ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

...ប្រសិនបើគេមិនដឹងពីច្បាប់សាសនាទេគេអាចបោះបង់វាចោលឬអាចមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលផ្ទុយពីវាធ្វើឱ្យគេក្លាយជាអ្នកបោះបង់បទបញ្ជាឬប្រព្រឹត្តការហាមឃាត់ដោយមិនដឹងខ្លួន។ ពីព្រោះ «មាគ៌ានៃបំណងប្រាថ្នា» គេបារម្ភចំពោះអ្នកដើរតាមវាពីភាពទន់ខ្សោយនៃចំណេះដឹងនិងការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការវង្វេងដូចដែល «មាគ៌ានៃចំណេះដឹង» គេបារម្ភចំពោះអ្នកដើរតាមវាពីភាពទន់ខ្សោយនៃការអនុវត្ត។ ប៉ុន្តែអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនបន្ទុកលើព្រលឹងណាមួយលើសពីលទ្ធភាពរបស់វាឡើយដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរអ្នករាល់គ្នាកោតខ្លាចអល់ឡោះទៅតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបាន﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាហ្កាប៊ុន៖ ១៦]។ ដូច្នេះនៅពេលដែលអ្នកប្រតិបត្តិធម៌បានសិក្សាស្វែងយល់ពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ទៅតាមការខិតខំប្រឹងប្រែង(អ៊ីជធីហាត)របស់គេហើយការអនុវត្តនិងបំណងប្រាថ្នារបស់គេស្របទៅតាមនោះនោះគឺជាលទ្ធភាពរបស់គេ។ ហើយនៅពេលដែលសិស្សស្វែងរកចំណេះដឹងបានបំពេញនូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជានិងបោះបង់នូវអ្វីដែលគេត្រូវបានហាមឃាត់ហើយចំណេះដឹងរបស់គេស្របគ្នានឹងការអនុវត្តរបស់គេនោះគឺជាលទ្ធភាពរបស់គេ។ ផ្នែកមួយ៖ បទបញ្ជារបស់អាល់-ជីឡានីឱ្យរលាយបាត់ចេញពីសត្វលោកតណ្ហានិងបំណងប្រាថ្នា៖ លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករលាយបាត់ចេញពីសត្វលោកតាមរយ៖ការកាត់សេចក្តីរបស់អល់ឡោះរលាយបាត់ចេញពីតណ្ហារបស់អ្នកតាមរយ៖បទបញ្ជារបស់ទ្រង់និងរលាយបាត់ចេញពីបំណងប្រាថ្នារបស់អ្នកតាមរយ៖សកម្មភាពរបស់ទ្រង់នោះនៅពេលនោះអ្នកនឹងស័ក្តិសមធ្វើជាភាជន៍ផ្ទុកនូវចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត»។

ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ។

ពាក្យសម្តីរបស់អាល់-ជីឡានីស្តីពីសញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់(អាល់ហ្វាណា)។

ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ៖ ខ្ញុំសូមនិយាយថា៖ ការកាត់សេចក្តីរបស់ទ្រង់គ្របដណ្តប់លើការបង្កើតរបស់ទ្រង់និងបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ពោលគឺ៖ ចូរអ្នករលាយបាត់ចេញពីការគោរពបូជាចំពោះសត្វលោកនិងការផ្ញើការទុកចិត្តលើពួកគេតាមរយ៖ការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)និងការផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់តែមួយគត់ដូច្នេះចូរអ្នកកុំស្តាប់បង្គាប់ពួកគេនៅក្នុងការប្រព្រឹត្តអំពើបាបចំពោះអល់ឡោះនិងកុំជាប់ជំពាក់នឹងពួកគេក្នុងការទាញយកផលប្រយោជន៍ឬការរារាំងគ្រោះថ្នាក់ឡើយ។ រីឯការរលាយបាត់ចេញពីតណ្ហាតាមរយ៖បទបញ្ជានិងចេញពីបំណងប្រាថ្នាតាមរយ៖សកម្មភាពគឺការដែលសកម្មភាពរបស់គេត្រូវតែស្របតាមបទបញ្ជាច្បាប់សាសនាមិនមែនតាមតណ្ហារបស់គេឡើយហើយបំណងប្រាថ្នារបស់គេចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានបង្កើតមកត្រូវតែដើរតាមសកម្មភាពរបស់អល់ឡោះមិនមែនដើរតាមបំណងប្រាថ្នានៃដួងចិត្តរបស់គេឡើយ។ ពីព្រោះបំណងប្រាថ្នាជួនកាលជាប់ទាក់ទងនឹងសកម្មភាពរបស់ខ្លួនឯងនិងជួនកាលជាប់ទាក់ទងនឹងបណ្តាសត្វលោក។ កិច្ចការទីមួយគឺត្រូវធ្វើឡើងតាមរយ៖បទបញ្ជាហើយកិច្ចការទីពីរគឺគេមិនត្រូវមានបំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ ហើយរឿងនេះចាំបាច់ត្រូវតែកំណត់លក្ខខណ្ឌថា៖ គេមិនត្រូវមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឡើយបើពុំដូច្នោះទេនៅពេលដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យមានបំណងប្រាថ្នានូវកិច្ចការមួយចំនួននៃព្រះរលិខិតនោះគេត្រូវតែមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រាថ្នាទោះបីជាវាស្របនឹងការកំណត់ព្រះរលិខិតឬអត់ក៏ដោយ។ ហើយចំណុចនេះក្រុមមួយនៃពួកអ្នកប្រតិបត្តិធម៌តែងតែយល់ច្រឡំហើយភាគច្រើននៃពួកអ្នកស្មោះត្រង់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺដោយសារតែពួកគេមិនបានដឹងពីបំណងប្រាថ្នាតាមច្បាប់សាសនានៅក្នុងហេតុការណ៍ជាក់លាក់នោះខណ៖ដែលពួកគេគ្មានតណ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនដូច្នេះពួកគេក៏បានបោះបង់ចោលបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេចំពោះអ្វីក្រៅពីព្រះរលិខិត។ ពាក្យសម្តីរបស់អាល់-ជីឡានីស្តីពីសញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់(អាល់ហ្វាណា)៖ លោកសេក្ខបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់របស់អ្នកចេញពីសត្វលោករបស់អល់ឡោះគឺការផ្តាច់ទំនាក់ទំនងរបស់អ្នកពីពួកគេការឈប់ទៅមករកពួកគេដើម្បីសុំអ្វីមួយនិងការអស់សង្ឃឹមពីអ្វីដែលស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេ»។ ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ៖ ហើយពាក្យសម្តីនេះគឺពិតដូចអ្វីដែលលោកបានមានប្រសាសន៍មែន។ ពីព្រោះនៅពេលដែលបេះដូងមិនសង្ឃឹមលើពួកគេនិងមិនភ័យខ្លាចពួកគេនោះគេនឹងមិនទៅមករកពួកគេដើម្បីស្វែងរកអ្វីមួយពីពួកគេឡើយហើយនេះគឺខុសគ្នាស្រឡះពីអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យទៅជួបពួកគេដើម្បីបញ្ជាពួកគេនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជានិងហាមឃាត់ពួកគេនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានហាមឃាត់ដូចជាការដែលបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)និងអ្នកដើរតាមពួកលោកបានទៅជួបមនុស្សលោកដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសារលិខិតរបស់អល់ឡោះពីព្រោះការផ្ញើការទុកចិត្ត(តាវ៉ាកកាល់)នឹងត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដលុះត្រាតែមានការអនុវត្តតាមអ្វីដែលខ្ញុំបម្រើត្រូវបានបញ្ជាដើម្បីឱ្យគេក្លាយជាអ្នកគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះ...

ការបន្តពាក្យសម្តីរបស់អាល់-ជីឡានី។

...និងផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់។ បើពុំដូច្នោះទេជនណាដែលផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់ប៉ុន្តែមិនបានធ្វើនូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជានោះការបោះបង់ចោលបទបញ្ជាអាចធ្ងន់ធ្ងរជាងការផ្ញើការទុកចិត្តដែលគេបានធ្វើ។ ដូចគ្នានេះដែរជនណាដែលអនុវត្តតាមបទបញ្ជាប៉ុន្តែមិនបានផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់និងមិនបានសុំជំនួយពីទ្រង់នោះគេមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ចពេញលេញឡើយ។ ការបន្តពាក្យសម្តីរបស់អាល់-ជីឡានី៖ លោកសេក្ខបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយសញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់របស់អ្នកចេញពីខ្លួនអ្នកនិងតណ្ហារបស់អ្នកគឺការបោះបង់ការប្រឹងប្រែងស្វែងរកនិងការពឹងផ្អែកលើមូលហេតុក្នុងការទាញយកផលប្រយោជន៍និងរារាំងគ្រោះថ្នាក់ដោយអ្នកមិនធ្វើចលនាក្នុងខ្លួនអ្នកដោយសារតែខ្លួនអ្នកមិនពឹងផ្អែកលើខ្លួនអ្នកដើម្បីខ្លួនអ្នកមិនជួយការពារខ្លួនអ្នកនិងមិនការពារខ្លួនអ្នកដោយខ្លួនឯងឡើយប៉ុន្តែអ្នកត្រូវប្រគល់កិច្ចការទាំងអស់នោះទៅកាន់អង្គដែលបានគ្រប់គ្រងមើលថែអ្នកកាលពីដំបូងដើម្បីឱ្យទ្រង់គ្រប់គ្រងមើលថែអ្នកនៅពេលចុងក្រោយដូចដែលកិច្ចការនោះត្រូវបានប្រគល់ជូនទ្រង់នៅក្នុងពេលដែលអ្នកស្ថិតនៅក្នុងផ្ទៃម្តាយនិងនៅក្នុងពេលដែលអ្នកជាទារកបៅដោះនៅក្នុងអង្រឹង»។ ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ៖ ខ្ញុំសូមនិយាយថា៖ នេះគឺដោយសារតែដួងចិត្តតែងតែចង់បានអ្វីដែលខ្លួនស្រឡាញ់និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍និងចង់រារាំងអ្វីដែលខ្លួនស្អប់និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដូច្នេះនៅពេលដែលគេរលាយបាត់ចេញពីរឿងនោះតាមរយ៖បទបញ្ជាគេនឹងធ្វើនូវអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ស្រឡាញ់និងបោះបង់នូវអ្វីដែលអល់ឡោះស្អប់ហើយនៅពេលនោះដួងចិត្តនៅតែត្រូវការទាញយកផលប្រយោជន៍និងរារាំងគ្រោះថ្នាក់ដដែលដូច្នេះគេត្រូវតែផ្ញើការទុកចិត្តលើអល់ឡោះនៅក្នុងរឿងនោះ។ ហើយ «លោកសេក្ខ ﵀» បានលើកឡើងនៅទីនេះនូវការផ្ញើការទុកចិត្ត(តាវ៉ាកកាល់) ដោយសារតែដួងចិត្តមិនអាចខ្វះការទាញយកផលប្រយោជន៍និងរារាំងគ្រោះថ្នាក់បានឡើយដូច្នេះប្រសិនបើគេមិនផ្ញើការទុកចិត្តលើអល់ឡោះនិងជឿជាក់លើទ្រង់ទេគេមិនអាចអនុវត្តតាមបទបញ្ជាបានពេញលេញឡើយពីព្រោះការគោរពសក្ការ៖និងការស្តាប់បង្គាប់បទបញ្ជាមិនអាចត្រឹមត្រូវឡើយបើគ្មានការផ្ញើការទុកចិត្តដូចដែលការផ្ញើការទុកចិត្តមិនអាចត្រឹមត្រូវឡើយបើគ្មានការគោរពសក្ការ៖និងការស្តាប់បង្គាប់។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរឯងគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់និងផ្ញើការទុកចិត្តលើទ្រង់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ៖ ១២៣] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយជនណាដែលកោតខ្លាចអល់ឡោះទ្រង់នឹងបង្កើតច្រកចេញសម្រាប់គេហើយប្រទានលាភសក្ការ៖ដល់គេពីប្រភពដែលគេនឹកស្មានមិនដល់ហើយជនណាដែលផ្ញើការទុកចិត្តលើអល់ឡោះនោះទ្រង់គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គេហើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់ត្វាឡាក៖ ២-៣]។ ហើយ (គោលបំណង) គឺថាការអនុវត្តតាមបទបញ្ជាជាទូទៅមិនអាចត្រឹមត្រូវឡើយបើគ្មានការផ្ញើការទុកចិត្តនិងការសុំជំនួយពីអល់ឡោះហើយជនណាដែលមានការជឿជាក់លើអល់ឡោះក្នុងការទាញយកផលប្រយោជន៍និងរារាំងគ្រោះថ្នាក់...

...គេអាចបោះបង់តណ្ហារបស់ខ្លួននិងស្តាប់បង្គាប់បទបញ្ជារបស់ម្ចាស់របស់គេបើពុំដូច្នោះទេដួងចិត្តរបស់គេនឹងមិនព្រមឱ្យគេបោះបង់នូវអ្វីដែលគេគិតថាគេត្រូវការពីអ្នកដទៃឡើយ។ ពាក្យសម្តីផ្សេងទៀតរបស់អាល់-ជីឡានីស្តីពីសញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់នូវបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្ញុំបម្រើ៖ លោកសេក្ខបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយសញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់នូវបំណងប្រាថ្នារបស់អ្នកតាមរយ៖សកម្មភាពរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គឺការដែលអ្នកមិនមានបំណងប្រាថ្នាលើអ្វីមួយទាល់តែសោះដូច្នេះអ្នកគ្មានគោលដៅផ្ទាល់ខ្លួនគ្មានសេចក្តីត្រូវការផ្ទាល់ខ្លួននិងគ្មានបំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយពីព្រោះអ្នកមិនមានបំណងប្រាថ្នាអ្វីមួយរួមជាមួយបំណងប្រាថ្នារបស់អល់ឡោះឡើយប៉ុន្តែសកម្មភាពរបស់ទ្រង់កើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនអ្នកធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាបំណងប្រាថ្នានិងសកម្មភាពរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដោយសរីរាង្គកាយស្ងប់ស្ងាត់បេះដូងមានភាពនឹងនរទ្រូងបើកទូលាយផ្ទៃមុខភ្លឺថ្លាខាងក្នុងសម្បូរសប្បាយដោយមិនត្រូវការអ្វីៗទាំងអស់តាមរយ៖ការមានព្រះអាទិទេពបង្កើតលោក។ ព្រះហស្តនៃព្រះចេស្ដាបង្វែរអ្នកអណ្តាតនៃអតីតកាលឥតកាលកំណត់ត្រាស់ហៅអ្នកម្ចាស់នៃសាសនាទាំងឡាយបង្រៀនអ្នកនិងបំពាក់ឱ្យអ្នកនូវពន្លឺនិងអាវផាយពីទ្រង់ព្រមទាំងដាក់អ្នកឱ្យស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់ថ្នាក់នៃពួកអ្នកមានចំណេះដឹងពីមុនៗ ធ្វើឱ្យអ្នកមានការបន្ទាបខ្លួនជានិច្ចគ្មានតណ្ហានិងគ្មានបំណងប្រាថ្នាណាមួយស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនអ្នកដូចជាភាជន៍ដែលប្រេះស្រាំដែលមិនអាចផ្ទុកទឹកឬភាពកខ្វក់បានឡើយធ្វើឱ្យអ្នកឃ្លាតឆ្ងាយពីចរិតលក្ខណ៖ធម្មតារបស់មនុស្សលោកដូច្នេះដួងចិត្តខាងក្នុងរបស់អ្នកមិនទទួលយកអ្វីក្រៅពីបំណងប្រាថ្នារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឡើយ។ ហើយនៅពេលនោះការបង្កើតនិងការកើតឡើងនៃអព្ភូតហេតុ(ខារ៉ីកុលអាដះ) នឹងត្រូវបានភ្ជាប់ទៅកាន់អ្នកដោយរឿងនោះត្រូវបានគេមើលឃើញពីអ្នកនៅក្នុងសកម្មភាពខាងក្រៅប៉ុន្តែតាមពិតវាជាសកម្មភាពរបស់អល់ឡោះ ﵎ នៅក្នុងចំណេះដឹងពិតប្រាកដហើយអ្នកនឹងចូលទៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកដែលមានចិត្តបន្ទាបខ្លួនដែលបំណងប្រាថ្នារបស់មនុស្សលោកត្រូវបានបំបាក់តណ្ហាធម្មជាតិត្រូវបានដកចេញហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយបំណងប្រាថ្នាខាងផ្លូវសាសនារបស់ម្ចាស់។ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ “រឿងលោកីយ៍របស់អ្នករាល់គ្នាដែលត្រូវបានធ្វើឱ្យខ្ញុំស្រឡាញ់គឺមានបីយ៉ាង៖ ស្ត្រីគ្រឿងក្រអូបនិងការត្រជាក់ភ្នែក(សេចក្តីស្ងប់សុខបំផុត)របស់ខ្ញុំត្រូវបានដាក់នៅក្នុងការថ្វាយបង្គំ”...»។

ការពន្យល់អធិប្បាយរបស់អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ៖ ខ្ញុំសូមនិយាយថា៖ ដំណាក់កាលនេះគឺជាចំណុចចុងក្រោយដែលលោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរបានចង្អុលបង្ហាញ។ ហើយការពិតជាក់ស្តែងរបស់វាគឺការដែលគេមិនមានបំណងប្រាថ្នាចង់បានវត្តមាននៃអ្វីមួយឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យមានបំណងប្រាថ្នា។ ដូច្នេះពាក្យសម្តីរបស់លោកដែលថា៖ «សញ្ញាសម្គាល់នៃការរលាយបាត់នូវបំណងប្រាថ្នារបស់អ្នកតាមរយ៖សកម្មភាពរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គឺការដែលអ្នកមិនមានបំណងប្រាថ្នាលើអ្វីមួយទាល់តែសោះ» មានន័យថា៖ អ្នកមិនមានបំណងប្រាថ្នានូវអ្វីដែលអ្នកមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រាថ្នាឡើយ! រីឯអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យអ្នកមានបំណងប្រាថ្នានោះបំណងប្រាថ្នារបស់វាគឺជាកាតព្វកិច្ច(វ៉ាជីប) ឬជាការគួរសមស្រប(មូស្ទាហាប់) ហើយការបោះបង់ចោលបំណងប្រាថ្នានោះគឺជាអំពើបាបឬជាភាពកង្វះខាត។ ហើយចំណុចនេះបានធ្វើឱ្យពួកអ្នកប្រតិបត្តិធម៌ជាច្រើនយល់ច្រឡំដោយពួកគេគិតស្មានថាមាគ៌ាដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះគឺខ្ញុំបម្រើមិនត្រូវមានបំណងប្រាថ្នាអ្វីទាំងអស់ទាល់តែសោះ! ហើយពួកគេបានចាត់ទុកពាក្យសម្តីរបស់អាប៊ូយ៉ាហ្ស៊ីដអាល់-ប៊ីស្ត្វាមីនៅពេលដែលគេសួរគាត់ថា៖ «តើអ្នកចង់បានអ្វី?» ហើយគាត់ឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំចង់កុំឱ្យមានបំណងប្រាថ្នា» ថាជាភាពកង្វះខាតនិងភាពផ្ទុយគ្នាពីព្រោះគាត់នៅតែមានបំណងប្រាថ្នាដដែល។ ហើយនេះគឺជាកំហុសឆ្គងដ៏ធំធេងរបស់ពួកគេចំពោះបណ្តាសេក្ខដ៏ត្រឹមត្រូវពីព្រោះមនុស្សដែលមានជីវិតរស់នៅគឺចាំបាច់ត្រូវតែមានបំណងប្រាថ្នាជានិច្ចគ្មានមនុស្សរស់ណាម្នាក់ដែលគ្មានបំណងប្រាថ្នានោះឡើយ! រីឯបំណងប្រាថ្នាដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្រឡាញ់និងបានបញ្ជាជាកាតព្វកិច្ចឬការគួរសមស្របនោះគ្មាននរណាម្នាក់បោះបង់វាចោលឡើយលើកលែងតែពួកកាហ្វៀរពួកហ្វាស៊ីកឬពួកអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានពិពណ៌នាបណ្តាព្យាការីនិងពួកអ្នកមានសច្ចធម៌ដោយ «បំណងប្រាថ្នានេះ» ដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿...ដោយពួកគេមានបំណងប្រាថ្នាចង់បានព្រះភក្ត្ររបស់ទ្រង់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាម៖ ៥២] និង ﴿លើកលែងតែដើម្បីស្វែងរកព្រះភក្ត្រនៃម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់គេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ឡៃល៖ ២០] និង ﴿ពួកយើងផ្តល់អាហារដល់អ្នករាល់គ្នាដើម្បីព្រះភក្ត្ររបស់អល់ឡោះតែមួយគត់ពួកយើងមិនចង់បានការតបស្នងនិងការដឹងគុណពីអ្នករាល់គ្នាឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនសាន៖ ៩] និង ﴿ហើយជនណាដែលមានបំណងប្រាថ្នាចង់បានលោកខាងមុខនិងបានប្រឹងប្រែងសម្រាប់វាខណ៖ដែលគេជាអ្នកមានជំនឿនោះការប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេនឹងទទួលបានការដឹងគុណតបស្នង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រ៉ា៖ ១៩]។ ហើយគ្មានការគោរពសក្ការ៖ណាមួយឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖ការមានបំណងប្រាថ្នាចំពោះអល់ឡោះនិងចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ជា។ ដូច្នេះបំណងប្រាថ្នាគឺមានពីរ៖ បំណងប្រាថ្នាដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ពេញចិត្តនិងបំណងប្រាថ្នាដែលទ្រង់មិនស្រឡាញ់និងមិនពេញចិត្ត។ ហើយមនុស្សលោកនៅក្នុងបំណងប្រាថ្នាបែងចែកជា «បីក្រុម»៖ ១. ក្រុមដែលចង់បានតែអ្វីដែលតណ្ហារបស់ខ្លួនចង់បានពួកគេគឺជាខ្ញុំបម្រើនៃខ្លួនឯងនិងអារក្សស្ហៃតន (អារក្ស)។ ២. ក្រុមដែលអះអាងថាពួកគេរួចផុតពីបំណងប្រាថ្នាទាំងស្រុងហើយគ្មានបំណងអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលទ្រង់កំណត់ទុក(កាដារ) ហើយចាត់ទុកថានេះជាដំណាក់កាលខ្ពស់បំផុត។ ហើយពួកគេបានកំណត់ការរលាយបាត់នៅក្នុងការមើលឃើញការគ្រប់គ្រង(រ៉ូប៊ូប៊ីយយ៉ះ)ថាជាគោលដៅចុងក្រោយហើយសេក្ខជាច្រើនបានរអិលជើងធ្លាក់នៅក្នុងចំណុចនេះ។ ហើយនៅក្នុងដំណាក់កាលនេះហើយដែលវិវាទបានកើតឡើងរវាងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-ជូណៃដ៍និងក្រុមស៊ូហ្វីមួយចំនួនពីព្រោះពួកគេបានឯកភាពគ្នាលើ «តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ) រ៉ូប៊ូប៊ីយយ៉ះ» គឺការដែលអល់ឡោះជាអ្នកបង្កើតគ្រប់អ្វីៗទាំងអស់ដែលគេហៅថា «ដំណាក់កាលប្រមូលផ្តុំ(ម៉ាកាមុលហ្ចាំអ៍)» ប៉ុន្តែអាល់-ជូណៃដ៍បានលើកឡើងនូវ «ការបែងចែកទីពីរ(អាល់ហ្វារកុសសានី)» គឺការបែងចែកតាមច្បាប់សាសនាគឺអ្នកត្រូវតែស្រឡាញ់អ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានិងស្អប់អ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់និងធ្វើតាវហ៊ីដចំពោះការគោរពសក្ការ៖(អ៊ូឡូហ៊ីយយ៉ះ)។ ៣. រីឯក្រុមទីបីគឺជាក្រុមដែលដើរតាមមាគ៌ាដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ គឺលោកមិនដែលខ្វះបំណងប្រាថ្នាឡើយហើយលោកក៏មិនបានដើរតាមតណ្ហាដែរប៉ុន្តែលោកបានបំពេញនូវបំណងប្រាថ្នាដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ពេញចិត្ត។ លោក ﷺ មិនដែលវាយអ្នកបម្រើស្ត្រីសត្វពាហន៖ ឬវត្ថុណាមួយឡើយលើកលែងតែការប្រយុទ្ធក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះហើយលោកមិនដែលសងសឹកដើម្បីខ្លួនឯងឡើយប៉ុន្តែនៅពេលដែលការហាមឃាត់របស់អល់ឡោះត្រូវបានគេរំលោភបំពាននោះគ្មានអ្វីអាចទប់កំហឹងរបស់លោកដើម្បីអល់ឡោះបានឡើយរហូតទាល់តែលោកសងសឹកដើម្បីអល់ឡោះ។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកមានជំនឿដែលរឹងមាំគឺប្រសើរជាងនិងជាទីស្រឡាញ់ចំពោះអល់ឡោះជាងអ្នកមានជំនឿដែលទន់ខ្សោយប៉ុន្តែនៅក្នុងអ្នកទាំងពីរគឺសុទ្ធតែមានអំពើល្អ។ ចូរអ្នកយកចិត្តទុកដាក់លើអ្វីដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកចូរស្វែងរកជំនួយពីអល់ឡោះនិងកុំចុះចាញ់ភាពទន់ខ្សោយឱ្យសោះ។ ហើយប្រសិនបើមានរឿងអ្វីមួយកើតឡើងចំពោះអ្នកចូរកុំនិយាយថា៖ ប្រសិនបើខ្ញុំបានធ្វើបែបនេះវានឹងក្លាយជាបែបនេះបែបនោះឱ្យសោះប៉ុន្តែចូរពោលថា៖ អល់ឡោះបានកំណត់ទុកជាមុនហើយអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាទ្រង់បានធ្វើរួចហើយពីព្រោះពាក្យថា “ប្រសិនបើ” គឺជាការបើកទ្វារឱ្យទង្វើរបស់អារក្សស្ហៃតន» [រៀបរាប់ដោយមូស្លីម]។ ហើយ «ការបោះបង់លោកីយ៍(ហ្ស៊ូហ៍ដ៍)» ដ៏មានប្រយោជន៍តាមច្បាប់សាសនាដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្រឡាញ់គឺការបោះបង់នូវអ្វីដែលមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍នៅក្នុងបរលោក។ រីឯអ្វីដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍នៅក្នុងបរលោកនិងអ្វីដែលយកទៅប្រើជាជំនួយលើការគោរពសក្ការ៖ នោះការបោះបង់វាចោលគឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅនិងការវង្វេង។ ហើយ «ការប្រុងប្រយ័ត្នចៀសវាង(វ៉ារ៉ាអ៍)» តាមច្បាប់សាសនាគឺការចៀសវាងនូវអ្វីដែលបារម្ភពីផលវិបាកអាក្រក់របស់វាមិនមែនការបោះបង់កាតព្វកិច្ចដោយសារតែការសង្ស័យខុសឆ្គងនោះឡើយ។

...ពួកគេបានប្រព្រឹត្តអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ហាមឃាត់ហើយពួកគេគឺដូចជាពួកយូដាដូចដែលពួកមុនគឺដូចជាពួកគ្រីស្ទានដូច្នោះដែរ។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ភាពអាម៉ាស់ត្រូវបានវាយត្រាលើពួកគេនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលពួកគេត្រូវបានគេប្រទះឃើញលើកលែងតែតាមរយ៖ខ្សែចំណងពីអល់ឡោះនិងខ្សែចំណងពីមនុស្សលោកប៉ុណ្ណោះហើយពួកគេបាននាំមកនូវកំហឹងពីអល់ឡោះហើយភាពទ័លក្រត្រូវបានវាយត្រាលើពួកគេរឿងនោះដោយសារតែពួកគេបានប្រឆាំងនឹងបណ្តាអាយ៉ាត់ភស្តុតាងរបស់អល់ឡោះនិងបានសម្លាប់បណ្តាព្យាការីដោយអយុត្តិធម៌រឿងនោះដោយសារតែពួកគេបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបនិងធ្លាប់ជាអ្នកបំពាន﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ១១២]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿យើងនឹងបង្វែរចេញពីបណ្តាអាយ៉ាត់ភស្តុតាងរបស់យើងនូវបណ្តាអ្នកដែលតម្កើងឫកនៅលើផែនដីដោយអយុត្តិធម៌ហើយទោះបីជាពួកគេឃើញគ្រប់អាយ៉ាត់ភស្តុតាងទាំងអស់ក៏ពួកគេមិនជឿលើវាដែរហើយប្រសិនបើពួកគេឃើញមាគ៌ានៃភាពត្រឹមត្រូវពួកគេមិនយកវាធ្វើជាមាគ៌ារបស់ពួកគេឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេឃើញមាគ៌ានៃការវង្វេងពួកគេយកវាធ្វើជាមាគ៌ារបស់ពួកគេភ្លាម﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាអ៍រ៉ហ្វ៖ ១៤៦]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរឯងសូត្រប្រាប់ពួកគេនូវដំណឹងរបស់បុគ្គលដែលយើងបានប្រទានបណ្តាអាយ៉ាត់ភស្តុតាងរបស់យើងដល់គេបន្ទាប់មកគេបានរបូតខ្លួនចេញពីវារួចស្ហៃតន (អារក្ស)(អារក្ស)បានដេញតាមគេធ្វើឱ្យគេស្ថិតនៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកវង្វេង...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាអ៍រ៉ហ្វ៖ ១៧៥-១៧៦]។ ដូច្នេះពួកទាំងនេះបានដើរតាមតណ្ហារបស់ពួកគេដោយចេតនាអាក្រក់ទន្ទឹមនឹងការដឹងពីសច្ចធម៌រីឯពួកមុនបានដើរតាមតណ្ហារបស់ពួកគេដោយការវង្វេងនិងភាពល្ងង់ខ្លៅចំពោះសច្ចធម៌។ ហើយក្រុមទាំងពីរបានបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យមានបំណងប្រាថ្នានិងអំពើល្អសប្បុរសហើយបានប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានហាមឃាត់នូវបំណងប្រាថ្នានិងទង្វើអាក្រក់។ ផ្នែកមួយ៖ ដូច្នេះបទបញ្ជារបស់លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរនិងលោកគ្រូរបស់លោកគឺលោកសេក្ខហាំម៉ាដអាល់-ដាប់ព៉ាសព្រមទាំងបណ្តាសេក្ខនៃ Ahl អាល់-ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) ដទៃទៀត...

...ដែលជាបណ្តាសេក្ខដ៏រឹងមាំលើមាគ៌ាត្រឹមត្រូវ ﵃ ថា៖ អ្នកប្រតិបត្តិធម៌មិនត្រូវមានបំណងប្រាថ្នាលើអ្វីមួយឡើយនិងមិនត្រូវមានបំណងប្រាថ្នារួមជាមួយបំណងប្រាថ្នារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷿ ឡើយប៉ុន្តែសកម្មភាពរបស់ទ្រង់កើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនគេធ្វើឱ្យគេក្លាយជាអ្នកដែលដើរតាមបំណងប្រាថ្នានៃសច្ចធម៌គឺពួកលោកមានបំណងសំដៅទៅលើកិច្ចការដែលខ្ញុំបម្រើមិនបានដឹងពីបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ។ រីឯអ្វីដែលគេដឹងថាអល់ឡោះបានបញ្ជានោះគេត្រូវតែមានបំណងប្រាថ្នានិងអនុវត្តតាមវាជាដាច់ខាតហើយពួកលោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីរឿងនេះនៅកន្លែងជាច្រើន។ រីឯបណ្តាសេក្ខដ៏រឹងមាំលើមាគ៌ាស៊ុននះដូចជាបណ្តាសេក្ខសាឡាហ្វភាគច្រើន៖ ហ្វ៊ូដ្វៃលអ៊ីប៊្នូអ៊ីយ៉ាឌ, អ៊ីព្រហ៊ីមអ៊ីប៊្នូអាទហាំ, អាប៊ូស៊ូឡៃម៉ានអាល់-ដារ៉ានី, ម៉ាអ៍រូហ្វអាល់-ខារ៍ឃី, សារីយ៍អាល់-សាកាត្វី, អាល់-ជូណៃដ៍អ៊ីប៊្នូមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនៗ ព្រមទាំងលោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរ, លោកសេក្ខហាំម៉ាដនិងអ្នកដទៃទៀតពួកលោកមិនដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រតិបត្តិធម៌ណាម្នាក់ទោះបីជាគេអាចហោះហើរលើអាកាសឬដើរលើទឹកបានក៏ដោយឱ្យចាកចេញពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់តាមច្បាប់សាសនាឡើយ! ប៉ុន្តែគេត្រូវតែធ្វើនូវអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានិងបោះបង់នូវអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់រហូតដល់ថ្ងៃស្លាប់ហើយនេះគឺជាសច្ចធម៌ដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានស៊ុននះនិងការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ(អ៊ីជ្ញម៉ាអ៍)នៃពួកសាឡាហ្វបានចង្អុលបង្ហាញ។ ការបន្តពាក្យសម្តីរបស់អាល់-ជីឡានី៖ ហើយរឿងនេះមានច្រើនណាស់នៅក្នុងពាក្យសម្តីរបស់ពួកលោកដូចជាប្រសាសន៍របស់លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរនៅក្នុងសៀវភៅ «ហ្វ៊ូធូហ៊ុលហ្គែប» ថា៖ «ចូរអ្នកចាកចេញពីខ្លួនរបស់អ្នកបោះបង់វាចោលនិងលះបង់ការគ្រប់គ្រងរបស់អ្នក។ ចូរប្រគល់កិច្ចការទាំងអស់ទៅកាន់អល់ឡោះ ﵎ ហើយចូរធ្វើជាអ្នកយាមទ្វារនៅមាត់ទ្វារនៃបេះដូងរបស់អ្នកដោយគោរពតាមបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ ﵎ ក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាដែលទ្រង់បញ្ជាឱ្យចូលនិងហាមឃាត់អ្នកណាដែលទ្រង់បញ្ជាឱ្យរារាំង។ ចូរកុំឱ្យតណ្ហាចូលមកក្នុងបេះដូងរបស់អ្នកបន្ទាប់ពីវាបានចាកចេញទៅពីព្រោះការបណ្តេញតណ្ហាចេញពីបេះដូងគឺតាមរយ៖ការប្រឆាំងនឹងវានិងការមិនដើរតាមវានៅក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់...»។ និងប្រសាសន៍របស់លោកសេក្ខអាប់ឌុលកាឌៀរថា៖ «...ប្រសិនបើមានគំនិតណាមួយផុសឡើងឬមានវិវរណ៖បំផុសគំនិត(អ៊ីលហាម)ណាមួយកើតឡើងចូរអ្នកយកវាទៅថ្លឹងផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុននះ។ ប្រសិនបើអ្នកឃើញថាគម្ពីរទាំងពីរបានហាមឃាត់វាដូចជាការបំផុសគំនិតឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណាការស៊ីការប្រាក់ការចូលរួមជាមួយពួកទុច្ចរិតនិងអំពើបាបកម្មផ្សេងៗទៀតចូរអ្នកច្រានវាចោលបោះបង់វាកុំទទួលយកវានិងកុំអនុវត្តតាមវាឱ្យសោះហើយចូរជឿជាក់យ៉ាងដាច់ខាតថាវាគឺមកពីអារក្សស្ហៃតន (អារក្ស)ដ៏ត្រូវបណ្តាសា! ហើយប្រសិនបើអ្នកឃើញថាគម្ពីរទាំងពីរបានអនុញ្ញាតវាដូចជាតណ្ហាអនុញ្ញាតក្នុងការបរិភោគការផឹកការស្លៀកពាក់និងការរៀបការចូរអ្នកបោះបង់វាចោលដែរកុំទទួលយកវានិងចូរដឹងថាវាគឺមកពីការបំផុសគំនិតនៃដួងចិត្តនិងតណ្ហារបស់វាខណ៖ដែលអ្នកត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រឆាំងនិងតស៊ូនឹងវា»។ ខ្ញុំ(អ៊ីប៊្នូតៃមីយយ៉ះ)សូមនិយាយថា៖ បំណងរបស់លោកក្នុងការបោះបង់កិច្ចការអនុញ្ញាតគឺនៅពេលដែលវាមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើដូចដែលលោកបានពន្យល់នៅកន្លែងផ្សេងទៀតពីព្រោះកិច្ចការអនុញ្ញាតដែលត្រូវបានបញ្ជានៅពេលដែលគេធ្វើវាដោយសារតែបទបញ្ជានោះវាគឺជាមហាសេចក្តីសប្បុរសដ៏ធំធេងរបស់អល់ឡោះនិងជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេ។

«...មកពីចំណោមខ្យល់ដង្ហើមនៃមិត្តសម្លាញ់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (Awliya') និងអ្នកដែលទទួលបានការគាំទ្រពីចំណោមអាព្ទាល់ (អាល់-Abdal)។ មូលហេតុដែលអ្នកមិនប្រញាប់ប្រញាល់ឆ្ពោះទៅរកការនោះគឺដោយសារតែអ្នកមិនដឹងពីផលវិបាកចុងក្រោយរបស់វានិងអ្វីដែលកិច្ចការនោះនឹងវិវត្តទៅហើយជួនកាលនៅក្នុងនោះអាចមានការល្បួងការវិនាសការរៀបចំផែនការរបស់អល់ឡោះនិងការសាកល្បងដូច្នេះចូរអត់ធ្មត់រហូតទាល់តែទ្រង់ ﷿ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តនៅក្នុងអ្នក។ លុះកាលណាទង្វើនោះត្រូវបានដកស្រង់ចេញពីចំណង់ផ្ទាល់ខ្លួនហើយអ្នកត្រូវបានដឹកនាំទៅកាន់ទីនោះហើយមានការសាកល្បងមកជួបប្រទះនឹងអ្នកនោះអ្នកនឹងត្រូវបានការពារនិងថែរក្សាឱ្យរួចផុតពីវាដ្បិតអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មិនដាក់ទណ្ឌកម្មអ្នកចំពោះទង្វើរបស់ទ្រង់ឡើយប៉ុន្តែទណ្ឌកម្មនឹងកើតមានចំពោះអ្នកដោយសារតែអ្នកបានជ្រៀតជ្រែកដោយចំណង់ខ្លួនឯងនៅក្នុងកិច្ចការនោះ»។ ការបកស្រាយរបស់ឥប៊្នូតៃមិយ៉ះ៖ ខ្ញុំសូមពោលថា៖ លោកស្ហៃខ៍ ﵀ បានបញ្ជាថាអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) គឺត្រូវតែបោះបង់ចោលជាដាច់ខាតហើយអ្វីដែលដឹងច្បាស់ថាជាការអនុញ្ញាត (Mubāḥ) ដោយជាក់ស្តែងក៏ប៉ុន្តែត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងដោយអំណាចនៃចំណង់តណ្ហាមិនមែនដោយបញ្ជារបស់ម្ចាស់ច្បាប់ទេនោះក៏ត្រូវបោះបង់ចោលដូចគ្នាដែរ។ រីឯអ្វីដែលមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាតើវាជាការអនុញ្ញាតដោយគ្មានគ្រោះថ្នាក់ឬមានគ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងនោះដូចជាការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីកន្លែងណាមួយជាក់លាក់ឬទៅជួបបុគ្គលណាម្នាក់ជាក់លាក់គឺទម្រង់ទូទៅនៃទង្វើបែបនេះមិនមែនជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ឡើយហើយក៏មិនមែនគ្រប់ករណីទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបានអនុញ្ញាតនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញវាជាការហារ៉ាមចំពោះមនុស្សក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់កន្លែងណាដែលនាំឱ្យកើតមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សាសនារបស់ខ្លួនដូច្នេះលោកបានបញ្ជាឱ្យទប់ទល់កុំឱ្យទៅរហូតទាល់តែមានការបង្ខិតបង្ខំឬលេចឡើងច្បាស់នៅក្នុងចិត្តថាវាជាផលប្រយោជន៍សាសនាដ៏ពិតប្រាកដ។ ពីព្រោះប្រសិនបើវាមិនទាន់ច្បាស់ថាការទៅនោះជាកាតព្វកិច្ច (Wājib) ឬជាការគួរឱ្យប្រតិបត្តិ (Mustaḥabb) ទេនោះមិនគប្បីឱ្យគេប្រព្រឹត្តឡើយហើយប្រសិនបើគេភ័យខ្លាចគ្រោះថ្នាក់នោះគួរតែលះបង់វាចោល។ ដូច្នេះប្រសិនបើគេត្រូវបានបង្ខំឱ្យទៅនោះគ្មានទោសពៃរ៍លើគេឡើយហើយគេនឹងមិនត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះទង្វើនោះឡើយផ្ទុយពីករណីដែលគេប្រព្រឹត្តវាដោយការជ្រើសរើសនិងចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាលេចចេញច្បាស់ថាវាមានផលប្រយោជន៍ដ៏លើសលប់នោះវាជារឿងល្អប្រពៃ។ ភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីស៊ុណ្ណះបានបញ្ជាក់ថា៖ អ្នកណាដែលត្រូវរងការសាកល្បងដោយមិនបានរត់រកការសាកល្បងនោះទេគេនឹងទទួលបានការជួយសង្គ្រោះប៉ុន្តែអ្នកណាដែលរត់ទៅរកការសាកល្បងដោយខ្លួនឯងគេត្រូវប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ជាទីបំផុត។ ដូចជាពាក្យបង្គាប់របស់ព្យាការី ﷺ ចំពោះអាប់ឌុរ៉ោះហ្មានប៊ីនសាមុរ៉ោះថា៖ «ចូរកុំសុំតំណែងជាមេដឹកនាំឱ្យសោះព្រោះប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានផ្តល់ឱ្យវាដោយសារតែការទាមទារសុំនោះអ្នកនឹងត្រូវទុកឱ្យនៅរ៉ាប់រងវាតែម្នាក់ឯងប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានផ្តល់ឱ្យវាដោយមិនបានសុំទេនោះអ្នកនឹងទទួលបានការជួយសង្គ្រោះក្នុងការបំពេញវា»។ ហើយក៏ដូចជាប្រសាសន៍របស់ទ្រង់ ﷺ ដែរថា៖ «ចូរកុំប៉ងប្រាថ្នាចង់ជួបសត្រូវឡើយហើយចូរសុំសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តពីអល់ឡោះចុះប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះពួកគេនោះចូរមានការអត់ធ្មត់»។ ហើយមាននៅក្នុងស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)នថា៖ «អ្នកណាដែលទាមទារសុំតំណែងជាចៅក្រមនិងស្វែងរកជំនួយដើម្បីទទួលបានវាគេនឹងត្រូវទុកឱ្យនៅរ៉ាប់រងវាតែម្នាក់ឯងរីឯអ្នកណាដែលមិនបានទាមទារសុំតំណែងជាចៅក្រមនិងមិនបានស្វែងរកជំនួយដើម្បីវាទេនោះអល់ឡោះនឹងបញ្ជូនម៉ាឡាអ៊ីកាត់មួយរូបមកដើម្បីតម្រង់ទិសគេ»—ហើយនៅក្នុងរិវ៉ាយ៉ាត់មួយទៀត៖ «ទោះបីជាគេត្រូវបានបង្ខំឱ្យទទួលវាក៏ដោយ»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហទាំងពីរ (Ṣaḥīḥ អាល់-Bukhārī និង Ṣaḥīḥ មូស្លីម) ទ្រង់ ﷺ បានមានប្រសាសន៍អំពីជំងឺអាសន្នរោគថា៖ «កាលណាអ្នករាល់គ្នាបានឮអំពីវានៅក្នុងទឹកដីណាមួយចូរកុំចូលទៅកាន់ទីនោះឡើយហើយប្រសិនបើវាកើតឡើងនៅក្នុងទឹកដីដែលអ្នករាល់គ្នាកំពុងស្ថិតនៅចូរកុំរត់គេចចេញពីទីនោះឡើយ»។ ហើយក្នុងចំណោមនោះផងដែរគឺទ្រង់ ﷺ «បានហាមឃាត់ការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) (អាល់-Nadhr)»។

ផ្នែក

ហើយក្នុងចំណោមនោះផងដែរគឺប្រសាសន៍របស់ទ្រង់ ﷺ ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាទុកខ្ញុំចោលដរាបណាខ្ញុំទុកអ្នករាល់គ្នា (មិនទាន់បញ្ជាអ្វីបន្ថែម) ពីព្រោះប្រជាជាតិមុនៗបានវិនាសដោយសារតែពួកគេសួរសំណួរច្រើនហួសហេតុនិងការជំទាស់ប្រឆាំងនឹងបណ្តាព្យាការីរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះនៅពេលដែលខ្ញុំហាមឃាត់អ្នករាល់គ្នាពីអ្វីមួយចូរចៀសវាងពីវាហើយនៅពេលដែលខ្ញុំបញ្ជាអ្នករាល់គ្នាអំពីកិច្ចការណាមួយចូរប្រតិបត្តិវាឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពរបស់អ្នករាល់គ្នា»។ ផ្នែកបន្តប្រសាសន៍របស់អាល់ជីឡានី៖ លោកស្ហៃខ៍អាប់ឌុលកាឌិរបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនៃសច្ចភាព (អាល់-Ḥaqīqah) ដែលជាស្ថានភាពនៃភាពជាវ៉ាលី (អាល់-Wilāyah)៖ ចូរប្រឆាំងនឹងចំណង់តណ្ហារបស់អ្នកហើយចូរប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាទូទៅ។ ការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជាត្រូវបានបែងចែកជាពីរបែប៖ (ទីមួយ) គឺអ្នកយកពីលោកិយនេះត្រឹមតែអាហារទ្រទ្រង់ជីវិតដែលជាសិទ្ធិចាំបាច់នៃរូបកាយប៉ុណ្ណោះដោយបោះបង់ចោលនូវការសប្បាយរីករាយភ្លើតភ្លើនបំពេញកាតព្វកិច្ចសាសនា (Farḍ) និងខ្នះខ្នែងលះបង់បាបកម្មទាំងឡាយទាំងកំបាំងនិងចំហ។ និង (ទីពីរ)៖ អ្វីដែលកើតឡើងដោយបញ្ជាខាងវិញ្ញាណ (Amr Bāṭin) ដែលជាបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះដ៏ពិតប្រាកដ ﵎ ដែលទ្រង់បញ្ជានិងហាមឃាត់ចំពោះខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់។ បទបញ្ជាប្រភេទនេះកើតមានឡើងតែនៅក្នុងកិច្ចការអនុញ្ញាត (Mubāḥ) ដែលគ្មានការសម្រេចច្បាប់ជាក់លាក់នៅក្នុងច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) ពោលគឺមិនស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនៃការហាមឃាត់ហើយក៏មិនស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនៃកាតព្វកិច្ចដែរប៉ុន្តែជាកិច្ចការដែលត្រូវបានទុកឱ្យខ្ញុំបម្រើជ្រើសរើសចាត់ចែងដោយសេរីទើបគេហៅវាថាជាការអនុញ្ញាត។ ដូច្នេះខ្ញុំបម្រើមិនត្រូវផ្តួចផ្តើមធ្វើអ្វីមួយតាមចិត្តខ្លួនឯងឡើយតែត្រូវរង់ចាំបទបញ្ជាចំពោះកិច្ចការនោះហើយកាលណាត្រូវបានបញ្ជាគេក៏ត្រូវប្រតិបត្តិតាមធ្វើឱ្យរាល់ចលនានិងការស្ងប់ស្ងាត់ទាំងអស់របស់គេក្លាយជាការផ្សារភ្ជាប់ជាមួយអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់៖ អ្វីដែលមានច្បាប់ចែងក្នុង Sharī‘ah គឺប្រតិបត្តិតាម Sharī‘ah ហើយអ្វីដែលគ្មានការបញ្ជាក់ក្នុងច្បាប់គឺប្រតិបត្តិតាមបញ្ជាខាងវិញ្ញាណ។ ពេលនោះហើយដែលគេក្លាយជាអ្នកប្រកាន់សច្ចភាពពិតប្រាកដក្នុងចំណោមអ្នកនៃអាល់-Ḥaqīqah ហើយអ្វីដែលគ្មានបញ្ជាខាងវិញ្ញាណទេនោះវាគ្រាន់តែជាទង្វើដែលត្រូវប្រគល់ជូនការកំណត់របស់អល់ឡោះទាំងស្រុងប៉ុណ្ណោះ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនៃសច្ចភាពកំពូល (Ḥaqq អាល់-Ḥaqq) ដែលជាស្ថានភាពនៃការរលុបបាត់និងការរលាយនៃចំណង់ផ្ទាល់ខ្លួន (អាល់-Maḥw wa អាល់-Fanā’) ពោលគឺស្ថានភាពនៃបណ្តាអាព្ទាល់ (អាល់-Abdāl) ដែលមានចិត្តទន់ភ្លន់រាបទាបចំពោះសច្ចធម៌ជាអ្នកឯកទេវភាពនិយម (Muwaḥḥidūn) ជាអ្នកស្គាល់អល់ឡោះយ៉ាងស៊ីជម្រៅ (អាល់-‘Ārifūn) ជាម្ចាស់នៃចំណេះដឹងនិងការប្រតិបត្តិជាមេដឹកនាំជាអ្នកការពារការបង្កើតរបស់អល់ឡោះជាតំណាងនៃព្រះដ៏មហាករុណាជាមិត្តជិតស្និទ្ធនិងជាទីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ ﵈៖ នោះការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានៅក្នុងស្ថានភាពនេះគឺការប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯងផ្ទាល់ដោយការប្រកាសលះបង់នូវថាមពលនិងកម្លាំងផ្ទាល់ខ្លួនហើយមិនត្រូវឱ្យមានបំណងប្រាថ្នាឬឆន្ទ៖ផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះអ្វីមួយទាល់តែសោះទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោកដោយក្លាយជាខ្ញុំបម្រើរបស់ព្រះមហាក្សត្រ (អាល់-ម៉ាលីក) មិនមែនជាខ្ញុំបម្រើនៃរាជ្យសម្បត្តិ (អាល់-Mulk) ឡើយហើយជាខ្ញុំបម្រើនៃបទបញ្ជាមិនមែនជាខ្ញុំបម្រើនៃតណ្ហាឡើយដូចជាកូនង៉ែតនៅក្នុងដៃមេដោះដូចជាសាកសពដែលកំពុងត្រូវគេងូតទឹកសម្អាតនិងដូចជាអ្នកជំងឺទន់ខ្សោយដែលដេកផ្អៀងខ្លួននៅចំពោះមុខគ្រូពេទ្យនៅក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយណាដែលនៅក្រៅបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់»។ ហើយលោកក៏បានមានប្រសាសន៍ផងដែរថា៖ «ចូរប្រតិបត្តិតាមច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) នៅក្នុងគ្រប់ឧប្បត្តិហេតុដែលធ្លាក់មកលើអ្នកប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនៃតាកវ៉ា (Taqwā) ដែលជាជំហានដំបូង។ ហើយចូរប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានៅក្នុងស្ថានភាពនៃភាពជាវ៉ាលី (Wilāyah) និងការរលត់រលាយនៃចំណង់តណ្ហាដោយមិនបំពានវាឡើយដែលជាជំហានទីពីរ។ ហើយចូរពេញចិត្តចំពោះការប្រព្រឹត្តរបស់អល់ឡោះយល់ស្របតាមនិងលះបង់ចំណង់ខ្លួនឯងនៅក្នុងស្ថានភាពនៃអាព្ទាល់ (Badaliyyah) ការសង្គ្រោះ (Ghawthiyyah) សសរទ្រូង (Quṭbiyyah) និងភាពស្មោះត្រង់កំពូល (Ṣiddīqiyyah) ដែលជាគោលដៅចុងក្រោយបង្អស់។ ចូរចៀសចេញពីផ្លូវនៃវាសនាកំណត់ចូរដកខ្លួនចេញពីផ្លូវរបស់វាចូរទប់ទល់នឹងខ្លួនឯងនិងតណ្ហារបស់អ្នកចូរទប់អណ្តាតរបស់អ្នកកុំឱ្យត្អូញត្អែរ។ ប្រសិនបើអ្នកប្រព្រឹត្តបែបនេះ៖ បើវាជារឿងល្អនោះម្ចាស់នឹងបង្កើនភាពស្រស់បំព្រងរសជាតិដ៏ផ្អែមល្ហែមនិងសេចក្តីរីករាយដល់អ្នកហើយប្រសិនបើវាជារឿងអាក្រក់ទ្រង់នឹងការពារអ្នកនៅក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ទ្រង់នឹងដកការស្តីបន្ទោសចេញពីអ្នកនិងធ្វើឱ្យអ្នកភ្លេចវារហូតទាល់តែវាឆ្លងកាត់ផុតទៅនិងរសាត់បាត់ទៅនៅពេលដែលកាលកំណត់របស់វាបានមកដល់ដូចជាពេលយប់ដែលកន្លងផុតទៅហើយបើកផ្លូវឱ្យពេលថ្ងៃរះឡើងនិងភាពត្រជាក់នៃរដូវរងាដែលកន្លងផុតទៅហើយបើកផ្លូវឱ្យរដូវក្តៅចូលមកដល់។ នោះជាគំរូសម្រាប់អ្នកដូច្នេះចូរយកវាធ្វើជាការពិចារណាចុះ។ បន្ទាប់មកមនុស្សតែងមានបាបកម្មកំហុសការប្រព្រឹត្តខុសនិងការប្រឡាក់ប្រឡូកដោយអំពើបាបនិងការរអិលធ្លាក់ជាច្រើនប្រភេទហើយគ្មាននរណាម្នាក់សមនឹងអង្គុយរួមដំណើរជាមួយព្រះដ៏សប្បុរសឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលស្អាតបរិសុទ្ធផុតពីភាពសៅហ្មងនៃបាបកម្មនិងកំហុសឆ្គងហើយគ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលគាល់ទ្រង់ឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលមានចិត្តបរិសុទ្ធគ្មានការអួតអាងនិងគ្មានជម្លោះដ្បិតគ្មាននរណាម្នាក់សមនឹងអង្គុយក្នុងចំណោមស្តេចឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលស្អាតបរិសុទ្ធពីវត្ថុកខ្វក់ក្លិនស្អុយនិងភាពកខ្វក់គ្រប់ប្រភេទ។ ដូច្នេះទុក្ខវេទនាគឺជាការលាងជម្រះបាបនិងជាការសម្អាតឱ្យបរិសុទ្ធ។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជំងឺគ្រុនក្តៅត្រឹមតែមួយថ្ងៃគឺជាការលាងជម្រះបាបកម្មសម្រាប់រយ៖ពេលពេញមួយឆ្នាំ»»។

ការបកស្រាយរបស់ឥប៊្នូតៃមិយ៉ះ៖ ខ្ញុំសូមពោលថា៖ លោកស្ហៃខ៍អាប់ឌុលកាឌិរ ﵁ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់គឺជារឿងចាំបាច់ដែលខ្វះមិនបាននៅក្នុងគ្រប់ស្ថានទាំងអស់។ ហើយលោកបានលើកឡើងនូវស្ថានទាំងបីដែលលោកបានកំណត់គឺ៖ ស្ថាននៃអ្នកមានតាកវ៉ា (Ṣāḥib អាល់-Taqwā), ស្ថាននៃសច្ចភាព (អាល់-Ḥaqīqah), និងស្ថាននៃសច្ចភាពកំពូល (Ḥaqq អាល់-Ḥaqq)។ លោកបានពន្យល់ពីគោលបំណងរបស់លោកថា៖ នៅក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់ខ្ញុំបម្រើចាំបាច់ត្រូវតែមានបំណងប្រាថ្នាចង់ប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលត្រូវបញ្ជានៅក្នុងច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) និងបោះបង់នូវអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងច្បាប់សាសនា។ ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ជាឱ្យខ្ញុំបម្រើលះបង់បំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួនគឺសំដៅទៅលើកិច្ចការណាដែលគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើហើយក៏មិនត្រូវបានហាមឃាត់ដែរហើយនេះគឺជាសច្ចធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវពីព្រោះកាលណាគេមិនត្រូវបានបញ្ជាគេក៏មិនចាំបាច់មានបំណងប្រាថ្នាចង់ឱ្យវាកើតឡើងដែរហើយកាលណាគេមិនត្រូវបានហាមឃាត់គេក៏មិនចាំបាច់មានបំណងប្រាថ្នាក្នុងការបំបាត់វាដែរដូច្នេះនៅក្នុងរឿងបែបនេះគេត្រូវនៅជាកណ្តាលដោយគ្មានបំណងប្រាថ្នាចំពោះភាគីផ្ទុយទាំងពីរឡើយ។ ហើយលោកបានបញ្ជាក់ថាអ្នកនៃអាល់-Ḥaqīqah ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចនូវបទបញ្ជាមិនថាបទបញ្ជាខាងក្រៅនៃ Sharī‘ah ដែលគេដឹងច្បាស់ឬបទបញ្ជាខាងវិញ្ញាណ (Amr Bāṭin) ឡើយ។ ហើយលោកបានបញ្ជាក់ទៀតថាបទបញ្ជាខាងវិញ្ញាណកើតមានឡើងតែនៅក្នុងកិច្ចការណាដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច (Wājib) ក្នុងច្បាប់ហើយក៏មិនមែនជាការហាមឃាត់ (Ḥarām) នោះដែរហើយនៅក្នុងរឿងបែបនេះគេត្រូវរង់ចាំការបញ្ជាក់ជាពិសេសរហូតទាល់តែគេធ្វើវាដោយសារតែបទបញ្ជា។ ប្រសិនបើអ្នកសួរថា៖ តើអ្វីទៅជាភាពខុសគ្នារវាងបុគ្គលនេះនិងអ្នកនៃតាកវ៉ាដែលនៅមុនគេ? ហើយនិងអ្នកនៃសច្ចភាពកំពូលដែលនៅបន្ទាប់ពីគេ? ចម្លើយគឺ៖ រីឯអ្នកដែលនៅបន្ទាប់ពីគេដែលលោកបានហៅថា «អាព្ទាល់ (អាល់-Abdāl)» នោះគឺជាបណ្តាអ្នកដែលមិនប្រព្រឹត្តអ្វីឡើយលើកលែងតែដោយបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដ៏ពិតប្រាកដនិងមិនប្រព្រឹត្តអ្វីឡើយលើកលែងតែដោយសារតែទ្រង់ដូច្នេះពួកគេមិនចាត់ទុកថាពួកគេមានចំណែកទង្វើណាមួយនៅក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិដែលពួកគេបានធ្វើនោះឡើយប៉ុន្តែពួកគេដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះជាម្ចាស់គឺជាអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តតាមរយ៖ពួកគេនូវការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះបទបញ្ជារបស់ទ្រង់។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានៅក្នុងស្ថាននេះគឺការប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯងផ្ទាល់ដោយការប្រកាសលះបង់នូវថាមពលនិងកម្លាំងផ្ទាល់ខ្លួន»។ ដូច្នេះពួកទាំងនេះបានរួមបញ្ចូលគ្នានូវឯកទេវភាពនៃភាពជាម្ចាស់ចាត់ចែង (Tawḥīd អាល់-Rubūbiyyah) ជាមួយនិងឯកទេវភាពនៃការគោរពសក្ការ៖ (Tawḥīd អាល់-Ilāhiyyah) ដោយពួកគេដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះជាម្ចាស់គឺជាអ្នកដែលបានបង្កើតនូវរាល់អំពើល្អនិងអំពើសុចរិតដែលកើតឡើងតាមរយ៖ពួកគេដូច្នេះពួកគេមិនទាមទារការសរសើរឬការដឹងគុណពីនរណាម្នាក់ចំពោះខ្លួនឯងឡើយហើយពួកគេដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះគឺជាអ្នកបង្កើតរាល់ទង្វើទាំងអស់របស់បណ្តាខ្ញុំបម្រើដូច្នេះពួកគេមិនមើលឃើញនរណាម្នាក់ថាជាអ្នកធ្វើបាបពួកគេឡើយហើយពួកគេក៏មិនទាមទារសិទ្ធិណាមួយពីនរណាម្នាក់ដែរពីព្រោះពួកគេបានដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះជាអ្នកបង្កើតគ្រប់អ្វីៗទាំងអស់រួមទាំងទង្វើរបស់ខ្ញុំបម្រើនិងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ ពួកគេដឹងថាខ្ញុំបម្រើទាំងឡាយគ្មានសិទ្ធិទាមទារអ្វីពីអល់ឡោះដោយសារតែខ្លួនគេឡើយប៉ុន្តែទ្រង់ផ្ទាល់ជាអ្នកបានកត់ត្រាសេចក្តីមេត្តាករុណាលើអង្គទ្រង់។ ហើយពួកគេដឹងច្បាស់ថាទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏សមបំផុតនឹងការគោរពសក្ការ៖ដោយមិនឱ្យមានការទោរទន់ឬការដាក់ដៃគូណាមួយឡើយហើយទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏សមបំផុតនឹងការកោតខ្លាចតាមកម្រិតនៃតាកវ៉ាដ៏ពិតប្រាកដដែលតាកវ៉ាដ៏ពិតប្រាកដនោះគឺ៖ ការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ដោយមិនបំពានការរំលឹកដល់ទ្រង់ដោយមិនភ្លេចភ្លាំងនិងការដឹងគុណទ្រង់ដោយមិនប្រឆាំងរមិលគុណ។ ដូច្នេះពួកគេមើលឃើញថារាល់អំពើល្អសុចរិតដែលកើតមានឡើងតាមរយ៖ពួកគេគឺកើតចេញពីព្រះគុណភាពសប្បុរសនិងសេចក្តីសប្បុរសរបស់ទ្រង់ទាំងស្រុងដែលការសរសើរពិតប្រាកដគឺជារបស់ទ្រង់ចំពោះការនោះ។ ហើយពួកគេដឹងច្បាស់ថា៖ គ្មានអំណាចនិងគ្មានកម្លាំងណាឡើយលើកលែងតែដោយសារអល់ឡោះប៉ុណ្ណោះ (Lā ḥawla wa-lā quwwata illā bi-llāh)។ រីឯការឈឺចាប់ដែលកើតមានចំពោះខ្ញុំបម្រើគឺអល់ឡោះជាអ្នកបង្កើតវាហើយវាគឺជាយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ហើយអ្វីដែលមនុស្សលោកបានបោះបង់ចោលនូវសិទ្ធិដែលសមនឹងទទួលបានពីមនុស្សដទៃគឺទ្រង់ជាអ្នកដែលមិនបានបង្កើតវាហើយការសរសើរទាំងស្រុងជារបស់ទ្រង់នៅក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់ចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានធ្វើនិងអ្វីដែលទ្រង់មិនបានធ្វើ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបដួងចិត្តរបស់ពួកគេមានការទន់ភ្លន់រាបទាបជាទីបំផុតដោយសារតែការដឹងច្បាស់ពីអត្ថិភាពដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះរបស់ទ្រង់និងការដឹងពីភាពសូន្យទទេពិតប្រាកដនៃខ្លួនឯងហើយគ្មានការបន្ទាបខ្លួនណាធំធេងជាងបុគ្គលដែលមើលឃើញខ្លួនឯងគ្មានអ្វីសោះមិនឃើញថាខ្លួនមានអ្វីហើយក៏មិនឃើញថាខ្លួនធ្វើអ្វីបានដោយសារខ្លួនឯងនោះឡើយ។ ចំណែកឯអ្នកនៃអាល់-Ḥaqīqah ដែលស្ថិតនៅលំដាប់ក្រោមនេះគេមានចំណែករួមជាមួយអ្នកខាងលើនៅក្នុងភាពស្មោះត្រង់ (Ikhlāṣ) ចំពោះសាសនារបស់អល់ឡោះនិងការដែលគេមិនប្រព្រឹត្តអ្វីឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាដូច្នេះគេធ្វើវាដើម្បីតែអល់ឡោះមួយគត់ប៉ុន្តែគេនៅខ្វះខាតបន្តិចបន្តួចក្នុងការដឹងស៊ីជម្រៅអំពី Tawḥīd អាល់-Rubūbiyyah និងការយល់ច្បាស់ថាគ្មានអំណាចនិងកម្លាំងណាឡើយក្រៅពីអល់ឡោះហើយការពិតទៅគេគ្មានចំណែកអ្វីសោះឡើយប៉ុន្តែអល់ឡោះជាម្ចាស់គឺជាអ្នកបង្កើតនិងជាអ្នកប្រព្រឹត្តនូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលកើតឡើងតាមរយ៖គេដ្បិតការដឹងស៊ីជម្រៅដ៏ពេញលេញនេះនឹងមិនបន្សល់ទុកនូវមោទនភាពការអួតអាងឬការតម្កើងឫកណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះអ្នកទាំងពីរគឺជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបទបញ្ជានិងជាអ្នកស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះដូចគ្នាប៉ុន្តែបុគ្គលទីបីនេះដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលបានធ្វើឱ្យគេក្លាយជាអ្នកមូស្លីមជាអ្នកថ្វាយបង្គំហើយតាមការពិតគេមិនបានផ្តួចផ្តើមអ្វីដោយខ្លួនឯងឡើយរីឯបុគ្គលទីពីរវិញទោះបីជាគេមានជំនឿនិងទទួលស្គាល់ថាអល់ឡោះជាអ្នកបង្កើតទង្វើរបស់ខ្ញុំបម្រើក៏ដោយក៏ជួនកាលគេមិនបានដឹងស៊ីជម្រៅរហូតដល់កម្រិតដែលធ្វើឱ្យគេចាត់ទុកខ្លួនឯងដូចជាគ្មានវត្តមាននោះឡើយ។ ហើយរវាងអ្នកទាំងពីរក៏មានភាពខុសគ្នាពីទិដ្ឋភាពទីពីរផងដែរ៖ គឺបុគ្គលទីពីរអាចនៅមានបំណងប្រាថ្នានិងឆន្ទ៖នៅក្នុងកិច្ចការមួយចំនួនរួចគេក៏បោះបង់វាចោលដូច្នេះគេបែងចែកនៅក្នុងបំណងប្រាថ្នារបស់គេរវាងអ្វីដែលត្រូវបញ្ជាអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់និងអ្វីដែលមិនត្រូវបញ្ជានិងមិនត្រូវហាមឃាត់។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបគេមិននៅសល់បំណងប្រាថ្នាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលម្ចាស់របស់គេមានបំណងប្រាថ្នាមិនថាតាមរយ៖បទបញ្ជាដែលគេត្រូវប្រតិបត្តិតាមដោយសារអល់ឡោះឬតាមរយ៖ការប្រព្រឹត្តនៅក្នុងខ្លួនគេដែលអល់ឡោះធ្វើតាមរយ៖គេហើយដោយសារហេតុនេះហើយទើបលោកបានប្រដូចគេទៅនឹងកូនង៉ែតនៅក្នុងដៃមេដោះនៅក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយណាដែលនៅក្រៅបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់។ រីឯបុគ្គលទីមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងស្ថាននៃតាកវ៉ាទូទៅគេនៅតែមានចំណង់ចំពោះរបស់ហាមឃាត់នៅតែសម្លឹងមើលទៅកាន់សត្វលោកនិងនៅតែមើលឃើញខ្លួនឯងដូច្នេះគេត្រូវការការតស៊ូប្រឆាំងនឹងចិត្តដោយតាកវ៉ាតាមរយ៖ការទប់ស្កាត់ខ្លួនពីរបស់ហាមឃាត់និងការមិនបំពេញតាមចំណង់តណ្ហាដោយគ្មានបទបញ្ជាដូច្នេះបុគ្គលនេះត្រូវការបែងចែករវាងអ្វីដែលគេត្រូវធ្វើនិងអ្វីដែលគេមិនត្រូវធ្វើហើយនោះហើយគឺជាតាកវ៉ា។ រីឯអ្នកនៃអាល់-Ḥaqīqah វិញគេមិននៅសល់អ្វីត្រូវធ្វើឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាប៉ុណ្ណោះដូច្នេះគេមិនធ្វើអ្វីឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលបានបញ្ជាក្នុង Sharī‘ah ហើយអ្វីដែលជាការអនុញ្ញាតគេមិនធ្វើវាឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាតាមវិញ្ញាណខាងក្នុង។ រីឯបុគ្គលទីបីការដឹងស៊ីជម្រៅរបស់គេបានឈានដល់កម្រិតពេញលេញឥតខ្ចោះគឺគេមិនធ្វើអ្វីឡើយលើកលែងតែដើម្បីអល់ឡោះនិងដោយសារអល់ឡោះ។ ដូច្នេះគេមិនធ្វើអ្វីឡើយលើកលែងតែអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាដើម្បីតែអល់ឡោះហើយគេដឹងច្បាស់ថាអល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តការនោះយ៉ាងពិតប្រាកដហើយគេគ្មានឆន្ទ៖ឬបំណងប្រាថ្នាចង់ធ្វើអ្វីមួយដើម្បីខ្លួនឯងឬដើម្បីអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះឡើយហើយគេក៏មិនធ្វើវាដោយកម្លាំងខ្លួនឯងឬដោយកម្លាំងរបស់អ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះដែរ។ ហើយក្រុមទាំងបីនេះមានចំណុចរួមគ្នានៅក្នុងមាគ៌ាគឺពួកគេសុទ្ធតែមិនប្រព្រឹត្តអ្វីក្រៅពីការគោរពប្រតិបត្តិឡើយក៏ប៉ុន្តែពួកគេមានកម្រិតខុសៗគ្នាទៅតាមភាពពេញលេញនៃចំណេះដឹងនិងការដឹងស៊ីជម្រៅនិងទៅតាមភាពស្អាតបរិសុទ្ធនៃចេតនានិងឆន្ទ៖ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដឹងច្បាស់បំផុត។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ប្រសាសន៍របស់លោកស្ហៃខ៍ទាំងអស់សុទ្ធតែវិលជុំវិញការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជាឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពដែលអាចដឹងបានទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅហើយអ្វីដែលគ្មានបទបញ្ជាខាងក្នុងនិងខាងក្រៅទេនោះគេត្រូវប្រគល់ខ្លួនជូនចំពោះការប្រព្រឹត្តរបស់ម្ចាស់ដោយមិនឱ្យមានការជ្រើសរើសផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងរឿងនេះឬរឿងនោះឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើគេដឹងពីបទបញ្ជាគេត្រូវនៅជាមួយបទបញ្ជាហើយបើគេមិនដឹងគេត្រូវនៅជាមួយវាសនាកំណត់ដូច្នេះគេនៅជាមួយបទបញ្ជារបស់ម្ចាស់បើគេដឹងហើយបើមិនដឹងទេគឺនៅជាមួយការបង្កើតរបស់ទ្រង់ពីព្រោះទ្រង់ជាម្ចាស់នៃការបង្កើតនិងបទបញ្ជា។ ហើយរឿងនេះនាំឱ្យយល់ថាមានហេតុការណ៍មួយចំនួនដែលគ្មានបទបញ្ជានិងគ្មានការហាមឃាត់ធ្វើឱ្យអល់ឡោះគ្មានការសម្រេចច្បាប់ចំពោះវាថាតើជាការគួរឱ្យប្រតិបត្តិឬជាការស្អប់ខ្ពើមនោះឡើយ។ ហើយរឿងនេះត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ដោយលោកផ្ទាល់និងលោកស្ហៃខ៍ហាំម៉ាដអាល់-ដាប់ព៉ាសថាអ្នកប្រតិបត្តិធម៌នឹងឈានដល់កិច្ចការមួយចំនួនដែលគ្មានការសម្រេចច្បាប់ Sharī‘ah ដោយបទបញ្ជាឬការហាមឃាត់ឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំបម្រើត្រូវឈរនៅជាមួយវាសនាកំណត់តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយត្រង់ចំណុចនេះហើយដែលអ្នកប្រតិបត្តិធម៌តាមទស្សន៖របស់ពួកគេត្រូវឈរនៅជាមួយ «សច្ចភាពនៃវាសនាកំណត់សុទ្ធសាធ (អាល់-Ḥaqīqah អាល់-Qadariyyah)» ដោយសារតែគ្មានសច្ចភាពច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) នៅទីនេះ។ ហើយចំណុចនេះហើយដែលអ្នកប្រាជ្ញខាង Sharī‘ah បានជំទាស់នឹងពួកគេ។ ពួកគេបានពោលថា៖ ទង្វើរបស់មនុស្សធៀបនឹងច្បាប់សាសនាគឺអាចជាទង្វើដែលវត្តមានរបស់វាប្រសើរជាងអវត្តមានរបស់វានោះគឺជាកាតព្វកិច្ច (Wājib) និងការគួរសមស្រប (Mustaḥabb)។ ឬអាចជាទង្វើដែលអវត្តមានរបស់វាប្រសើរជាងវត្តមានរបស់វានោះគឺជាការហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (Ḥarām) និងការស្អប់ខ្ពើម (Makrūh)។ ឬអាចជារឿងដែលវត្តមាននិងអវត្តមានស្មើគ្នានោះគឺជាការអនុញ្ញាត (Mubāḥ)។ ហើយការបែងចែកនេះគឺផ្អែកលើបទបញ្ជាទូទៅ។ បន្ទាប់មក «ទង្វើជាក់លាក់» ណាមួយដែលគេហៅថាជាការអនុញ្ញាត (Mubāḥ)៖ ប្រសិនបើវាមានផលប្រយោជន៍លើសលប់ចំពោះខ្ញុំបម្រើដោយសារតែគេយកវាធ្វើជាជំនួយលើការគោរពប្រតិបត្តិនិងដោយសារចេតនាល្អរបស់គេនោះទង្វើនេះក៏ក្លាយជាទង្វើដែលជាទីស្រឡាញ់និងមានវត្តមានប្រសើរជាងដោយសារការគិតគូរនេះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាធ្វើឱ្យខ្ញុំបម្រើបាត់បង់អ្វីដែលប្រសើរជាងដូចជារឿងអនុញ្ញាតដែលរារាំងគេពីការធ្វើរឿង Mustaḥabb នោះអវត្តមាននៃរឿងនោះគឺប្រសើរជាងសម្រាប់គេ។ រីឯអ្នកប្រតិបត្តិធម៌ដែលចូលទៅកៀកអល់ឡោះដោយការបំពេញកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្ត (Nawāfil) បន្ទាប់ពីកាតព្វកិច្ចចម្បង (Farā’iḍ) នោះរឿងអនុញ្ញាតជាក់លាក់ណាមួយមិនអាចមានលក្ខណ៖ស្មើគ្នាចំពោះគេឡើយពីព្រោះប្រសិនបើគេមិនបានយកវាធ្វើជាជំនួយលើការគោរពប្រតិបត្តិទេនោះការបោះបង់វាចោលហើយធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិជំនួសវិញគឺប្រសើរជាងសម្រាប់គេហើយគេសន្មតថាវត្តមាននិងអវត្តមានស្មើគ្នាលុះត្រាតែនៅក្នុងពេលអវត្តមាននោះគេទៅប្រព្រឹត្តរឿងអនុញ្ញាតផ្សេងទៀតដែលមានលក្ខណ៖ដូចគ្នា។ ដូច្នេះគេអាចពោលថា៖ គ្មានភាពខុសគ្នារវាងករណីនេះនិងករណីនោះឡើយពីព្រោះរឿងនេះសមស្របសម្រាប់ពួកអាព្ប្រារ (Abrar - មនុស្សសុចរិត) ដែលជាពួកដៃស្តាំដែលចូលទៅកៀកអល់ឡោះដោយការបំពេញ Farā’iḍ គឺការបំពេញកាតព្វកិច្ចនិងការលះបង់ការហាមឃាត់ហើយទន្ទឹមនឹងនោះពួកគេក៏ប្រព្រឹត្តរឿងអនុញ្ញាតខ្លះៗដែរ។ ដូច្នេះចំពោះពួកទាំងនេះរឿងអនុញ្ញាតជាក់លាក់អាចមានវត្តមាននិងអវត្តមានស្មើគ្នាក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកគេប្រសិនបើនៅពេលអវត្តមាននោះពួកគេទៅប្រព្រឹត្តរឿងអនុញ្ញាតផ្សេងទៀតដ្បិតដួងចិត្តមិនអាចបោះបង់ទង្វើមួយបានឡើយលុះត្រាតែវាទៅប្រព្រឹត្តទង្វើមួយទៀតដែលផ្ទុយពីទង្វើដំបូងព្រោះមនុស្សមិនអាចនៅទំនេរដោយគ្មានចលនានិងការស្ងប់ស្ងាត់ទាំងស្រុងនោះឡើយ។ ហើយចេញពីចំណុចនេះហើយទើបលោកអាល់-កាបី (អាល់-Ka‘bī) បានបដិសេធអត្ថិភាពនៃ «ការអនុញ្ញាត (អាល់-Mubāḥ)» នៅក្នុង Sharī‘ah ដោយគាត់លើកឡើងថា៖ រាល់រឿងអនុញ្ញាតទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបានយកមកប្រើដើម្បីរារាំងពីការប្រព្រឹត្តអំពើហារ៉ាមហើយការបោះបង់អំពើហារ៉ាមគឺជាកាតព្វកិច្ច (Wājib) ហើយមនុស្សមិនអាចបោះបង់វាបានឡើយលុះត្រាតែគេទៅប្រព្រឹត្តអ្វីមួយដែលផ្ទុយពីវាហើយរឿងអនុញ្ញាតនេះគឺជាអ្វីដែលផ្ទុយពីវាហើយបទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីមួយគឺជាការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយពីវាហើយការហាមឃាត់ពីអ្វីមួយគឺជាបទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយពីវាជាក់លាក់ប្រសិនបើវាមានរបស់ផ្ទុយតែមួយឬជាបទបញ្ជាឱ្យធ្វើរបស់ផ្ទុយណាមួយប្រសិនបើវាមានរបស់ផ្ទុយច្រើនដូច្នេះរបស់ផ្ទុយណាមួយដែលគេប្រព្រឹត្តគឺសុទ្ធតែជាកាតព្វកិច្ចស្ថិតក្នុងជំពូកនៃ «កាតព្វកិច្ចជ្រើសរើស (អាល់-Wājib អាល់-Mukhayyar)»។ សំណួររបស់អាល់កាបីនេះបានបង្កជាការលំបាកដល់អ្នកប្រាជ្ញពិចារណាជាច្រើនដោយអ្នកខ្លះបានសារភាពថាគ្មានសមត្ថភាពឆ្លើយតបដូចជាអាប៊ូអាល់ហាសានអាល់-អាមីឌីហើយក្រុមមួយបានគាំទ្រគំនិតនេះដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដែលថាការហាមឃាត់ពីអ្វីមួយគឺជាបទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយពីវាដូចជាអាប៊ូអាល់-ម៉ាអាលី (អាល់-Juwaynī)។ ហើយអ្នកខ្លះបានពោលថា៖ ការនេះកើតមានចំពោះអ្វីដែលរបស់ផ្ទុយរបស់វាត្រូវបានកំណត់យ៉ាងជាក់លាក់ប៉ុន្តែចំពោះអ្វីដែលរបស់ផ្ទុយមិនត្រូវបានកំណត់ទេនោះការហាមឃាត់មិនមែនជាបទបញ្ជាឱ្យធ្វើរបស់ណាមួយនោះឡើយដូចដែលគេបែងចែករវាងកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត (Wājib Muṭlaq) និងកាតព្វកិច្ចជ្រើសរើស (Wājib Mukhayyar)។ ហើយជីតារបស់ខ្ញុំគឺលោកអាប៊ូអាល់-បារ៉ាកាត (Abū អាល់-Barakāt Majd អាល់-Dīn Ibn Taymiyyah) ក៏មានទំនោរទៅរកទស្សន៖នេះដែរ។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញបានចោទសួរអាល់កាបីថា៖ ចុះបើគេបោះបង់អំពើហារ៉ាមមួយដោយទៅប្រព្រឹត្តអំពើហារ៉ាមមួយផ្សេងទៀតនោះ? គាត់អាចឆ្លើយថា៖ គេត្រូវតែបោះបង់អំពើហារ៉ាមទាំងអស់ហើយងាកទៅរកអ្វីដែលមិនមែនជាហារ៉ាមមិនថាជាការអនុញ្ញាតការគួរសមស្របឬកាតព្វកិច្ចនោះឡើយ។ រីឯ «សច្ចភាពពិតប្រាកដនៃបញ្ហានេះ» គឺថាពាក្យដែលយើងនិយាយថា៖ បទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីមួយគឺជាការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយពីវាហើយការហាមឃាត់ពីអ្វីមួយគឺជាបទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយពីវាគឺស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនៃពាក្យដែលយើងនិយាយថា៖ បទបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីមួយគឺជាបទបញ្ជាចំពោះអ្វីៗដែលជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់របស់វាហើយកិច្ចការណាដែលកាតព្វកិច្ចមិនអាចសម្រេចបានឡើយបើគ្មានវានោះកិច្ចការនោះក៏ជាកាតព្វកិច្ចដែរហើយការហាមឃាត់ពីអ្វីមួយគឺជាការហាមឃាត់ចំពោះអ្វីៗដែលមិនអាចចៀសវាងបានបើគ្មានវា។ ពីព្រោះវត្តមាននៃអ្វីដែលត្រូវបញ្ជានាំឱ្យកើតមានជាចាំបាច់នូវលក្ខខណ្ឌរបស់វានិងការបាត់បង់នូវអ្វីដែលផ្ទុយពីវា។ ការនេះគឺត្រឹមត្រូវនៅក្នុងខ្លួនវាក៏ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ទាំងនេះកើតឡើងដោយសារភាពចាំបាច់នៃអត្ថិភាពទោះបីជាវាមិនមែនជាគោលបំណងចម្បងនៃបទបញ្ជាក៏ដោយ។ ហើយភាពខុសគ្នាគឺច្បាស់លាស់ណាស់រវាងអ្វីដែលត្រូវបញ្ជាជាគោលបំណងចម្បងនិងអ្វីដែលជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់កើតឡើងតាមក្រោយក្នុងអត្ថិភាព។ ករណីទីមួយគឺជាអ្វីដែលបុគ្គលរងការស្តីបន្ទោសនិងទណ្ឌកម្មចំពោះការបោះបង់វាចោលផ្ទុយពីករណីទីពីរ។ ពីព្រោះអ្នកដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) ឬថ្វាយបង្គំជុំអាត់ហើយគេស្ថិតនៅកន្លែងឆ្ងាយគេត្រូវតែធ្វើដំណើរពីកន្លែងឆ្ងាយហើយអ្នកនៅជិតត្រូវធ្វើដំណើរពីកន្លែងជិតដូច្នេះការកាត់ចម្ងាយផ្លូវទាំងនោះគឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃអ្វីដែលត្រូវបញ្ជាប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តីប្រសិនបើអ្នកទាំងពីរនេះបោះបង់ចោលការថ្វាយបង្គំជុំអាត់ឬបុណ្យហាជ្ជនោះទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកនៅឆ្ងាយមិនធ្ងន់ធ្ងរជាងទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកនៅជិតឡើយផ្ទុយទៅវិញផលបុណ្យរបស់អ្នកនៅឆ្ងាយគឺធំធេងជាងដូច្នេះប្រសិនបើលក្ខខណ្ឌចាំបាច់គឺជាគោលបំណងចម្បងនៃបទបញ្ជានោះគេប្រាកដជាត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះការបោះបង់វាចោលហើយទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកនៅឆ្ងាយនឹងធ្ងន់ធ្ងរជាងដែលរឿងនេះគឺមិនត្រឹមត្រូវជាដាច់ខាត។ ហើយដូចគ្នានេះដែរនៅពេលដែលគេបំពេញអ្វីដែលត្រូវបញ្ជាគេចាំបាច់ត្រូវតែបោះបង់អ្វីដែលផ្ទុយពីវាប៉ុន្តែការបោះបង់អ្វីដែលផ្ទុយគឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃការបំពេញបទបញ្ជាមិនមែនជាគោលបំណងចម្បងនៃបទបញ្ជាឡើយដល់កម្រិតដែលប្រសិនបើគេបោះបង់បទបញ្ជាគេនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះការបោះបង់បទបញ្ជាប៉ុណ្ណោះមិនមែនចំពោះការដែលគេទៅធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយនោះឡើយ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់គឺគោលបំណងរបស់អ្នកហាមឃាត់គឺអវត្តមានរបស់វាមិនមែនគោលបំណងចង់ឱ្យគេទៅធ្វើអ្វីមួយដែលផ្ទុយពីវានោះឡើយហើយប្រសិនបើគេបោះបង់វាដោយទៅធ្វើអ្វីដែលផ្ទុយនោះគឺកើតឡើងដោយសារភាពចាំបាច់នៃការបោះបង់ប៉ុណ្ណោះ។ ផ្អែកលើចំណុចនេះប្រសិនបើគេបោះបង់អំពើហារ៉ាមមួយដោយទៅប្រព្រឹត្តអំពើហារ៉ាមមួយផ្សេងទៀតនោះគេនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះអំពើហារ៉ាមទីពីរហើយគេមិនអាចនិយាយថាគេបានបំពេញកាតព្វកិច្ចគឺការបោះបង់អំពើទីមួយនោះឡើយពីព្រោះគោលបំណងគឺអវត្តមាននៃអំពើទីមួយ។ ដូច្នេះរឿងអនុញ្ញាតដែលគេយកមកធ្វើដើម្បីចៀសវាងអំពើហារ៉ាមមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាជាគោលបំណងចម្បងឡើយប៉ុន្តែវាត្រូវបានហាមឃាត់ពីអំពើហារ៉ាមហើយដោយសារភាពចាំបាច់នៃការបោះបង់ការហាមឃាត់គេត្រូវតែជាប់រវល់នឹងអ្វីដែលផ្ទុយពីវាដូច្នេះរឿងនោះកើតឡើងជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃការបោះបង់ការហាមឃាត់មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកំណត់និយមន័យថា «កាតព្វកិច្ចគឺជាអ្វីដែលអ្នកបោះបង់វាត្រូវរងការស្តីបន្ទោសនិងទណ្ឌកម្ម» នោះឡើយ។ ដូច្នេះពាក្យដែលយើងនិយាយថា៖ «អ្វីដែលកាតព្វកិច្ចមិនអាចសម្រេចបានបើគ្មានវានោះវាក៏ជាកាតព្វកិច្ចដែរ» ឬ «ត្រូវតែឈានទៅដល់កាតព្វកិច្ចតាមរយ៖អ្វីដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច» គឺមានន័យថាកាតព្វកិច្ចនៃលក្ខខណ្ឌចាំបាច់។ ហើយភាពខុសគ្នាគឺច្បាស់លាស់ណាស់រវាងកាតព្វកិច្ចប្រភេទទីមួយនិងកាតព្វកិច្ចប្រភេទទីពីរពីព្រោះកាតព្វកិច្ចទីមួយអ្នកបោះបង់វាត្រូវទទួលការស្តីបន្ទោសនិងទណ្ឌកម្មរីឯកាតព្វកិច្ចទីពីរគឺជាកាតព្វកិច្ចតាមការកើតឡើងជាក់ស្តែងពោលគឺកាតព្វកិច្ចទីមួយមិនអាចកើតមានបានឡើយបើគ្មានវាហើយគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើវាជា «កាតព្វកិច្ចនៃមធ្យោបាយ (Amr bi អាល់-Wasā’il)» និងទទួលបានផលបុណ្យចំពោះវាប៉ុន្តែទណ្ឌកម្មមិនមែនកើតឡើងចំពោះការបោះបង់មធ្យោបាយនោះឡើយ។ ហើយស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនេះផងដែរនៅពេលដែលសាច់សត្វងាប់ច្រឡំគ្នាជាមួយសាច់សត្វដែលត្រូវបានអារកាត់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់នោះអំពើហារ៉ាមដែលគេនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មចំពោះការបរិភោគគឺមានតែមួយគត់ដល់កម្រិតដែលប្រសិនបើគេបរិភោគវាទាំងពីរគេនឹងមិនត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មដូចមនុស្សដែលបរិភោគសត្វងាប់ពីរឡើយប៉ុន្តែទទួលទណ្ឌកម្មដូចអ្នកបរិភោគសត្វងាប់មួយប៉ុណ្ណោះរីឯសាច់មួយទៀតគឺកាតព្វកិច្ចក្នុងការបោះបង់វាគឺជាកាតព្វកិច្ចនៃមធ្យោបាយ។ ដូច្នេះពាក្យរបស់អ្នកដែលពោលថា៖ ទាំងពីរគឺជាការហារ៉ាមគឺត្រឹមត្រូវតាមការគិតគូរនេះហើយពាក្យរបស់អ្នកដែលពោលថា៖ តាមការពិតអំពើហារ៉ាមគឺមានតែមួយប៉ុណ្ណោះក៏ត្រឹមត្រូវតាមការគិតគូរនោះដែរហើយរឿងនេះគឺស្រដៀងគ្នានឹងពាក្យរបស់អ្នកដែលពោលថា៖ ត្រូវតែឈានទៅដល់កាតព្វកិច្ចតាមរយ៖អ្វីដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច។ ហើយការជំទាស់របស់អាប៊ូហាមីដអាល់-ហ្គាហ្សាលីនិងអាប៊ូមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់-ម៉ាក់ឌីស៊ីចំពោះអ្នកដែលនិយាយពាក្យនេះនិងអ្នកដែលនិយាយថាអំពើហារ៉ាមគឺមានតែមួយគឺមិនសមស្របនឹងមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកច្បាប់ (Fuqahā’) ឡើយហើយសេចក្តីសង្ខេបរបស់វាគឺវិលត្រឡប់ទៅរក «វិវាទលើពាក្យសម្តី (Nizā‘ Lafẓī)» តែប៉ុណ្ណោះ។ ពីព្រោះកាតព្វកិច្ចនិងការហាមឃាត់ដែលត្រូវបានកំណត់ចំពោះវត្ថុមួយមិនមែនត្រូវបានកំណត់ចំពោះវត្ថុមួយទៀតតាមលក្ខណ៖ដូចគ្នានោះឡើយប៉ុន្តែវាជាប្រភេទមួយផ្សេងទៀតរហូតដល់ប្រសិនបើស្ត្រីបម្រើរបស់គេច្រឡំគ្នាជាមួយស្ត្រីដទៃនៅពេលយប់ហើយគេបានរួមដំណេកជាមួយនាងដោយជឿជាក់ថាការរួមដំណេកជាមួយម្នាក់ជាការអនុញ្ញាតនិងម្នាក់ទៀតជាការហារ៉ាមនោះកូនរបស់គេដែលកើតពីស្ត្រីបម្រើរបស់គេនឹងត្រូវទទួលស្គាល់ពូជពង្សផ្ទុយពីស្ត្រីដទៃ។ ហើយប្រសិនបើយើងសន្មតថាប្អូនស្រីរបស់គេច្រឡំគ្នាជាមួយស្ត្រីដទៃហើយគេបានរៀបការជាមួយម្នាក់រួចត្រូវគេអនុវត្តទណ្ឌកម្មហាដ (Ḥadd) បន្ទាប់មកគេបានរៀបការជាមួយម្នាក់ទៀតនោះគេនឹងមិនត្រូវរងទណ្ឌកម្មហាដពីរដងឡើយថ្វីបើការពិតគ្មានទណ្ឌកម្មហាដនៅក្នុងករណីនេះក៏ដោយដោយសារតែលទ្ធភាពដែលស្ត្រីដែលគេបានរៀបការនោះគឺជាស្ត្រីដទៃ។ ហើយតាមរយ៖ចំណុចនេះ «ការសង្ស័យរបស់អាល់កាបី» ត្រូវបានដោះស្រាយទាំងស្រុង។ ពីព្រោះអំពើហារ៉ាមការបោះបង់វាគឺជាគោលបំណងចម្បងរីឯការទៅជាប់រវល់នឹងអ្វីដែលផ្ទុយពីវាគឺគ្រាន់តែជាមធ្យោបាយប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះប្រសិនបើមានគេនិយាយថា៖ ការអនុញ្ញាត (Mubāḥ) គឺជាកាតព្វកិច្ចក្នុងន័យជាកាតព្វកិច្ចនៃមធ្យោបាយពោលគឺជួនកាលវាអាចត្រូវបានយកធ្វើជាមធ្យោបាយដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ចនិងបោះបង់ការហាមឃាត់នោះការនេះគឺជាសច្ចធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មករឿងនេះត្រូវគិតគូរលើចេតនា៖ ប្រសិនបើមនុស្សមានចេតនាជាប់រវល់នឹងរឿងអនុញ្ញាតដើម្បីបោះបង់រឿងហារ៉ាមដូចជាអ្នកដែលជាប់រវល់នឹងការសម្លឹងមើលភរិយារបស់ខ្លួននិងការរួមដំណេកជាមួយនាងដើម្បីចៀសវាងការសម្លឹងមើលស្ត្រីដទៃនិងការប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ជាមួយនាងឬបរិភោគអាហារហាឡាល់ដើម្បីចៀសវាងអាហារហារ៉ាមនោះគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យចំពោះចេតនានិងទង្វើនេះ។ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងប្រសាសន៍របស់ទ្រង់ថា៖ «ហើយនៅក្នុងការរួមដំណេករបស់ម្នាក់ៗក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នា (ជាមួយភរិយា) គឺជាទានបរិច្ចាគ (Ṣadaqah)»។ ពួកគេបានសួរថា៖ «ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ! តើម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងបំពេញចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួនហើយគេនៅតែទទួលបានផលបុណ្យទៀតឬ?» ទ្រង់ ﷺ បានមានប្រសាសន៍តបវិញថា៖ «តើអ្នករាល់គ្នាមិនឃើញទេឬថាប្រសិនបើគេយកចំណង់នោះទៅដាក់លើរបស់ហារ៉ាមតើគេមិនត្រូវរងបាបកម្មទេឬ? ពួកគេបានតបថា៖ ពិតមែនហើយ។ ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូច្នេះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាគិតគូរតែចំពោះរបស់ហារ៉ាមហើយមិនគិតគូរចំពោះរបស់ហាឡាល់?» [រៀបរាប់ដោយមូស្លីម]។ ហើយក្នុងចំណោមនោះផងដែរគឺប្រសាសន៍របស់ទ្រង់ ﷺ ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រឡាញ់ឱ្យគេទទួលយកការបន្ធូរបន្ថយ (Rukhaṣ) របស់ទ្រង់ដូចដែលទ្រង់ស្អប់ខ្ពើមការប្រព្រឹត្តអំពើបាបចំពោះទ្រង់ដែរ» រៀបរាប់ដោយអះម៉ាត់និងឥប៊្នូឃូហ្សៃម៉ះក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហរបស់លោក។ ហើយគេអាចនិយាយបានថា៖ ការអនុញ្ញាត (Mubāḥ) ក្លាយជាកាតព្វកិច្ចដោយសារការគិតគូរនេះហើយប្រសិនបើវាជាមាគ៌ាតែមួយគត់វានឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាក់លាក់ប៉ុន្តែបើមិនដូច្នោះទេវានឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជ្រើសរើសក៏ប៉ុន្តែលុះត្រាតែមានចេតនានេះប៉ុណ្ណោះរីឯនៅពេលដែលភ្លេចភ្លាំងពីចេតនានេះវានឹងមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទាល់តែសោះលើកលែងតែកាតព្វកិច្ចនៃមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅរកការបោះបង់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយការបោះបង់អំពើហារ៉ាមមិនតម្រូវឱ្យមានចេតនាជាលក្ខខណ្ឌឡើយដូច្នេះអ្វីដែលជាមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅរកវាក៏ដូចគ្នាដែរ។ ដូច្នេះប្រសិនបើគេនិយាយថាវាជាការអនុញ្ញាតចំពោះអង្គរបស់វាផ្ទាល់ហើយជួនកាលវាអាចក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជ្រើសរើសតាមរយ៖មធ្យោបាយនោះគ្មានអ្វីរារាំងចំពោះរឿងនេះឡើយ។ ដូច្នេះវិវាទនៅក្នុងជំពូកនេះគឺជាវិវាទលើពាក្យសម្តីនិងការគិតគូរប៉ុណ្ណោះបើពុំដូច្នោះទេអត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវគ្មាននរណាម្នាក់ដែលយល់វាអាចជំទាស់បានឡើយ។ ហើយ (គោលបំណងនៅទីនេះ) គឺថា៖ ពួកអាព្ប្រារ (Abrar) និងពួកដៃស្តាំជួនកាលអាចជាប់រវល់ពីរឿងអនុញ្ញាតមួយទៅរឿងអនុញ្ញាតមួយទៀតធ្វើឱ្យរឿងអនុញ្ញាតទាំងពីរមានវត្តមាននិងអវត្តមានស្មើគ្នាក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ ចំណែកឯពួកអ្នកដែលនាំមុខគេដ៏ជិតស្និទ្ធ (អាល់-Sābiqūn អាល់-Muqarrabūn) ពួកគេប្រើប្រាស់រឿងអនុញ្ញាតតែនៅពេលដែលវាជាការគោរពប្រតិបត្តិដោយសារចេតនាល្អនៅក្នុងនោះនិងការយកវាធ្វើជាជំនួយលើការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលនោះរឿងអនុញ្ញាតរបស់ពួកគេបានក្លាយជាការគោរពប្រតិបត្តិទាំងអស់។ ហើយនៅពេលដែលការណ៍ពិតជាបែបនេះនោះរាល់ទង្វើទាំងអស់ក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកគេគ្មានអ្វីក្រៅពីទង្វើដែលវត្តមានរបស់វាលើសលប់ដែលពួកគេត្រូវបានបញ្ជាតាមច្បាប់ជាការគួរសមស្រប (Mustaḥabb) ឬជាទង្វើដែលអវត្តមានរបស់វាលើសលប់ដែលការប្រសើរជាងសម្រាប់ពួកគេគឺកុំធ្វើវាទោះបីជាគ្មានទោសពៃរ៍នៅក្នុងនោះក៏ដោយ។ ហើយ Sharī‘ah បានបញ្ជាក់ច្បាស់នូវរាល់ច្បាប់នៃទង្វើទាំងអស់ដូច្នេះនេះគឺជា «សំណួរទីមួយ»។ និង «សំណួរទីពីរ» គឺថាប្រសិនបើយើងសន្មតថាមានទង្វើមួយចំនួនដែលគ្មានបទបញ្ជានិងគ្មានការហាមឃាត់ដូចជានៅក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកអាព្ប្រារនោះទង្វើនេះមិនត្រូវរងការសរសើរឬការស្តីបន្ទោសមិនត្រូវបានស្រឡាញ់ឬស្អប់ខ្ពើមហើយក៏មិនត្រូវសម្លឹងមើលទៅកាន់វត្តមាននៃវាសនាកំណត់និងអវត្តមានរបស់វាដែរប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេធ្វើវាពួកគេមិនត្រូវបានគេសរសើរឡើយហើយបើពួកគេមិនធ្វើពួកគេក៏មិនត្រូវរងការស្តីបន្ទោសដែរដូច្នេះមិនត្រូវចាត់ទុកថាជាអ្វីដែលពួកគេត្រូវរងការសរសើរដោយសារតែពួកគេស្ថិតនៅក្នុងទង្វើនេះដូចជាសាកសពនៅក្នុងដៃអ្នកងូតទឹកនោះឡើយខណ៖ដែលទង្វើនេះបានកើតឡើងដោយការជ្រើសរើសនិងឆន្ទ៖របស់ពួកគេពីព្រោះការជជែកគឺស្ថិតនៅលើចំណុចនោះ។ រីឯ «ទង្វើក្រៅពីការជ្រើសរើស» វិញ៖ គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តលើមនុស្សដោយគ្មានការជ្រើសរើសរបស់គេដូចជាមនុស្សដែលត្រូវបានគេចាប់លើកដោយគេមិនអាចរារាំងបាននោះរឿងនេះគឺនៅក្រៅការទទួលខុសត្រូវ (Taklīf) ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តីខ្ញុំបម្រើត្រូវបានបញ្ជានៅក្នុងរឿងបែបនេះឱ្យស្រឡាញ់វាបើវាជាអំពើល្អនិងស្អប់វាបើវាជាអំពើអាក្រក់និងកុំមានអារម្មណ៍ទាំងពីរនេះបើវាមិនមែនជាអំពើល្អនិងមិនមែនជាអំពើអាក្រក់។ ដូច្នេះអ្នកណាដែលចាត់ទុកមនុស្សនៅក្នុងទង្វើជ្រើសរើសដែលវាសនាកំណត់បានប្រើប្រាស់គេថាដូចជាសាកសពនៅក្នុងដៃអ្នកងូតទឹកនោះគេបានលុបបំបាត់បទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ចេញពីគេនៅក្នុងទង្វើជ្រើសរើសហើយហើយរឿងនេះគឺមិនត្រឹមត្រូវជាដាច់ខាត។ និង «សំណួរទីបី»៖ គឺថាសច្ចភាពនៃពាក្យសម្តីនេះគឺការបត់កន្ទេលនៃបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ចេញពីខ្ញុំបម្រើនៅក្នុងស្ថានទាំងនេះខណ៖ដែលទង្វើរបស់គេគឺជាទង្វើជ្រើសរើសហើយទោះបីជាគេគ្មានចំណង់តណ្ហាក៏ដោយក៏មិនមែនគ្រប់រឿងដែលគ្មានតណ្ហាត្រូវធ្លាក់ចុះនូវបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់នោះដែរប៉ុន្តែគេត្រូវតែស្រឡាញ់អ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្រឡាញ់និងស្អប់អ្វីដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្អប់។ ចម្លើយគឺ៖ សំណួរទាំងនេះគឺជាសំណួរដ៏ត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដ។ ហើយការវិនិច្ឆ័យដ៏ដាច់ស្រេចគឺថាអ្នកប្រតិបត្តិធម៌ជួនកាលអាចបាំងបិទមិនដឹងពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់រហូតដល់គេមិនដឹងថាតើទង្វើនោះត្រូវបានបញ្ជាតាម Sharī‘ah ឬត្រូវបានហាមឃាត់តាម Sharī‘ah នោះឡើយដូច្នេះគេក៏ទប់ស្កាត់ចំណង់តណ្ហារបស់គេកុំឱ្យមានចំណង់នៅក្នុងនោះបន្ទាប់មកគេក៏ប្រគល់ខ្លួនជូនចំពោះវាសនាកំណត់ដែលជាការប្រព្រឹត្តរបស់ម្ចាស់ដោយសារតែគេមិនដឹងពីការពេញចិត្តរបស់ម្ចាស់បទបញ្ជារបស់ទ្រង់និងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់នៅក្នុងទង្វើនោះ។ ហើយរឿងនេះតែងតែកើតមានចំពោះបណ្តាមេដឹកនាំនៃពួកអ្នកគោរពសក្ការ៖ និងបណ្តាមេដឹកនាំនៃពួកអ្នកប្រាជ្ញពីព្រោះជួនកាលពួកគេអាចមានទង្វើនិងពាក្យសម្តីមួយចំនួនដែលពួកគេមិនដឹងពីការសម្រេចច្បាប់ Sharī‘ah របស់អល់ឡោះនៅក្នុងនោះប៉ុន្តែភស្តុតាងនានាមានការទាស់ទែងគ្នានៅចំពោះមុខពួកគេឬភស្តុតាងត្រូវបានលាក់កំបាំងទាំងស្រុងដូច្នេះពួកគេត្រូវបានលើកលែងទោសដោយសារតែភាពកំបាំងនៃច្បាប់ចំពោះពួកគេ។ ហើយការសម្រេចច្បាប់ Sharī‘ah ត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចចំពោះខ្ញុំបម្រើលុះត្រាតែគេមានលទ្ធភាពដឹងពីវាប៉ុណ្ណោះរីឯអ្វីដែលមិនបានមកដល់គេនិងគេគ្មានលទ្ធភាពដឹងពីវានោះគេនឹងមិនត្រូវបានទាមទារឡើយប៉ុន្តែគេគ្រាន់តែត្រូវកោតខ្លាចអល់ឡោះឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពរបស់គេប៉ុណ្ណោះ។ ហើយនេះគឺជាកំហុសក្នុងការយល់ដឹង (Khata' fī អាល់-'Ilm) មិនមែនជាកំហុសក្នុងការអនុវត្តឡើយហើយគេគឺដូចជាអ្នកធ្វើអ៊ិចទីហាដ (Mujtahid) ដែលមានកំហុសឆ្គងដែលគេទទួលបានផលបុណ្យមួយចំពោះចេតនានិងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គេហើយកំហុសរបស់គេត្រូវបានលើកលែង។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ប្រសិនបើកិច្ចការជាបែបនេះនោះកាតព្វកិច្ចលើខ្ញុំបម្រើគឺត្រូវនៅស្ងៀម (Tawaqquf) នៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះនៅពេលដែលវាមិនទាន់ច្បាស់ចំពោះគេថាតើទង្វើនោះត្រូវបានបញ្ជាឬត្រូវបានហាមឃាត់ហើយគេមិនចង់ធ្វើអ្វីមួយដែលគ្មានការសរសើរនិងគ្មានការស្តីបន្ទោសឡើយដូច្នេះគេត្រូវតែឈប់មិនត្រូវចុះចាញ់នឹងវាសនាកំណត់ហើយក្លាយជាកន្លែងទទួលរងនូវទង្វើដែលគេយកមកប្រើលើគេនោះឡើយលើកលែងតែនៅពេលដែលអ្នកដទៃធ្វើទង្វើណាមួយនោះគេមិនសរសើរមិនស្តីបន្ទោសមិនពេញចិត្តនិងមិនខឹងសម្បាឡើយនៅពេលដែលគេមិនទាន់ច្បាស់ពីច្បាប់របស់វា។ ប៉ុន្តែការដែលគេផ្ទាល់នៅក្នុងទង្វើជ្រើសរើសរបស់គេក្លាយជាអ្នកចុះចាញ់នឹងអ្វីដែលវាសនាកំណត់ប្រើប្រាស់គេដូចជាកូនង៉ែតនៅក្នុងដៃមេដោះនិងសាកសពនៅក្នុងដៃអ្នកងូតទឹកនោះជារឿងដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់មិនបានបញ្ជាឡើយប៉ុន្តែវាជាការហារ៉ាមហាមឃាត់ហើយទោះបីជាម្ចាស់របស់វាត្រូវបានលើកលែងទោសក៏ដោយក៏ការលើកលែងទោសចំពោះគេគឺដោយសារតែការខិតខំប្រឹងប្រែង(Ijtihād) និងចេតនាល្អរបស់គេប៉ុណ្ណោះ។ រីឯការចាត់ទុកថាគេត្រូវរងការសរសើរចំពោះការនោះនិងចាត់ទុកថានេះជាស្ថានដ៏ឧត្តមបំផុតនោះការពិតមិនមែនជាបែបនោះឡើយហើយការដែលគេរួចផុតពីចំណង់តណ្ហាមិនមែនជាការអនុញ្ញាតឱ្យគេចុះចាញ់នឹងរាល់អ្វីៗដែលគេធ្វើលើគេនោះឡើយ។ បន្ទាប់មកគេអាចពោលបានថាកិច្ចការទាំងឡាយទន្ទឹមនឹងនេះមានពីរប្រភេទ៖ (ទីមួយ) គឺការដែលគេធ្វើលើគេដោយគ្មានការជ្រើសរើសរបស់គេដូចជាមនុស្សដែលត្រូវបានគេចាប់លើកដោយគេមិនអាចរារាំងបាននិងដូចជាស្ត្រីដែលត្រូវបានគេបង្ខំព្រលប់និងរួមដំណេកដោយអំណាចបង្ខិតបង្ខំនោះគ្មានបាបកម្មនៅក្នុងនោះឡើយតាមការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទនៃបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ។ និង (ទីពីរ) គឺការដែលគេត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំដោយការបង្ខិតបង្ខំតាមច្បាប់ (អាល់-Ikrāh អាល់-Shar‘ī) រហូតដល់គេប្រព្រឹត្តនោះគេក៏ត្រូវបានលើកលែងទោសនៅក្នុងទង្វើទាំងឡាយផងដែរតាមទស្សន៖របស់មហាជនអ្នកប្រាជ្ញ (Jumhūr) ហើយវាជារិវ៉ាយ៉ាត់ដ៏ត្រឹមត្រូវជាងគេពីអះម៉ាត់ដោយសារបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលបង្ខិតបង្ខំពួកនាងនោះពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបន្ទាប់ពីការបង្ខិតបង្ខំពួកនាងគឺទ្រង់ជាអ្នកអភ័យទោសដ៏មហាករុណាបំផុត﴾ [អាល់-Nūr: 33]។ រីឯនៅពេលដែលគេមិនត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំតាមច្បាប់ទេនោះការចុះចាញ់របស់គេចំពោះទង្វើដាច់ខាតដែលគេមិនដឹងថាតើវាជាអំពើល្អឬអំពើអាក្រក់មិនមែនជាអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឡើយហើយទោះបីជាមានអព្ភូតហេតុហួសពីធម្មជាតិកើតឡើងតាមរយ៖ដៃរបស់គេឬមិនកើតឡើងក៏ដោយក៏គេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលជាអំពើល្អនៅចំពោះអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ឡើយ។ ចម្លើយគឺ៖ សំណួរនេះគឺជាសំណួរដ៏ត្រឹមត្រូវហើយសច្ចភាពនៃកិច្ចការនេះគឺថាបណ្តាអ្នកប្រតិបត្តិធម៌នៅពេលដែលពួកគេបានឈានដល់ស្ថាននេះដោយសារតែចេតនាល្អការចុះចាញ់ការបន្ទាបខ្លួនចំពោះម្ចាស់របស់ពួកគេនិងការស្នើសុំពីទ្រង់ឱ្យជ្រើសរើសនូវអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់ពួកគេនៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងកិច្ចការណាមួយខណ៖ដែលពួកគេមិនដឹងពីច្បាប់ Sharī‘ah របស់វាពួកគេសង្ឃឹមថាវានឹងក្លាយជាការល្អពីព្រោះការដឹងពីច្បាប់របស់វាអាចជាការលំបាកខ្លាំងចំពោះពួកគេ។ ហើយមនុស្សមិនមែនដឹងនៅក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់នូវអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់ខ្លួននៅក្នុងសាសនារបស់គេនិងអ្វីដែលជាការពេញចិត្តរបស់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ឡើយដូច្នេះស្ថានភាពរបស់ពួកគេនៅតែជាស្ថានភាពរបស់អ្នកដែលធ្វើការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)សុំការណែនាំពីអល់ឡោះ (Istikhārah) នៅក្នុងរឿងដែលគេមិនដឹងពីផលវិបាកចុងក្រោយនៅពេលដែលគេបួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ទូលបង្គំសូមការណែនាំដ៏ល្អពីទ្រង់តាមរយ៖ចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ទូលបង្គំសូមកម្លាំងពីទ្រង់តាមរយ៖ព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់និងទូលបង្គំសូមព្រះគុណដ៏ធំធេងពីទ្រង់ដ្បិតទ្រង់មានព្រះចេស្ដារីឯទូលបង្គំគ្មានសមត្ថភាពឡើយទ្រង់ដឹងរីឯទូលបង្គំមិនដឹងឡើយហើយទ្រង់ជាអ្នកដឹងនូវគ្រប់អាថ៌កំបាំងកំបាំងទាំងអស់។ ឱអល់ឡោះ! ប្រសិនបើទ្រង់ដឹងថាកិច្ចការនេះល្អសម្រាប់ទូលបង្គំនៅក្នុងសាសនារបស់ទូលបង្គំជីវភាពរស់នៅរបស់ទូលបង្គំនិងផលវិបាកចុងក្រោយនៃកិច្ចការរបស់ទូលបង្គំសូមទ្រង់កំណត់វាសម្រាប់ទូលបង្គំសម្រួលវាដល់ទូលបង្គំហើយប្រទានពរជ័យដល់ទូលបង្គំនៅក្នុងកិច្ចការនោះចុះ។ ហើយប្រសិនបើទ្រង់ដឹងថាកិច្ចការនេះអាក្រក់សម្រាប់ទូលបង្គំនៅក្នុងសាសនារបស់ទូលបង្គំជីវភាពរស់នៅរបស់ទូលបង្គំនិងផលវិបាកចុងក្រោយនៃកិច្ចការរបស់ទូលបង្គំសូមទ្រង់បង្វែរវាចេញពីទូលបង្គំនិងបង្វែរទូលបង្គំចេញពីវាហើយសូមទ្រង់កំណត់នូវសេចក្តីល្អដល់ទូលបង្គំនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលវាស្ថិតនៅបន្ទាប់មកសូមទ្រង់ធ្វើឱ្យទូលបង្គំមានការពេញចិត្តចំពោះវាចុះ» [រៀបរាប់ដោយអាល់-អាល់-ប៊ូខារី]។ ដូច្នេះនៅពេលដែលគេធ្វើ Istikhārah នោះអ្វីដែលអល់ឡោះបានបើកទូលាយទ្រូងរបស់គេនិងអ្វីដែលត្រូវបានសម្រួលដល់គេនៅក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយនោះគឺជាអ្វីដែលអល់ឡោះបានជ្រើសរើសសម្រាប់គេដ្បិតគេគ្មានភស្តុតាង Sharī‘ah បញ្ជាក់ថាទង្វើជាក់លាក់នេះត្រូវបានបញ្ជានៅក្នុងកាល៖ទេស៖នេះឡើយពីព្រោះភស្តុតាង Sharī‘ah គឺបញ្ជាដោយបទបញ្ជាទូទៅដាច់ខាតមិនមែនបញ្ជាក់គ្រប់ទង្វើជាក់លាក់របស់មនុស្សម្នាក់ៗឡើយព្រោះរឿងនេះគឺមិនអាចទៅរួចទេទោះបីជាទង្វើជាក់លាក់នោះអាចត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្រោមបន្ទូលទូទៅរបស់ម្ចាស់ច្បាប់ក៏ដោយប្រសិនបើបុគ្គលជាក់លាក់ស្ថិតនៅក្រោមបទបញ្ជាទូទៅក៏ប៉ុន្តែមិនមែនមនុស្សគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែមានសមត្ថភាពចងចាំរឿងនេះនិងចងចាំគ្រប់ប្រភេទនៃបន្ទូលច្បាប់នោះឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបណ្តាអ្នកច្បាប់ (Fuqahā’) ងាកទៅរកការប្រៀបធៀប (Qiyās) នៅពេលដែលរឿងនោះត្រូវបានកំបាំងចំពោះពួកគេ។ បន្ទាប់មក Qiyās ទៀតសោតក៏មិនអាចកើតមាននៅក្នុងគ្រប់ហេតុការណ៍ទាំងអស់នោះដែរព្រោះជួនកាលវាអាចត្រូវបានកំបាំងចំពោះបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អ្នកធ្វើអ៊ិចទីហាដក្នុងចំណោមសហការី (Ṣaḥābah) និងអ្នកបន្តវេន (Tābi‘ūn) ក្នុងការបញ្ចូលហេតុការណ៍ជាក់លាក់ទៅក្រោមបន្ទូលទូទៅឬការប្រៀបធៀបវាទៅនឹងគំរូស្រដៀងគ្នាធ្វើឱ្យគេមិនដឹងពីប្រភពដើមនិងគំរូរបស់វា។ ការណ៍នេះកើតឡើងទោះបីជាពួកគេមានការពិនិត្យពិចារណាយ៉ាងច្រើននៅក្នុងបន្ទូលរបស់ម្ចាស់ច្បាប់និងការដឹងពីអត្ថន័យនិងការចង្អុលបង្ហាញរបស់វាលើការសម្រេចច្បាប់ក៏ដោយចុះទម្រាំអ្នកដែលមិនមានកម្រិតបែបនេះតើនឹងទៅជាយ៉ាងណា? ម្យ៉ាងទៀតអ្នកប្រតិបត្តិធម៌មិនមែនមានគោលបំណងចង់ដឹងតែរឿងហាឡាល់និងហារ៉ាមនោះឡើយប៉ុន្តែគោលបំណងរបស់គេគឺចង់ដឹងថាតើទង្វើជាក់លាក់នេះល្អជាងទង្វើនេះឬទង្វើនេះល្អជាងទង្វើនេះហើយតើទង្វើមួយណាជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះអល់ឡោះក្នុងសិទ្ធិរបស់គេនៅក្នុងស្ថានភាពនោះ។ ហើយនេះគឺជាទ្វារដ៏ធំធេងដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចគ្របដណ្តប់បានឡើយក្រៅពីអល់ឡោះហើយអ្នកប្រតិបត្តិធម៌ម្នាក់ៗមានស្ថានភាពផ្ទាល់ខ្លួនជាក់លាក់ដែលជួនកាលគេអាចត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលអ្នកដទៃត្រូវហាមឃាត់និងត្រូវបានបញ្ជាក្នុងស្ថានភាពមួយឱ្យធ្វើអ្វីដែលគេត្រូវបានហាមឃាត់ក្នុងស្ថានភាពមួយផ្សេងទៀត។ ដូច្នេះពួកគេបានពោលថា៖ ពួកយើងធ្វើអំពើល្អទៅតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបានគឺការធ្វើនូវអ្វីដែលពួកយើងដឹងថាពួកយើងត្រូវបានបញ្ជានិងការបោះបង់ចោលនូវឫសគល់នៃអំពើអាក្រក់គឺចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួនហើយពួកយើងងាកទៅពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះនៅក្នុងកិច្ចការក្រៅពីនោះដើម្បីឱ្យទ្រង់ប្រទានការតម្រង់ទិសដល់ពួកយើងឆ្ពោះទៅរកអ្វីដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះទ្រង់និងជាទីពេញចិត្តបំផុតសម្រាប់ទ្រង់។ ដូច្នេះអ្វីដែលទ្រង់បានប្រើប្រាស់ពួកយើងនៅក្នុងនោះពួកយើងសង្ឃឹមថាវានឹងស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនេះបន្ទាប់មកប្រសិនបើពួកយើងត្រូវពួកយើងនឹងទទួលបានផលបុណ្យពីរហើយប្រសិនបើពួកយើងខុសពួកយើងនឹងទទួលបានផលបុណ្យមួយហើយកំហុសរបស់ពួកយើងនឹងត្រូវបានលុបបំបាត់ចេញពីពួកយើង។ ហើយនៅពេលនោះអ្នកណាដែលសន្មតថាគេដឹងពីអ្វីដែលត្រូវបញ្ជាតាម Sharī‘ah ហើយបានប្រតិបត្តិតាមវានោះគេគឺប្រសើរជាងអ្នកនេះក៏ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនដែលដឹងពី Sharī‘ah បែរជាមិនបានប្រតិបត្តិតាមវានិងមិនបានស្វែងរកកិច្ចការដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះអល់ឡោះទៅវិញហើយមនុស្សជាច្រើនក្នុងចំណោមពួកគេបានធ្វើវាដោយមានការលាយឡំនឹងចំណង់តណ្ហាធ្វើឱ្យអ្នកនេះប្រព្រឹត្តអ្វីដែលជា Sharī‘ah ដោយមានតណ្ហារីឯអ្នកនោះបោះបង់អ្វីដែលគេមិនដឹងថាជា Sharī‘ah ដោយគ្មានតណ្ហា។ ដូច្នេះអ្នកនេះមានការខ្វះខាតខាងចំណេះដឹងរីឯអ្នកនោះមានការខ្វះខាតខាងការអនុវត្តពីព្រោះការអនុវត្តដោយចំណង់តណ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនគឺជាការខ្វះខាតខាងការអនុវត្តទោះបីជាទង្វើដែលបានធ្វើនោះជាកាតព្វកិច្ចក៏ដោយ។ ដូច្នេះគេអាចពោលបានថា៖ ប្រសិនបើម្ចាស់នៃចំណង់តណ្ហាសុំការអភ័យទោស (Tawbah) ពីតណ្ហារបស់គេគេនឹងកាន់តែខ្ពង់ខ្ពស់ដោយសារចំណេះដឹងរបស់គេប៉ុន្តែបើគេមិនព្រមសុំការអភ័យទោសទេនោះគេមានចំណែកនៃអ្នកប្រាជ្ញអាក្រក់ (អាល់-‘Ālim អាល់-Sū’)! ហេតុដូច្នេះហើយទើបបុរសពីរនាក់ក្នុងចំណោមអ្នកជំនាន់មុនបានប្រកែកគ្នានៅឆ្នាំនៃអាជ្ញាកណ្តាល (Tahkīm) លើបញ្ហានេះ។ ម្នាក់បាននិយាយទៅកាន់ម្នាក់ទៀតថា៖ «ឧទាហរណ៍របស់អ្នកគឺប្រៀបដូចជាសត្វឆ្កែបើអ្នកដេញវាវានឹងលៀនអណ្តាតហត់ឬបើអ្នកទុកវាចោលវាក៏នៅតែលៀនអណ្តាតហត់ដដែល» [អាល់-A‘rāf: 176]។ ហើយម្នាក់ទៀតបានតបវិញថា៖ «អ្នកគឺដូចជាសត្វលាដែលផ្ទុកគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ជាច្រើនលើខ្នង!» [អាល់-Jumu‘ah: 5]។ ដូច្នេះបុគ្គលនេះមានចេតនាល្អជាងរីឯបុគ្គលនោះមានចំណេះដឹងខ្លាំងជាង។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអ្នកឃើញថាបណ្តាអ្នកដែលមានចេតនាល្អតែងតែស្តីបន្ទោសអ្នកទាំងនោះចំពោះការដើរតាមចំណង់តណ្ហាការស្រឡាញ់លោកិយនិងការចង់បានអំណាចដឹកនាំរីឯអ្នកប្រាជ្ញខាងចំណេះដឹងតែងតែស្តីបន្ទោសអ្នកទាំងនោះចំពោះការខ្វះខាតចំណេះដឹងខាង Sharī‘ah និងការងាករេចាកចេញពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់គឺជាអង្គដែលយើងខ្ញុំសូមការបួងសួងឱ្យទ្រង់តម្រង់ទិសពួកយើងឆ្ពោះទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រង់មាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីបណ្តាអ្នកមានសច្ចធម៌បណ្តាអ្នកពលីជីវិតក្នុងមាគ៌ាសាសនានិងបណ្តាមនុស្សសុចរិតហើយពួកគេទាំងនោះគឺជាមិត្តរួមដំណើរដ៏ល្អប្រពៃជាទីបំផុត។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនខាងនីតិសាស្ត្រនិងការលះបង់លោកិយបានពោលថា៖ ក្នុងចំណោមមនុស្សលោកមានអ្នកដែលដើរតាម «ច្បាប់សាសនា (អាល់-Sharī‘ah)» និងមានអ្នកដែលដើរតាម «សច្ចភាព (អាល់-Ḥaqīqah)»។ ប្រហែលជាលោកចង់សំដៅទៅលើអ្នកទាំងនេះនិងអ្នកទាំងនោះពីព្រោះអ្នកទាំងនេះផ្តល់ទម្ងន់លើអ្វីដែលអល់ឡោះបានសម្រួលឱ្យរួមជាមួយចេតនាល្អនិងការប្រតិបត្តិតាមបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ដែលគេដឹងទន្ទឹមនឹងភាពកំបាំងនៃភស្តុតាង Sharī‘ah នៅក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានសម្រួលដល់ពួកគេរីឯអ្នកទាំងនោះផ្តល់ទម្ងន់លើភស្តុតាង Sharī‘ah មកពីអត្ថន័យច្បាស់លាស់ការប្រៀបធៀប (Qiyās) ដំណឹងអាហាត (Āḥād) និងពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញទន្ទឹមនឹងភាពកំបាំងនៃកិច្ចការដែលត្រូវបានសម្រួលដល់ពួកគេ។ ហើយម្យ៉ាងទៀតអ្នកទាំងនេះអាចដឹងច្បាស់ពីផលប្រយោជន៍និងអំពើល្អដែលមាននៅក្នុងទង្វើដែលត្រូវបានកំណត់ទុកនោះដូច្នេះពួកគេផ្តល់ទម្ងន់លើវាដោយអំណាចនៃជំនឿ (Imān) ទោះបីជាពួកគេមិនដឹងពីភស្តុតាងជាក់លាក់ពីគម្ពីរលើភាពល្អរបស់វាក៏ដោយរីឯអ្នកទាំងនោះផ្តល់ទម្ងន់តែលើអត្ថបទគម្ពីរនិងអ្វីដែលទាញចេញពីគម្ពីរប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះអ្នកទាំងនេះមានគម្ពីរគួរអានរីឯអ្នកទាំងនោះមានជំនឿអ៊ីម៉ាន។ ហើយមូលហេតុនៃរឿងនេះគឺដោយសារតែក្រុមនីមួយៗបានកំបាំងនូវអ្វីដែលជាសច្ចធម៌ដែលមាននៅជាមួយក្រុមមួយទៀតហើយក្រុមនីមួយៗសុទ្ធតែមានទាំងសច្ចធម៌និងភាពមិនត្រឹមត្រូវនៅក្នុងមាគ៌ារបស់ពួកគេ។ រីឯអ្នកដែលអះអាងពីអាល់-Ḥaqīqah ដោយគ្មានការគោរពតាមបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់នៃ Sharī‘ah នោះពួកគេគឺជាអ្នកវង្វេងដូចជាអ្នកដែលដឹងពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ប៉ុន្តែមិនធ្វើអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលតណ្ហារបស់ខ្លួនចង់បានពីបាបធំៗ នោះពួកគេគឺជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំ (Fussāq)។ ហើយអ្នកទាំងនេះនិងអ្នកទាំងនោះហើយដែលគេបាននិយាយចំពោះពួកគេថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការសាកល្បងរបស់អ្នកប្រាជ្ញទុច្ចរិតនិងអ្នកគោរពសក្ការ៖ដ៏ល្ងង់ខ្លៅពីព្រោះការសាកល្បងរបស់អ្នកទាំងពីរគឺជាការល្បួងសម្រាប់គ្រប់អ្នកដែលត្រូវរងការសាកល្បង»។ ហើយពាក្យថា «សច្ចភាព (អាល់-Ḥaqīqah)» ជួនកាលអាចជាសច្ចភាពនៃវាសនាកំណត់ (Qadariyyah) ជួនកាលជាសច្ចភាពខាងវិញ្ញាណញាណដឹង (Dhawqiyyah) និងជួនកាលជាសច្ចភាពតាមច្បាប់សាសនា (Shar‘iyyah)។ ហើយពាក្យថា «ច្បាប់សាសនា (អាល់-Shar‘)» គ្របដណ្តប់លើច្បាប់ដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ (អាល់-Mubaddal) ច្បាប់ដែលត្រូវបានបកស្រាយដោយផ្ទាល់ខ្លួន (អាល់-Mu’awwal) និងច្បាប់ដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកពីអល់ឡោះ (អាល់-Munazzal)។ ហើយ (គោលបំណងនៅទីនេះ) គឺការរំលឹកដល់អ្នកប្រកាន់មាគ៌ាត្រឹមត្រូវមកពីភាគីទាំងពីរនិងការជជែកអំពីស្ថានភាពនៃអ្នកគោរពសក្ការ៖និងឆន្ទ៖ ដែលបានចាកចេញផុតពីចំណង់តណ្ហាដែលជាការបែងចែកតាមធម្មជាតិនិងបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអ្វីដែលពួកគេដឹងពីការបែងចែកតាមច្បាប់សាសនា។ ហើយនៅសល់ «ប្រភេទទីបី» ដែលពួកគេគ្មានការបែងចែកតាមធម្មជាតិហើយក៏គ្មានការបែងចែកតាមច្បាប់សាសនាដែរនោះគឺជាអ្នកដែលរសាត់អណ្តែតទៅជាមួយទង្វើនិងវាសនាកំណត់។ រីឯអ្នកដែលរសាត់ទៅជាមួយការបែងចែកតាមធម្មជាតិមិនថាដោយដឹងខ្លួនថាខ្លួនជាអ្នកបំពានដែលជាអ្នកប្រាជ្ញទុច្ចរិតឬដោយយកវាសនាកំណត់ឬវិញ្ញាណញាណដឹងរបស់ខ្លួនមកធ្វើជាលេសដោយព្រងើយកន្តើយនឹងគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុននះដែលជាអ្នកគោរពសក្ការ៖ដ៏ល្ងង់ខ្លៅនោះគេបានចាកចេញផុតពីមាគ៌ាដ៏ត្រង់ហើយ។ ហើយចំណុចនេះបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់នូវភាពពេញលេញឥតខ្ចោះនៃស្ថានភាពរបស់បណ្តាសហការី (Ṣaḥābah) ﵃ និងបញ្ជាក់ថាពួកគេគឺជាជំនាន់ដ៏ប្រសើរបំផុតនៃប្រជាជាតិនេះពីព្រោះនៅក្នុងសម័យកាលនៃរដ្ឋកាលីហ្វានៃព្យាការីពួកគេបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការបែងចែកតាម Sharī‘ah នៅក្នុងកិច្ចការធំៗនិងកិច្ចការតូចតាចទាំងអស់ទោះបីជាកិច្ចការមានទំហំធំធេងយ៉ាងណាក៏ដោយខណ៖ដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សជំនាន់ក្រោយជួនកាលគ្មានសមត្ថភាពដឹងពីការបែងចែកតាម Sharī‘ah នៅក្នុងកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេផងដូចដែលមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេតែងតែដើរតាមចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួននៅក្នុងកិច្ចការបន្តិចបន្តួច។ ដូច្នេះបណ្តាសហការីទោះបីជាពួកគេបានចូលទៅក្នុងកិច្ចការដ៏ធំធេងនៃបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ក៏ដោយក៏ពួកគេមានចំណេះដឹងដែលពួកគេអាចបែងចែករវាងអំពើល្អនិងអំពើអាក្រក់និងមានចេតនាល្អដែលពួកគេអាចធ្វើអំពើល្អបាន។ រីឯមនុស្សជំនាន់ក្រោយជាច្រើនទាំងអ្នកប្រាជ្ញនិងអ្នកគោរពសក្ការ៖ ជួនកាលបានបាត់បង់ចំណេះដឹងនៅក្នុងអំពើល្អនិងអំពើអាក្រក់ជាច្រើនរហូតដល់ស្មានថាអំពើអាក្រក់ជាអំពើល្អនិងច្រាសមកវិញឬបាត់បង់ចេតនានៅក្នុងអំពើជាច្រើនរហូតដល់ដើរតាមចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួននៅក្នុងអ្វីដែលច្បាស់លាស់នៃបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់។ ដូច្នេះពួកយើងសូមបួងសួងចំពោះអល់ឡោះសូមទ្រង់មេត្តាតម្រង់ទិសពួកយើងឆ្ពោះទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រង់មាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីបណ្តាអ្នកមានសច្ចធម៌បណ្តាអ្នកពលីជីវិតក្នុងមាគ៌ាសាសនានិងបណ្តាមនុស្សសុចរិត។ ពិតប្រាកដណាស់ការណ៍នេះកើតមានឡើងប្រសិនបើអ្នកប្រាជ្ញមានអ្វីដែលជាបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់ពិតប្រាកដរបស់ម្ចាស់ច្បាប់ហើយអ្នកគោរពសក្ការ៖មានចេតនាល្អដែលបរិសុទ្ធផុតពីចំណង់តណ្ហាពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកណាដែលលាយឡំ Sharī‘ah ដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកជាមួយច្បាប់ដែលគេផ្លាស់ប្តូរនិងបកស្រាយខុសហើយលាយឡំចេតនាល្អជាមួយការដើរតាមតណ្ហានោះអ្នកទាំងនេះនិងអ្នកទាំងនោះគឺជាអ្នកដែលច្របូកច្របល់ទាំងក្នុងចំណេះដឹងនិងការអនុវត្តរបស់ពួកគេ។ ហើយការច្របូកច្របល់របស់អ្នកទាំងនេះក្នុងចំណេះដឹងគឺខុសពីការច្របូកច្របល់របស់ពួកគេនិងអ្នកដទៃក្នុងចេតនាហើយការច្របូកច្របល់របស់អ្នកទាំងនេះក្នុងចេតនាគឺខុសពីការច្របូកច្របល់របស់ពួកគេនិងអ្នកដទៃក្នុងចំណេះដឹងដ្បិតអ្នកណាដែលអនុវត្តតាមអ្វីដែលខ្លួនបានដឹងនោះអល់ឡោះនឹងប្រទានមរតកដល់គេនូវចំណេះដឹងនៃអ្វីដែលគេមិនទាន់ដឹង។ ហើយ «ចេតនាល្អ» គឺជាជំនួយដ៏ធំបំផុតក្នុងការទទួលបាននិងយល់ដឹងនូវចំណេះដឹងហើយ «ចំណេះដឹង Sharī‘ah» គឺជាជំនួយដ៏ធំបំផុតចំពោះចេតនាល្អនិងអំពើល្អសុចរិតពីព្រោះចំណេះដឹងគឺជាអ្នកដឹកនាំហើយការអនុវត្តគឺជាអ្នករុញច្រានរីឯដួងចិត្តមានភាពរឹងរូសប្រសិនបើអ្នកដឹកនាំរបស់វាទន់ខ្សោយវានឹងមិនស្តាប់តាមអ្នករុញច្រានឡើយហើយប្រសិនបើអ្នករុញច្រានទន់ខ្សោយវានឹងមិនស្តាប់តាមអ្នកដឹកនាំឡើយ។ ដូច្នេះនៅពេលដែលចំណេះដឹងទន់ខ្សោយអ្នកប្រតិបត្តិធម៌នឹងវង្វេងមិនដឹងថាត្រូវដើរទៅផ្លូវណាឡើយធ្វើឱ្យគោលដៅចុងក្រោយរបស់គេគឺការចុះចាញ់នឹងវាសនាកំណត់ហើយនៅពេលដែលការអនុវត្តត្រូវបានបោះបង់ចោលអ្នកប្រតិបត្តិធម៌នឹងងាកចេញពីផ្លូវត្រង់ហើយដើរលើផ្លូវផ្សេងខណ៖ដែលគេដឹងថាគេបានបោះបង់វាចោលដូច្នេះអ្នកនេះជាអ្នកវង្វេងមិនដឹងថាត្រូវដើរទៅណាទោះបីជាគេធ្វើដំណើរច្រើនក៏ដោយរីឯអ្នកនោះជាអ្នកដែលងាករេចាកចេញពីផ្លូវត្រង់ខណ៖ដែលគេដឹងពីផ្លូវនោះ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿លុះកាលណាពួកគេបានងាករេអល់ឡោះក៏បានធ្វើឱ្យដួងចិត្តរបស់ពួកគេងាករេដែរ﴾ [អាល់-Ṣaff: 5]។ ម្នាក់នេះជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅហើយម្នាក់នោះជាមនុស្សទុច្ចរិត។ ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយមនុស្សលោកបានទទួលរ៉ាប់រងវាពិតប្រាកដណាស់គេជាមនុស្សទុច្ចរិតនិងល្ងង់ខ្លៅជាទីបំផុត﴾ [អាល់-Aḥzāb: 72]។ ទោះបីជាភាពល្ងង់ខ្លៅនិងអំពើទុច្ចរិតមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក៏ដោយប៉ុន្តែមនុស្សល្ងង់ខ្លៅមិនដឹងថាខ្លួនជាមនុស្សទុច្ចរិតឡើយរីឯមនុស្សទុច្ចរិតគឺល្ងង់ខ្លៅចំពោះសច្ចភាពដែលរារាំងគេពីចំណេះដឹង។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ការទទួលការសុំអភ័យទោសពីអល់ឡោះគឺចំពោះបណ្តាអ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ដោយភាពល្ងង់ខ្លៅបន្ទាប់មកពួកគេសុំអភ័យទោសក្នុងពេលឆាប់ៗ﴾ [អាល់-Nisā’: 17]។ អាប៊ូអាល់-អាលីយ៉ះបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរបណ្តាសហការីរបស់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ពួកគេបានឆ្លើយថា៖ គ្រប់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបចំពោះអល់ឡោះគឺសុទ្ធតែជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅហើយគ្រប់អ្នកដែលសុំអភ័យទោសមុនពេលស្លាប់គឺគេបានសុំអភ័យទោសក្នុងពេលឆាប់ៗ។ ហើយអាល់-ខាល់ឡាល់បានរៀបរាប់ពីអាប៊ូហៃយ៉ានអាល់-តៃមីថាគាត់បាននិយាយថា៖ «អ្នកប្រាជ្ញមានបីប្រភេទ» គឺអ្នកដែលស្គាល់អល់ឡោះប៉ុន្តែមិនស្គាល់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ, អ្នកដែលស្គាល់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះប៉ុន្តែមិនស្គាល់អល់ឡោះ, និងអ្នកដែលស្គាល់អល់ឡោះនិងស្គាល់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ។ ដូច្នេះអ្នកដែលស្គាល់អល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលកោតខ្លាចទ្រង់ហើយអ្នកដែលស្គាល់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលដឹងពីបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់របស់ទ្រង់។ ខ្ញុំសូមពោលថា៖ ការកោតខ្លាចរារាំងការដើរតាមចំណង់តណ្ហាអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចំពោះអ្នកណាដែលកោតខ្លាចស្ថានចំពោះមុខម្ចាស់របស់គេនិងបានហាមឃាត់ដួងចិត្តពីចំណង់តណ្ហានោះពិតប្រាកដណាស់ឋានសួគ៌គឺជាកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គេ﴾ [អាល់-Nāzi‘āt: 40-41]។ ហើយភាពពេញលេញឥតខ្ចោះគឺស្ថិតនៅក្នុងការគ្មានចំណង់តណ្ហានិងនៅក្នុងចំណេះដឹងហើយការណ៍នោះជារបស់ព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់ ﷺ ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលចំពោះលោកថា៖ ﴿សូមស្បថនឹងផ្កាយនៅពេលដែលវាលិចចុះមិត្តសម្លាញ់របស់អ្នករាល់គ្នា (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ) មិនបានវង្វេងឡើយហើយក៏មិនបានយល់ខុសដែរហើយទ្រង់ក៏មិនបានមានប្រសាសន៍ចេញពីចំណង់តណ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយដ្បិតពាក្យសម្តីនោះគ្មានអ្វីក្រៅពីវ៉ាហ៊ីដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកនោះឡើយ﴾ [អាល់-Najm: 1-4]។ ដូច្នេះទ្រង់បានបដិសេធចេញពីលោកនូវការវង្វេងនិងការយល់ខុសហើយបានពិពណ៌នាលោកថាមិននិយាយតាមចំណង់តណ្ហាឡើយដ្បិតវាជាវ៉ាហ៊ីដូច្នេះទ្រង់បានបដិសេធចំណង់តណ្ហានិងបានបញ្ជាក់នូវចំណេះដឹងដ៏ពេញលេញឥតខ្ចោះដែលជាវ៉ាហ៊ីដូច្នេះនេះគឺជាភាពពេញលេញនៃចំណេះដឹងនិងនោះគឺជាភាពពេញលេញនៃចេតនាសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោកក្រុមគ្រួសារនិងសហការីរបស់លោកទាំងអស់។ ហើយទ្រង់បានពិពណ៌នាបណ្តាសត្រូវរបស់លោកដោយភាពផ្ទុយគ្នានៃលក្ខណ៖ទាំងពីរនេះដោយទ្រង់ ﷿ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកគេមិនដើរតាមអ្វីក្រៅពីការស្មាននិងអ្វីដែលដួងចិត្តប្រាថ្នាចង់បាននោះឡើយខណ៖ដែលការណែនាំពីម្ចាស់របស់ពួកគេបានមកដល់ពួកគេរួចហើយ﴾ [អាល់-Najm: 23] ដូច្នេះភាពពេញលេញដាច់ខាតសម្រាប់មនុស្សលោកគឺការបំពេញនូវការគោរពបម្រើចំពោះអល់ឡោះទាំងក្នុងចំណេះដឹងនិងចេតនា។ ទ្រង់ ﷿ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានបង្កើតពួកជិននិងមនុស្សលោកមកដើម្បីអ្វីក្រៅពីដើម្បីគោរពសក្ការ៖ចំពោះយើងនោះឡើយ﴾ [អាល់-Dhāriyāt: 56]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើរបស់អល់ឡោះ (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ) បានក្រោកឈរឡើងបួងសួងចំពោះទ្រង់...﴾ [អាល់-Jinn: 19]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលអំពីអ្វីដែលទ្រង់បានរៀបរាប់ពីអ៊ីព្លីសថា៖ ﴿វាបានពោលថា៖ ដូច្នេះដោយសារតែព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ទូលបង្គំនឹងល្បួងពួកគេទាំងអស់គ្នាជាមិនខានលើកលែងតែបណ្តាខ្ញុំបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់ទ្រង់ក្នុងចំណោមពួកគេប៉ុណ្ណោះ﴾ [Ṣād: 82-83]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់បណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់យើងឯងគ្មានអំណាចលើពួកគេឡើយ﴾ [អាល់-Isrā’: 65]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូចគ្នានេះដែរដើម្បីយើងបង្វែរចេញពីគេនូវអំពើអាក្រក់និងអំពើអាសអាភាសដ្បិតពិតប្រាកដណាស់គេស្ថិតនៅក្នុងចំណោមបណ្តាខ្ញុំបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់យើង﴾ [Yūsuf: 24]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់វាគ្មានអំណាចលើបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងផ្ញើការទុកចិត្តលើម្ចាស់របស់ពួកគេឡើយដ្បិតអំណាចរបស់វាគឺមានតែលើបណ្តាអ្នកដែលយកវាធ្វើជាមេដឹកនាំនិងអ្នកដែលដាក់ដៃគូជាមួយទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាល់-Naḥl: 99-100]។ ហើយ «ការគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់» គឺជាការស្តាប់បង្គាប់បទបញ្ជារបស់ទ្រង់ហើយបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ចំពោះពួកយើងគឺជាអ្វីដែលរ៉សូលបានផ្សព្វផ្សាយពីទ្រង់។ ដូច្នេះភាពពេញលេញគឺស្ថិតនៅក្នុងភាពពេញលេញនៃការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ។ ហើយអ្នកណាដែលមិនដឹងពីអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាហើយគេបានបោះបង់ចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួនរួចចុះចាញ់នឹងវាសនាកំណត់ឬគេបានខិតខំប្រឹងប្រែង(Ijtihād) ក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិប៉ុន្តែបានយល់ច្រឡំដោយបានធ្វើនូវអ្វីដែលគេជឿថាត្រូវបញ្ជាឬដោយសារតែភស្តុតាងនានាបានទាស់ទែងគ្នាចំពោះមុខគេធ្វើឱ្យគេនៅស្ងៀមចំពោះអ្វីដែលជាការគោរពប្រតិបត្តិតាមការពិតនោះពួកទាំងនេះគឺជាអ្នកស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះដែលទទួលបានផលបុណ្យចំពោះចេតនាល្អរបស់ពួកគេចំពោះអល់ឡោះនិងការខិតខំអស់ពីលទ្ធភាពរបស់ពួកគេក្នុងការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះហើយអ្វីដែលពួកគេគ្មានសមត្ថភាពដឹងហើយបានយល់ខុសទៅលើរឿងផ្សេងនោះត្រូវបានអភ័យទោសឱ្យពួកគេ។ ហើយនេះគឺជាមូលហេតុមួយនៃការសាកល្បងនិងជម្លោះដែលកើតឡើងនៅក្នុងចំណោមប្រជាជាតិនេះពីព្រោះមនុស្សមួយក្រុមបាននិយាយនិងធ្វើនូវកិច្ចការដែលពួកគេបានធ្វើអ៊ិចទីហាដប៉ុន្តែពួកគេបានយល់ខុសបន្ទាប់មកដំណឹងនោះបានទៅដល់មនុស្សមួយក្រុមទៀតដែលស្មានថាពួកគេបានតាំងចិត្តប្រព្រឹត្តអំពើបាបដោយចេតនាឬស្មានថាពួកគេមិនត្រូវបានលើកលែងទោសចំពោះកំហុសឆ្គងឡើយខណ៖ដែលពួកគេទាំងពីរក៏ជាអ្នកធ្វើអ៊ិចទីហាដដែលមានកំហុសឆ្គងដូចគ្នាធ្វើឱ្យម្នាក់នេះជាអ្នកធ្វើអ៊ិចទីហាដដែលមានកំហុសឆ្គងក្នុងទង្វើរបស់គេហើយម្នាក់នោះជាអ្នកធ្វើអ៊ិចទីហាដដែលមានកំហុសឆ្គងក្នុងការជំទាស់របស់គេហើយពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបានអភ័យទោសឱ្យ។ ហើយជួនកាលម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេអាចជាអ្នកប្រព្រឹត្តបាបដូចដែលជួនកាលពួកគេទាំងពីរអាចជាអ្នកប្រព្រឹត្តបាបទាំងពីរនាក់។ ហើយពាក្យសម្តីដ៏ប្រសើរបំផុតគឺបន្ទូលរបស់អល់ឡោះហើយការណែនាំដ៏ប្រសើរបំផុតគឺការណែនាំរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ហើយកិច្ចការដ៏អាក្រក់បំផុតគឺជាកិច្ចការដែលគេបង្កើតឡើងថ្មីក្នុងសាសនាហើយរាល់ប៊ីឌអាហ៍ (Bid'ah) ទាំងអស់គឺជាការវង្វេង។ ហើយមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកទាំងនេះជួនកាលត្រូវបានផ្តល់នូវសិទ្ធិអំណាចក្នុងការចាត់ចែងដោយការបញ្ជានិងការហាមឃាត់គេអាចតែងតាំងដកតំណែងផ្តល់ឱ្យនិងរារាំងធ្វើឱ្យអ្នកខ្លះស្មានថានេះជាភាពពេញលេញឥតខ្ចោះក៏ប៉ុន្តែវានឹងក្លាយជាភាពពេញលេញលុះត្រាតែវាស្របគ្នានឹងបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះប៉ុណ្ណោះទើបវាក្លាយជាការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះបើពុំដូច្នោះទេវានឹងស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនៃរាជ្យសម្បត្តិនិងទង្វើរបស់ស្តេចដែលអាចជាបាបកម្មការលើកលែងទោសឬជាការគោរពប្រតិបត្តិ។ ដូច្នេះបណ្តាខលីហ្វារ៉ាស្ហ៊ីឌីន (Khulafā’ Rāshidūn) រាល់ទង្វើរបស់ពួកលោកសុទ្ធតែជាការគោរពប្រតិបត្តិនិងជាការគោរពសក្ការ៖ ហើយពួកលោកគឺជាអ្នកដើរតាមគំរូនៃខ្ញុំបម្រើដែលជារ៉សូល ﷺ ហើយនេះគឺជាមាគ៌ារបស់ពួកអ្នកនាំមុខគេដ៏ជិតស្និទ្ធ (អាល់-Sābiqūn អាល់-Muqarrabūn)។ រីឯមាគ៌ារបស់បណ្តាស្តេចដ៏យុត្តិធម៌វិញគឺអាចជា...

ផ្នែក

ពួកទស្សនវិទូគឺជាអ្នកវង្វេងនិងជាអ្នកគ្មានជំនឿពីទិដ្ឋភាពជាច្រើន។

«...គឺជាការគោរពប្រតិបត្តិឬការលើកលែងទោសហើយនេះគឺជាមាគ៌ារបស់បណ្តាព្យាការីដែលជាស្តេចនិងជាមាគ៌ារបស់ពួកអាព្ប្រារ (Abrar - មនុស្សសុចរិត) ដែលជាពួកដៃស្តាំ (Aṣḥāb អាល់-Yamīn)។ រីឯមាគ៌ារបស់ពួកស្តេចអយុត្តិធម៌វិញ៖ គឺប្រកបដោយអំពើបាបកម្មហើយវាជាមាគ៌ារបស់អ្នកដែលធ្វើបាបខ្លួនឯង។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿បន្ទាប់មកយើងបានផ្ទេរគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នេះជាមរតកដល់បណ្តាខ្ញុំបម្រើដែលយើងបានជ្រើសរើសហើយក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលធ្វើបាបខ្លួនឯងមានអ្នកដែលនៅកណ្តាលល្មមនិងមានអ្នកដែលនាំមុខគេក្នុងអំពើល្អដោយការអនុញ្ញាតរបស់អល់ឡោះនោះហើយជាការផ្តល់ឱ្យដ៏ធំធេង﴾ [Fāṭir: 32]។ ដូច្នេះគ្មានអ្នកមានជំនឿណាម្នាក់ចេញផុតពីក្រុមទាំងបីនេះឡើយ៖ គឺអ្នកធ្វើបាបខ្លួនឯងអ្នកនៅកណ្តាលល្មមឬអ្នកនាំមុខគេក្នុងអំពើល្អ។ ហើយអព្ភូតហេតុហួសពីធម្មជាតិ (Khawāriq អាល់-‘Ādāt) អាចជាការលេចចេញនូវវិញ្ញាណញាណដឹង (Mukāshafah) ដែលស្ថិតក្នុងជំពូកនៃចំណេះដឹងដ៏អស្ចារ្យឬជាឥទ្ធិពលនៃអំណាចចាត់ចែង (Taṣarruf) ដែលស្ថិតក្នុងជំពូកនៃសមត្ថភាពដ៏អស្ចារ្យហើយអ្នកដែលមានលក្ខណ៖ទាំងនេះក៏មិនចេញផុតពីក្រុមទាំងបីនេះដែរ។ ផ្នែកមនុស្សបានបែកខ្ញែកគ្នានៅក្នុងស្ថាននេះដែលជាគោលដៅចុងក្រោយបង្អស់របស់បណ្តាខ្ញុំបម្រើ។ ក្រុមទស្សនវិទូនិងអ្នកដែលមានគំនិតស្រដៀងពួកគេយល់ថាភាពល្អឥតខ្ចោះនៃដួងវិញ្ញាណគឺស្ថិតនៅលើចំណេះដឹងសុទ្ធសាធតែមួយគត់ហើយពួកគេចាត់ទុកចំណេះដឹងដែលធ្វើឱ្យដួងចិត្តល្អឥតខ្ចោះនោះគឺជាចំណេះដឹងខាងទស្សនវិជ្ជាអភិធម្ម (Metaphysics) របស់ពួកគេហើយពួកគេចាត់ទុកការគោរពសក្ការ៖គ្រាន់តែជាការហាត់ពត់សីលធម៌ផ្លូវចិត្តប៉ុណ្ណោះដើម្បីឱ្យចិត្តត្រៀមខ្លួនទទួលយកចំណេះដឹងរហូតទាល់តែដួងចិត្តក្លាយជាពិភពនៃបញ្ញាដែលស្របគ្នានឹងពិភពលោកជាក់ស្តែង។ ពួកទស្សនវិទូគឺជាអ្នកវង្វេងនិងជាអ្នកគ្មានជំនឿពីទិដ្ឋភាពជាច្រើន៖ ហើយពួកទាំងនេះគឺជាអ្នកវង្វេងថែមទាំងជាអ្នកគ្មានជំនឿពីទិដ្ឋភាពជាច្រើនដែលក្នុងនោះរួមមាន៖ ទីមួយ៖ ពួកគេជឿថាភាពល្អឥតខ្ចោះគឺស្ថិតនៅលើចំណេះដឹងសុទ្ធសាធដូចដែលចាហាម (Jahm), អាល់សាលីហ៊ី (អាល់-Ṣāliḥī)...»

«...និងអាល់អាស្ហអ៖រីតាមការលើកឡើងដ៏ល្បីល្បាញរបស់គាត់និងអ្នកដើរតាមភាគច្រើនរបស់គាត់៖ ថាជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) គឺជាចំណេះដឹងសុទ្ធសាធ។ ប៉ុន្តែពួកទស្សនវិទូមានស្ថានភាពអាក្រក់ជាងពួកចាហាមីយ៉ះទៅទៀតពីព្រោះពួកចាហាមីយ៉ះចាត់ទុកអ៊ីម៉ានថាជាចំណេះដឹងអំពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) រីឯពួកទស្សនវិទូវិញចាត់ទុកភាពល្អឥតខ្ចោះនៃដួងវិញ្ញាណថាជាការដឹងអំពីអត្ថិភាពដាច់ខាត (Absolute Existence) ក្នុងនាមជាអត្ថិភាព។ ប៉ុន្តែអត្ថិភាពដាច់ខាតដោយលក្ខខណ្ឌអរូបីគឺមានវត្តមានត្រឹមតែនៅក្នុងការគិតប៉ុណ្ណោះមិនមែនមាននៅក្នុងការពិតជាក់ស្តែងឡើយហើយអត្ថិភាពដាច់ខាតដែលគ្មានលក្ខខណ្ឌក៏មិនមានវត្តមានជាក់ស្តែងនៅខាងក្រៅដែរលើកលែងតែជាវត្ថុជាក់លាក់ណាមួយហើយទោះបីជាពួកគេដឹងអំពីអត្ថិភាពទូទៅដែលបែងចែកជាវ៉ាជីព (ចាំបាច់) និងមុំគីន (អាចកើតមាន) ក៏ដោយក៏អ្វីដែលពួកគេដឹងនោះគ្មានអត្ថិភាពពិតប្រាកដនៅខាងក្រៅឡើយ។ ហើយដូចគ្នាដែរចំពោះអ្នកណាដែលប្រតិបត្តិស៊ូហ្វីនិងស្វែងរកផ្លូវខាងវិញ្ញាណតាមមាគ៌ាទស្សនវិជ្ជារបស់ពួកគេដូចជាឥប៊្នូអារ៉ាប៊ី (Ibn ‘Arabī) និងឥប៊្នូសាប់អ៊ីន (Ibn Sab‘īn) និងអ្នកដទៃទៀត។ ម្យ៉ាងទៀតពួកចាហាមីយ៉ះនៅតែទទួលស្គាល់បណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) និងអ្វីដែលពួកគេបាននាំមកជាទូទៅពួកគេទទួលស្គាល់ថាអល់ឡោះបានបង្កើតផ្ទៃមេឃនិងផែនដីក្នុងរយ៖ពេលប្រាំមួយថ្ងៃនិងរឿងរ៉ាវផ្សេងទៀតដែលបណ្តារ៉សូលបាននាំមកផ្ទុយស្រឡះពីពួកទស្សនវិទូ។ សរុបសេចក្តីមកភាពល្អឥតខ្ចោះនៃដួងចិត្តមិនមែនស្ថិតនៅលើចំណេះដឹងសុទ្ធសាធឡើយប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងចំណេះដឹងអំពីអល់ឡោះគឺត្រូវតែមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះទ្រង់ការគោរពសក្ការ៖ចំពោះទ្រង់និងការវិលត្រឡប់ទៅរកទ្រង់ដោយស្មោះត្រង់។ នេះជាការប្រព្រឹត្តនិងឆន្ទ៖នៃដួងចិត្តរីឯចំណេះដឹងនោះគ្រាន់តែជាការយល់ដឹងរបស់វាប៉ុណ្ណោះ។ ទីពីរ៖ ទិដ្ឋភាពទីពីរ៖ ពួកគេបានស្មានថាចំណេះដឹងដែលធ្វើឱ្យដួងចិត្តល្អឥតខ្ចោះគឺជាចំណេះដឹងទស្សនវិជ្ជារបស់ពួកគេប៉ុន្តែការពិតចំណេះដឹងភាគច្រើនរបស់ពួកគេគឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅសុទ្ធសាធមិនមែនជាចំណេះដឹងឡើយ»។

ទីបី

ទីបី៖ ទិដ្ឋភាពទីបី៖ ពួកគេមិនបានស្គាល់ចំណេះដឹងនៃវ៉ាហ៊ីរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដែលបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)បាននាំមកឡើយដែលវាជាចំណេះដឹងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដែលធ្វើឱ្យដួងចិត្តល្អឥតខ្ចោះទន្ទឹមនឹងការប្រតិបត្តិតាមតម្រូវការរបស់វា។ ទីបួន៖ ទិដ្ឋភាពទីបួន៖ ពួកគេយល់ឃើញថានៅពេលដែលពួកគេទទួលបានចំណេះដឹងនោះហើយនោះកាតព្វកិច្ចនៃច្បាប់សាសនា (Sharī‘ah) នឹងត្រូវរួចផុតពីពួកគេហើយការហាមឃាត់ទាំងឡាយនឹងក្លាយជាការអនុញ្ញាតសម្រាប់ពួកគេ។ នេះគឺជាមាគ៌ារបស់ពួកបាតីនីយ៉ះ (អាល់-Bāṭiniyyah) មកពីពួកអ៊ីស្មាអ៊ីលីយ៉ះនិងក្រុមដទៃទៀតដូចជាអាប៊ូយ៉ាកូបអាល់ស៊ីជីស្តានី (Abū Ya‘qūb អាល់-Sijistānī) ដែលជាម្ចាស់សៀវភៅ «អាល់-Aqālīd អាល់-Malakūtiyyah» និងអ្នកដទៃទៀតហើយក៏ជាមាគ៌ារបស់ពួកស៊ូហ្វីដែលងាករេចេញពីសាសនាដែលយល់ស្របជាមួយពួកគេដោយបកស្រាយខុសនូវបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ ﴿ហើយចូរគោរពសក្ការ៖ចំពោះម្ចាស់របស់អ្នករហូតទាល់តែសេចក្តីពិតច្បាស់ (សេចក្តីស្លាប់) មកដល់អ្នក﴾ [អាល់-Ḥijr: 99] ថាមានន័យថា៖ អ្នកត្រូវប្រតិបត្តិរហូតទាល់តែអ្នកទទួលបានចំណេះដឹងហើយកាលណាអ្នកទទួលបានចំណេះដឹងហើយនោះការប្រតិបត្តិនឹងត្រូវរួចផុតពីអ្នក។ មានគេធ្លាប់បាននិយាយទៅកាន់អាល់ជូណៃដ៍ថា៖ «មានមនុស្សមួយក្រុមបាននិយាយថាពួកគេបានឈានទៅដល់កម្រិតនៃភាពសុចរិតរហូតដល់កាតព្វកិច្ចសាសនាត្រូវបានដកចេញពីពួកគេហើយអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់ត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់ពួកគេ» ឬពាក្យប្រហាក់ប្រហែលនេះ។ លោកក៏បានតបវិញថា៖ «អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់លួចទ្រព្យសម្បត្តិគេនិងផឹកគ្រឿងស្រវឹងនៅតែមានស្ថានភាពប្រសើរជាងមនុស្សបែបនេះទៅទៀត!»។ ហើយក្នុងចំណោមពួកទាំងនេះមានអ្នកដែលស្វែងរកការបើកវិញ្ញាណញាណដឹង (Mukāshafah) និងចំណេះដឹងបែបនេះខ្លាំងជាងការស្វែងរកអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើខ្លួនគេទៅទៀតដោយពួកគេបួងសួងនៅក្នុងការឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ទូលបង្គំសូមការការពារពីទ្រង់នៅក្នុងគ្រប់ចលនាការស្ងប់ស្ងាត់គំនិតឆន្ទ៖ និងពាក្យសម្តីឱ្យរួចផុតពីការសង្ស័យការស្មាននិងការយល់ច្រឡំដែលបាំងបិទដួងចិត្តមិនឱ្យឃើញអាថ៌កំបាំងនៃពិភពកំបាំង»។ ហើយគោលការណ៍គ្រឹះរបស់ពួកទស្សនវិទូគឺថាទស្សនវិជ្ជាដែលជាភាពល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ពួកគេគឺជា «ការយកតម្រាប់តាមអល់ឡោះតាមលទ្ធភាពរបស់មនុស្ស» ហើយពួកគេនិយាយថាចលនានៃគន្លងតារាគឺដើម្បីយកតម្រាប់តាមប្រភពដើមដំបូងគេ។ ហើយអាប៊ូហាមីដ (អាល់ហ្គាហ្សាលី) បានកសាងសៀវភៅរបស់គាត់ស្តីពី «Sharḥ អាល់-Asmā’ អាល់-Ḥusnā» ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋាននេះពោលគឺការដែលខ្ញុំបម្រើយកតម្រាប់តាមគុណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះ (Takhalluq bi Akhlāq Allāh)។ លោកអាល់ម៉ាហ្ស៊ីរីនិងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានជំទាស់នឹងគាត់ចំពោះរឿងនេះដោយពួកគេបានពោលថា៖ «អល់ឡោះគ្មានចរិតលក្ខណ៖ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដែលខ្ញុំបម្រើអាចយកមកតម្រាប់តាមបានឡើយ»។ ហើយអាប៊ូអាល់ហាកាំឥប៊្នូពើរ៉ាចានបានប្តូរពីការប្រើពាក្យយកតម្រាប់តាម (Takhalluq) ទៅប្រើពាក្យការគោរពសក្ការ៖ (Ta‘abbud) វិញ។ ហើយផ្អែកលើមូលដ្ឋានគ្រឹះទស្សនវិជ្ជានេះហើយដែលឥប៊្នូអារ៉ាប៊ីបានកសាងអត្ថន័យនៃវ៉ាលីរបស់អល់ឡោះ (Walī Allāh) ថាជាអ្នកដែលយកតម្រាប់តាមទ្រង់និងយកចរិតលក្ខណ៖របស់ទ្រង់ដូចដែលអាប៊ូហាមីដបានបកស្រាយការចូលទៅកៀកអល់ឡោះថាជាការយកតម្រាប់តាមទ្រង់ដែរហើយឥប៊្នូអារ៉ាប៊ីនិងអ្នកដទៃទៀតបានចាត់ទុកវ៉ាលីថាខ្ពង់ខ្ពស់ជាងព្យាការីដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានគ្រឹះទស្សនវិជ្ជាឯកភាពនិយម (Ittiḥādiyyah) របស់ពួកគេ។ រីឯក្រុមមួយទៀតយល់ឃើញថាភាពល្អឥតខ្ចោះគឺស្ថិតនៅលើអំណាចសិទ្ធិអំណាចនិងការចាត់ចែងក្នុងសកលលោកតាមរយ៖ការអនុវត្តបញ្ជានិងការហាមឃាត់មិនថាតាមរយ៖ការគ្រប់គ្រងនិងការដឹកនាំចំហឬតាមរយ៖អំណាចកំបាំងខាងវិញ្ញាណនោះទេហើយការគោរពសក្ការ៖និងការតស៊ូរបស់ពួកគេគឺដើម្បីគោលបំណងនោះ។ ហើយមនុស្សជាច្រើនក្នុងចំណោមពួកគេបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអំពើស្ហ៊ិររិក (Shirk) និងអំពើមន្តអាគមអាបធ្មប់ដោយពួកគេគោរពបូជាផ្កាយនិងរូបបដិមាដើម្បីឱ្យពួកស្ហៃតន (អារក្ស)ជួយពួកគេសម្រេចបំណងហើយពួកទាំងនេះគឺកាន់តែវង្វេងនិងកាន់តែល្ងង់ខ្លៅជាងក្រុមមុនទៅទៀត។ ហើយជាទូទៅអ្នកណាដែលគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះដើម្បីគ្រាន់តែស្វែងរកអព្ភូតហេតុហួសពីធម្មជាតិនោះគេមានចំណែកនៃការវង្វេងនេះហើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមពួកគេបានស្លាប់ក្នុងនាមជាអ្នកប្រព្រឹត្តបាបធំឬត្រូវគេដកហូតជំនឿហើយពួកគេទាំងអស់សុទ្ធសឹងតែជាអ្នកវង្វេងនិងល្ងង់ខ្លៅ។ រីឯក្រុមមួយទៀតបានចាត់ទុកភាពល្អឥតខ្ចោះថាស្ថិតនៅលើការរួមបញ្ចូលគ្នានៃរឿងទាំងពីរនេះដូច្នេះពួកគេបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងពាក្យសម្តីនិងទង្វើនៃអំពើស្ហ៊ិររិកនិងមន្តអាគមអាបធ្មប់ដើម្បីពឹងពាក់ពួកស្ហៃតនឱ្យជួយប្រាប់ដំណឹងកំបាំងនិងដើម្បីអនុវត្តការចាត់ចែងរបស់ពួកគេនៅក្នុងពិភពលោក។ រីឯសច្ចធម៌ដ៏ច្បាស់ក្រឡែតនោះគឺថាភាពល្អឥតខ្ចោះរបស់មនុស្សគឺស្ថិតនៅលើការគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះទាំងក្នុងចំណេះដឹងនិងការប្រតិបត្តិដូចដែលម្ចាស់របស់គេបានបញ្ជា។ ពួកគេទាំងនោះហើយគឺជាបណ្តាខ្ញុំបម្រើដ៏ពិតប្រាកដរបស់អល់ឡោះពួកគេគឺជាអ្នកមានជំនឿ (Mu’minūn) ជាអ្នកមូស្លីម (Muslimūn) ជាបណ្តាវ៉ាលីរបស់អល់ឡោះប្រកបដោយតាកវ៉ា (Awliyā’ Allāh អាល់-Muttaqūn) ជាបក្សពួករបស់អល់ឡោះដែលទទួលបានជោគជ័យ (Ḥizb Allāh អាល់-Mufliḥūn) និងជាកងទ័ពរបស់អល់ឡោះដែលទទួលបានជ័យជម្នះ (Jund Allāh អាល់-Ghālibūn)។ ពួកគេគឺជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍និងអំពើល្អសុចរិតជាអ្នកដែលបានសម្អាតនិងធ្វើឱ្យដួងចិត្តរបស់ពួកគេល្អឥតខ្ចោះដោយបានបំពេញនូវថាមពលនៃបញ្ញាខាងចំណេះដឹងនិងថាមពលនៃឆន្ទ៖ខាងការប្រតិបត្តិ។ ដូចដែលទ្រង់ ﷿ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូររំលឹកដល់បណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់យើងអ៊ីព្រហ៊ីមអ៊ីសហាកនិងយ៉ាកូបដែលជាម្ចាស់នៃកម្លាំង (ក្នុងការប្រតិបត្តិ) និងបញ្ញាញាណ (ក្នុងការយល់ដឹងសាសនា)﴾ [Ṣād: 45]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿សូមស្បថនឹងផ្កាយនៅពេលដែលវាលិចចុះមិត្តសម្លាញ់របស់អ្នករាល់គ្នា (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ) មិនបានវង្វេងឡើយហើយក៏មិនបានយល់ខុសដែរហើយទ្រង់ក៏មិនបានមានប្រសាសន៍ចេញពីចំណង់តណ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនឡើយដ្បិតពាក្យសម្តីនោះគ្មានអ្វីក្រៅពីវ៉ាហ៊ីដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកនោះឡើយ﴾ [អាល់-Najm: 1-4]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿សូមទ្រង់មេត្តាតម្រង់ទិសយើងខ្ញុំទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេមិនមែនជាមាគ៌ារបស់ពួកដែលរងការខឹងសម្បាហើយក៏មិនមែនជាមាគ៌ារបស់ពួកដែលវង្វេងនោះឡើយ﴾ [អាល់-Fātiḥah: 6-7]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះប្រសិនបើការណែនាំពីយើងមកដល់អ្នករាល់គ្នានោះអ្នកណាដែលដើរតាមការណែនាំរបស់យើងគេនឹងមិនវង្វេងហើយក៏មិនរងទុក្ខវេទនាឡើយ﴾ [Ṭā-Hā: 123]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកគេទាំងនោះស្ថិតនៅលើការណែនាំពីម្ចាស់របស់ពួកគេហើយពួកគេទាំងនោះហើយជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យ﴾ [អាល់-Baqarah: 5]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឆ្ពោះទៅកាន់ទ្រង់ពាក្យសម្តីដ៏ល្អប្រពៃនឹងឡើងទៅដល់ហើយអំពើល្អសុចរិតនឹងលើកតម្កើងវា﴾ [Fāṭir: 10]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿លើកលែងតែបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងបានសាងអំពើល្អសុចរិតព្រមទាំងបានទូន្មានគ្នាទៅវិញទៅមកឱ្យប្រកាន់សច្ចធម៌និងបានទូន្មានគ្នាឱ្យមានការអត់ធ្មត់﴾ [អាល់-‘Aṣr: 3]។ នេះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងច្បាប់ដើម។ ហើយសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខសាន្តដ៏បរិបូរណ៍ដល់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងក្រុមគ្រួសាររបស់ទ្រង់។ កត់ត្រាដោយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីនអាហ្មាដប៊ីនអាលីអាល់ខាទីបនៅភូមិប៊ីយ៉ាឡានៅថ្ងៃទីដប់ពីរខែជូម៉ាដាអាល់អ៊ូឡាឆ្នាំប្រាំពីរសិបបួននៃប្រតិទិនហ៊ីចរ៉ោះ (៧០៤ H)។