ឡោះប្រទានដល់គាត់នូវការសរសើរដ៏ស្រស់ត្រកាលនិងការប្រទានដ៏បរិបូរណ៍។ ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះមហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់ខ្ញុំសូមផ្ញើការទុកចិត្តលើអល់ឡោះ។ លោកសេក្ខរបស់យើងអ៊ីម៉ាមអ្នកប្រាជ្ញកំពូលសេក្ខុលអ៊ីស្លាមអាប៊ុលអាប់បាសអាហ៍ម៉ាត់អ៊ីប៊្នូអាប់ឌុលហាលីមអ៊ីប៊្នូអាប់ឌុសសាឡាមជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដើរតាមមាគ៌ារបស់ម្ចាស់ជាអាទិទេពនិងជាអ្នកប្រតិបត្តិដ៏ភ្លឺស្វាងអ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះពួកយើងសរសើរតម្កើងទ្រង់ពួកយើងស្វែងរកជំនួយពីទ្រង់ពួកយើងស្វែងរកការណែនាំបង្ហាញផ្លូវពីទ្រង់និងពួកយើងស្វែងរកការលើកលែងទោសពីទ្រង់ហើយពួកយើងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីអំពើអាក្រក់នៃដួងចិត្តរបស់យើងនិងពីអំពើបាបនៃទង្វើរបស់យើងជនណាដែលអល់ឡោះណែនាំបង្ហាញផ្លូវនោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យគេវង្វេងបានឡើយហើយជនណាដែលទ្រង់ឱ្យវង្វេងនោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់គេបានឡើយ។

...គ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់គេបានឡើយ។ ហើយពួកយើងសូមធ្វើជាសាក្សីថាគ្មានម្ចាស់អាទិទេពណាមួយដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ពិតប្រាកដក្រៅពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)តែមួយគត់ដែលគ្មានសហការីឡើយហើយពួកយើងសូមធ្វើជាសាក្សីថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាខ្ញុំបម្រើនិងជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសន្តិភាពដ៏បរិបូរណ៍ដល់លោកនិងក្រុមគ្រួសាររបស់លោកជានិច្ចនិរន្តរ៍។ អាល់-ជីឡានីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ រាល់អ្នកមានជំនឿត្រូវតែមានបទបញ្ជាដែលត្រូវប្រតិបត្តិតាមការហាមឃាត់ដែលត្រូវចៀសវាងនិងការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ)ដែលត្រូវពេញចិត្តទទួលយក៖ ផ្នែកមួយ៖ លោកសេក្ខអាប៊ូមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាប់ឌុលកាឌៀរអាល់-ជីឡានីបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ហ្វ៊ូធូហ៊ុលហ្គែប» ថា៖ «រាល់អ្នកមានជំនឿ(មូអ៍មីន)នៅក្នុងគ្រប់សភាពទាំងអស់របស់គេចាំបាច់ត្រូវតែមានកិច្ចការបីយ៉ាង៖ បទបញ្ជាដែលត្រូវប្រតិបត្តិតាមការហាមឃាត់ដែលត្រូវចៀសវាងនិងការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ)ដែលត្រូវពេញចិត្តទទួលយក។ ដូច្នេះសភាពទាបបំផុតដែលអ្នកមានជំនឿមិនអាចខ្វះបានគឺកិច្ចការមួយក្នុងចំណោមកិច្ចការទាំងបីនេះហេតុដូច្នេះហើយគេគួរតែរក្សាការយកចិត្តទុកដាក់លើរឿងទាំងនេះនៅក្នុងបេះដូងរបស់គេដាស់តឿនដួងចិត្តរបស់គេផ្ទាល់និងដឹកនាំសរីរាង្គកាយទាំងឡាយឱ្យអនុវត្តតាមវានៅក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់»។

ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ៖ (ខ្ញុំសូមនិយាយថា)៖ នេះគឺជាពាក្យពេចន៍ដ៏ថ្លៃថ្នូរនិងគ្របដណ្តប់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយដែលមនុស្សគ្រប់រូបសុទ្ធតែត្រូវការហើយវាគឺជាការពន្យល់លម្អិតអំពីអ្វីដែលខ្ញុំបម្រើរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ត្រូវការជាចាំបាច់។ ពាក្យពេចន៍នេះគឺស្របគ្នាទាំងស្រុងជាមួយនឹងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ជនណាដែលកោតខ្លាចនិងអត់ធ្មត់នោះអល់ឡោះមិនដែលធ្វើឱ្យរង្វាន់តបស្នងរបស់បណ្តាអ្នកធ្វើអំពើល្អសប្បុរសត្រូវបាត់បង់ឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់យូស៊ុហ្វ៖ ៩០] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាអត់ធ្មត់និងកោតខ្លាចនោះកលល្បិចរបស់ពួកគេមិនអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នករាល់គ្នាបានឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ១២០] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាអត់ធ្មត់និងកោតខ្លាចពិតប្រាកដណាស់រឿងនោះគឺជាកិច្ចការដ៏ម៉ឺងម៉ាត់មោះមុតបំផុត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ១៨៦]។ ពីព្រោះ «ការកោតខ្លាច(អាត-តាក់វា)» រួមបញ្ចូលទាំង៖ ការអនុវត្តតាមអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានិងការបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់។ រីឯ «ការអត់ធ្មត់(អាស-ស្វព្វរ៍)» រួមបញ្ចូលទាំង៖ ការអត់ធ្មត់ចំពោះការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ)។ ដូច្នេះកិច្ចការទាំងបីនេះត្រឡប់ទៅកាន់មូលដ្ឋានគ្រឹះទាំងពីរនេះហើយកិច្ចការទាំងបីនេះតាមការពិតជាក់ស្តែងគឺត្រឡប់ទៅកាន់ការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជាគឺការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់។ ដូច្នេះការពិតជាក់ស្តែងនៃបញ្ហាគឺថា៖ ខ្ញុំបម្រើគ្រប់រូបសុទ្ធតែត្រូវការនៅគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់នូវការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់គឺការដែលគេត្រូវធ្វើនៅពេលវេលានោះនូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើនៅក្នុងពេលវេលានោះ។ ហើយការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់គឺជាការគោរពសក្ការ៖(អ៊ីព៉ាដះ)ចំពោះអល់ឡោះដែលទ្រង់បានបង្កើតពួកជិននិងមនុស្សលោកឡើងមកដើម្បីគោលបំណងនេះដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានបង្កើតពួកជិននិងមនុស្សលោកមកឡើយលើកលែងតែដើម្បីឱ្យពួកគេគោរពសក្ការ៖ចំពោះយើងប៉ុណ្ណោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាឌ-ឌ្វារីយ៉ាត៖ ៥៦] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរឯងគោរពសក្ការ៖ចំពោះម្ចាស់របស់ឯងរហូតដល់សេចក្តីស្លាប់(យ៉ាកីន)មកដល់ឯង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ៊ីជើរ៖ ៩៩] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ឱមនុស្សលោកអើយចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពសក្ការ៖ចំពោះម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាដែលបានបង្កើតអ្នករាល់គ្នានិងបណ្តាអ្នកដែលនៅជំនាន់មុនអ្នករាល់គ្នាដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាក្លាយជាអ្នកកោតខ្លាច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ២១]។ ហើយបណ្តារ៉សូលទាំងអស់សុទ្ធតែបានបញ្ជាប្រជាជាតិរបស់ពួកលោកឱ្យគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះនិងកុំយកអ្វីមួយមកធ្វើជាសហការីជាមួយទ្រង់ឡើយ...

...ដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយជាការពិតណាស់យើងបានបញ្ជូនរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ម្នាក់ទៅកាន់គ្រប់សហគមន៍ទាំងអស់ដោយប្រកាសថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះនិងចៀសវាងឱ្យឆ្ងាយពីតាហ្គូត(ព្រះក្លែងក្លាយ)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាហ៍ល៖ ៣៦] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរឯងសួរបណ្តារ៉សូលដែលយើងបានបញ្ជូនទៅមុនឯងថា៖ តើយើងបានតែងតាំងព្រះអាទិទេពណាក្រៅពីមហាសប្បុរសឱ្យគេគោរពសក្ការ៖ដែរឬទេ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស-ហ្ស៊ុខរុហ្វ៖ ៤៥]។ កិច្ចការទាំងបីត្រឡប់ទៅកាន់ការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជា៖ ហើយមូលហេតុដែលនាំឱ្យ «កិច្ចការទាំងបី» ត្រឡប់ទៅកាន់ការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជាគឺដោយសារតែនៅពេលវេលាដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបំពេញនូវកាតព្វកិច្ចហ្វើរឌូដូចជាការថ្វាយបង្គំប្រាំពេលការធ្វើបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) និងកិច្ចការស្រដៀងគ្នានេះគេចាំបាច់ត្រូវតែអនុវត្តតាមបទបញ្ជានោះ។ ហើយនៅពេលវេលាដែលបុព្វហេតុនៃអំពើបាបកើតឡើងគេចាំបាច់ត្រូវតែទប់ស្កាត់ស្អប់ខ្ពើមនិងចៀសវាងពីអំពើបាបនោះហើយនេះគឺជាការអនុវត្តតាមអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើនៅក្នុងពេលវេលានេះ។ រីឯអ្នកដែលមិនដែលមានគំនិតប្រព្រឹត្តអំពើបាបនៅក្នុងចិត្តសោះនោះគេមិនបានធ្វើអ្វីមួយដែលត្រូវទទួលបានផលបុណ្យកុសលឡើយប៉ុន្តែអវត្តមាននៃអំពើបាបរបស់គេតម្រូវឱ្យគេមានសុវត្ថិភាពពីទណ្ឌកម្មនៃអំពើបាបហើយអវត្តមានសុទ្ធសាធជាបន្តបន្ទាប់មិនត្រូវបានគេបញ្ជាឡើយប៉ុន្តែគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើនូវអ្វីដែលខ្ញុំបម្រើមានសមត្ថភាពធ្វើហើយកិច្ចការនោះគឺកើតឡើងជាក់ស្តែងទោះបីជាការបង្កើតកិច្ចការមួយឬការទប់ស្កាត់កិច្ចការមួយក៏ដោយ។ រីឯ «ការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ)ដែលត្រូវពេញចិត្តទទួលយក» គឺនៅពេលដែលគេរងការសាកល្បងដោយជំងឺភាពក្រីក្រឬការភ័យខ្លាចនោះគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យអត់ធ្មត់ជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត(វ៉ាជីប) និងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យពេញចិត្តទទួលយក(រ៉ីដា) ជាកាតព្វកិច្ចវ៉ាជីបឬជាការគួរសមស្រប(មូស្ទាហាប់) ដែលអ្នកប្រាជ្ញមានទស្សន៖ពីរលើរឿងនេះ។ ហើយអង្គនៃការអត់ធ្មត់និងការពេញចិត្តទទួលយកទុក្ខលំបាកគឺជាការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ដូច្នេះវាស្ថិតនៅក្នុងការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានិងជាការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះ។ ប៉ុន្តែ «កិច្ចការទាំងបីនេះ» ទោះបីជាវាស្ថិតនៅក្នុងការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានៅពេលនិយាយជារួមក៏ដោយក៏នៅពេលនិយាយលម្អិតនិងផ្គួបគ្នាវាអាចត្រូវបានបញ្ជាក់ជាក់លាក់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរឯងគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់និងផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់(តាវ៉ាកកាល់)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ៖ ១២៣] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ចូរឯងគោរពសក្ការ៖ចំពោះយើងនិងបង្កើតការថ្វាយបង្គំឡើងដើម្បីរំលឹកដល់យើង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ត្វាហា៖ ១៤] ពីព្រោះការផ្ញើការទុកចិត្តនិងការថ្វាយបង្គំគឺស្ថិតនៅក្នុងការគោរពសក្ការ៖នៅពេលនិយាយជារួមប៉ុន្តែនៅពេលផ្គួបគ្នាវាបញ្ជាក់ពីសារ៖សំខាន់ពិសេស។ ហើយសេចក្តីសង្ខេបគឺ៖ ភាពខុសគ្នារវាងអ្វីដែលមនុស្សត្រូវបានបញ្ជាជាបឋមនិងអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជានៅពេលត្រូវការទាញយកផលប្រយោជន៍និងរារាំងគ្រោះថ្នាក់ឬនៅពេលស្រឡាញ់និងស្អប់។ ហើយពាក្យសម្តីរបស់លោកសេក្ខ (អាប់ឌុលកាឌៀរ) សូមអល់ឡោះញ៉ាំងដួងព្រលឹងរបស់លោកឱ្យបរិសុទ្ធវិលជុំវិញស្នូលនេះគឺការអនុវត្តតាមអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាការបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់និងការលះបង់បំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងរឿងក្រៅពីនោះដើម្បីកុំឱ្យគេមានបំណងប្រាថ្នាអ្វីក្រៅពីការធ្វើនូវអ្វីដែលម្ចាស់របស់គេបានបញ្ជាហើយអ្វីដែលគេមិនត្រូវបានបញ្ជាប៉ុន្តែម្ចាស់ជាអាទិទេព ﷿ បានធ្វើដោយគ្មានអន្តរការីរបស់ខ្ញុំបម្រើឬបានធ្វើតាមរយ៖ខ្ញុំបម្រើដោយគ្មានតណ្ហារបស់ខ្ញុំបម្រើនោះហើយគឺជាការកំណត់ព្រះរលិខិតដែលគេត្រូវតែពេញចិត្តទទួលយក។

...ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្វហ៊ីហះថា៖ «ជនណាដែលឃើញអំពើអាក្រក់(មុនកើរ) ចូរគេផ្លាស់ប្តូរវាដោយដៃរបស់គេប្រសិនបើគេមិនអាចធ្វើបានទេចូរផ្លាស់ប្តូរដោយអណ្តាត(សម្តី)របស់គេហើយប្រសិនបើគេមិនអាចធ្វើបានទេចូរផ្លាស់ប្តូរដោយបេះដូងរបស់គេហើយនោះគឺជាជំនឿអ៊ីម៉ានដែលខ្សោយបំផុត»។ ច្បាប់និងប្រភេទនៃកិច្ចការអនុញ្ញាត(មូព៉ាហ៍)៖ រីឯអ្វីដែលខ្ញុំបម្រើមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្រឡាញ់ហើយក៏មិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្អប់គឺដូចជាទង្វើដែលមនុស្សប្រព្រឹត្តនូវកិច្ចការអនុញ្ញាត(មូព៉ាហ៍) ដែលមិនច្បាស់ថាត្រូវយកទៅប្រើជាជំនួយលើការស្តាប់បង្គាប់ឬអំពើបាប។ កិច្ចការទាំងនេះគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្រឡាញ់ហើយក៏មិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្អប់ដែរហើយដូចគ្នានេះដែរគឺកិច្ចការអនុញ្ញាតសុទ្ធសាធសម្រាប់ខ្លួនគេដែលគេមិនមានបំណងយកទៅប្រើជាជំនួយលើការស្តាប់បង្គាប់ឬអំពើបាប។ ទោះបីជារឿងនេះជាភាពកង្វះខាតមួយសម្រាប់គេក៏ដោយពីព្រោះអ្វីដែលសមស្របនោះគឺគេមិនគួរធ្វើកិច្ចការអនុញ្ញាតណាមួយឡើយលើកលែងតែកិច្ចការដែលគេយកទៅប្រើជាជំនួយលើការស្តាប់បង្គាប់និងមានបំណងយកវាជាជំនួយលើការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ហើយនេះគឺជាមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលនៅជិតស្និទ្ធបំផុត(មូក័ររ៉ប៊ូន) និងជាអ្នកដែលនាំមុខគេក្នុងអំពើល្អដែលបានខិតជិតទៅរកអល់ឡោះតាមរយ៖ការបំពេញនូវកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្ត(ណាវ៉ាហ្វិល)បន្ទាប់ពីកាតព្វកិច្ចហ្វើរឌូរហូតដល់អល់ឡោះស្រឡាញ់ពួកគេ។ រីឯអ្នកដែលធ្វើកិច្ចការអនុញ្ញាតដោយភាពភ្លេចខ្លួនឬធ្វើកិច្ចការអនុញ្ញាតហួសកម្រិតដែលមិនយកទៅប្រើជាជំនួយលើការស្តាប់បង្គាប់ខណ៖ដែលគេបានបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្វើរឌូនិងចៀសវាងការហាមឃាត់ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅនោះបុគ្គលនេះស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកមធ្យម(មូកតាស្វីឌូន)នៃពួកខាងស្តាំ(អាស្វហាប៊ុលយ៉ាមីន)។ ហើយជាទូទៅសកម្មភាពទាំងឡាយដែលអាចចូលទៅក្រោមការបញ្ជានិងការហាមឃាត់គឺមិនស្មើគ្នាគ្រប់ជ្រុងជ្រោយឡើយពីព្រោះប្រសិនបើវាត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងទម្រង់ដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ពេញចិត្តនោះវត្តមានរបស់វាគឺប្រសើរសម្រាប់ខ្ញុំបម្រើបើពុំដូច្នោះទេការបោះបង់វាចោលគឺប្រសើរសម្រាប់គេ។ ដូច្នេះកិច្ចការអនុញ្ញាតហួសកម្រិតដែលមិនជួយដល់ការស្តាប់បង្គាប់ការមិនធ្វើវាគឺប្រសើរជាងការធ្វើវាប្រសិនបើការមិនធ្វើវាជួយឱ្យគេជាប់រវល់នឹងការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរសកម្មភាពនៃការគេងការបរិភោគការផឹកការស្លៀកពាក់និងការរួមដំណេកនរកដែលអាចយកទៅប្រើជាជំនួយលើការគោរពសក្ការ៖ ប្រសិនបើគេមិនមានបំណងបែបនោះទេនោះវាជាការបាត់បង់អំពើល្អ។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់សាអ៍ដថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អ្នកនឹងមិនចំណាយការចំណាយណាមួយដោយស្វែងរកព្រះភក្ត្ររបស់អល់ឡោះឡើយលើកលែងតែអ្នកនឹងត្រូវបានតម្លើងឋាន៖និងកិត្តិយសតាមរយ៖វាសូម្បីតែបាយមួយម៉ាត់ដែលអ្នកបញ្ចុកចូលទៅក្នុងមាត់ប្រពន្ធរបស់អ្នកក៏ដោយ»។ ហើយលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងការរួមដំណេកជាមួយភរិយារបស់អ្នករាល់គ្នាម្នាក់ៗ គឺជាទានបរិច្ចាគ(ស្វដាកោះ)។ ពួកសហការីបានសួរថា៖ ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះតើពួកយើងម្នាក់ៗបំពេញចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួនហើយទទួលបានផលបុណ្យដែរឬ? លោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រាប់ខ្ញុំមើល៍ប្រសិនបើគេយកវាទៅដាក់លើអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) តើគេមានបាបកម្មដែរឬទេ? ពួកគេបានឆ្លើយថា៖ បាទពិតមែនហើយ។ លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរនៅពេលដែលគេយកវាទៅដាក់លើអំពើហាឡាល់គេនឹងទទួលបានផលបុណ្យកុសល»។

...ការបោះបង់ភាពតឹងរ៉ឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើខ្លួនឯងនិងរបៀបបួសបែបជ្រុលហួសហេតុដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនស្រឡាញ់ហើយងាកមករកអ្វីដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់គឺការទទួលយកការបន្ធូរបន្ថយ(រុខស្វោះ) នោះវាគឺជាអំពើល្អដែលអល់ឡោះនឹងប្រទានផលបុណ្យកុសលជូនគេទោះបីជាគេធ្វើកិច្ចការអនុញ្ញាតក៏ដោយដោយសារតែចេតនានិងជំនឿដែលភ្ជាប់ជាមួយវាពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់រាល់កិច្ចការទាំងឡាយគឺអាស្រ័យលើចេតនាហើយមនុស្សគ្រប់រូបនឹងទទួលបានទៅតាមអ្វីដែលគេបានតាំងចិត្ត។ មាគ៌ានៃពួកមនុស្សល្អសប្បុរស(អាព្ពរ៉រ) និងមាគ៌ានៃពួកអ្នកនៅជិតស្និទ្ធបំផុត(មូក័ររ៉ប៊ូន)៖ ហើយ «មាគ៌ាប្រតិបត្តិ(ស៊ូលូក)» គឺមានពីរ៖ មាគ៌ារបស់ពួកមនុស្សល្អសប្បុរស(អាព្ពរ៉រ) នៃពួកខាងស្តាំគឺការបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្វើរឌូនិងការបោះបង់ចោលនូវរាល់អំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ហាមឃាត់ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។ និង (ទីពីរ)៖ មាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកនៅជិតស្និទ្ធបំផុត(មូក័ររ៉ប៊ូន) ដែលជាអ្នកនាំមុខគេគឺការធ្វើនូវកាតព្វកិច្ចនិងកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្ត(មូស្ទាហាប់)តាមលទ្ធភាពនិងការបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលហារ៉ាមនិងអ្វីដែលគួរចៀសវាង(ម៉ាក្រូហ៍) ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំហាមឃាត់អ្នករាល់គ្នាពីអ្វីមួយចូរអ្នករាល់គ្នាចៀសវាងឱ្យឆ្ងាយពីវាហើយនៅពេលដែលខ្ញុំបញ្ជាអ្នករាល់គ្នាឱ្យធ្វើអ្វីមួយចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើវាទៅតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបាន»។ ហើយពាក្យសម្តីរបស់បណ្តាសេក្ខធំៗ ដូចជាលោកសេក្ខ «អាប់ឌុលកាឌៀរ» និងអ្នកដទៃទៀតគឺសំដៅទៅលើមាគ៌ានេះហេតុដូច្នេះហើយទើបពួកលោកបានបញ្ជាឱ្យធ្វើនូវអ្វីដែលជាការគួរសមស្រប(មូស្ទាហាប់) និងហាមឃាត់នូវអ្វីដែលជាការគួរចៀសវាង(ម៉ាក្រូហ៍)។ មាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកនៅជិតស្និទ្ធបំផុតគឺខ្ញុំបម្រើមិនធ្វើអ្វីមួយឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានិងមិនមានបំណងប្រាថ្នាអ្វីឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យមានបំណងប្រាថ្នាគឺអ្វីដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ពេញចិត្តនិងមានបំណងប្រាថ្នាតាមផ្លូវសាសនាច្បាប់(អ៊ីរ៉ាដះឌីនីយយ៉ះស្ហើរអ៊ីយយ៉ះ)។ ហើយមនុស្សលោកនៅក្នុងជំពូកនេះបែងចែកជា «បួនប្រភេទ»៖ អ្នកដែលពេញលេញឥតខ្ចោះបំផុតគឺអ្នកដែលស្រឡាញ់អ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្រឡាញ់និងស្អប់អ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្អប់ដូច្នេះពួកគេមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បញ្ជាឱ្យមានបំណងប្រាថ្នានិងស្អប់នូវអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បញ្ជាឱ្យស្អប់ហើយពួកគេគ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់ឬការស្អប់ចំពោះអ្វីក្រៅពីនោះឡើយ។ ហើយនេះគឺជាសភាពរបស់មិត្តសម្លាញ់ទាំងពីរដែលជាសត្វលោកដ៏ប្រសើរបំផុតគឺព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ និងព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម ﵇។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្វហ៊ីហះថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានយកខ្ញុំធ្វើជាមិត្តសម្លាញ់(ខាលីល) ដូចដែលទ្រង់បានយកអ៊ីព្រហ៊ីមធ្វើជាមិត្តសម្លាញ់ដែរ»។ ហើយលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំសូមស្បថនឹងអល់ឡោះខ្ញុំមិនផ្តល់ឱ្យនរណាម្នាក់ហើយក៏មិនបដិសេធចំពោះនរណាម្នាក់ដោយខ្លួនឯងឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំគ្រាន់តែជាអ្នកបែងចែកដែលដាក់ទៅតាមកន្លែងដែលខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជាប៉ុណ្ណោះ»។ ហើយលោក ﷺ ត្រូវបានអល់ឡោះផ្តល់ជម្រើសរវាងការធ្វើជា «ព្យាការីជាស្តេច(ន៉ាប៊ីយ៉ាន់ម៉ាលីកាន)» ឬធ្វើជា «ខ្ញុំបម្រើជារ៉សូល(អាប់ដានរ៉ាស៊ូឡាន)» នោះលោក ﷺ បានជ្រើសរើសយកការធ្វើជា «ខ្ញុំបម្រើជារ៉សូល»។ ពីព្រោះព្យាការីជាស្តេចគឺដូចជាព្យាការីដាវូដនិងស៊ូឡៃម៉ាន ﵇ ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿នេះគឺជាការប្រទានរបស់យើងដូច្នេះចូរឯងផ្តល់ឱ្យឬទប់ទុកដោយមិនបាច់គិតគណនីឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ស្វដ៖ ៣៩]។

«ព្យាការីជាស្តេច» អាចប្រទានឱ្យតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួនដោយមិនទទួលរងទណ្ឌកម្មឡើយដូចជាអ្នកដែលធ្វើកិច្ចការអនុញ្ញាតដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួន។ រីឯ «ខ្ញុំបម្រើជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)» មិនដែលផ្តល់ឱ្យឬបដិសេធឡើយលើកលែងតែតាមព្រះរាជបញ្ជារបស់ម្ចាស់របស់លោកគឺសេចក្តីស្រឡាញ់ការពេញចិត្តនិងបំណងប្រាថ្នាតាមផ្លូវសាសនារបស់ទ្រង់។ ហើយបណ្តាអ្នកនាំមុខគេដែលនៅជិតស្និទ្ធបំផុតគឺជាអ្នកដើរតាមខ្ញុំបម្រើជារ៉សូលរីឯពួកអ្នកមធ្យមនៃពួកខាងស្តាំគឺជាអ្នកដើរតាមមាគ៌ានៃព្យាការីជាស្តេច។ មនុស្សលោកនៅក្នុងកិច្ចការអនុញ្ញាត(មូព៉ាហ៍)បែងចែកជាបីក្រុម៖ ខ្លឹមសារនៃដំណាក់កាលនេះគឺថាមនុស្សលោកនៅក្នុងកិច្ចការអនុញ្ញាតដូចជាការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិនិងកិច្ចការផ្សេងៗទៀតគឺបែងចែកជា «បីក្រុម»៖ (ក្រុមមួយមិនចាត់ចែងក្នុងកិច្ចការទាំងនោះឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖បទបញ្ជាតាមច្បាប់សាសនា)។ ហើយនេះគឺជាសភាពរបស់ព្យាការីរបស់យើង ﷺ ជាសភាពរបស់ខ្ញុំបម្រើជារ៉សូលនិងបណ្តាអ្នកដែលដើរតាមលោក។ (ក្រុមមួយទៀតចាត់ចែងក្នុងកិច្ចការទាំងនោះតាមរយ៖បំណងប្រាថ្នានិងចំណង់ដែលមិនមែនជាអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))។ ហើយនេះគឺជាសភាពនៃព្យាការីជាស្តេចនិងជាសភាពនៃពួកមនុស្សល្អសប្បុរសនៃពួកខាងស្តាំ។ (និងក្រុមមួយទៀតមិនចាត់ចែងតាមបែបនេះហើយក៏មិនតាមបែបនោះដែរ)។ ចំពោះហេតុផលទីមួយគឺដោយសារតែពួកគេមិនដឹងហើយចំពោះហេតុផលទីពីរគឺដោយសារតែការលះបង់បោះបង់លោកីយ៍(ហ្ស៊ូហ៍ដ៍) ប៉ុន្តែពួកគេចាត់ចែងទៅតាមការកំណត់ព្រះរលិខិតសុទ្ធសាធ(កាដារ) ដោយសារតែការលំបាកក្នុងការដឹងពីបទបញ្ជាតាមច្បាប់សាសនាជាក់លាក់ដូចជាការចាប់ឆ្នោតនៅពេលដែលគ្មានមូលហេតុច្បាប់សាសនាជាក់ស្តែង។ ហើយពាក្យសម្តីរបស់ «លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរ» សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ញ៉ាំងដួងព្រលឹងរបស់លោកឱ្យបរិសុទ្ធភាគច្រើនគឺស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលនេះពីព្រោះលោកបានបញ្ជាឱ្យបោះបង់តណ្ហានិងបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួនឯងដើម្បីកុំឱ្យចាត់ចែងតាមអំណាចនៃតណ្ហាចិត្តហើយនេះគឺជាការលើកកម្ពស់គេឱ្យផុតពីសភាពធម្មតានៃពួកខាងស្តាំ។ ហើយជនណាដែលទទួលបានសភាពនេះនិងបានចាត់ចែងតាមបទបញ្ជាច្បាប់សាសនាស្របតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងមាគ៌ារបស់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ នោះគេគឺជាសត្វលោកដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះបំផុតប៉ុន្តែរឿងនេះអាចកំបាំងចំពោះគេនៅក្នុងករណីជាច្រើន។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថានៅពេលដែលព្យាការី ﷺ បានឱ្យសាអ៍ដអ៊ីប៊្នូមុអាហ៍ធ្វើជាចៅក្រមកាត់សេចក្តីលើពួកកុលសម្ព័ន្ធបានូកូរ៉ៃហ្សះហើយគាត់បានកាត់សេចក្តីឱ្យសម្លាប់ពួកអ្នកប្រយុទ្ធចាប់កូនចៅធ្វើជាឈ្លើយនិងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិនោះលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អ្នកបានកាត់សេចក្តីលើពួកគេស្របតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់អល់ឡោះពីលើផ្ទៃមេឃទាំងប្រាំពីរបរិសុទ្ធ»។ ហើយដោយសារតែរឿងនេះអាចកំបាំងជាញឹកញាប់ទើបព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ប៊ូរ៉ៃដះនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្វហ៊ីហះថា៖ «នៅពេលដែលអ្នកឡោមព័ទ្ធប្រជាជននៃបន្ទាយណាមួយហើយពួកគេបានស្នើសុំឱ្យអ្នកទម្លាក់ពួកគេចុះលើសេចក្តីសម្រេចរបស់អល់ឡោះចូរអ្នកកុំទម្លាក់ពួកគេចុះលើសេចក្តីសម្រេចរបស់អល់ឡោះឡើយពីព្រោះអ្នកមិនដឹងថាតើសេចក្តីសម្រេចរបស់អល់ឡោះចំពោះពួកគេគឺជាអ្វីឡើយប៉ុន្តែចូរទម្លាក់ពួកគេចុះលើការកាត់សេចក្តីរបស់អ្នកនិងការកាត់សេចក្តីរបស់ពួកសហការីរបស់អ្នកចុះ»។

ចៅក្រមដែលទម្លាក់ប្រជាជននៃបន្ទាយចុះលើការកាត់សេចក្តីរបស់ខ្លួនត្រូវតែកាត់សេចក្តីដោយការខិតខំស្រាវជ្រាវ(អ៊ីជធីហាត)របស់ខ្លួនហើយនៅពេលដែលលោក ﷺ បានបញ្ជាឱ្យសាអ៍ដកាត់សេចក្តីនូវអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ពេញចិត្តបំផុតនោះគាត់បានកាត់សេចក្តីស្របតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់ទ្រង់។ ច្បាប់នៃវិវរណ៖បំផុសគំនិត(អ៊ីលហាម)នៅក្នុងច្បាប់សាសនា៖ នៅក្នុងកាល៖ទេស៖បែបនេះដែលបទបញ្ជាតាមច្បាប់សាសនាមិនទាន់លេចឡើងច្បាស់នៅក្នុងហេតុការណ៍ជាក់លាក់ណាមួយលោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរនិងបណ្តាសេក្ខស្រដៀងគ្នានេះបានបញ្ជា៖ ជួនកាលឱ្យត្រឡប់ទៅរកបទបញ្ជាខាងក្នុងនិងវិវរណ៖បំផុសគំនិត(អ៊ីលហាម) ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាននិងជួនកាលឱ្យត្រឡប់ទៅរកការកំណត់ព្រះរលិខិតសុទ្ធសាធ(កាដារ) នៅពេលដែលគ្មានមូលហេតុច្បាប់សាសនាដើម្បីកំណត់អាទិភាពដូចជាច្បាប់សាសនាបានកំណត់អាទិភាពតាមរយ៖ការចាប់ឆ្នោត។ ពួកគេបានបញ្ជាកុំឱ្យកំណត់អាទិភាពដោយគ្រាន់តែតណ្ហានិងបំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយពីព្រោះរឿងនេះអាចជាអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ម៉ាក្រូហ៍ឬជាការថយចុះនៃកិត្តិយស។ បន្ទាប់មកប្រសិនបើបទបញ្ជាតាមច្បាប់សាសនាលេចឡើងច្បាស់នោះកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវតែកំណត់អាទិភាពតាមច្បាប់សាសនាជាដាច់ខាតបើពុំដូច្នោះទេពួកគេកំណត់អាទិភាពតាមរយ៖៖ វិវរណ៖បំផុសគំនិតខាងក្នុងឬតាមរយ៖ព្រះរលិខិតដែលមិនជាប់ទាក់ទងនឹងតណ្ហារបស់ពួកគេ។ ហើយអ្នកដែលកំណត់អាទិភាពនៅក្នុងកាល៖ទេស៖បែបនេះតាមរយ៖ «ការសុំការជ្រើសរើសពីអល់ឡោះ(អ៊ីស្ទីខារ៉ោះ)» ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានបង្រៀនពួកសហការីអំពីការធ្វើអ៊ីស្ទីខារ៉ោះនៅក្នុងគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់ដូចជាការបង្រៀនស៊ូរ៉ាត់មួយនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននោះគេពិតជាបានធ្វើត្រូវយ៉ាងពិតប្រាកដ។ ហើយអ្នកដែលបដិសេធថាវិវរណ៖បំផុសគំនិត(អ៊ីលហាម)មិនមែនជាផ្លូវច្បាប់សាសនាទាំងស្រុងពួកគេបានធ្វើខុសដូចដែលពួកអ្នកដែលបានកំណត់វាជាផ្លូវច្បាប់សាសនាទាំងស្រុងបានធ្វើខុសដែរ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នកប្រតិបត្តិធម៌បានខិតខំស្រាវជ្រាវនៅក្នុងភស្តុតាងច្បាប់សាសនាចំហហើយមិនឃើញមានភស្តុតាងកំណត់អាទិភាពណាមួយឡើយហើយនៅពេលនោះបេះដូងរបស់គេដែលពោរពេញដោយការកោតខ្លាចនិងចេតនាល្អបរិសុទ្ធត្រូវបានបំផុសគំនិតឱ្យជ្រើសរើសយកសកម្មភាពមួយក្នុងចំណោមសកម្មភាពទាំងពីរនោះការបំផុសគំនិតបែបនេះគឺជាភស្តុតាងមួយចំពោះរូបគេផ្ទាល់ដែលជួនកាលរឹងមាំជាងការប្រៀបធៀបខ្សោយៗ(គីយ៉ាសដាអ៊ីហ្វ) ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ខ្សោយៗ ឬទឡ្ហីករណ៍ស្រពេចស្រពិលដែលពួកអ្នកជជែកដេញដោលតែងតែលើកឡើង។ នៅក្នុងគម្ពីរអាត-ទៀរមីហ្ស៊ីពីអាប៊ូសាអ៊ិដពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការមើលធ្លុះយល់ការណ៍(ហ្វារ៉ាសះ)របស់អ្នកមានជំនឿពីព្រោះគេមើលឃើញតាមរយ៖ពន្លឺរបស់អល់ឡោះ» បន្ទាប់មកលោក ﷺ បានសូត្របន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់នៅក្នុងរឿងនោះគឺជាសញ្ញាសម្គាល់ភស្តុតាងសម្រាប់ពួកអ្នកពិចារណាយល់ការណ៍ធ្លុះថ្លៃ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ៊ីជើរ៖ ៧៥]។ ហើយអ៊ូមើរអ៊ីប៊្នូអាល់ខាត់ត្វប ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាចូលទៅជិតមាត់របស់បណ្តាអ្នកដែលស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងស្តាប់អ្វីដែលពួកគេនិយាយពីព្រោះកិច្ចការដ៏ពិតប្រាកដតែងតែត្រូវបានបើកបង្ហាញចំពោះពួកគេ»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសស្វហ៊ីហះអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «...ហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងបន្តខិតជិតមករកយើងតាមរយ៖ការបំពេញនូវកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្ត(ណាវ៉ាហ្វិល) រហូតដល់យើងស្រឡាញ់គេហើយនៅពេលដែលយើងស្រឡាញ់គេយើងនឹងក្លាយជាការស្តាប់របស់គេដែលគេស្តាប់ឮតាមរយ៖វាជាការមើលឃើញរបស់គេដែលគេមើលឃើញតាមរយ៖វាជាដៃរបស់គេដែលគេចាប់កាន់តាមរយ៖វានិងជាជើងរបស់គេដែលគេដើរតាមរយ៖វាគឺតាមរយ៖យើងដែលគេស្តាប់ឮតាមរយ៖យើងដែលគេមើលឃើញតាមរយ៖យើងដែលគេចាប់កាន់និងតាមរយ៖យើងដែលគេដើរ»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសស្វហ៊ីហះព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កាលពីមុនអ្នករាល់គ្នានៅក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងឡាយធ្លាប់មានមនុស្សដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយវិវរណ៖(មូហាឌដាស៊ូន) ហើយប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់នៅក្នុងប្រជាជាតិនេះនោះគឺអ៊ូមើរ»។ ហើយមូហាឌដាសគឺជាអ្នកដែលត្រូវបានបំផុសគំនិត(មូល់ហាំ)។ ហើយរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីខីឌៀរជាមួយព្យាការីមូសា ﵇ គឺស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនេះមិនមែនជាការប្រឆាំងនឹងច្បាប់សាសនារបស់អល់ឡោះឡើយពីព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់ទោះជាព្យាការីឬវ៉ាលីត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រឆាំងនឹងច្បាប់សាសនារបស់អល់ឡោះដាច់ខាតប៉ុន្តែនៅក្នុងរឿងនោះគឺមានការដឹងពីសភាពជាក់លាក់តាមរយ៖មូលហេតុខាងក្នុងដែលច្បាប់សាសនាតម្រូវឱ្យធ្វើនូវអ្វីដែលខីឌៀរបានធ្វើដូចជាអ្នកដែលចូលទៅក្នុងផ្ទះមួយហើយយកទ្រព្យសម្បត្តិដោយសារតែគេដឹងថាម្ចាស់ផ្ទះបានអនុញ្ញាតឱ្យគេខណ៖ដែលអ្នកដទៃមិនដឹង។

អ្នកមានជំនឿនិងការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ)៖ រីឯការដែលកិច្ចការទាំងនោះត្រូវបានកំណត់ទុកនិងបង្កើតឡើងដោយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) នោះវាមិនមែនជាលក្ខណ៖ពិសេសដាច់ដោយឡែករបស់វាឡើយប៉ុន្តែវាគ្របដណ្តប់លើរាល់សត្វលោកទាំងអស់ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានបង្កើតអ្វីដែលទ្រង់បានបង្កើតឡើងដោយសារតែប្រាជ្ញាញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាហើយទ្រង់បានបង្កើតរាល់អ្វីៗទាំងអស់យ៉ាងប្រពៃបំផុត។ ហើយ «ការពេញចិត្តទទួលយកការវិនិច្ឆ័យព្រះរលិខិត(អាល់រ៉ីដាប៊ីលកាដា)» បែងចែកជា «បីផ្នែក»៖ (ទីមួយ)៖ ការពេញចិត្តទទួលយកការស្តាប់បង្គាប់(ត្វាអាត)៖ នេះគឺជាការស្តាប់បង្គាប់ដែលត្រូវបានបញ្ជា។ (ទីពីរ)៖ ការពេញចិត្តទទួលយកទុក្ខលំបាក(មូស្វីព៉ាត)៖ នេះត្រូវបានបញ្ជាអាចជាការគួរសមស្រប(មូស្ទាហាប់) ឬជាកាតព្វកិច្ច(វ៉ាជីប)។ (ទីបី)៖ អំពើកាហ្វៀរ(ការប្រឆាំងគ្មានជំនឿ) អំពើទុច្ចរិត(ហ្វ៊ូស៊ូក) និងអំពើបាបកម្ម(អ៊ីស្យាន)៖ ទាំងនេះមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យពេញចិត្តទទួលយកឡើយផ្ទុយទៅវិញគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្អប់ខ្ពើមនិងខឹងសម្បារចំពោះវាពីព្រោះអល់ឡោះមិនស្រឡាញ់និងមិនពេញចិត្តចំពោះវាឡើយដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿នៅពេលដែលពួកគេលួចលាក់រៀបចំគម្រោងការនៅពេលយប់នូវពាក្យសម្តីដែលទ្រង់មិនពេញចិត្ត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ១០៨] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយអល់ឡោះមិនស្រឡាញ់អំពើបំផ្លិចបំផ្លាញឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ២០៥] និង ﴿ហើយទ្រង់មិនពេញចិត្តឱ្យខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ប្រព្រឹត្តអំពើកាហ្វៀរឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ៧] និង ﴿ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះមិនស្រឡាញ់ពួកកាហ្វៀរឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ៣២] និង ﴿ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះមិនស្រឡាញ់ពួកអ្នកបំពានឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ១៩០] និង ﴿ហើយអល់ឡោះមិនស្រឡាញ់ពួកអ្នកបង្កការវឹកវរឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ៖ ៦៤]។ ហើយទោះបីជាទ្រង់បានបង្កើតរឿងទាំងនោះឡើងដោយសារតែប្រាជ្ញាញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ទ្រង់ក៏ដោយក៏វាមិនរារាំងទ្រង់ពីការបង្កើតនូវអ្វីដែលទ្រង់មិនស្រឡាញ់ដើម្បីឱ្យវានាំទៅរកប្រាជ្ញាញាណដែលទ្រង់ស្រឡាញ់ដូចជាការដែលទ្រង់បានបង្កើតពួកស្ហៃតន (អារក្ស)(អារក្ស)ដូច្នោះដែរ។ ដូច្នេះពួកយើងពេញចិត្តចំពោះអល់ឡោះក្នុងការដែលទ្រង់បង្កើតនូវអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាហើយទ្រង់គួរទទួលការសរសើរតម្កើងលើរឿងនោះប៉ុន្តែចំពោះអង្គនៃទង្វើអាក្រក់និងអ្នកប្រព្រឹត្តវាពួកយើងមិនពេញចិត្តនិងមិនសរសើរឡើយ។ ហើយមានភាពខុសគ្នាដាច់ស្រឡះរវាងអ្វីដែលត្រូវស្រឡាញ់ដោយសារអង្គរបស់វានិងអ្វីដែលត្រូវមានបំណងដោយសារតែវានាំទៅរកអ្វីដែលជាទីស្រឡាញ់ទោះបីជាវាជាអ្វីដែលត្រូវស្អប់តាមទិដ្ឋភាពមួយទៀតក៏ដោយដូចជាអ្នកជំងឺដែលត្រូវលេបថ្នាំល្វីងជូរចត់គេស្អប់ថ្នាំនោះប៉ុន្តែគេនៅតែចង់លេបវាដោយសារតែវានាំទៅរកការព្យាបាលជាសះស្បើយដែលជាទីស្រឡាញ់។ ហើយការពេញចិត្តទទួលយកដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) គឺការពេញចិត្តចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ពេញចិត្តចំពោះសាសនាអ៊ីស្លាមជាសាសនានិងពេញចិត្តចំពោះមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ជាព្យាការីដូចដែលលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជនណាដែលពេញចិត្តចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ពេញចិត្តចំពោះសាសនាអ៊ីស្លាមជាសាសនានិងពេញចិត្តចំពោះមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ជាព្យាការីនោះជាកាតព្វកិច្ចលើអល់ឡោះក្នុងការញ៉ាំងឱ្យគេពេញចិត្ត»។ រីឯចំពោះការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ) គឺគេពេញចិត្តចំពោះអល់ឡោះពីព្រោះការសរសើរតម្កើងទាំងឡាយជារបស់ទ្រង់នៅគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់និងពេញចិត្តចំពោះប្រាជ្ញាញាណដែលទ្រង់បានបង្កើតសត្វលោកឡើងទោះបីជាពួកយើងស្អប់ខ្ពើមនូវអ្វីដែលទ្រង់ស្អប់ខ្ពើមក្នុងចំណោមសត្វលោកទាំងនោះក៏ដោយ។

ផ្នែកមួយ៖ ហើយដូចដែលមាគ៌ាខាងចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រតាមរយ៖ការពិចារណាត្រឹមត្រូវលើបណ្តាភស្តុតាងនិងមូលហេតុគឺជាអ្វីដែលតម្រូវឱ្យទទួលបានចំណេះដឹងដូចជាការពិចារណាលើគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) នោះមាគ៌ាខាងការអនុវត្តប្រតិបត្តិតាមរយ៖ភាពត្រឹមត្រូវនៃបំណងប្រាថ្នានិងមូលហេតុគឺជាអ្វីដែលតម្រូវឱ្យមានការអនុវត្តដូចជាការកសាងដួងចិត្តខាងក្នុងដោយការប្រុងប្រយ័ត្នតាមដាន(មូរ៉ាកាបះ) និងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នៅគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់ហេតុដូច្នេះហើយទើបពួកគេហៅអ្នកប្រតិបត្តិធម៌នៅក្នុងមាគ៌ានេះថា «អ្នកមានបំណងប្រាថ្នា(អាល់មូរីដ)» ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញចំណេះដឹងហៅថា «សិស្សស្វែងរកចំណេះដឹង(អាត-ត្វាលីប)»។ ហើយ «ការពិចារណា» គឺជាប្រភេទមួយដែលរួមបញ្ចូលទាំងសច្ចធម៌ភាពអសារបង់ការសរសើរនិងការបន្ទោសហើយដូចគ្នានេះដែរគឺ «បំណងប្រាថ្នា»។ ដូច្នេះដូចដែលមាគ៌ានៃចំណេះដឹងចាំបាច់ត្រូវតែមានចំណេះដឹងខាងព្យាការីតាមច្បាប់សាសនាដើម្បីឱ្យចំណេះដឹងរបស់អ្នកស្របគ្នានឹងអ្វីដែលបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)បានប្រាប់នោះ «បំណងប្រាថ្នា» ក៏ចាំបាច់ត្រូវតែកំណត់ «អង្គដែលត្រូវប្រាថ្នា(អាល់មូរ៉ាដ)» គឺអល់ឡោះនិង «មាគ៌ាឆ្ពោះទៅកាន់ទ្រង់» គឺអ្វីដែលបណ្តារ៉សូលបានបញ្ជា។ ដូច្នេះអ្នកត្រូវតែគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះហើយការគោរពសក្ការ៖របស់អ្នកចំពោះទ្រង់ត្រូវតែធ្វើឡើងស្របតាមអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ញត្តតាមរយ៖អណ្តាតនៃបណ្តារ៉សូលរបស់ទ្រង់ពីព្រោះគេចាំបាច់ត្រូវតែជឿជាក់លើរ៉សូលចំពោះអ្វីដែលលោកបានប្រាប់ខាងចំណេះដឹងនិងស្តាប់បង្គាប់លោកចំពោះអ្វីដែលលោកបានបញ្ជាខាងការអនុវត្ត។ ហេតុដូច្នេះហើយទើប «ជំនឿអ៊ីម៉ាន» គឺជាពាក្យសម្តីនិងការអនុវត្តស្របតាមស៊ុននះ។ ចំណេះដឹងនៃសច្ចធម៌គឺជាអ្វីដែលស្របនឹងចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះហើយបំណងប្រាថ្នាដ៏ល្អត្រឹមត្រូវគឺជាអ្វីដែលស្របនឹងសេចក្តីស្រឡាញ់និងការពេញចិត្តរបស់អល់ឡោះគឺសេចក្តីសម្រេចតាមច្បាប់សាសនារបស់ទ្រង់ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ដឹងបំផុតនិងប្រកបដោយប្រាជ្ញាញាណបំផុត។ រីឯអ្នកដែលបានកំណត់សេចក្តីសម្រេចរបស់ទ្រង់ត្រឹមតែការកំណត់ព្រះរលិខិតសុទ្ធសាធ(កាដារ) ដូចដែលអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ «ម៉ាណាហ្ស៊ីលុសសាអ៊ីរីន» បានធ្វើដោយចាត់ទុកថាការមើលឃើញការកំណត់ព្រះរលិខិតរារាំងអ្នកដឹងធម៌មិនឱ្យមើលឃើញអំពើល្អថាល្អឬអំពើអាក្រក់ថាអាក្រក់នោះវាមានកំហុសឆ្គងដ៏ធំធេងដែលពួកយើងបានដាស់តឿនព្រមាននៅកន្លែងផ្សេងទៀត។ ហើយពួកអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមនិងស៊ុននះពួកគេគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់និងគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់ស្របតាមអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ញត្តពួកគេមិនគោរពទ្រង់ដោយការច្នៃប្រឌិតប៊ីឌអាហ៍ឡើយលើកលែងតែកំហុសអចេតនាដែលកើតឡើងពីពួកគេ។ រីឯ «ការរលាយបាត់(អាល់ហ្វាណា)» នៅក្នុងតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)នេះគឺជាការរលាយបាត់របស់បណ្តារ៉សូលនិងអ្នកដើរតាមពួកលោកគឺការដែលអ្នករលាយបាត់តាមរយ៖ការគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់ឱ្យផុតពីការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអ្វីក្រៅពីទ្រង់តាមរយ៖ការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ឱ្យផុតពីការស្តាប់បង្គាប់អ្វីក្រៅពីទ្រង់តាមរយ៖ការបួងសួងសុំទ្រង់ឱ្យផុតពីការសុំអ្វីក្រៅពីទ្រង់តាមរយ៖ការកោតខ្លាចទ្រង់ឱ្យផុតពីការខ្លាចអ្វីក្រៅពីទ្រង់តាមរយ៖ក្តីសង្ឃឹមលើទ្រង់ឱ្យផុតពីការសង្ឃឹមលើអ្វីក្រៅពីទ្រង់និងតាមរយ៖សេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះទ្រង់ឱ្យផុតពីការស្រឡាញ់អ្វីក្រៅពីទ្រង់។ ហើយ «លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរ» និងបណ្តាសេក្ខធំៗស្រដៀងគ្នានេះគឺជាបណ្តាសេក្ខដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៅក្នុងសម័យកាលរបស់ពួកលោកដែលបានបញ្ជាឱ្យប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់សាសនាគឺបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់និងបានផ្តល់អាទិភាពដល់ច្បាប់សាសនាលើអារម្មណ៍ខាងក្នុង(ហ្ស៊ាវក៍)និងការកំណត់ព្រះរលិខិត(កាដារ) ហើយពួកលោកគឺជាបណ្តាសេក្ខដ៏ឆ្នើមបំផុតក្នុងការបញ្ជាឱ្យបោះបង់តណ្ហានិងបំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួន។ ពីព្រោះកំហុសនៅក្នុងបំណងប្រាថ្នាតែងតែកើតចេញពីផ្លូវនេះ។ ដូច្នេះលោកបានបញ្ជាអ្នកប្រតិបត្តិធម៌កុំឱ្យមានបំណងប្រាថ្នាពីតណ្ហារបស់ខ្លួនទាល់តែសោះប៉ុន្តែឱ្យមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលម្ចាស់ ﷿ មានបំណងប្រាថ្នា៖ បំណងប្រាថ្នាតាមច្បាប់សាសនាប្រសិនបើវាលេចឡើងច្បាស់បើពុំដូច្នោះទេត្រូវដើរតាមបំណងប្រាថ្នាខាងការកំណត់ព្រះរលិខិតដូច្នេះគេត្រូវស្ថិតនៅជាមួយបទបញ្ជារបស់ម្ចាស់ឬស្ថិតនៅជាមួយការបង្កើតរបស់ទ្រង់ហើយទ្រង់ ﷾ គឺជាម្ចាស់នៃការបង្កើតនិងជាម្ចាស់នៃបទបញ្ជា។

ផ្នែកមួយ។