ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

ផ្នែក៖ ហើយចំណុចដែលបញ្ជាក់ច្បាស់នូវការពិតនេះគឺនូវអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានសាកល្បងលើខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ក្នុងលោកិយនេះតាមរយ៖សេចក្តីសុខស្រួល (អាល់-Sarrā’) និងសេចក្តីទុក្ខលំបាក (អាល់-Ḍarrā’)។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿រីឯមនុស្សលោកវិញនៅពេលណាដែលម្ចាស់របស់គេបានសាកល្បងគេដោយទ្រង់បានផ្តល់កិត្តិយសដល់គេនិងបានប្រទានសុខស្រួលដល់គេនោះគេពោលថា៖ ម្ចាស់របស់ខ្ញុំបានផ្តល់កិត្តិយសដល់ខ្ញុំ! ប៉ុន្តែនៅពេលណាដែលទ្រង់បានសាកល្បងគេដោយបានកាត់បន្ថយលាភសក្ការ៖របស់គេនោះគេបែរជាពោលថា៖ ម្ចាស់របស់ខ្ញុំបានបន្ទាបបន្ថោកខ្ញុំ! មិនមែនដូច្នោះឡើយ!﴾ [អាល់-Fajr: 15-17]។ អល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជាក់ថារឿងរ៉ាវមិនមែនដូចការគិតស្មានរបស់មនុស្សនោះឡើយ៖ មិនមែនឱ្យតែពេលដែលទ្រង់សាកល្បងគេដោយផ្តល់កិត្តិយសនិងប្រទានសុខស្រួលដល់គេមានន័យថាជាការផ្តល់កិត្តិយសជាដាច់ខាតនោះទេហើយក៏មិនមែនឱ្យតែពេលដែលទ្រង់កាត់បន្ថយលាភសក្ការ៖ មានន័យថាជាការបន្ទាបបន្ថោកគេនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញស្ថានភាពទាំងពីរនេះសុទ្ធសឹងតែជាការសាកល្បង (Ibtilā’) និងការប្រឡងវាស់ស្ទង់ចិត្ត។ ប្រសិនបើគេដឹងគុណចំពោះអល់ឡោះក្នុងពេលធូរធារនិងអត់ធ្មត់ក្នុងពេលជួបការលំបាកនោះស្ថានភាពទាំងពីរនឹងក្លាយជាផលល្អសម្រាប់គេដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «កិច្ចការរបស់អ្នកមានជំនឿពិតជាអស្ចារ្យណាស់ដ្បិតគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់របស់គេសុទ្ធតែជាការល្អហើយគ្មាននរណាម្នាក់ទទួលបានចំណុចនេះក្រៅពីអ្នកមានជំនឿឡើយ៖ ប្រសិនបើគេជួបប្រទះនូវសេចក្តីសុខស្រួលហើយគេដឹងគុណនោះវាជាការល្អសម្រាប់គេហើយប្រសិនបើគេជួបប្រទះនូវសេចក្តីទុក្ខលំបាកហើយគេអត់ធ្មត់នោះវាក៏ជាការល្អសម្រាប់គេដែរ» [Sahih មូស្លីម]។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេមិនដឹងគុណក្នុងពេលសុខនិងមិនអត់ធ្មត់ក្នុងពេលទុក្ខនោះស្ថានភាពទាំងពីរក៏នឹងក្លាយជាគ្រោះអាក្រក់សម្រាប់គេទៅវិញ។

ការខ្វែងគំនិតគ្នារបស់មនុស្សអំពីសេចក្តីសុខស្រួលដែលពួកកាហ្វៀរទទួលបានក្នុងលោកិយតើវាជាពរជ័យចំពោះគេឬមិនមែន? មនុស្សបានខ្វែងគំនិតគ្នាលើសេចក្តីសុខស្រួលដែលពួកកាហ្វៀរទទួលបាននៅក្នុងលោកិយនេះថាតើវាជាពរជ័យ (Ni‘mah) ក្នុងសិទ្ធិរបស់គេឬទេជាពីរទស្សន៖។ ហើយឫសគល់នៃការខ្វែងគំនិតគ្នានេះគឺកើតចេញពីការជជែកដេញដោលអំពីបញ្ហាព្រេងព្រឹត្តិ (អាល់-Qadar)។ ពួកកាដារីយ៉ះ (Qadariyyah) ដែលអះអាងថាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនមានបំណងអ្វីក្រៅពីសេចក្តីល្អសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបតាមរយ៖ការបង្កើតនិងបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ឡើយហើយថាខ្ញុំបម្រើខ្លួនឯងទៅវិញទេដែលប្រាថ្នាសេចក្តីអាក្រក់តាមរយ៖អំពើបាបនិងការបោះបង់ការស្តាប់បង្គាប់ដោយគ្មានការកំណត់និងអំណាចរបស់អល់ឡោះ។ ពួកនេះបាននិយាយថា៖ រាល់អ្វីដែលពួកកាហ្វៀរទទួលបានសេចក្តីសុខស្រួលគឺសុទ្ធតែជាពរជ័យពេញលេញដូចគ្នានឹងអ្នកមានជំនឿដែរពីព្រោះតាមទស្សន៖របស់ពួកគេអល់ឡោះមិនបានផ្តល់ពរជ័យអ្វីពិសេសសម្រាប់អ្នកមានជំនឿលើសពួកកាហ្វៀរឡើយ។ ពួកគេយល់ថាភស្តុតាងសាសនានិងសមត្ថភាពដែលទ្រង់បានប្រទានមកគឺស្មើគ្នារវាងមនុស្សទាំងពីរក្រុមប៉ុន្តែម្នាក់បានទទួលការណែនាំដោយខ្លួនឯងដោយគ្មានជំនួយពិសេសពីអល់ឡោះហើយម្នាក់ទៀតបានវង្វេងដោយខ្លួនឯងដោយគ្មានការបោះបង់ពិសេសពីអល់ឡោះ។ ដូចគ្នានេះដែរពរជ័យខាងលោកិយគឺស្មើគ្នាចំពោះពួកគេទាំងពីរ។ រីឯអ្នកដែលបានជជែកតទល់នឹងពួកគេមកពីក្រុមអ្នកបញ្ជាក់កាដារ (Ahl អាល់-Ithbāt) ជួនកាលបានបន្ថែមនូវភាពមិនពិតខ្លះៗក្នុងការដេញដោលទោះបីជាភាគច្រើនពួកគេស្ថិតនៅលើសច្ចភាពក៏ដោយដ្បិតជាញឹកញាប់អ្នកដែលឆ្លើយតបនឹងពួកប៊ីឌអាហ៍បានបដិសេធភាពមិនពិតដ៏ធំដោយប្រើប្រាស់ភាពមិនពិតមួយផ្សេងទៀតដែលស្រាលជាង។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបណ្តាអ៊ីម៉ާމនៃស៊ុននះបានហាមឃាត់រឿងនេះហើយបានបញ្ជាឱ្យដើរផ្លូវកណ្តាលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ុននះសុទ្ធសាធនិងមិនត្រូវឆ្លើយតបភាពមិនពិតដោយភាពមិនពិតឡើយ។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក្នុងចំណោមពួកគេបានពោលថា៖ អល់ឡោះគ្មានពរជ័យខាងលោកិយណាមួយចំពោះពួកកាហ្វៀរឡើយដូចដែលទ្រង់គ្មានពរជ័យខាងសាសនាពិសេសចំពោះគេដែរពីព្រោះសេចក្តីរីករាយណាដែលនាំទៅរកការឈឺចាប់ដ៏ធំធេងជាងគឺមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាពរជ័យឡើយដូចជាម្ហូបអាហារដែលមានថ្នាំពុលឬដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលផ្តល់ទ្រព្យសម្បត្តិដល់អ្នកដទៃឱ្យសប្បាយចិត្តបន្ទាប់មកក៏សម្លាប់ឬធ្វើទារុណកម្មគេ។ ពួកគេបានលើកឡើងថាពរជ័យទាំងនេះគឺជាមូលហេតុនៃទណ្ឌកម្មរបស់ពួកកាហ្វៀរដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងពន្យារពេលឱ្យពួកគេគឺដើម្បីឱ្យពួកគេបង្កើនបាបកម្មតែប៉ុណ្ណោះ﴾ [Āl ‘Imrān: 178] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿តើពួកគេគិតស្មានថាអ្វីដែលយើងបានផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកគេនូវទ្រព្យសម្បត្តិនិងកូនចៅគឺជាការដែលយើងប្រញាប់ប្រញាល់ផ្តល់សេចក្តីល្អដល់ពួកគេឬ? មិនមែនដូច្នោះឡើយប៉ុន្តែពួកគេមិនដឹងខ្លួន﴾ [អាល់-Mu’minūn: 55-56] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿លុះត្រាតែពួកគេបានបំភ្លេចនូវអ្វីដែលពួកគេត្រូវបានរំលឹកយើងក៏បានបើកទ្វារនៃអ្វីៗទាំងអស់សម្រាប់ពួកគេរហូតដល់ពេលដែលពួកគេសប្បាយរីករាយនឹងអ្វីដែលពួកគេទទួលបានយើងក៏បានចាប់ពួកគេភ្លាមៗមួយរំពេចនោះពួកគេក៏អស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង﴾ [អាល់-An‘ām: 44]។ ចំណែកអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតមកពីក្រុមអ្នកបញ្ជាក់កាដារ (រួមទាំងសិស្សរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អះម៉ាត់និងអ្នកដទៃទៀត) បានខ្វែងគំនិតនឹងទស្សន៖ខាងលើដោយពោលថា៖ ផ្ទុយទៅវិញអល់ឡោះពិតជាមានពរជ័យខាងលោកិយចំពោះពួកកាហ្វៀរដ្បិតគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអានបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីគុណបំណាច់របស់ទ្រង់លើពួកកាហ្វៀរតាមរយ៖ពរជ័យទាំងនេះនិងការទាមទារឱ្យពួកគេដឹងគុណដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿តើអ្នកមិនបានឃើញបណ្តាអ្នកដែលបានផ្លាស់ប្តូរពរជ័យរបស់អល់ឡោះទៅជាការប្រឆាំងកាហ្វៀរ...﴾ [Ibrāhīm: 28] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នារាប់ពរជ័យរបស់អល់ឡោះនោះអ្នករាល់គ្នាមិនអាចរាប់អស់ឡើយពិតប្រាកដណាស់មនុស្សលោកគឺជាអ្នកអយុត្តិធម៌និងប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង﴾ [Ibrāhīm: 34] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់យើងបានណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់គេមិនថាគេជាអ្នកដឹងគុណឬជាអ្នកប្រឆាំងកាហ្វៀរឡើយ﴾ [អាល់-Insān: 3]។ ប្រសិនបើទ្រង់មិនបានប្រទានពរជ័យដល់គេទេតើគេអាចក្លាយជាអ្នកប្រឆាំងនឹងពរជ័យ (Kafūr) យ៉ាងដូចម្តេច? ការអះអាងថាពួកកាហ្វៀរមិនចាំបាច់ត្រូវដឹងគុណអល់ឡោះដោយសារគ្មានពរជ័យគឺជាការយល់ខុសដ៏ច្បាស់ក្រឡែតក្នុងសាសនាឥស្លាម។ ហើយក្រុមទីមួយបានឆ្លើយតបថា៖ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា ﴿មាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានពរជ័យដល់ពួកគេ﴾ [អាល់-Fātiḥah: 7] ហើយពួកកាហ្វៀរមិនបានចូលរួមក្នុងភាពទូទៅនៃពរជ័យពិតប្រាកដនេះឡើយ។ ហើយអ្វីដែលពួកកាហ្វៀរទទួលបានគឺគ្រាន់តែជាការសប្បាយរីករាយបណ្តោះអាសន្នខាងលោកិយប៉ុណ្ណោះ។ លើសពីនេះទៅទៀតអត្ថិភាពនៃការប្រឆាំងកាហ្វៀរនិងអំពើបាបនៅក្នុងលោកិយក៏ជាពរជ័យមួយក្នុងសិទ្ធិរបស់អ្នកមានជំនឿផងដែរពីព្រោះប្រសិនបើគ្មានការប្រឆាំងកាហ្វៀរនិងអំពើបាបទេនោះអ្នកមានជំនឿនឹងមិនអាចធ្វើជីហាតមិនអាចបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងមិនអាចហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ដើម្បីទទួលបាននូវឋាន៖ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនិងផលបុណ្យដ៏មហិមាឡើយ។

ទស្សន៖វិភាគរបស់អ៊ីប៊ិនតៃម៊ីយ៉ះ៖ ការពិតនៃបញ្ហានេះគឺថារឿងរ៉ាវទាំងនេះពិតជាមាននូវសេចក្តីសុខស្រួលនិងសេចក្តីរីករាយជាក់ស្តែងនៅក្នុងលោកិយដែលគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿នោះគឺដោយសារតែអ្នករាល់គ្នាធ្លាប់សប្បាយរីករាយនៅលើផែនដីដោយគ្មានសច្ចភាពនិងដោយសារតែអ្នករាល់គ្នាធ្លាប់អួតក្អេងក្អាង﴾ [Ghāfir: 75] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿អ្នករាល់គ្នាបានបំផ្លាញរបស់ល្អៗបរិសុទ្ធរបស់អ្នករាល់គ្នាក្នុងជីវិតលោកិយហើយអ្នករាល់គ្នាបានសប្បាយរីករាយនឹងវា...﴾ [អាល់-Aḥqāf: 20] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរទុកឱ្យយើងចាត់ការពួកអ្នកបដិសេធដែលមានសេចក្តីសុខស្រួលទាំងនោះចុះ...﴾ [អាល់-Muzzammil: 11]។ ប៉ុន្តែការវិភាគត្រូវពិចារណាលើចំណុចពីរយ៉ាង៖ ទីមួយតើវាជាពរជ័យឬទេ? និងទីពីរតើសេចក្តីសុខស្រួលរបស់អ្នកមានជំនឿក្នុងលោកិយតាមរយ៖ជំនឿនិងផលវិបាករបស់វាស្មើនឹងសេចក្តីសុខស្រួលរបស់អ្នកកាហ្វៀរទាបជាងឬខ្ពស់ជាង? ចំពោះចំណុចទីមួយ៖ សេចក្តីរីករាយដោយខ្លួនវាមិនមែនជាទង្វើផ្ទាល់របស់ខ្ញុំបម្រើនោះទេប៉ុន្តែវាកើតឡើងពីទង្វើរបស់គេជាមួយមូលហេតុដទៃទៀត។ សេចក្តីរីករាយជួនកាលកើតចេញពីអំពើបាបដូចជាសេចក្តីរីករាយពីការផិតក្បត់ការជិះជាន់សង្កត់សង្កិនការបង្កើតស្ហៀកនិងការនិយាយអំពីអល់ឡោះដោយគ្មានចំណេះដឹង។ ក្នុងករណីនេះអំពើបាបគឺជាមូលហេតុនៃទណ្ឌកម្មដែលធំធេងលើសលប់ជាងសេចក្តីរីករាយនៃទង្វើនោះទៅទៀតដែលវាប្រៀបដូចជាការបរិភោគម្ហូបដ៏ឆ្ងាញ់ពិសាប៉ុន្តែមានបង្កប់ថ្នាំពុលដែលនាំឱ្យឈឺឬស្លាប់។ ទោះបីជាការឈឺចាប់នោះអាចរារាំងបានដោយការតައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) និងការធ្វើអំពើល្អក៏ដោយប៉ុន្តែសេចក្តីរីករាយនៃអំពើបាបមិនអាចស្មើនឹងភាពលំបាកវេទនានៃការតައវ៉ាត់ឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបគេពោលថា៖ «ការបោះបង់បាបកម្មគឺងាយស្រួលជាងការស្វែងរកការតައវ៉ាត់» និងពោលថា៖ «ចំណង់តណ្ហាមួយភ្លែតអាចបន្សល់ទុកនូវទុក្ខសោកយ៉ាងយូរអង្វែង»។ ហើយជួនកាលសេចក្តីរីករាយកើតឡើងដោយគ្មានអំពើបាបដូចជាទ្រព្យសម្បត្តិអំណាចម្ហូបអាហារនិងការរៀបការដែលអនុញ្ញាតតាមច្បាប់។ ចំពោះរឿងទាំងនេះអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យដឹងគុណដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាបរិភោគនូវរបស់ល្អៗបរិសុទ្ធដែលយើងបានប្រទានជាលាភសក្ការ៖ដល់អ្នករាល់គ្នាហើយចូរដឹងគុណចំពោះអល់ឡោះប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់ពិតប្រាកដមែននោះ﴾ [អាល់-Baqarah: 172]។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅ Sahih មូស្លីមព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះខ្ញុំបម្រើណាដែលបរិភោគអាហារមួយម៉ាត់ហើយសរសើរតម្កើងទ្រង់ចំពោះអាហារនោះឬផឹកទឹកមួយក្អឹកហើយសរសើរតម្កើងទ្រង់ចំពោះទឹកនោះ»។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកបរិភោគដែលដឹងគុណគឺប្រៀបដូចជាអ្នកបួសដែលអត់ធ្មត់» [Sunan Ibn Mājah]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃនោះអ្នករាល់គ្នានឹងត្រូវគេសួរដេញដោលអំពីពរជ័យសេចក្តីសុខស្រួល (អាល់-Na‘īm) ជាមិនខាន﴾ [អាល់-Takāthur: 8]។ ដូច្នេះប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់មិនបានដឹងគុណនិងយកពរជ័យទាំងនោះទៅប្រព្រឹត្តអំពើបាបនោះវានឹងក្លាយជាមូលហេតុនៃទណ្ឌកម្ម។ ហេតុនេះសេចក្តីសុខស្រួលទាំងនេះគឺជាពរជ័យតាមទិដ្ឋភាពមួយ (ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃបទបញ្ជាច្បាប់សាសនានិងការទាមទារឱ្យដឹងគុណ) ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាពរជ័យតាមទិដ្ឋភាពមួយទៀតឡើយ (ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃព្រេងព្រឹត្តិនិងលទ្ធផលចុងក្រោយដ្បិតវាបានក្លាយជាគ្រោះមហន្តរាយដល់អ្នកប្រព្រឹត្តទុច្ចរិត)។ ហើយចំណុចនេះបញ្ជាក់ថាមនុស្សលោកមានបួនប្រភេទ៖ អ្នកដែលភាពល្អប្រសើររបស់គេសម្រេចបានក្នុងពេលសុខស្រួល, អ្នកដែលភាពល្អប្រសើរសម្រេចបានក្នុងពេលទុក្ខលំបាក, អ្នកដែលល្អប្រសើរក្នុងស្ថានភាពទាំងពីរ, និងអ្នកដែលមិនល្អប្រសើរក្នុងស្ថានភាពណាមួយឡើយ។ ដូចដែលមាននៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ក្នុងចំណោមខ្ញុំបម្រើរបស់យើងមានអ្នកដែលគ្មានអ្វីអាចកែប្រែគេឱ្យល្អបានឡើយក្រៅពីភាពមានបានប្រសិនបើយើងធ្វើឱ្យគេក្រនោះវានឹងបំផ្លាញគេ។ ហើយក្នុងចំណោមខ្ញុំបម្រើរបស់យើងមានអ្នកដែលគ្មានអ្វីអាចកែប្រែគេឱ្យល្អបានឡើយក្រៅពីភាពក្រីក្រប្រសិនបើយើងធ្វើឱ្យគេមាននោះវានឹងបំផ្លាញគេ...»។ ដូច្នេះសកម្មភាពទាំងឡាយគឺអាស្រ័យលើលទ្ធផលចុងក្រោយហើយខ្ញុំបម្រើត្រូវតែសុំជំនួយពីអល់ឡោះជានិច្ចដើម្បីឱ្យចិត្តរបស់ខ្លួនរឹងមាំលើការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់។

ស្ថានភាពនៃធម្មជាតិមនុស្សនៅពេលជួបសេចក្តីសុខស្រួលនិងសេចក្តីទុក្ខលំបាក៖ ហើយចំណុចនោះគឺថាមនុស្សលោកគឺដូចអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានពិពណ៌នាដោយបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើយើងឱ្យមនុស្សបានភ្លក្សនូវក្តីមេត្តាករុណាពីយើងបន្ទាប់មកយើងបានដកហូតវាចេញពីគេវិញនោះគេពិតជាអស់សង្ឃឹមនិងប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយប្រសិនបើយើងឱ្យគេបានភ្លក្សនូវសេចក្តីសុខស្រួលបន្ទាប់ពីការលំបាកវេទនាដែលបានប៉ះពាល់គេនោះគេនឹងពោលថា៖ ភាពអាក្រក់បានចាកចេញឆ្ងាយពីខ្ញុំហើយ! ពិតប្រាកដណាស់គេគឺជាអ្នកសប្បាយជ្រុលនិងអួតក្អេងក្អាង។ លើកលែងតែបណ្តាអ្នកដែលបានអត់ធ្មត់និងបានធ្វើអំពើល្អបរិសុទ្ធប៉ុណ្ណោះដែលពួកគេទាំងនោះនឹងទទួលបានការអភ័យទោសនិងរង្វាន់ដ៏ធំធេង﴾ [Hūd: 9-11]។ អល់ឡោះបានប្រាប់ថានៅពេលជួបទុក្ខលំបាកបន្ទាប់ពីភាពសុខស្រួលមនុស្សលោកតែងតែអស់សង្ឃឹមថានឹងមិនអាចរួចផុតក្នុងពេលអនាគតហើយប្រឆាំងនឹងពរជ័យដែលអល់ឡោះធ្លាប់បានប្រទានឱ្យពីមុនមក។ ហើយនៅពេលដែលជួបសេចក្តីសុខស្រួលបន្ទាប់ពីទុក្ខលំបាកគេបែរជាមានអារម្មណ៍កក់ក្តៅថានឹងមិនជួបទុក្ខលំបាកទៀតឡើយហើយបំភ្លេចចោលនូវទុក្ខលំបាកពីអតីតកាលដោយពោលថា៖ ភាពអាក្រក់បានផុតពីខ្ញុំហើយដោយគេអួតក្អេងក្អាងដាក់អ្នកដទៃចំពោះពរជ័យដែលខ្លួនទទួលបាន។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់មនុស្សលោកត្រូវបានបង្កើតមកដោយមានចិត្តអន្ទះអន្ទែង។ នៅពេលដែលសេចក្តីអាក្រក់ប៉ះពាល់គេគេជាអ្នកភ័យស្លន់ស្លោរអ៊ូរទាំ។ ហើយនៅពេលដែលសេចក្តីល្អប៉ះពាល់គេគេជាអ្នកកំណាញ់ស្វិតស្វាញ﴾ [អាល់-Ma‘ārij: 19-21]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់មនុស្សលោកគឺជាអ្នកអយុត្តិធម៌និងប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង﴾ [Ibrāhīm: 34] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់មនុស្សលោកចំពោះម្ចាស់របស់ខ្លួនគឺរមិលគុណយ៉ាងក្រៃលែង﴾ [អាល់-‘Ādiyāt: 6] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់គេគឺជាអ្នកអយុត្តិធម៌និងល្ងង់ខ្លៅបំផុត﴾ [អាល់-Aḥzāb: 72] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយមនុស្សលោកតែងតែកំណាញ់ស្វិតស្វាញជានិច្ច﴾ [អាល់-Isrā’: 100] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលសេចក្តីអាក្រក់ប៉ះពាល់គេគេជាអ្នកអស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង﴾ [Fuṣṣilat: 49] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿លុះដល់ពេលដែលទ្រង់បានជួយសង្គ្រោះអ្នករាល់គ្នាមកដល់លើគោកអ្នករាល់គ្នាក៏បានបែរចេញហើយមនុស្សលោកតែងតែរមិលគុណជានិច្ច﴾ [អាល់-Isrā’: 67]។

ស្ថានភាពរបស់អ្នកមានជំនឿនៅចំពោះមុខសេចក្តីសុខស្រួលនិងសេចក្តីទុក្ខលំបាក៖ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានពណ៌នាអំពីអ្នកមានជំនឿថាពួកគេជាអ្នកអត់ធ្មត់ក្នុងភាពក្រីក្រក្នុងជំងឺនិងក្នុងពេលចម្បាំងហើយក៏ជាអ្នកអត់ធ្មត់ក្នុងពេលមានសេចក្តីសុខស្រួលផងដែរដូចបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿លើកលែងតែបណ្តាអ្នកដែលបានអត់ធ្មត់និងបានធ្វើអំពើល្អបរិសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ﴾ [Hūd: 11]។ ហើយការអត់ធ្មត់ក្នុងពេលសុខស្រួល (អាល់-Sarrā’) ជួនកាលមានភាពលំបាកខ្លាំងជាងការអត់ធ្មត់ក្នុងពេលទុក្ខហេតុដូច្នេះហើយទើបមានសាហ្វាប៊ីមួយចំនួនបានពោលថា៖ «យើងត្រូវបានសាកល្បងដោយសេចក្តីទុក្ខលំបាកហើយយើងអាចអត់ធ្មត់បានប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងត្រូវបានសាកល្បងដោយសេចក្តីសុខស្រួលយើងបែរជាមិនអាចអត់ធ្មត់បានទៅវិញ»។ ហើយព្យាការី ﷺ ធ្លាប់បានសុំការការពារពីអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីការល្បួងនៃផ្នូរនិងគ្រោះអាក្រក់នៃការល្បួងដោយទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់សហការីរបស់ទ្រង់ថា៖ «អល់ឡោះជាសាក្សីខ្ញុំមិនខ្លាចភាពក្រីក្រថានឹងកើតមានលើអ្នករាល់គ្នាឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំខ្លាចពិភពលោកនេះត្រូវបានបើកទូលាយសម្រាប់អ្នករាល់គ្នាដូចដែលវាត្រូវបានបើកទូលាយសម្រាប់មនុស្សជំនាន់មុនអ្នករាល់គ្នាហើយអ្នករាល់គ្នានឹងប្រជែងដណ្តើមគ្នាដូចដែលពួកគេបានប្រជែងគ្នាហើយវានឹងបំផ្លាញអ្នករាល់គ្នាដូចដែលវាបានបំផ្លាញពួកគេដែរ» [អាល់-Bukhārī & មូស្លីម]។ ដូច្នេះអ្នកណាដែលគ្មានជំនឿពិតប្រាកដក្នុងចិត្តគេអាចជាមនុស្សដែលមានអំណាចឬជាមនុស្សទន់ខ្សោយ៖ ប្រសិនបើគេមានអំណាចគេនឹងបង្ហាញនូវអ្វីដែលមានក្នុងចិត្តរបស់គេតាមរយ៖អំណាចនោះដូចជាអំពើអាក្រក់ការជិះជាន់ការបង្កើតស្ហៀកនិងការនិយាយអំពីអល់ឡោះដោយគ្មានចំណេះដឹង (ដូចជាហ្វៀរអ៊ោននិងពួកជនផ្តាច់ការ)។ រីឯអ្នកមានជំនឿវិញនៅពេលគេមានអំណាចគេនឹងអនុវត្តនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាគឺអំពើល្អបរិសុទ្ធនិងការកោតខ្លាច។ ហើយប្រសិនបើពួកគ្មានជំនឿធ្លាក់ក្នុងភាពទន់ខ្សោយពួកគេនឹងក្លាយជាមនុស្សទាបថោកបំផុតនិងភ័យស្លន់ស្លោរបំផុតពីព្រោះនៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេគ្មានជំនឿដើម្បីជួយឱ្យចិត្តរបស់គេស្ងប់ឡើយផ្ទុយស្រឡះពីអ្នកមានជំនឿដែលមានចិត្តស្ងប់និងអត់ធ្មត់ជានិច្ច។

អ្នកមានជំនឿទទួលបានសេចក្តីសុខស្រួលនិងសេចក្តីរីករាយច្រើនជាងអ្នកកាហ្វៀរនៅក្នុងលោកិយមុនបរលោក៖ រីឯអ្នកមានជំនឿគឺដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមានបន្ទូលទៅកាន់ពួកគេនៅពេលពួកគេរងការបរាជ័យថា៖ ﴿ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាកុំចុះខ្សោយនិងកុំព្រួយបារម្ភឡើយដ្បិតអ្នករាល់គ្នាគឺជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាជាអ្នកមានជំនឿពិតប្រាកដ﴾ [Āl ‘Imrān: 139]។ ដូច្នេះពួកគេគឺជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ជានិច្ចនៅពេលពួកគេមានជំនឿទោះបីជាពួកគេរងការបរាជ័យខាងសម្ភារ៖ក៏ដោយ។ ហើយកាប់អ៊ីប៊ិនហ្ស៊ុហៃរបានពោលពីលក្ខណ៖របស់សាហ្វាប៊ីថា៖ «ពួកគេមិនមែនជាអ្នកត្រេកអរហួសហេតុឡើយនៅពេលលំពែងរបស់ពួកគេទទួលបានជ័យជម្នះក្នុងថ្ងៃណាមួយ... ហើយពួកគេក៏មិនមែនជាអ្នកភ័យស្លន់ស្លោរបាក់ទឹកចិត្តដែរនៅពេលពួកគេរងការវាយប្រហារ»។ ហេតុដូច្នេះហើយច្បាប់សាសនាបានកំណត់ចំពោះអ្នកដែលមានបំណងប្រាថ្នាខូចខាត (ដូចជាអំពើអាក្រក់អយុត្តិធម៌និងស្ហៀក) នូវជម្រើសមួយក្នុងចំណោមពីរ៖ គឺការកែប្រែបំណងប្រាថ្នារបស់គេឬការរារាំងអំណាចរបស់គេ។ ពីព្រោះនៅពេលណាដែលអំណាចបានជួបជុំគ្នាជាមួយបំណងប្រាថ្នាខូចខាតនោះសេចក្តីវិនាសនឹងកើតឡើង។ រីឯអ្នកដែលមានបំណងប្រាថ្នាល្អបរិសុទ្ធត្រូវតែជួយពង្រឹងអំណាចរបស់គេដើម្បីឱ្យគេអាចធ្វើអំពើល្អបាន។ អ្នកមានជំនឿទទួលបានសេចក្តីសុខស្រួលនិងសេចក្តីរីករាយច្រើនជាងអ្នកកាហ្វៀរនៅក្នុងលោកិយមុនបរលោកទោះបីជាពិភពលោកនេះជាគុករបស់អ្នកមានជំនឿនិងជាឋានសួគ៌របស់អ្នកកាហ្វៀរក៏ដោយ៖ ចំណុចនេះបញ្ជាក់ពីស្ថានភាពដ៏ល្អប្រសើររបស់អ្នកមានជំនឿនិងការទទួលបានសេចក្តីសុខស្រួលច្រើនជាងអ្នកកាហ្វៀរនៅក្នុងលោកិយនេះមុនពេលទៅដល់បរលោក។ រីឯអត្ថន័យនៃពាក្យថាពិភពលោកនេះជាគុករបស់អ្នកមានជំនឿគឺបើប្រៀបធៀបទៅនឹងកិត្តិយសនិងឋានសួគ៌ដែលអល់ឡោះបានសន្យាផ្តល់ឱ្យគេបន្ទាប់ពីស្លាប់នោះពិភពលោកនេះពិតជាប្រៀបដូចជាគុក។ ហើយចំពោះអ្នកកាហ្វៀរបើប្រៀបធៀបទៅនឹងទណ្ឌកម្មដ៏សែនឈឺចាប់ក្នុងនរកបន្ទាប់ពីស្លាប់នោះពិភពលោកនេះពិតជាប្រៀបដូចជាឋានសួគ៌របស់គេ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងជីវិតជាក់ស្តែងអ្នកកាហ្វៀរទោះបីជាមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភនិងបានភ្លក្សតណ្ហាគ្រប់បែបយ៉ាងក៏ដោយក៏ចិត្តរបស់គេមិនដែលស្ងប់ឡើយដ្បិតគេតែងតែភ័យខ្លាចសត្រូវនិងរស់នៅក្នុងការថប់បារម្ភជានិច្ច។

សេចក្តីរីករាយនៃបណ្តាអ្នកសុចរិតគឺធំធេងជាងសេចក្តីរីករាយនៃពួកទុច្ចរិត៖ រីឯអ្វីដែលពួកទុច្ចរិតភ័យខ្លាចពីសត្រូវគឺធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាមនុស្សដែលមានការភ័យខ្លាចបំផុតហើយគ្មានជីវិតស្រួលសម្រាប់មនុស្សដែលមានការភ័យខ្លាចឡើយ! ហើយអ្នកដែលទន់ខ្សោយក្នុងចំណោមពួកគេគឺរស់នៅក្នុងទណ្ឌកម្មដ៏ធំធេងដោយតែងតែសោកស្តាយចំពោះអ្វីដែលបានកន្លងផុតនិងអ្វីដែលបានកើតឡើងលើខ្លួន។ ផ្ទុយទៅវិញអ្នកមានជំនឿនៅពេលគេមានលទ្ធភាពគេមាននូវបំណងប្រាថ្នាល្អបរិសុទ្ធនិងចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ដែលនាំមកនូវភាពស្ងប់ចិត្តនិងការបើកចំហទ្រូងតាមរយ៖អំពើល្អដែលគេបានធ្វើហើយគេមាននូវសេចក្តីសុខសាន្តនិងសេចក្តីត្រជាក់ភ្នែក (Qurrat ‘Ayn) ដែលមិនអាចពណ៌នាបានឡើយ។ ហើយទោះបីជាក្នុងពេលដែលគេទន់ខ្សោយគ្មានលទ្ធភាពក៏ដោយក៏គេនៅតែទទួលបានសេចក្តីសុខស្រួលពីបំណងប្រាថ្នាល្អនិងចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍នោះដែរ។ សេចក្តីរីករាយនៃបណ្តាអ្នកសុចរិតគឺធំធេងជាងសេចក្តីរីករាយនៃពួកទុច្ចរិត៖ រឿងរ៉ាវទាំងអស់នេះគឺជាការពិតជាក់ស្តែងដែលគេបានដឹងនិងឆ្លងកាត់។ កំហុសរបស់មនុស្សភាគច្រើនគឺកើតឡើងដោយសារតែគេបានភ្លក្សត្រឹមតែសំបកក្រៅនៃសេចក្តីរីករាយរបស់ពួកទុច្ចរិតប៉ុន្តែគេមិនធ្លាប់បានភ្លក្សសេចក្តីរីករាយនៃបណ្តាអ្នកសុចរិតឡើយ។ ភាពល្ងង់ខ្លៅនេះគឺដោយសារតែការមិនបានដឹងពីការពិតនៃជំនឿ (Iman) និងរសជាតិដ៏ផ្អែមល្ហែមរបស់វារួមផ្សំជាមួយភាពល្ងង់ខ្លៅនៃពួកអ្នកទ្រឹស្តីវិទូជាច្រើនដែលមិនយល់ពីផលប្រយោជន៍ដ៏ពិតប្រាកដនៅក្នុងបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ ការជួបជុំគ្នានៃភាពល្ងង់ខ្លៅនិងភាពអយុត្តិធម៌នេះហើយដែលបានរារាំងមនុស្សមិនឱ្យទទួលបានពរជ័យកិត្តិយសនិងការពេញចិត្តដ៏ធំធេងពីអល់ឡោះហើយបានទម្លាក់ពួកគេចូលទៅក្នុងទណ្ឌកម្មនិងការខឹងសម្បាររបស់ទ្រង់។

នៅពេលដែលមនុស្សជជែកដេញដោលអំពីបញ្ហាកាដោនិងកាដារ (ការកំណត់ព្រេងព្រឹត្តិ) ក្រុមមួយចំនួនបានបង្កើតទស្សន៖ខុសឆ្គងដែលផ្ទុយពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអាននិងស៊ុននះ៖ ហើយរឿងនោះគឺថានៅពេលដែលមនុស្សបានជជែកដេញដោលអំពីបញ្ហាកាដោនិងកាដារនិងមូលហេតុដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បង្កើតនិងបញ្ជាដោយគ្មានការណែនាំបង្ហាញផ្លូវពីអល់ឡោះពួកគេបានបំបែកបំបាក់សាសនារបស់ពួកគេហើយបានក្លាយទៅជាបក្សពួកខុសៗគ្នា។

នៅពេលដែលមនុស្សបានជជែកដេញដោលអំពីបញ្ហាកាដោនិងកាដារក្រុមមួយចំនួនបានបង្កើតទស្សន៖ខុសឆ្គងដែលផ្ទុយពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអាននិងស៊ុននះ៖ គឺថានៅពេលដែលមនុស្សបានជជែកដេញដោលអំពីបញ្ហានៃការកំណត់និងមូលហេតុដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បង្កើតនិងបញ្ជាដោយគ្មានការណែនាំពីអល់ឡោះពួកគេបានបំបែកបំបាក់សាសនារបស់ខ្លួនជាបក្សពួក។ ការបង្កើតជំនឿខុសឆ្គងរបស់ពួកកាដារីយ៉ះ (Qadariyyah)៖ ក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេបានអះអាងថាអល់ឡោះមិនបានបង្កើតមនុស្សណាម្នាក់ឡើយលើកលែងតែដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់សត្តនិករនោះហើយទ្រង់មិនបានបញ្ជាគេឡើយលើកលែងតែដោយសារតែបទបញ្ជានោះជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់គេ។ ហើយថាខ្ញុំបម្រើខ្លួនឯងទៅវិញទេដែលបានបង្វែរផលប្រយោជន៍ចេញពីខ្លួនឯងនិងបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ដោយគ្មានអំណាចនិងឆន្ទ៖របស់ម្ចាស់ជាធំ។ គោលបំណងរបស់ពួកគេតាមរយ៖ការលើកឡើងនេះគឺដើម្បីបញ្ជាក់ថាអល់ឡោះបរិសុទ្ធផុតពីភាពអយុត្តិធម៌និងភាពខ្វះខាតនិងដើម្បីពណ៌នាទ្រង់ប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតយុត្តិធម៌និងសេចក្តីសប្បុរសប៉ុន្តែពួកគេបែរជាដកហូតនូវចំណេះដឹងអំណាចការកត់ត្រានិងការបង្កើតរបស់ទ្រង់ហើយបដិសេធនូវឆន្ទ៖ទូទៅរបស់ទ្រង់ទៅវិញ! ក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេបានពោលថា៖ អល់ឡោះមិនដឹងនិងមិនបានកត់ត្រានូវអ្វីដែលខ្ញុំបម្រើនឹងធ្វើនោះឡើយរហូតទាល់តែពួកគេធ្វើវាសិន! (ពួកកាដារីយ៉ះជ្រុលនិយម)។ រីឯក្រុមមួយទៀតបានពោលថា៖ ផ្ទុយទៅវិញទ្រង់ដឹងរឿងនោះនិងដឹងថាពួកគេនឹងមិនស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ឡើយហើយនឹងធ្វើតែអ្វីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តីទ្រង់មានបំណងឱ្យពួកគេស្គាល់ការបង្កើតនិងបទបញ្ជាដើម្បីផលប្រយោជន៍ដ៏បរិសុទ្ធនិងយូរអង្វែង។ ពេលនោះមនុស្សបានឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ អ្នកណាដែលដឹងច្បាស់ថាគោលដៅល្អរបស់ខ្លួននឹងមិនអាចសម្រេចបានឡើយប៉ុន្តែបែរជាប្រឹងប្រែងធ្វើវាអស់ពីកម្លាំងកាយចិត្តនោះគេគឺជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅនិងឥតប្រយោជន៍បំផុត! ដូច្នេះពួកគេចង់ឱ្យអល់ឡោះរួចផុតពីភាពល្ងង់ខ្លៅបន្តិចបន្តួចប៉ុន្តែពួកគេបែរជាទម្លាក់ទ្រង់ទៅក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅដ៏ធំធេងជាងនេះទៅវិញហើយពួកគេបានអះអាងថាអល់ឡោះគ្មានអំណាចធ្វើអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលទ្រង់បានធ្វើចំពោះពួកគេឡើយដោយហេតុនេះពួកគេបានដកហូតអំណាចដ៏ពេញលេញរបស់ទ្រង់។

ការបង្កើតជំនឿខុសឆ្គងរបស់ក្រុមមួយចំនួនក្នុងចំណោមពួកអ្នកបញ្ជាក់ (Ahl អាល់-Ithbāt)៖ បន្ទាប់មកក្រុមអ្នកបញ្ជាក់កាដារ (Ahl អាល់-Ithbāt) បានឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកកាដារីយ៉ះដោយបានបញ្ជាក់អំពីភាពទូទៅនៃអំណាចរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ការបង្កើតរបស់ទ្រង់និងចំណេះដឹងពីបុរាណកាលរបស់ទ្រង់។ ចំណុចទាំងអស់នេះគឺជាការល្អត្រឹមត្រូវដែលស្របតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអាននិងស៊ុននះនិងស្របតាមជំនឿពេញលេញលើកាដារ។ ប៉ុន្តែពួកគេបានបន្ថែមលើរឿងនេះនូវអ្វីដែលមិនមែនជាស៊ុននះឡើយ។ ដ្បិតស៊ុននះពិតប្រាកដគឺថាអល់ឡោះធ្វើអ្វីតាមតែទ្រង់ចង់បាននិងកាត់សេចក្តីតាមតែទ្រង់មានបំណងហើយទ្រង់មិនត្រូវបានគេសួរដេញដោលអំពីអ្វីដែលទ្រង់ធ្វើឡើយខណ៖ដែលមនុស្សលោកនឹងត្រូវគេសួរដេញដោល។ ហើយទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យខ្ញុំបម្រើស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តីទ្រង់ណែនាំអ្នកណាដែលទ្រង់ចង់និងធ្វើឱ្យវង្វេងនូវអ្នកណាដែលទ្រង់ចង់ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអល់ឡោះអំពាវនាវទៅកាន់លំនៅនៃសន្តិភាព (ឋានសួគ៌) ហើយទ្រង់ណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់អ្នកណាដែលទ្រង់ចង់ទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ﴾ [Yūnus: 25]។ ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាអះអាងខុសឆ្គងថាអល់ឡោះបង្កើតសត្តនិករមកដោយគ្មានគតិបណ្ឌិត (Ḥikmah) ណាមួយក្នុងការបង្កើតពួកគេឡើយហើយគ្មានសេចក្តីមេត្តាករុណាណាមួយចំពោះពួកគេឡើយគឺទ្រង់អាចបង្កើតពួកគេមកដើម្បីបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេទាំងអស់ក៏បានហើយពួកគេចាត់ទុកថានេះជាគតិបណ្ឌិត! ដូច្នេះពួកគេមិនបានចាត់ទុកអល់ឡោះថាបរិសុទ្ធផុតពីភាពអយុត្តិធម៌ដូចដែលទ្រង់បានប្រកាសពីភាពបរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់នោះឡើយដ្បិតទ្រង់បានប្រាប់ថាក្រុមមនុស្សនឹងត្រូវទទួលផលទៅតាមអំពើរបស់ពួកគេហើយគ្មានអ្នកណាម្នាក់ត្រូវរែកពន់បាបកម្មរបស់អ្នកដទៃឡើយហើយអ្នកណាដែលធ្វើអំពើល្អបរិសុទ្ធក្នុងនាមជាអ្នកមានជំនឿគេនឹងមិនត្រូវភ័យខ្លាចការអយុត្តិធម៌ឡើយ។ ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាអះអាងថារាល់អ្វីដែលអល់ឡោះមានអំណាចធ្វើគឺមិនមែនជាភាពអយុត្តិធម៌ឡើយដូចជាការដាក់ទណ្ឌកម្មលើបណ្តាព្យាការីនិងការផ្តល់កិត្តិយសដល់ពួកកាហ្វៀរនិងពួកពុតត្បុត! ពួកគេយល់ថាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា ﴿ហើយអល់ឡោះមិនមានបំណងអយុត្តិធម៌ចំពោះខ្ញុំបម្រើឡើយ﴾ [Ghāfir: 31] មានន័យត្រឹមតែថាទ្រង់មិនមានបំណងធ្វើអ្វីដែលមិនអាចកើតឡើងបានប៉ុណ្ណោះ។ ហើយពួកគេបានអះអាងថាទ្រង់អាចបញ្ជាឱ្យខ្ញុំបម្រើធ្វើអ្វីដែលគ្មានផលប្រយោជន៍ដល់ពួកគេទាល់តែសោះហើយថែមទាំងអាចបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលនាំមកនូវគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេប្រសិនបើគេធ្វើវាហើយដាក់ទណ្ឌកម្មគេប្រសិនបើគេមិនធ្វើវាដូច្នេះខ្ញុំបម្រើត្រូវស្ថិតនៅចន្លោះគ្រោះថ្នាក់ពីរជានិច្ច! ហើយពួកគេបានបដិសេធថាច្បាប់សាសនាមិនមាននូវមូលហេតុនិងគតិបណ្ឌិត (អាល់-‘Ilal) ក្នុងការនាំមកនូវផលប្រយោជន៍និងការរារាំងគ្រោះថ្នាក់នោះឡើយ។ អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមពួកគេបានបដិសេធមូលហេតុនៃច្បាប់ទាំងស្រុងហើយអ្នកខ្លះទៀតបាននិយាយថាមូលហេតុគ្រាន់តែជាសញ្ញាសម្គាល់ប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំបម្រើគ្មានផលបុណ្យនិងផលប្រយោជន៍អ្វីទាំងអស់ក្នុងការធ្វើតាមបទបញ្ជា។ ហើយជាការដឹងយ៉ាងច្បាស់ថានៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មានជំនឿបែបនេះនោះចិត្តរបស់គេនឹងមិនអាចរកឃើញនូវសេចក្តីសុខនិងភាពស្ងប់រម្ងាប់ក្នុងការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះបានឡើយ។

ការឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជ្រុលនិយមក្នុងការបញ្ជាក់កាដារ៖ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ជឿថាការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់នៅក្នុងអ្វីដែលទ្រង់ទាំងពីរបានបញ្ជាគឺគ្មានផលប្រយោជន៍គ្មានផលចំណេញគ្មានសេចក្តីសុខស្រួលគ្មានសេចក្តីរីករាយនិងគ្មានការសម្រាកចិត្តឡើយប៉ុន្តែបែរជាមាននូវការខូចខាតគ្រោះថ្នាក់ការឈឺចាប់និងទណ្ឌកម្មសម្រាប់ខ្លួនទៅវិញនោះជំនឿបែបនេះគឺជាឧបសគ្គដ៏ធំបំផុតដែលរារាំងគេមិនឱ្យធ្វើតាមបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ ហើយប្រសិនបើគេជាមនុស្សទន់ខ្សោយខាងជំនឿគេនឹងបោះបង់ចោលសាសនាទាំងស្រុង។ ហើយប្រសិនបើគេជឿជាក់លើការសន្យាដាក់ទណ្ឌកម្មចិត្តរបស់គេនឹងស្ទាក់ស្ទើររវាងទណ្ឌកម្មទាំងពីរ។ ហើយប្រសិនបើគេជឿត្រឹមតែការសន្យារង្វាន់ក្នុងបរលោកតែប៉ុណ្ណោះគេនឹងគិតស្មានថាគេគ្មានផលប្រយោជន៍អ្វីទាល់តែសោះក្នុងលោកិយនេះហើយថាផលប្រយោជន៍ក្នុងលោកិយគឺមានសម្រាប់តែពួកកាហ្វៀរនិងពួកទុច្ចរិតប៉ុណ្ណោះ! ការឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេ៖ ទស្សន៖ខុសឆ្គងនេះគឺជាអ្វីដែលរារាំងចិត្តមនុស្សមិនឱ្យស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ ដ្បិតមនុស្សម្នាក់ប្រសិនបើគិតថាការស្តាប់បង្គាប់ពេញមួយជីវិតគ្មានផលប្រយោជន៍អ្វីទាំងអស់សម្រាប់ខ្លួនក្នុងលោកិយនេះក្រៅពីការឈឺចាប់និងទុក្ខលំបាកនោះស្ទើរតែគ្មានមនុស្សណាម្នាក់អាចអត់ធ្មត់ទ្រាំបានឡើយ។ ហើយប្រសិនបើសម្តីរបស់ពួកគេជាការពិតនោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបពេញមួយជីវិតហើយប្រញាប់ប្រញាល់តައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) មុនពេលស្លាប់គឺឆ្លាតវៃជាងអ្នកដែលគោរពស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះពេញមួយជីវិតទៅទៀត! ពីព្រោះគេបានរួចផុតពីការរងទុក្ខលំបាកក្នុងលោកិយហើយតាមរយ៖ការតައវ៉ាត់អល់ឡោះបានលុបលាងបាបកម្មនិងផ្លាស់ប្តូរបាបកម្មរបស់គេទៅជាអំពើល្អទាំងអស់ដូច្នេះផលបុណ្យរបស់គេក្នុងបរលោកអាចនឹងធំធេងជាងអ្នកដែលរងទុក្ខលំបាកដោយសារការស្តាប់បង្គាប់ទៅទៀត! ប៉ុន្តែការសន្និដ្ឋានបែបនេះគឺផ្ទុយស្រឡះពីសច្ចភាពនៃសាសនាឥស្លាម។ ហើយពួកអ្នកប្រកាន់ទស្សន៖ខុសឆ្គងនេះបានប្រដូចអល់ឡោះទៅនឹងម្ចាស់ជួលដែលជួលកម្មករឱ្យធ្វើការងារដែលគ្មានផលប្រយោជន៍អ្វីទាំងអស់ដល់កម្មករហើយក៏គ្មានផលប្រយោជន៍អ្វីដល់ម្ចាស់ជួលដែរគ្រាន់តែដើម្បីផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលដល់ពួកគេបន្ទាប់ពីស្លាប់ប៉ុណ្ណោះ! ហើយនៅក្នុងរឿងនេះគឺមាននូវការប្រដូចអល់ឡោះទៅនឹងមនុស្សទន់ខ្សោយល្ងង់ខ្លៅនិងឥតប្រយោជន៍ដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់គឺបរិសុទ្ធផុតពីអ្វីដែលពួកអយុត្តិធម៌បានពោលអះអាង។

ទស្សន៖ជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ Ahl អាល់-ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) wa អាល់-Jamā‘ah៖ សច្ចភាពដែលជាកាតព្វកិច្ចត្រូវជឿជាក់គឺថាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធទ្រង់បានបញ្ជូនរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់មកជាសេចក្តីមេត្តាករុណាសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូលហើយការបញ្ជូនបណ្តារ៉សូលនិងការបញ្ចុះបណ្តាគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) គឺជាសេចក្តីមេត្តាករុណាដ៏ទូទៅសម្រាប់សត្តនិករទាំងអស់ដែលធំធេងជាងការបង្អុរទឹកភ្លៀងនិងការបណ្តុះរុក្ខជាតិទៅទៀតទោះបីជាមានការលំបាកខ្លះៗកើតឡើងចំពោះមនុស្សមួយចំនួនក៏ដោយ។ បន្ទាប់មកគឺដូចដែលលោកកាតាដាស់ (Qatādah) និងបណ្តាអ្នកកាន់គន្លងមុនៗ (Salaf) បានពោលថា៖ «អល់ឡោះមិនបានបញ្ជាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់នូវអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ជាដោយសារតែទ្រង់ត្រូវការពួកគេនោះឡើយហើយទ្រង់មិនបានហាមឃាត់ពួកគេនូវអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់ដោយសារតែទ្រង់កំណាញ់នោះដែរប៉ុន្តែទ្រង់បានបញ្ជាពួកគេនូវអ្វីដែលមានភាពល្អប្រសើរសម្រាប់ពួកគេនិងបានហាមឃាត់ពួកគេនូវអ្វីដែលមានការខូចខាតនិងគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេ»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពិតត្រឹមត្រូវ (Ḥadīth Ṣaḥīḥ) គឺហាឌីសរបស់លោកអាប៊ូហ្ស៊ារ ﵁ ពីព្យាការី ﷺ ដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់បានមានបន្ទូលថា៖ «ឱខ្ញុំបម្រើរបស់យើងទាំងឡាយ! ពិតប្រាកដណាស់យើងបានហាមឃាត់ភាពអយុត្តិធម៌លើខ្លួនយើងហើយយើងបានកំណត់វាជាការហាមឃាត់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដូច្នេះចូរអ្នករាល់គ្នាកុំអយុត្តិធម៌ដាក់គ្នាឡើយ។ ឱខ្ញុំបម្រើរបស់យើងទាំងឡាយ! អ្នករាល់គ្នាទាំងអស់សុទ្ធតែឃ្លានលើកលែងតែអ្នកដែលយើងបានផ្តល់អាហារឱ្យប៉ុណ្ណោះដូច្នេះចូរសុំអាហារពីយើងយើងនឹងផ្តល់អាហារដល់អ្នករាល់គ្នា។ ឱខ្ញុំបម្រើរបស់យើងទាំងឡាយ! អ្នករាល់គ្នាទាំងអស់សុទ្ធតែវង្វេងលើកលែងតែអ្នកដែលយើងបានណែនាំបង្ហាញផ្លូវប៉ុណ្ណោះដូច្នេះចូរសុំការណែនាំបង្ហាញផ្លូវពីយើងយើងនឹងណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់អ្នករាល់គ្នា។ ឱខ្ញុំបម្រើរបស់យើងទាំងឡាយ! អ្នករាល់គ្នានឹងមិនអាចឈានដល់ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់យើងដើម្បីបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់យើងបានឡើយហើយអ្នករាល់គ្នានឹងមិនអាចឈានដល់ការផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់យើងដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់យើងបានឡើយ... ឱខ្ញុំបម្រើរបស់យើងទាំងឡាយ! រឿងរ៉ាវពិតប្រាកដគឺអំពើរបស់អ្នករាល់គ្នាដែលយើងបានកត់ត្រាទុកសម្រាប់អ្នករាល់គ្នាបន្ទាប់មកយើងនឹងតបស្នងវាដល់អ្នករាល់គ្នាវិញយ៉ាងពេញលេញដូច្នេះអ្នកណាដែលរកឃើញសេចក្តីល្អចូរគេសរសើរតម្កើងអល់ឡោះហើយអ្នកណាដែលរកឃើញផ្សេងពីនេះចូរគេកុំបន្ទោសអ្នកណាឡើយក្រៅពីខ្លួនឯងផ្ទាល់» [Ṣaḥīḥ មូស្លីម]។

អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានលើកបំបាត់ការលំបាកតឹងតែងចេញពីអ្នកមានជំនឿ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលក្នុងការពណ៌នាអំពីព្យាការីដែលមិនចេះអាននិងសរសេរ ﷺ ថា៖ ﴿...ទ្រង់បានបញ្ជាពួកគេនូវអំពើល្អត្រឹមត្រូវនិងហាមឃាត់ពួកគេនូវអំពើអាក្រក់ហើយទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេនូវរបស់ល្អៗបរិសុទ្ធនិងហាមឃាត់ពួកគេនូវរបស់គគ្រក់មិនល្អហើយទ្រង់បានលើកចេញពីពួកគេនូវបន្ទុកដ៏ធ្ងន់និងច្រវាក់ដែលធ្លាប់មានលើពួកគេពីមុនមក...﴾ [អាល់-A‘rāf: 157]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលនៅពេលរៀបរាប់អំពីការយកទឹកថ្វាយបង្គំ (Wuḍū’) ថា៖ ﴿...អល់ឡោះមិនមានបំណងបង្កើតការលំបាកតឹងតែង (Ḥaraj) ណាមួយមកលើអ្នករាល់គ្នាឡើយប៉ុន្តែទ្រង់មានបំណងសម្អាតអ្នករាល់គ្នាឱ្យបរិសុទ្ធនិងបំពេញពរជ័យរបស់ទ្រង់លើអ្នករាល់គ្នាដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាដឹងគុណ﴾ [អាល់-Mā’idah: 6]។ ទ្រង់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាទ្រង់មិនមានបំណងធ្វើឱ្យមានការលំបាកតឹងតែងណាមួយក្នុងអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ជាឡើយហើយការប្រើពាក្យបដិសេធបញ្ជាក់នេះគឺបដិសេធរាល់ការលំបាកតឹងតែងទាំងអស់និងបញ្ជាក់ថាគោលបំណងរបស់ទ្រង់គឺការសម្អាតឱ្យបរិសុទ្ធនិងការបំពេញពរជ័យ។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលនៅក្នុងខគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)មួយទៀតថា៖ ﴿...ហើយទ្រង់មិនបានបង្កើតការលំបាកតឹងតែងណាមួយសម្រាប់អ្នករាល់គ្នានៅក្នុងសាសនាឡើយដែលជាមាគ៌ារបស់ឪពុករបស់អ្នករាល់គ្នាគឺអ៊ីព្រហ៊ីម...﴾ [អាល់-Ḥajj: 78]។ ដូច្នេះអ្នកណាដែលជឿថានៅក្នុងអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាមាននូវការលំបាកតឹងតែងសូម្បីតែប៉ុនគ្រាប់ធូលីនោះគេពិតជាបានបដិសេធពាក្យពិតរបស់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់។ ចុះទម្រាំអ្នកដែលជឿថាបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះមានបង្កប់នូវគ្រោះថ្នាក់និងការខូចខាតដែលគ្មានផលប្រយោជន៍តើគេនឹងវង្វេងដល់កម្រិតណាទៅទៀត? ហេតុដូច្នេះហើយគ្មាននរណាម្នាក់មានអារម្មណ៍ចង្អៀតចង្អល់និងធុញថប់ចំពោះច្បាប់របស់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ឡើយលើកលែងតែពួកពុតត្បុតប៉ុណ្ណោះដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះមិនមែនដូច្នោះឡើយ! ម្ចាស់របស់អ្នកជាសាក្សីពួកគេនឹងមិនមានជំនឿឡើយរហូតទាល់តែពួកគេយកអ្នកធ្វើជាចៅក្រមកាត់សេចក្តីក្នុងជម្លោះរវាងពួកគេបន្ទាប់មកពួកគេរកមិនឃើញនូវការចង្អៀតចង្អល់ណាមួយក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេចំពោះអ្វីដែលអ្នកបានកាត់សេចក្តីហើយពួកគេចុះចូលដោយសុចរិតពេញលេញ﴾ [អាល់-Nisā’: 65]។

ជំនឿនិងការស្តាប់បង្គាប់គឺល្អប្រសើរជាងការប្រឆាំងនិងអំពើបាប៖ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលទាក់ទងនឹងការបួសថា៖ ﴿អល់ឡោះមានបំណងផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់អ្នករាល់គ្នាហើយទ្រង់មិនមានបំណងបង្កភាពលំបាកដល់អ្នករាល់គ្នាឡើយ﴾ [អាល់-Baqarah: 185]។ ប្រសិនបើទ្រង់មិនមានបំណងបង្កភាពលំបាកក្នុងអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ជាទេតើទ្រង់អាចមានបំណងបង្កគ្រោះថ្នាក់និងការខូចខាតដល់យើងតាមរយ៖ការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់យ៉ាងដូចម្តេចកើត? ជំនឿ (Iman) និងការស្តាប់បង្គាប់គឺល្អប្រសើរជាងការប្រឆាំង (Kufr) និងអំពើបាបសម្រាប់ខ្ញុំបម្រើទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោក៖ អល់ឡោះបានប្រាប់ថាសេចក្តីជំនឿនិងការស្តាប់បង្គាប់គឺល្អប្រសើរជាងការប្រឆាំងនិងអំពើបាបសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោកទោះបីជាមនុស្សដោយសារភាពល្ងង់ខ្លៅរបស់ខ្លួនគិតស្មានថាអំពើបាបជាការល្អសម្រាប់គេក្នុងលោកិយនេះក៏ដោយដូចដែលពួកល្ងង់ខ្លៅនិងពួកពុតត្បុតបានពោល។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ការប្រយុទ្ធជីហាតត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នករាល់គ្នាខណ៖ដែលវាជាអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាស្អប់ប៉ុន្តែប្រហែលជាអ្នករាល់គ្នាស្អប់រឿងមួយខណ៖ដែលវាជាការល្អសម្រាប់អ្នករាល់គ្នាហើយប្រហែលជាអ្នករាល់គ្នាស្រឡាញ់រឿងមួយខណ៖ដែលវាជាគ្រោះអាក្រក់សម្រាប់អ្នករាល់គ្នាហើយអល់ឡោះដឹងរីឯអ្នករាល់គ្នាមិនដឹងឡើយ﴾ [អាល់-Baqarah: 216]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលអំពីពួកអ្នកដែលដើរតាមមន្តអាគមរបស់ពួកស្ហៃតន (អារក្ស)ថា៖ ﴿...ហើយពិតប្រាកដណាស់ពួកគេបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាអ្នកណាដែលទិញយកវាគេនឹងគ្មានចំណែកអ្វីឡើយក្នុងបរលោកហើយពិតជាអាក្រក់ក្រៃលែងនូវអ្វីដែលពួកគេបានលក់ព្រលឹងរបស់ពួកគេជាថ្នូរនឹងវាប្រសិនបើពួកគេបានដឹង! ហើយប្រសិនបើពួកគេមានជំនឿនិងកោតខ្លាចអល់ឡោះនោះរង្វាន់ពីអល់ឡោះពិតជាល្អប្រសើរបំផុតប្រសិនបើពួកគេបានដឹង﴾ [អាល់-Baqarah: 102-103]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលអំពីយូសុហ្វ ﵇ ថា៖ ﴿ហើយដូចគ្នានេះដែរយើងបានបង្កើតជំហរដ៏រឹងមាំសម្រាប់យូសុហ្វនៅលើផែនដី... ហើយរង្វាន់នៃបរលោកគឺល្អប្រសើរជាងសម្រាប់បណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងកោតខ្លាចអល់ឡោះ﴾ [Yūsuf: 56-57]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលអំពីបណ្តាអ្នកប្រយុទ្ធដ៏ស្មោះត្រង់ថា៖ ﴿...ដូច្នេះអល់ឡោះបានប្រទានរង្វាន់នៃលោកិយដល់ពួកគេនិងរង្វាន់ដ៏ល្អប្រណីតនៃបរលោកហើយអល់ឡោះស្រឡាញ់បណ្តាអ្នកធ្វើអំពើល្អបរិសុទ្ធ﴾ [Āl ‘Imrān: 148]។ ហើយអល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថាការធ្វើតាមបទបញ្ជាទោះបីជាលំបាកក៏ជាការល្អជាងការបោះបង់ចោលក្នុងលោកិយនេះដែរដោយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿...ហើយប្រសិនបើពួកគេបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលពួកគេត្រូវបានគេទូន្មាននោះវាពិតជាល្អប្រសើរសម្រាប់ពួកគេនិងរឹតតែរឹងមាំបំផុតសម្រាប់ពួកគេហើយនៅពេលនោះយើងនឹងប្រទានរង្វាន់ដ៏ធំធេងពីយើងដល់ពួកគេហើយយើងនឹងណែនាំបង្ហាញផ្លូវពួកគេទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ﴾ [អាល់-Nisā’: 66-68]។ ផ្ទុយពីពួកពុតត្បុតដែលស្វែងរកការកាត់សេចក្តីតាមតាហ្គូត (Ṭāghūt - អ្វីៗដែលគេគោរពនិងវិនិច្ឆ័យក្រៅពីច្បាប់អល់ឡោះ) ដោយសារតែការគិតស្មានថាវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍លោកិយដល់ពួកគេប៉ុន្តែតាមពិតពួកស្ហៃតនមានបំណងនាំពួកគេឱ្យវង្វេងឆ្ងាយបំផុត។

អត្ថន័យនៃការចូលទៅកាន់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បន្ទាប់ពីការទទួលមរណភាពរបស់លោក៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធទ្រង់បានអំពាវនាវពួកពុតត្បុតឱ្យតައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) បន្ទាប់ពីទង្វើពុតត្បុតរបស់ពួកគេហើយនេះគឺជាសេចក្តីមេត្តាករុណាដ៏ពេញលេញរបស់ទ្រង់ចំពោះខ្ញុំបម្រើដោយទ្រង់បានបញ្ជាពួកគេឱ្យស្តាប់បង្គាប់មុនពេលប្រព្រឹត្តបាបនិងបានបញ្ជាពួកគេឱ្យសុំការអភ័យទោស (Istighfār) បន្ទាប់ពីប្រព្រឹត្តបាប។ ដូច្នេះប្រសិនបើទ្រង់មានសេចក្តីមេត្តាករុណាចំពោះអ្នកដែលស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់យ៉ាងនេះតើបទបញ្ជារបស់ទ្រង់អាចបង្កប់នូវគ្រោះថ្នាក់ដោយគ្មានផលប្រយោជន៍ដល់ពួកគេយ៉ាងដូចម្តេចកើត? អត្ថន័យនៃការចូលទៅកាន់រ៉សូល ﷺ បន្ទាប់ពីការទទួលមរណភាពរបស់លោក៖ រីឯបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ ﴿...ហើយប្រសិនបើពួកគេនៅពេលដែលពួកគេបានធ្វើបាបខ្លួនឯងពួកគេបានមកជួបអ្នកហើយបានសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះនិងរ៉សូលបានសុំការអភ័យទោសឱ្យពួកគេនោះពួកគេនឹងរកឃើញថាអល់ឡោះគឺជាអ្នកទទួលការតައវ៉ាត់និងជាអ្នកមេត្តាករុណាបំផុត﴾ [អាល់-Nisā’: 64]។ ការមកជួបរ៉សូល ﷺ ក្នុងពេលដែលលោកនៅរស់មានវត្តមានគឺជាការដឹងយ៉ាងច្បាស់។ ប៉ុន្តែក្នុងពេលដែលលោកអវត្តមាននិងបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពនោះការមកជួបរ៉សូលគឺមានន័យដូចគ្នានឹងការវិលត្រឡប់ទៅរកការសម្រេចរបស់លោកនិងការដើរតាមស៊ុននះរបស់លោកដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿...ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាខ្វែងគំនិតគ្នាលើរឿងណាមួយចូរអ្នករាល់គ្នាប្រគល់វាត្រឡប់ទៅរកអល់ឡោះនិងរ៉សូលវិញ...﴾ [អាល់-Nisā’: 59] គឺការវិលត្រឡប់ទៅរកគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអាននិងគតិបណ្ឌិត (ស៊ុននះ) ដែលលោកបាននាំមក។ ចំណែកឯការសុំការអភ័យទោស (Istighfār) ពីអល់ឡោះគឺមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងនិងគ្រប់ពេលវេលា។ រីឯការសុំអភ័យទោសរបស់រ៉សូលគឺគ្របដណ្តប់លើមនុស្សទាំងអស់បន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពផងដែរពីព្រោះលោកត្រូវបានអល់ឡោះបញ្ជាឱ្យសុំការអភ័យទោសសម្រាប់បណ្តាអ្នកមានជំនឿប្រុសនិងស្រីទាំងអស់។ ប៉ុន្តែការដែលមនុស្សម្នាក់ដើរទៅកាន់ផ្នូររបស់រ៉សូល ﷺ ហើយពោលថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះសូមលោកជួយសុំការអភ័យទោសឱ្យខ្ញុំផងឬសូមលោកជួយសុំពីម្ចាស់របស់លោកឱ្យខ្ញុំផង» ឬការស្រែកហៅលោកពីចម្ងាយបែបនេះរឿងនេះគឺគ្មានប្រភពដើមនៅក្នុងសាសនាឡើយ (Lā Aṣla Lahu)! អល់ឡោះមិនធ្លាប់បានបញ្ជាបែបនេះឡើយហើយគ្មានសាហ្វាប៊ីឬអ្នកកាន់គន្លងមុនៗ (Salaf) ណាម្នាក់ក្នុងចំណោមសតវត្សរ៍ដ៏ប្រសើរទាំងបីធ្លាប់បានធ្វើរឿងនេះឡើយ។ ប្រសិនបើរឿងនេះជាទង្វើល្អនោះបណ្តាសាឡាហ្វពិតជាបានអនុវត្តវានិងបានដឹងយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីវាជាក់ជាមិនខាន។ ផ្ទុយទៅវិញអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីព្យាការី ﷺ គឺការហាមឃាត់មិនឱ្យយកផ្នូររបស់លោកធ្វើជាកន្លែងបុណ្យជួបជុំ (Eid) និងហាមឃាត់មិនឱ្យយកផ្នូរធ្វើជាទីកន្លែងថ្វាយបង្គំឡើយ។ រីឯរឿងនិទានរបស់អាល់អ៊ុតប៊ី (អាល់-‘Utbī) អំពីអ្នកស្រុកវាលខ្សាច់ (អារ៉ាប់បេឌូអ៊ីន) ដែលបានមកផ្នូររបស់ព្យាការីហើយយល់សប្តិឃើញព្យាការីនោះរឿងនេះមិនអាចយកមកធ្វើជាភស្តុតាងសាសនាបានឡើយ។ អ្វីដែលស្របតាមច្បាប់សាសនាគឺការដែលមូស្លីមម្នាក់បួងសួង (Dua) ទៅកាន់អល់ឡោះតែមួយគត់ដោយយកសេចក្តីស្រឡាញ់និងការដើរតាមព្យាការី ﷺ ធ្វើជាមធ្យោបាយ (Tawassul) មិនមែនជាការបួងសួងសុំពីព្យាការីបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពនោះឡើយ។

អ្នកមានជំនឿត្រូវតែស្រឡាញ់អ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ស្រឡាញ់ស្អប់អ្វីដែលអល់ឡោះស្អប់និងពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានស្បថដោយអង្គទ្រង់ផ្ទាល់ថាទ្រង់បានបដិសេធជំនឿរបស់អ្នកណាដែលមិនបានបំពេញនូវលក្ខខណ្ឌពីរយ៉ាង៖ គឺការយកព្យាការី ﷺ ធ្វើជាចៅក្រមកាត់សេចក្តីក្នុងជម្លោះរបស់ពួកគេនិងការមិនមានអារម្មណ៍ចង្អៀតចង្អល់ក្នុងចិត្តចំពោះការកាត់សេចក្តីនោះ។ ចំណុចនេះបញ្ជាក់ថានៅក្នុងបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់របស់ទ្រង់គឺគ្មានអ្វីដែលបង្កការលំបាកតឹងតែងដល់អ្នកអនុវត្តឡើយ។ ប្រសិនបើបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ជាគ្រោះថ្នាក់និងការខូចខាតដែលគ្មានសេចក្តីសុខនោះខ្ញុំបម្រើនឹងមិនត្រូវរងការបន្ទោសចំពោះការមានអារម្មណ៍ចង្អៀតចង្អល់នោះឡើយ។ អ្នកមានជំនឿត្រូវតែស្រឡាញ់អ្វីដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ស្អប់អ្វីដែលអល់ឡោះស្អប់និងពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់៖ ហេតុដូច្នេះហើយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយថាការពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានបញ្ជាគឺជាកាតព្វកិច្ច (Wājib) ដែលជាទីស្រឡាញ់ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យស្អប់ខ្ពើមឬខឹងសម្បារឡើយ។ ដូច្នេះការស្រឡាញ់អ្វីដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ការពេញចិត្តនូវអ្វីដែលទ្រង់ពេញចិត្តនិងការស្អប់ខ្ពើមនូវអ្វីដែលទ្រង់ស្អប់និងហាមឃាត់គឺជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត។ រីឯការខ្វែងគំនិតគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញគឺកើតឡើងចំពោះការពេញចិត្ត (អាល់-Riḍā) ចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ជាទុក្ខលំបាកដូចជាជំងឺនិងភាពក្រីក្រ៖ អ្នកខ្លះយល់ថាវាជាកាតព្វកិច្ចហើយអ្នកខ្លះយល់ថាវាជាការល្អប្រសើរ (Mustaḥabb) ដែលជាទស្សន៖ត្រឹមត្រូវជាងប៉ុន្តែការអត់ធ្មត់ (អាល់-Ṣabr) លើការលំបាកទាំងនោះគឺជាកាតព្វកិច្ចដោយគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយ។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលអំពីពួកពុតត្បុតថា៖ ﴿ហើយក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលរិះគន់អ្នកចំពោះការបែងចែកទានប្រសិនបើពួកគេទទួលបានពីទាននោះពួកគេពេញចិត្តប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេមិនទទួលបានពួកគេបែរជាខឹងសម្បារភ្លាមៗ! ហើយប្រសិនបើពួកគេពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានប្រទានដល់ពួកគេ...﴾ [អាល់-Tawbah: 58-59]។ ដូច្នេះនៅពេលដែលការអត់ធ្មត់ក្នុងពេលទុក្ខនិងការដឹងគុណក្នុងពេលសុខសុទ្ធតែជាអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យស្រឡាញ់និងអនុវត្តនោះរាល់អ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ចំពោះអ្នកមានជំនឿមិនថាសេចក្តីសុខស្រួលដែលមានការដឹងគុណឬសេចក្តីទុក្ខលំបាកដែលមានការអត់ធ្មត់សុទ្ធតែជាផលល្អសម្រាប់គេដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះមិនដែលកំណត់រឿងណាមួយសម្រាប់អ្នកមានជំនឿឡើយលើកលែងតែរឿងនោះជាការល្អសម្រាប់គេជានិច្ច»។

ផ្នែក៖ មូលហេតុនិងចលនានៃអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងចក្រវាល។

ហើយនៅពេលដែលរឿងនោះជាការល្អនោះសេចក្តីល្អគឺជាផលប្រយោជន៍និងការកែប្រែឱ្យល្អប្រសើរដែលមាននូវសេចក្តីសុខស្រួលដូចដែលបានបញ្ជាក់ពីមុនមក។ ដូច្នេះរាល់អ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ចំពោះខ្ញុំបម្រើប្រសិនបើគេអនុវត្តតាមការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់នោះវានឹងក្លាយជាការល្អសម្រាប់គេហើយវានឹងក្លាយជាគ្រោះអាក្រក់សម្រាប់តែអ្នកដែលអនុវត្តដោយការប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ។ ផ្នែក៖ រាល់ចលនាទាំងអស់ក្នុងចក្រវាលគឺកើតចេញពីឆន្ទ៖ (Irādah) និងការជ្រើសរើស (Ikhtiyār)៖ ហើយនៅពេលដែលរាល់ចលនាទាំងអស់នៅក្នុងអត្ថិភាពមិនអាចរួចផុតពីការជាចលនាដោយឆន្ទ៖ ចលនាដោយធម្មជាតិឬចលនាដោយបង្ខំនោះឡើយហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាចលនាធម្មជាតិនិងចលនាបង្ខំគឺជាសាខានិងជាអ្នកដើរតាមចលនាដោយឆន្ទ៖ នោះវាត្រូវបានបញ្ជាក់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះថា៖ រាល់ចលនាទាំងអស់គឺកើតចេញពីឆន្ទ៖និងការជ្រើសរើស! ហើយចំណុចនេះបានបដិសេធនូវជំនឿដែលថាការបង្កើតសត្តនិករណាមួយគឺកើតចេញពីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរូបធាតុ (Ṭab‘) ដូចជាការអះអាងថាធម្មជាតិគឺជាអ្នកបង្កើតគភ៌នៅក្នុងស្បូនឬធម្មជាតិគឺជាអ្នកបង្កើតរុក្ខជាតិ។ ពីព្រោះធម្មជាតិដោយខ្លួនវាមិនអាចជាប្រភពដើមនៃការផ្លាស់ប្តូរនិងចលនានៃរូបធាតុបានឡើយលុះត្រាតែមានកត្តាខាងក្រៅមកធ្វើសកម្មភាពលើវា។ ធម្មជាតិប្រៀបដូចជាភាពស្ងៀមនិងអសកម្មហើយរូបធាតុត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយសារតែឆន្ទ៖និងចលនា។ ហេតុនេះវាជារឿងមិនពិតដែលចាត់ទុកថាការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗកើតចេញពីធម្មជាតិអសកម្មនៃវត្ថុគ្មានជីវិតចុះទម្រាំការបង្កើតសារធាតុដើមតើធម្មជាតិអាចបង្កើតបានយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយឆន្ទ៖និងការជ្រើសរើសគឺទាមទារឱ្យមានជីវិត (Ḥayāh) និងចំណេះដឹង (អាល់-‘Ilm) ដូចដែលជីវិតក៏ទាមទារឱ្យមានចំណេះដឹងឆន្ទ៖ និងចលនាផងដែរដូចដែលលោកឧស្មានអ៊ីប៊ិនសាអ៊ីដអាល់ដារីមី (អាល់-Dārimī) និងបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដទៃទៀតនៃស៊ុននះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់។

ហើយដូចដែលចលនាគឺទាមទារឱ្យមានឆន្ទ៖និងជីវិតនោះជីវិតក៏ទាមទារឱ្យមានចលនានិងឆន្ទ៖ផងដែរ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបខគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ដ៏ធំធេងបំផុតនៅក្នុងគម្ពីរកូអានគឺ៖ ﴿អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គ្មានម្ចាស់ណាដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ពិតប្រាកដក្រៅពីទ្រង់ឡើយគឺទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏មានជីវិតអមត៖ (អាល់-Ḥayy) ជាម្ចាស់ដែលគ្រប់គ្រងអ្វីៗទាំងអស់ (អាល់-Qayyūm)﴾ [អាល់-Baqarah: 255]។ នាមរបស់ទ្រង់ «អាល់-Ḥayy» គឺទាមទារនូវលក្ខណសម្បត្តិដ៏ពេញលេញនិងសកម្មភាពទាំងអស់របស់ទ្រង់ហើយវាជាភស្តុតាងសមហេតុផលដ៏ធំបំផុតក្នុងការបញ្ជាក់ពីលក្ខណសម្បត្តិដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះនិងការបដិសេធនូវរាល់ភាពខ្វះខាតដូចជាចំណេះដឹងការមានបន្ទូលការឮការមើលឃើញនិងលក្ខណ៖ដទៃទៀត។ ផ្នែក៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំយកពួកយូដានិងគ្រិស្តសាសនិកធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្តឡើយដ្បិតពួកគេមួយចំនួនគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់មួយចំនួនទៀតហើយអ្នកណាដែលយកពួកគេធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នានោះគេពិតជាស្ថិតក្នុងចំណោមពួកគេជាក់ជាមិនខានពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះមិនណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់ពួកអយុត្តិធម៌ឡើយ។ ដូច្នេះអ្នកឃើញបណ្តាអ្នកដែលមានជំងឺនៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេប្រញាប់ប្រញាល់ទៅរកពួកគេដោយពួកគេពោលថា៖ យើងខ្លាចក្រែងមានគ្រោះមហន្តរាយធ្លាក់មកលើពួកយើង! ប៉ុន្តែសង្ឃឹមថាអល់ឡោះនឹងនាំមកនូវជ័យជម្នះឬបទបញ្ជាណាមួយពីទ្រង់នោះពួកគេនឹងក្លាយជាអ្នកសោកស្តាយចំពោះអ្វីដែលពួកគេបានលាក់ទុកក្នុងចិត្ត... ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿអើយ! អ្នកណាដែលក្បត់ចាកចេញពីសាសនារបស់ខ្លួនក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នានោះអល់ឡោះនឹងនាំមកនូវក្រុមមនុស្សមួយដែលទ្រង់ស្រឡាញ់ពួកគេហើយពួកគេស្រឡាញ់ទ្រង់ពួកគេបន្ទាបខ្លួនចំពោះអ្នកមានជំនឿនិងរឹងមាំអង់អាចចំពោះពួកកាហ្វៀរពួកគេធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះនិងមិនខ្លាចការរិះគន់របស់អ្នករិះគន់ឡើយ... ពិតប្រាកដណាស់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ្នករាល់គ្នាគឺអល់ឡោះរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿ...﴾ [អាល់-Mā’idah: 51-55]។

﴿...បណ្តាអ្នកដែលបង្កើតការថ្វាយបង្គំនិងផ្តល់ហ្សាAlternate ស្របពេលដែលពួកគេឱនគោរព។ ហើយអ្នកណាដែលយកអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿធ្វើជាសម្ព័ន្ធមិត្តនោះពិតប្រាកដណាស់បក្សពួករបស់អល់ឡោះគឺជាអ្នកឈ្នះ﴾ [អាល់-Mā’idah: 55-56]។ ឫសគល់នៃសម្ព័ន្ធភាព (អាល់-Muwālāh) គឺសេចក្តីស្រឡាញ់ហើយឫសគល់នៃសត្រូវ (អាល់-Mu‘ādāh) គឺសេចក្តីស្អប់៖ ហើយឫសគល់នៃសម្ព័ន្ធភាពគឺសេចក្តីស្រឡាញ់ដូចដែលឫសគល់នៃភាពជាសត្រូវគឺសេចក្តីស្អប់។ ដ្បិតការស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមកនាំមកនូវភាពស្និទ្ធស្នាលនិងការឯកភាពគ្នាហើយការស្អប់គ្នាទៅវិញទៅមកនាំមកនូវភាពឃ្លាតឆ្ងាយនិងការបែកបាក់គ្នា។ ពាក្យ «អាល់-Walī» (មិត្ត/សម្ព័ន្ធមិត្ត) គឺបានមកពីពាក្យភាពជិតស្និទ្ធហើយពាក្យ «អាល់-‘Adū» (សត្រូវ) គឺបានមកពីភាពឃ្លាតឆ្ងាយ។ ដូច្នេះបណ្តាមិត្តដ៏ស្មោះត្រង់របស់អល់ឡោះ (Awliyā’ Allāh) គឺផ្ទុយពីបណ្តាសត្រូវរបស់ទ្រង់៖ ទ្រង់ធ្វើឱ្យពួកគេខិតមកជិតទ្រង់ស្រឡាញ់ពួកគេនិងមេត្តាករុណាដល់ពួកគេ។ រីឯបណ្តាសត្រូវរបស់ទ្រង់ទ្រង់ធ្វើឱ្យពួកគេឃ្លាតឆ្ងាយពីទ្រង់ដាក់បណ្តាសាពួកគេនិងខឹងសម្បារលើពួកគេ។ ហើយអ្នកមានជំនឿតែងតែមានការប្រច័ណ្ឌការពារសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ (Ghayrah) ហើយអល់ឡោះក៏មាន Ghayrah ផងដែរហើយ Ghayrah របស់អល់ឡោះគឺធំធេងបំផុតដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់មានការប្រច័ណ្ឌការពារសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ (Ghayrah) ខ្លាំងជាងអល់ឡោះឡើយហេតុដូច្នេះហើយទើបទ្រង់បានហាមឃាត់នូវអំពើអាក្រក់អាសអាភាសទាំងអ្វីដែលលេចធ្លោនិងអ្វីដែលកំបាំង»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)មួយទៀត៖ «អល់ឡោះមាន Ghayrah ហើយ Ghayrah របស់អល់ឡោះគឺនៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់»។ ដូច្នេះហើយទើបអល់ឡោះបានហាមឃាត់យើងមិនឱ្យមានចិត្តអាណិតអាសូរខុសច្បាប់ចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តការផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា) ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មឡើយដ្បិតការផិតក្បត់គឺជាអំពើអាក្រក់ដែលបំផ្លាញគ្រួសារនិងសង្គមជាតិ។ ហើយសេចក្តីស្រឡាញ់ខូចខាត (ដូចជាចំណង់តណ្ហាហួសហេតុ) គឺនាំទៅរកការជិះជាន់សង្កត់សង្កិនអ្នកដទៃការដណ្តើមទ្រព្យសម្បត្តិនិងការបំផ្លាញសិទ្ធិរបស់មនុស្សលោក។ ដូច្នេះការដោះស្រាយចំណង់តណ្ហាខូចខាតមិនមែនជាការបណ្តោយតាមចិត្តឡើយតែគឺការរារាំងវានិងការដាក់ទណ្ឌកម្មដើម្បីសម្អាតចិត្ត។ ហើយការសម្រេចបាននូវសុភមង្គលក្នុងលោកិយនិងបរលោកគឺទាមទារឱ្យមានការតស៊ូអត់ធ្មត់ដូចដែលលោកអ៊ីព្រហ៊ីមអាល់ហារប៊ីបានពោលថា៖ «បណ្តាអ្នកមានបញ្ញានៃគ្រប់ប្រជាជាតិទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាថាសេចក្តីសុខស្រួលពិតប្រាកដគឺមិនអាចសម្រេចបានដោយការនៅស្ងៀមស្រួលនោះឡើយ»។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿សច្ចាប្រណិធាននឹងពេលវេលា! ពិតប្រាកដណាស់មនុស្សលោកទាំងអស់គឺស្ថិតនៅក្នុងការខាតបង់លើកលែងតែបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងបានធ្វើអំពើល្អបរិសុទ្ធព្រមទាំងបានដាស់តឿនគ្នាទៅវិញទៅមកលើសច្ចភាពនិងបានដាស់តឿនគ្នាទៅវិញទៅមកលើការអត់ធ្មត់ប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាល់-‘Aṣr: 1-3]។ ការដាស់តឿនលើសច្ចភាពដោយគ្មានការអត់ធ្មត់គឺមិនអាចសម្រេចបានឡើយហើយការអត់ធ្មត់លើភាពមិនពិត (ដូចជាពួកអ្នកបួសរូបបដិមាដែលអត់ធ្មត់លើរូបបដិមារបស់ពួកគេ) គឺនាំទៅរកការវិនាសហិនហោច។ មានតែការជួបជុំគ្នារវាងជំនឿអំពើល្អសច្ចភាពនិងការអត់ធ្មត់ប៉ុណ្ណោះទើបនាំឱ្យរួចផុតពីការខាតបង់ទាំងស្រុង។