ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

យោងតាមទស្សន៖របស់ពួកទស្សនវិទូអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មានបន្ទូលទៅកាន់សត្តនិករទាំងអស់ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់ព្យាការីមូសាដែរ! ហើយរាល់ពាក្យពិតដែលត្រូវបាននិយាយឡើងដោយបុគ្គលណាដែលមានចិត្តបរិសុទ្ធគឺសុទ្ធតែជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដូចដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដូច្នោះដែរ! ទស្សន៖ពុករលួយនេះនាំឱ្យមានការសន្និដ្ឋានថារាល់អ្វីដែលបណ្តាព្យាការីនិងអ្នកនៅក្រោមពួកគេបាននិយាយឡើងនូវដំណឹងពិតនិងការបញ្ជាឱ្យធ្វើល្អគឺសុទ្ធតែជា "ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ" នាំឱ្យអ្វីៗទាំងអស់នោះស្ថិតក្នុងប្រភេទតែមួយជាមួយគម្ពីរគម្ពីរគួរអានហើយកាត់បន្ថយគម្ពីរគម្ពីរគួរអានឱ្យទៅជាពាក្យសំដីរបស់មនុស្សលោកធម្មតា! តាមទស្សន៖របស់ពួកគេគឺគ្មានភាពខុសគ្នារវាងពាក្យសំដីរបស់មនុស្សលោកនិងព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះឡើយផ្ទុយទៅវិញវានាំឱ្យរាល់អ្វីដែលមនុស្សលោកនិយាយសុទ្ធតែជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះពីព្រោះវាហូរចេញមកលើបេះដូងរបស់មនុស្សលោកសូម្បីតែពាក្យកុហកនិងការក្បត់ជំនឿក៏ដោយពីព្រោះផ្លូវនៃលំហូរគឺតែមួយ! រាល់កំហុសឆ្គងដែលធ្លាក់លើពួកដែលនិយាយថាគម្ពីរគម្ពីរគួរអានជាវត្ថុដែលត្រូវបានបង្កើតគឺធ្លាក់លើពួកទាំងនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅទៀត៖ ពីព្រោះពួកមុئتាហ្ស៊ីឡាស់ចាត់ទុកវាជាវត្ថុដែលត្រូវបានបង្កើតនៅខាងក្រៅខ្លួនរបស់ព្យាការីរីឯពួកទាំងនេះបែរជាចាត់ទុកវាថាស្ថិតនៅក្នុងចិត្តរបស់ព្យាការីតែមួយគត់! ការដើរតាមរបស់អាល់ហ្គាហ្សាឡីលើពួកទស្សនវិទូ៖ ទស្សន៖នេះគឺជាពាក្យសំដីរបស់ពួកទស្សនវិទូហើយក្រុមមនុស្សមួយចំនួនក្នុងចំណោមពួកយូដាគ្រិស្តនិងប្រជាមូស្លីមដែលបានយកទស្សនវិជ្ជាមកលាយឡំនឹងក្បួនស៊ូហ្វីបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគំនិតនេះ—ដូចជាក្រុមរបស់អ្នកដែលសួរសំណួរនេះនិងដូចជាអ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះអាប៊ូហាមីដ [អាល់ហ្គាហ្សាឡី] នៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូនប៊ីហ៊ីអាឡាហ្គយរីអះលីហ៍" (ទាំងភាគមួយនិងភាគពីរ), "មីស្ហកាត់អាល់អាន់វ៉ារ", បញ្ហាស្តីពី "អាល់ណាហ្វខ៍វ៉ាត់តាសវីយ៉ាស់", "គីមីយ៉ាអាល់សាអាដាស់" និង "ចាវ៉ាហៀរអាល់គម្ពីរគួរអាន"។

...និងអ្វីដែលគាត់បានចង្អុលបង្ហាញម្តងម្កាលនៅក្នុងសៀវភៅ "អៀសយ៉ា" និងកន្លែងដទៃទៀត។ ពីព្រោះនៅក្នុងសំណេររបស់គាត់ជារឿយៗតែងតែមានពាក្យពេចន៍ដែលដកស្រង់ចេញពីទស្សនវិទូលាយឡំនឹងពាក្យពេចន៍របស់ពួកស៊ូហ្វីដែលធ្វើឱ្យពួកស៊ូហ្វីជាច្រើនដែលមិនអាចបែងចែករវាងសច្ចធម៌នៃសាសនាឥស្លាមនិងទស្សនវិជ្ជាពុករលួយធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការភ័ន្តច្រឡំ។ ហើយនៅពេលដែលគេកសាងលើគំនិតនោះនិងបន្តតាមផលវិបាករបស់វាវានឹងនាំទៅរកទស្សន៖របស់អ៊ីប៊ិនសាប់អ៊ីននិងអ៊ីប៊ិនអារ៉ោប៊ីដែលជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ "អាល់ហ្វូស៊ូស" ជាក់ជាមិនខានដែលការពិតនៃលទ្ធិរបស់ពួកគេគឺនាំទៅរកការលុបបំបាត់អត្ថិភាពរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ទាំងស្រុង (តាក់ទីល) ដោយអះអាងថាសកលលោកនេះគ្មានម្ចាស់អាទិករដែលដាច់ដោយឡែកពីវាឡើយផ្ទុយទៅវិញព្រះអាទិករគឺជាសត្តនិករហើយសត្តនិករគឺជាព្រះអាទិករ! ទស្សន៖របស់អ៊ីប៊ិនអារ៉ោប៊ីនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ហ្វូស៊ូស"៖ ដូចដែលអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ "អាល់ហ្វូស៊ូស" បានសរសេរប្រមាថថា៖ "ក្នុងចំណោមព្រះនាមដ៏ល្អវិសេសរបស់ទ្រង់គឺអាល់អាលី (ព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត)—តើទ្រង់ខ្ពង់ខ្ពស់លើនរណាបើគ្មានអ្វីមួយនៅក្នុងលោកិយក្រៅពីទ្រង់នោះ?! ភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់ទ្រង់គឺចំពោះខ្លួនទ្រង់ផ្ទាល់ហើយទ្រង់ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃវត្តមានគឺជាធាតុពិតនៃអ្វីៗទាំងអស់ដែលមានវត្តមានដូច្នេះអ្វីដែលគេហៅថាសត្តនិករគឺជាអង្គដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដោយខ្លួនឯងហើយគ្មានអ្វីក្រៅពីទ្រង់ឡើយ!"។ ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ "ទ្រង់គឺជាអង្គទីមួយជាអង្គចុងក្រោយជាអង្គជាក់ស្តែងនិងជាអង្គអាថ៌កំបាំង៖ ទ្រង់ជាធាតុពិតនៃអ្វីដែលលេចចេញមកនិងជាធាតុពិតនៃអ្វីដែលលាក់កំបាំង... ហើយទ្រង់គឺជាបុគ្គលដែលមានឈ្មោះថាអាប៊ូសាអ៊ីដអាល់ខារ៉ាហ្សនិងឈ្មោះទាំងអស់នៃសត្តនិករ!"។ គាត់ថែមទាំងបានអះអាងថា៖ "កូនគឺជាធាតុពិតនៃឪពុកដូច្នេះអ៊ីប្រាហ៊ីមមិនបានឃើញអ្វីត្រូវកាត់កក្រៅពីខ្លួនឯងឡើយ! ហើយទ្រង់បានបង្កើតគូស្រករចេញពីនាង [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា 4:1] ដូច្នេះអាដាំមិនបានរៀបការជាមួយនរណាក្រៅពីខ្លួនឯងឡើយ!"។ ហើយគាត់បានសរសេរយ៉ាងគឃ្លើនទាក់ទងនឹងប្រជាជនរបស់ព្យាការីនូហ៍ថា៖ "ពួកគេបាននិយាយថា៖ {ចូរពួកអ្នកកុំបោះបង់ចោលព្រះរបស់ពួកអ្នកហើយកុំបោះបង់ចោលវ៉ាដ...} [ស៊ូរ៉ាត់នូហ៍ 71:23] ពីព្រោះប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលរូបបដិមាទាំងនោះពួកគេនឹងបោះបង់ចោលសច្ចធម៌ (អល់ឡោះ) ទៅតាមទំហំដែលពួកគេបោះបង់ចោលរូបបដិមាទាំងនោះពីព្រោះនៅក្នុងគ្រប់វត្ថុដែលគេគោរពបូជាគឺសុទ្ធតែមានព្រះភក្ត្ររបស់អល់ឡោះ... ដូច្នេះគ្មានអ្វីមួយត្រូវបានគេគោរពបូជាក្នុងរូបបដិមាក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ!"។ ហើយគាត់បានអះអាងទៀតថា៖ "មូសាដឹងច្បាស់ជាងហារូនពីព្រោះមូសាដឹងនូវអ្វីដែលពួកអ្នកគោរពកូនគោបានគោរព—គាត់ដឹងថាអល់ឡោះបានកំណត់ថាមិនត្រូវគោរពបូជាអ្វីក្រៅពីទ្រង់ឡើយដូច្នេះរាល់អ្វីដែលគេគោរពបូជាគឺសុទ្ធតែជាអល់ឡោះ! ហេតុនេះហើយទើបមូសាស្តីបន្ទោសប្អូនរបស់គាត់ឈ្មោះហារូនដោយសារតែហារូនទៅជំទាស់នឹងការគោរពកូនគោ!"។ ហើយគាត់បានសរសេរថា៖ "នៅពេលដែលហ្វៀរអោនស្ថិតក្នុងអំណាចគ្រប់គ្រងគេគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងដោយដាវហេតុដូច្នេះហើយទើបគេនិយាយថា៖ {យើងគឺជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកអ្នក} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ណាហ្ស៊ីអាត 79:24]—ពីព្រោះទោះបីជាមនុស្សទាំងអស់ជាម្ចាស់ក្នុងទិដ្ឋភាពណាមួយក្តីក៏ហ្វៀរអោនគឺជាអ្នកខ្ពស់ជាងគេក្នុងការគ្រប់គ្រងខាងក្រៅហើយនៅពេលដែលពួកគ្រូមន្តអាគមដឹងពីសច្ចភាពរបស់គេពួកគេក៏បានយល់ព្រមតាមគេ!"។ នេះហើយគឺជាលទ្ធិវត្តមានតែមួយ (វ៉ះហ៍ដាតុលវ៉ូជូដ) របស់អ៊ីប៊ិនអារ៉ោប៊ី, អ៊ីប៊ិនសាប់អ៊ីន, អ៊ីប៊ិនអាល់ហ្វារីដនិងអាល់តិលីមសានី—សូមឱ្យពួកគេទទួលរងនូវអ្វីដែលពួកគេសមនឹងទទួលបានពីអល់ឡោះ! ពីព្រោះពួកគេបានបដិសេធថាព្រះអាទិករមានវត្តមានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដាច់ដោយឡែកពីសត្តនិកររបស់ទ្រង់ដែលនេះជាប្រភពនៃរាល់សេចក្តីអាក្រក់និងការវង្វេងទាំងអស់នៅលើពិភពលោក!

ក្បួនស៊ូហ្វីដែលលាយឡំនឹងទស្សនវិជ្ជា—ដូចដែលមាននៅក្នុងសំណេររបស់អាប៊ូហាមីដ [អាល់ហ្គាហ្សាឡី] និងអ្នកដទៃទៀត—គឺភាគច្រើនត្រូវបានដកស្រង់ចេញពីសន្ធិសញ្ញារបស់ពួកអ៊ីខ្វានអាល់សាហ្វា (បងប្អូននៃភាពបរិសុទ្ធ) និងបក្ខពួករបស់គេដែលព្យាយាមយកគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ដែលនាំមកដោយបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) មកផ្សះផ្សាជាមួយទស្សនវិជ្ជាពហុទេវនិយមរបស់ពួកសាប៊ីអ៊ីន។ ដើម្បីគាំទ្រទ្រឹស្តីរបស់ខ្លួនពួកគេបានលើកឡើងនូវហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ប្រឌិតក្លែងក្លាយហើយជួនកាលថែមទាំងកែប្រែពាក្យពេចន៍ទៀតផង—ដូចជាហាឌីសដែលពួកគេលើកឡើងពីព្យាការី ﷺ ថា៖ "វត្ថុដំបូងបង្អស់ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបង្កើតគឺបញ្ញាញាណទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់វាថា 'ចូរចូលមកជិត' វាក៏ចូលមកជិតបន្ទាប់មកទ្រង់មានបន្ទូលថា 'ចូរថយចេញទៅ' វាក៏ថយចេញទៅរួចទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ 'ដោយកិត្តិយសនិងភាពរុងរឿងរបស់យើងយើងមិនបានបង្កើតសត្តនិករណាមួយដែលមានតម្លៃខ្ពង់ខ្ពស់ជាងអ្នកចំពោះយើងឡើយ៖ តាមរយ៖អ្នកយើងកាត់សេចក្តីតាមរយ៖អ្នកយើងប្រទានតាមរយ៖អ្នកមានផលបុណ្យនិងតាមរយ៖អ្នកមានទណ្ឌកម្ម!'"។ ហាឌីសនេះគឺជាហាឌីសប្រឌិតក្លែងក្លាយ (ម៉ាវឌូក) លើព្យាការី ﷺ ដោយការឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទរបស់អ្នកប្រាជ្ញហាឌីស! ពាក្យពេចន៍ដើមដែលត្រូវបាននិទាននៅក្នុងក្បួនមួយចំនួនគឺ៖ "នៅពេលដែលអល់ឡោះបានបង្កើតបញ្ញាញាណទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់វាថា 'ចូរចូលមកជិត'..." ពោលគឺទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់វានៅពេលដែលវាទើបតែត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ប៉ុន្តែពួកទស្សនវិទូបានកែប្រែពាក្យពេចន៍ទៅជា៖ "វត្ថុដំបូងបង្អស់ដែលអល់ឡោះបានបង្កើតគឺបញ្ញាញាណ" ដើម្បីឱ្យស្របគ្នានឹងទស្សនវិជ្ជារបស់អារីស្តូត (Aristotle) ដែលអះអាងថាលំហូរដំបូងបង្អស់ដែលចេញពីព្រះគឺ "បញ្ញាញាណសកម្ម"!

យើងបានពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយអំពីភាពពុករលួយនៃទស្សនវិជ្ជានេះទាំងខាងច្បាប់វិន័យនិងបញ្ញាញាណហើយយើងបានបញ្ជាក់ថាភាពខុសគ្នារវាងពួកទស្សនវិទូទាំងនេះនិងបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) គឺរឹតតែធំធេងជាងភាពខុសគ្នារវាងពួកយូដា/គ្រិស្តនិងប្រជាមូស្លីមទៅទៀត។ ចំពោះសៀវភៅដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅកាន់អាប៊ូហាមីដ [អាល់ហ្គាហ្សាឡី] ដូចជាសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូនប៊ីហ៊ីអាឡាហ្គយរីអះលីហ៍" បណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃសាសនាតែងតែថ្កោលទោសចំពោះភាពមិនពិតនិងការប្រឆាំងនឹងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានព្រមទាំងស៊ុនណាះហ៍ដែលមាននៅក្នុងនោះ។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានបដិសេធការភ្ជាប់សៀវភៅទាំងនេះទៅកាន់គាត់ប៉ុន្តែជំហរដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺថាគាត់បានដកខ្លួនថយចេញពីការស្រមើស្រមៃទស្សនវិជ្ជាទាំងនោះនៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់គាត់ដូចដែលបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងការថ្កោលទោសនិងឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះពួកទស្សនវិទូនៅក្នុងសៀវភៅដទៃទៀតរបស់គាត់។ អាប់ឌុលហ្គាហ្វារអាល់ហ្វារីស៊ីបានកត់ត្រានៅក្នុង "ប្រវត្តិសាស្ត្រណៃសាបួរ" ថាស្ថានភាពចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់អាល់ហ្គាហ្សាឡីគឺស្ថិតនៅលើការសិក្សាសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ពូខរីនិងសាហ៊ីហ៍មូស្លីមហើយគាត់បានទទួលមរណភាពដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ុនណាះហ៍។ ពាក្យសំដីរបស់អាល់ហ្គាហ្សាឡីនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូន"៖ ពាក្យសំដីដែលត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងសំណួរគឺមានលក្ខណ៖ដូចគ្នានឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅបែបនេះឯង៖ អ្នកនិពន្ធសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូន" បានសរសេរថា៖ "ផ្នែក៖ មនុស្សមួយចំនួនស្រមើស្រមៃឃើញថាមានចំនួនច្រើននៅក្នុងអង្គរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ តាមរយ៖ចំនួនច្រើននៃគុណលក្ខណ៖ ប៉ុន្តែពាក្យដែលត្រឹមត្រូវគឺពាក្យរបស់អ្នកដែលពោលអំពីគុណលក្ខណ៖ថា៖ 'ពួកវាមិនមែនជាទ្រង់ហើយក៏មិនមែនជាវត្ថុដទៃក្រៅពីទ្រង់ឡើយ'"។

គាត់បានសរសេរនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូន" ថា៖ "ការស្រមើស្រមៃនេះកើតឡើងដោយសារការគិតថាមានភាពខុសគ្នារីឯនៅក្នុងគុណលក្ខណ៖គឺគ្មានភាពខុសគ្នាឡើយ។ ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សម្នាក់ដែលចេះសរសេរអក្សរនិងមានចំណេះដឹងអំពីរបៀបដែលពាក្យ 'ប៊ីស្មៀលឡោះ' លេចឡើងនៅលើក្រដាស៖ នេះគឺជាគុណលក្ខណ៖តែមួយ។ នៅពេលដែលវត្ថុត្រូវបានបើកបង្ហាញតាមរយ៖វាគេហៅវាថាចំណេះដឹង (អ៊ីលម៍); នៅពេលដែលពាក្យពេចន៍ចង្អុលបង្ហាញដល់វាគេហៅវាថាព្រះបន្ទូល (កាឡាម); ហើយនៅពេលដែលវត្តមាននៃវត្ថុកើតឡើងតាមរយ៖វាគេហៅវាថាអានុភាព (កុដរ៉ោះ)។ ដូច្នេះគ្មានភាពខុសគ្នារវាងចំណេះដឹងអានុភាពនិងព្រះបន្ទូលឡើយគឺវាជាគុណលក្ខណ៖តែមួយដែលមើលឃើញតាមបីទិដ្ឋភាព!"។ ស្ហៃឃុលឥស្លាមអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពាក្យសំដីនេះគឺដូចគ្នានឹងទស្សន៖ដែលត្រូវបានសួរនៅក្នុងសំណួរហើយទាំងពីរនេះសុទ្ធតែទាញត្រឡប់ទៅរកការអះអាងរបស់ពួកទស្សនវិទូដែលចាត់ទុកគុណលក្ខណ៖ទាំងអស់ថាគ្រាន់តែជាចំណេះដឹងប៉ុណ្ណោះ! ទស្សន៖របស់អ៊ីប៊ិនហាហ៊្សាំ៖ អ៊ីប៊ិនហាហ៊្សាំក៏បានខិតជិតទៅរកពួកទស្សនវិទូទាំងនេះដែរដោយគាត់បានបង្រួមព្រះបន្ទូលការស្តាប់និងការទតឃើញឱ្យទៅជាចំណេះដឹងខណ៖ដែលគាត់ថែមទាំងមិនទទួលស្គាល់ថាចំណេះដឹងជាគុណលក្ខណ៖ពិតប្រាកដរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ទៀតផង! គាត់បានចាត់ទុកព្រះនាមដ៏ល្អវិសេសរបស់អល់ឡោះថាគ្រាន់តែជាឈ្មោះសម្គាល់សុទ្ធសាធ (អាអ៍ឡាមម៉ះដោះហ៍)៖ ដោយអះអាងថាអាល់ហៃអាល់អាលីមអាល់កាឌៀរអាល់សាមីកនិងអាល់បាស្រ៊ីរគ្រាន់តែជាឈ្មោះសម្គាល់ដែលមិនបានចង្អុលបង្ហាញដល់គុណលក្ខណ៖ជីវិតចំណេះដឹងអានុភាពការស្តាប់ឬការមើលឃើញនោះឡើយ!

ការចាត់ទុកព្រះនាមរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ថាគ្រាន់តែជាឈ្មោះសម្គាល់សុទ្ធសាធនាំទៅរកទស្សន៖របស់ពួកការ៉ាមីតោះហ៍បាត៊ីនីយ៉ាស់ដោយផ្ទាល់ដែលហាមឃាត់មិនឱ្យនិយាយថាអល់ឡោះជាព្រះដ៏មានជីវិតព្រះដ៏ដឹងសព្វគ្រប់ឬព្រះដ៏មានអានុភាពឡើយ! នេះគឺជាការងាករេចាកឆ្ងាយ (ឥលហ៍ហាដ) យ៉ាងពិតប្រាកដនៅក្នុងព្រះនាមនិងភស្តុតាងរបស់អល់ឡោះ។ អល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ {ហើយអល់ឡោះមានព្រះនាមដ៏ល្អវិសេសបំផុតដូច្នេះចូរពួកអ្នកបួងសួងចំពោះទ្រង់ដោយព្រះនាមទាំងនោះហើយចូរពួកអ្នកចាកចេញពីពួកដែលងាករេនៅក្នុងព្រះនាមរបស់ទ្រង់} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាករ៉ាហ្វ 7:180]។ ប្រសិនបើការបដិសេធព្រះនាមរបស់ទ្រង់ "អាល់រ៉ោះម៉ាន" (ព្រះដ៏មហាមេត្តា) គឺជាការក្បត់ជំនឿដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ—ដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ {ហើយនៅពេលដែលមានគេនិយាយទៅកាន់ពួកគេថា "ចូរពួកអ្នកក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មហាមេត្តា" ពួកគេនិយាយថា "តើអ្វីទៅជាព្រះដ៏មហាមេត្តានោះ?"} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វួរកន 25:60] និង {ចូរអ្នកពោលថា "ចូរពួកអ្នកបួងសួងរកអល់ឡោះឬបួងសួងរកព្រះដ៏មហាមេត្តាឈ្មោះណាក៏ដោយដែលពួកអ្នកបួងសួងគឺទ្រង់មានព្រះនាមដ៏ល្អវិសេសបំផុត"} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រ៉ា 17:110] និង {ខណ៖ដែលពួកគេកំពុងក្បត់នឹងព្រះដ៏មហាមេត្តាចូរអ្នកពោលថា "ទ្រង់គឺជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដក្រៅពីទ្រង់ឡើយលើទ្រង់ខ្ញុំពឹងផ្អែកហើយចំពោះទ្រង់ខ្ញុំវិលត្រឡប់"} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់រ៉ាអ៍ដ 13:30]—ចុះតើការបដិសេធព្រះនាមនិងគុណលក្ខណ៖ទាំងអស់របស់ទ្រង់នឹងក្លាយជាការក្បត់ជំនឿធ្ងន់ធ្ងរដល់កម្រិតណាទៅ?!

ការឆ្លើយតបចំពោះទឡ្ហីករណ៍ទស្សនវិជ្ជារបស់អាល់ហ្គាហ្សាឡីនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូន"។

អ្វីដែលអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ "អាល់ម៉ាឌនូន" បានលើកឡើងរួមជាមួយពួកទស្សនវិទូ—ដែលថាការដឹងអំពីអ្វីដែលអាចកើតមានឡើងគឺជាមូលហេតុតែមួយគត់ដែលតម្រូវឱ្យវាកើតមានវត្តមានឡើង—ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាជាការខុសឆ្គងដោយការពិចារណាបញ្ញាយ៉ាងសាមញ្ញបំផុត! ពីព្រោះចំណេះដឹងមានពីរប្រភេទ៖ ចំណេះដឹងទ្រឹស្តីនិងចំណេះដឹងអនុវត្តជាក់ស្តែង។ ចំណេះដឹងទ្រឹស្តីគឺជាចំណេះដឹងអំពីអ្វីដែលអ្នកដឹងមិនបានធ្វើឡើង—ដូចជាចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)អំពីអង្គរបស់ទ្រង់និងចំណេះដឹងរបស់យើងអំពីអល់ឡោះបណ្តាម៉ាឡាអ៊ីកាត់បណ្តាគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) បណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) និងថ្ងៃបរលោក; ចំណេះដឹងនេះមិនមែនជាមូលហេតុដែលតម្រូវឱ្យវត្ថុនោះកើតមានវត្តមានជាក់ស្តែងដោយឯករាជ្យឡើយ។ ចំណែកឯចំណេះដឹងអនុវត្តជាក់ស្តែងគឺជាចំណេះដឹងអំពីអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត—ដូចជាចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះអំពីសត្តនិកររបស់ទ្រង់និងចំណេះដឹងរបស់យើងអំពីទង្វើដែលយើងចង់ធ្វើ; ចំណេះដឹងនេះតែមួយមុខមិនអាចបង្កើតវត្ថុនោះឱ្យមានវត្តមានឡើងបានឡើយប្រសិនបើគ្មានអានុភាព (កុដរ៉ោះ) និងឆន្ទ៖ (អ៊ីរ៉ាដាស់)! ប្រសិនបើយើងគ្រាន់តែស្រមើស្រមៃឃើញទង្វើដែលយើងចង់ធ្វើប៉ុន្តែយើងគ្មានឆន្ទ៖ ឬគ្មានកម្លាំងធ្វើវានោះវានឹងមិនអាចកើតឡើងឡើយ។ ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវតែមានចំណេះដឹងឆន្ទ៖ និងអានុភាព! ប្រសិនបើមានអ្នកជំទាស់ថា៖ "ចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះមិនដូចចំណេះដឹងរបស់យើងឡើយ!" នោះត្រូវឆ្លើយតបទៅគេវិញថា៖ "ដូចគ្នាដែរអង្គរបស់អល់ឡោះមិនដូចអង្គរបស់យើងឡើយហើយអានុភាពព្រមទាំងឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ក៏មិនដូចអានុភាពនិងឆន្ទ៖របស់យើងដែរ!"។ ការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ដោយអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់និងអះលូស៊ុនណាះហ៍នូវធាតុពិតជាក់ស្តែងរបស់អល់ឡោះ៖ រាល់សត្តនិករដែលមានវត្តមានទាំងអស់គឺសុទ្ធតែមានធាតុពិតជាក់ស្តែង (ហាកីកោះហ៍) ផ្ទាល់ខ្លួនដែលបែងចែកវាឱ្យដាច់ដោយឡែកពីវត្ថុដទៃទៀត។ ហើយធាតុពិតដាច់ដោយឡែកនេះគឺជាធាតុពិតនៃភាពជាម្ចាស់គ្រប់គ្រង (ហាកីកាតុលរ៉ូប៊ូប៊ីយ៉ាស់)! តាមរយ៖ការបដិសេធនូវធាតុពិតជាក់ស្តែងនេះហើយទើបពួកចះហ៍មីយ៉ាស់ក្នុងចំណោមពួកមុئتាហ្ស៊ីឡាស់ពួកទស្សនវិទូពួកការ៉ាមីតោះហ៍និងពួកឥត្តិហាឌីយ៉ាស់បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងការវង្វេងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ហើយនេះគឺជា "ធាតុពិតជាក់ស្តែង" (ម៉ាហ៊ីយ៉ាស់) ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ដោយឌីរ៉ារ, អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វាស់និងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញទីក្រុងគូហ្វាស់ព្រមទាំងបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃអះលូស៊ុនណាះហ៍វ៉ាល់ចាម៉ាអាហ៍ទាំងជំនាន់មុននិងជំនាន់ក្រោយ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជាពួកគេបដិសេធការយល់ដឹងរបស់មនុស្សលោកអំពីធាតុពិតនិងទម្រង់ភាព (កៃហ្វីយ៉ាស់) របស់អល់ឡោះដោយពួកគេពោលថា៖ "ធាតុពិតជាក់ស្តែងរបស់ទ្រង់មិនអាចត្រូវបានពិពណ៌នាដោយពាក្យសំដីឡើយហើយទម្រង់ភាពរបស់ទ្រង់មិនអាចស្រមើស្រមៃឃើញនៅក្នុងចិត្តឡើយ!"។ នេះគឺជាជំហរដ៏ត្រឹមត្រូវដែលត្រូវបានផ្ទេរមកពីបុព្វបុរសជំនាន់មុន (ស៊ូឡាហ្វ) និងបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃសាសនាឥស្លាមដូចដែលបានបញ្ជាក់ដោយបញ្ញាញាណដ៏ច្បាស់លាស់និងគម្ពីរដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ហើយអល់ឡោះជាព្រះដ៏ដឹងបំផុត។ ចប់សន្ធិសញ្ញាទី ១០ ដោយបរិបូណ៌។

សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការបញ្ជាក់ការពិតនៃបញ្ហាចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (រីសាឡាស់ហ្វីតាហ៍គីកម៉ាសអាឡាត់អ៊ីលមិលឡោះ) ដោយស្ហៃឃុលឥស្លាមអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់គាត់)។

នៅក្នុងបញ្ហានេះមានបីទស្សន៖ក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ។

ទិដ្ឋភាពទីមួយ។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មហាមេត្តាមហាប្រណីចំពោះគ្រប់សត្តនិករ។ រាល់ការសរសើរតម្កើងគឺចំពោះអល់ឡោះ។ ផ្នែកស្តីពីបញ្ហាចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះ៖ នៅក្នុងបញ្ហានេះមានបីទស្សន៖ ប្រជាមូស្លីមទាំងអស់ទាក់ទងនឹងចំណេះដឹងរបស់អល់ឡោះអំពីព្រឹត្តិការណ៍នៅពេលអនាគតគឺត្រូវបានបែងចែកជាបីទស្សន៖ ទិដ្ឋភាពទីមួយ៖ ទ្រង់ដឹងនូវរាល់ព្រឹត្តិការណ៍អនាគតទាំងអស់ដោយចំណេះដឹងតាំងពីដើមអនន្តកាល (កាឌីម) ដែលស្ថិតនៅក្នុងអង្គរបស់ទ្រង់ជាប្រចាំហើយនៅពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះកើតមានវត្តមានឡើងជាក់ស្តែងគឺគ្មានគុណលក្ខណ៖ថ្មីណាមួយកើតឡើងនៅក្នុងអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយផ្ទុយទៅវិញអ្វីដែលកើតឡើងថ្មីគឺគ្រាន់តែជាទំនាក់ទំនងភ្ជាប់ (តាអាល់លូក) រវាងចំណេះដឹងនិងវត្ថុដែលត្រូវបានដឹងប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺជាទស្សន៖របស់ក្រុមអ្នកទទួលស្គាល់គុណលក្ខណ៖ (អាល់ស៊ីហ្វាត៊ីយ៉ាស់) ក្នុងចំណោមពួកគុលឡាបីយ៉ាស់ពួកអាស្ហអារីយ៉ាស់និងអ្នកដែលស្របនឹងពួកគេក្នុងចំណោមបណ្តាអ្នកច្បាប់ឥស្លាមពួកស៊ូហ្វីនិងអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) ពីសិស្សរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាហ៍ម៉ាដ, ម៉ាលិក, ស្ហាហ្វីអ៊ីនិងអាប៊ូហាណីហ្វាស់។ វាក៏ជាទស្សន៖របស់ក្រុមមួយចំនួននៃពួកមុئتាហ្ស៊ីឡាស់ដែលបដិសេធគុណលក្ខណ៖ដែរប៉ុន្តែពួកទាំងនេះនិយាយថា៖ ទ្រង់ដឹងនូវរឿងរ៉ាវអនាគតហើយទំនាក់ទំនងកើតឡើងថ្មីរវាងអ្នកដឹងនិងវត្ថុដែលត្រូវបានដឹងមិនមែនរវាងចំណេះដឹងនិងវត្ថុឡើយ។ អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនបានខ្វែងគំនិតគ្នាថាតើទ្រង់មានចំណេះដឹងតែមួយឬមានចំណេះដឹងច្រើន៖ ទស្សន៖ទីមួយគឺជាទស្សន៖របស់អាល់អាស្ហអារីសិស្សភាគច្រើនរបស់គាត់និងចៅក្រមអាប៊ូយ៉ាអ៍ឡារីឯទស្សន៖ទីពីរគឺជាទស្សន៖របស់អាប៊ូសាហ៍លអាល់ស៊ូកលូគី។ ទិដ្ឋភាពទីពីរ៖ ទ្រង់មិនដឹងនូវព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងថ្មីៗឡើយលុះត្រាតែវាបានកើតឡើងរួចជាមុនសិន! នេះគឺជាឫសគល់នៃទស្សន៖របស់ពួកកុដារីយ៉ាស់ជ្រុលនិយមដែលបាននិយាយថាអល់ឡោះមិនដឹងនូវទង្វើរបស់ពួកខ្ញុំបម្រើឡើយលុះត្រាតែទង្វើនោះកើតមានឡើងជាមុនសិនហើយរាល់កិច្ចការទាំងអស់ទើបតែផ្តួចផ្តើមឡើងថ្មីៗ ដោយគ្មានព្រះរាជក្រឹត្យកំណត់ទុកជាមុនអំពីសុភមង្គលឬទុក្ខសោកឡើយ! ពួកគេគឺជាពួកកុដារីយ៉ាស់ជ្រុលនិយមដែលបានលេចមុខឡើងនៅក្នុងសម័យកាលរបស់លោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊ិនអូមើរហើយលោកបានប្រកាសផ្តាច់ខ្លួនឱ្យរួចផុតពីពួកគេ។ ហើយបណ្តាអ៊ីម៉ាមធំៗដូចជាអ៊ីម៉ាមម៉ាលិក, ស្ហាហ្វីអ៊ីនិងអាហ៍ម៉ាដបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីការកាត់កាលក្បត់ជំនឿ (តាក់ហ្វៀរ) លើអ្នកដែលប្រកាន់យកទស្សន៖នេះ! ប៉ុន្តែពួកកុដារីយ៉ាស់ខ្លះបានកំណត់ការបដិសេធចំណេះដឹងជាមុនរបស់អល់ឡោះជាក់លាក់តែលើទង្វើដែលត្រូវបានបង្គាប់និងហាមឃាត់របស់ពួកខ្ញុំបម្រើប៉ុណ្ណោះដោយអះអាងថាបទបញ្ជានិងការហាមឃាត់នឹងក្លាយជាការផ្ទុយគ្នាប្រសិនបើមានចំណេះដឹងទុកជាមុន។ រីឯអ្នកខ្លះទៀតបានបដិសេធចំណេះដឹងជាមុនលើគ្រប់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់។ ហើយមានការនិទានអំពីរឿងនេះពីអាំរើអ៊ីប៊ិនអ៊ូបៃដប៉ុន្តែមានគេនិយាយថាគាត់បានដកខ្លួនថយវិញមុនពេលស្លាប់ពីព្រោះខគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ដូចជា {វិនាសហិនហោចដៃទាំងពីររបស់អាប៊ូឡាហាប់} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាសាដ 111:1] និង {ចូរអ្នកទុកឱ្យយើងចាត់ការជនដែលយើងបានបង្កើតមកតែម្នាក់ឯង} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូដដាសសៀរ 74:11] ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងផ្ទាំងក្ដាររក្សាទុក (អាល់ឡាវហុលម៉ះហ្វូហ្ស) រួចជាស្រេចមុនពេលវាកើតឡើង។

ទិដ្ឋភាពទីបី៖ ទ្រង់ដឹងនូវព្រឹត្តិការណ៍អនាគតមុនពេលវាកើតឡើងហើយទ្រង់ដឹងវាម្តងទៀតដោយចំណេះដឹងមួយទៀតនៅពេលដែលវាបានកើតមានវត្តមានឡើងជាក់ស្តែង។ បណ្តាអ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យាដូចជាអាប៊ូអាល់ម៉ាអាលីអាល់ជូវ៉ៃនីបានលើកឡើងអំពីទស្សន៖នេះពីចះហ៍មអ៊ីប៊ិនសាហ្វវ៉ានដែលបានទទួលស្គាល់ថាមានចំណេះដឹងកើតឡើងថ្មីៗសម្រាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ អាប៊ូអាល់ហ៊ូសសាយនអាល់បាស្រ៊ីក៏បានទទួលស្គាល់ថាមានចំណេះដឹងកើតឡើងថ្មីៗនៅក្នុងអង្គរបស់អល់ឡោះទៅតាមការកើតឡើងថ្មីនៃវត្ថុដែលត្រូវបានដឹងដូចគ្នាដែរទស្សនវិទូអាប៊ូអាល់បារ៉ាកាតអាល់បាកដាឌីនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់មូអ៍តាបារ" និងហ្វាខ៍រុឌ្ឌីនអាល់រ៉ាហ្ស៊ីនៅក្នុង "អាល់ម៉ាតាលីបអាល់អាលីយ៉ាស់"។ ទាក់ទងនឹងការស្តាប់ការទតឃើញនិងព្រះបន្ទូលអាល់ហារីសអាល់មូហាស៊ីប៊ីបានលើកឡើងអំពីទស្សន៖ពីរពីអះលូស៊ុនណាះហ៍ស្តីពីការកើតឡើងថ្មីនៅពេលដែលវត្ថុត្រូវបានស្តាប់និងត្រូវបានមើលឃើញ។ ការអះអាងថាមានការស្តាប់និងការមើលឃើញតាំងពីដើមអនន្តកាលដែលភ្ជាប់ទៅកាន់វត្ថុនៅពេលវាមានវត្តមានគឺជាទស្សន៖របស់អ៊ីប៊ិនគុលឡាបនិងអាល់អាស្ហអារី; ការអះអាងថាការដឹងច្បាស់កើតឡើងថ្មីទន្ទឹមនឹងគុណលក្ខណ៖អនន្តកាលគឺជាទស្សន៖របស់ពួកការរ៉ាមីយ៉ាស់; ហើយការអះអាងថាការដឹងច្បាស់មានទាំងមុនពេលវាកើតនិងក្រោយពេលវាកើតគឺជាទស្សន៖របស់ពួកសាលីមីយ៉ាស់។ ដូចគ្នាដែរទាក់ទងនឹងឆន្ទ៖ (អ៊ីរ៉ាដាស់/ម៉ាស្ហ៊ីអះ) គឺមានបីទស្សន៖៖ ជាអនន្តកាលសុទ្ធសាធ (អ៊ីប៊ិនគុលឡាប, អាល់អាស្ហអារី); កើតឡើងថ្មីៗសុទ្ធសាធ; ឬជាអនន្តកាលខាងប្រភេទទូទៅនិងកើតឡើងថ្មីៗខាងករណីជាក់ស្តែង (អះលុលហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី), ពួកការរ៉ាមីយ៉ាស់, ពួកស៊ូហ្វីជំនាន់ដើម)—ពោលគឺអល់ឡោះគឺជាព្រះដ៏មានបន្ទូលតាំងពីដើមអនន្តកាលហើយទ្រង់មានបន្ទូលនៅពេលណាដែលទ្រង់មានបំណងដូចដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាហ៍ម៉ាដនិងបុព្វបុរសជំនាន់មុនបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់។ ចំពោះការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់នូវចំណេះដឹងដាច់ខាតនិងការកំណត់ទុកជាមុនរបស់អល់ឡោះលើគ្រប់ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់មុនពេលវាកើតឡើងគឺមានភស្តុតាងរាប់មិនអស់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានហាឌីសនិងឯកច្ឆន្ទរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ អល់ឡោះ ﷻ ដឹងនូវអ្វីដែលធ្លាប់កើតឡើងអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនិងអ្វីដែលមិនធ្លាប់កើតឡើង—ថាប្រសិនបើវាកើតឡើងតើវានឹងមានសភាពបែបណា! ហើយចំពោះអនាគតខគម្ពីរដូចជា៖ {ហើយយើងមិនបានកំណត់ទិសដៅគីព្លះហ៍ដែលអ្នកធ្លាប់បែរទៅរកនោះឡើយលើកលែងតែដើម្បីឱ្យយើងដឹងច្បាស់ថានរណាជាអ្នកដើរតាមរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)...} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកScores 2:143] និង {តើពួកអ្នកគិតថាពួកអ្នកនឹងបានចូលឋានសួគ៌ខណ៖ដែលអល់ឡោះមិនទាន់បានដឹងច្បាស់អំពីបណ្តាអ្នកដែលបានតស៊ូពុះពារក្នុងចំណោមពួកអ្នក...} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីមរ៉ន 3:142] និង {ដើម្បីឱ្យអល់ឡោះដឹងច្បាស់អំពីបណ្តាអ្នកដែលមានសច្ចធម៌និងដឹងច្បាស់អំពីពួកអ្នកកុហក} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់កាប៊ូត 29:3] និង {ហើយយើងពិតជានឹងសាកល្បងពួកអ្នករហូតទាល់តែយើងដឹងច្បាស់អំពីពួកអ្នកតស៊ូពុះពារនិងអ្នកអត់ធ្មត់ក្នុងចំណោមពួកអ្នក} [ស៊ូរ៉ាត់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) 47:31]—គឺសំដៅលើការដឹងនូវព្រឹត្តិការណ៍ជាក់ស្តែងដើម្បីឱ្យការផ្តល់ផលបុណ្យនិងទណ្ឌកម្មត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងយុត្តិធម៌លើការប្រព្រឹត្តពិតប្រាកដ! ចប់សន្ធិសញ្ញាទី ១១ ដោយបរិបូណ៌ហើយរាល់ការសរសើរតម្កើងគឺចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់និងសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសន្តិភាពដល់លោកម្ចាស់របស់យើងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងក្រុមគ្រួសាររបស់លោក។

សន្ធិសញ្ញាឆ្លើយតបនឹងសំណួរអំពីអាល់ហាល់ឡាច៖ តើគាត់ជាអ្នកមានសច្ចធម៌ឬជាអ្នកក្បត់សាសនា? (រីសាឡាស់ហ្វីលចាវ៉ាបអានស៊ូអាល់អានីលហាល់ឡាចហាល់កាណាស៊ីដឌីកានអ៊ូហ្ស៊ីនឌីកាន) ដោយស្ហៃឃុលឥស្លាមអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសប្រណីដល់គាត់)។

អត្ថបទសំណួរ។

ចម្លើយរបស់ស្ហៃឃុលឥស្លាមអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ធ្វើឱ្យវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់គាត់បរិសុទ្ធ)។

អាល់ហាល់ឡាចគឺជាអ្នកក្បត់សាសនា (ហ្ស៊ីនឌីក) ដែលត្រូវបានគេកាត់ទោសប្រហារជីវិត។

អត្ថបទសំណួរ៖ តើបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ថ្លៃថ្នូរ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)គាប់ព្រះទ័យនឹងពួកគេ) យល់ឃើញយ៉ាងណាដែរចំពោះអាល់ហាល់ឡាចឈ្មោះអាល់ហ៊ូសសាយនអ៊ីប៊ិនម៉ាន់ស៊ូរ៖ តើគាត់ជាអ្នកមានសច្ចធម៌ឬជាអ្នកក្បត់សាសនា (ហ្ស៊ីនឌីក)? តើគាត់ជាវ៉ាលី (អ្នកជាទីស្រឡាញ់) ដ៏កោតខ្លាចរបស់អល់ឡោះដែលមានសភាពវិញ្ញាណបរិសុទ្ធពីព្រះដ៏មហាមេត្តាឬមួយក៏ជាអ្នកចេះមន្តអាគមសិល្ប៍សាស្ត្រនិងការបោកបញ្ឆោត? តើគាត់ត្រូវបានគេកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារការក្បត់សាសនានៅចំពោះមុខបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមឬមួយក៏ត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌? សូមមេត្តាផ្តល់ការវិនិច្ឆ័យ (ហ្វាត់វ៉ា) ដល់ពួកយើងផងសូមទទួលបានផលបុណ្យ! ចម្លើយ៖ ស្ហៃឃុលឥស្លាមអាប៊ូអាល់អាបបាសតាហ្គីយុឌ្ឌីនអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់ (សូមអល់ឡោះធ្វើឱ្យវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់គាត់បរិសុទ្ធ) បានឆ្លើយតបថា៖ រាល់ការសរសើរតម្កើងគឺចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់គ្រប់គ្រងពិភពលោកទាំងមូល។ អាល់ហាល់ឡាចគឺជាអ្នកក្បត់សាសនា (ហ្ស៊ីនឌីក)៖ អាល់ហាល់ឡាចត្រូវបានគេកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយសារការក្បត់សាសនា (ហ្សានដាកោះហ៍) ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់តាមរយ៖ការសារភាពរបស់គាត់ផ្ទាល់និងភស្តុតាងដែលមិនអាចប្រកែកបាន—ដែលរឿងនេះតម្រូវឱ្យមានការកាត់ទោសប្រហារជីវិតដោយការឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទរបស់ប្រជាមូស្លីមទាំងអស់! ជនណាដែលនិយាយថាគាត់ត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ជននោះគឺជាមនុស្សលាក់ពុតគ្មានសាសនាឬជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅដែលវង្វេងផ្លូវ។ គាត់ត្រូវបានគេប្រហារជីវិតដោយសារតែអំពើក្បត់ជំនឿ (គូហ្វើរ) ជាច្រើនដែលល្បីសុះសាយអំពីគាត់ដែលគ្រាន់តែមួយចំណែកនៃអំពើទាំងនោះគឺគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកាត់ទោសប្រហារជីវិតទៅហើយ! គាត់មិនដែលស្ថិតក្នុងចំណោមបណ្តាវ៉ាលីដ៏កោតខ្លាចរបស់អល់ឡោះឡើយផ្ទុយទៅវិញគាត់មានការបួសការហាត់ពត់និងការប្រឹងប្រែងដែលខ្លះជាល្បិចរបស់ស្ហៃតន (អារក្ស) ខ្លះជាចំណង់ចិត្តនិងខ្លះស្របនឹងច្បាប់វិន័យខាងក្រៅដោយគាត់បានយកសច្ចធម៌មកបិទបាំងភាពមិនពិត។ ដំណើររឿងមួយចំនួនអំពីអាល់ហាល់ឡាច៖ គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាហើយបានរៀនមន្តអាគមសិល្ប៍សាស្ត្រជាច្រើនប្រភេទព្រមទាំងបានចងក្រងសៀវភៅស្តីពីមន្តអាគមដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលនៅមានវត្តមានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដែលរស់នៅក្នុងសម័យកាលរបស់គាត់បានកត់ត្រាប្រវត្តិរបស់គាត់នៅក្នុងសៀវភៅជាច្រើន—ដូចជាអ៊ីប៊ិនអាលីអាល់ឃូថោប៊ីនៅក្នុង "ប្រវត្តិសាស្ត្របាកដាដ", អាល់ខាទីបអាល់បាកដាឌីនៅក្នុង "ប្រវត្តិសាស្ត្របាកដាដ", អាប៊ូយូសុហ្វអាល់កាហ្សវីនីនៅក្នុងសៀវភៅមួយក្បាលធំ, អាប៊ូអាល់ហ្វារ៉ាចអ៊ីប៊ិនអាល់ជូហ្ស៊ីនៅក្នុងសៀវភៅ "រ៉ាហ្វអ៊ុលលីចាចហ្វីអាខ៍បារីលហាល់ឡាច" និងអាប៊ូអាប់ឌុលរ៉ោះម៉ានអាល់ស៊ូឡាមីនៅក្នុង "តាបាកតអាល់ស៊ូហ្វីយ៉ាស់"។ បណ្តាមេដឹកនាំស៊ូហ្វីជំនាន់ដើមបានថ្កោលទោសនិងច្រានចោលគាត់ដោយមិនរាប់បញ្ចូលគាត់ក្នុងចំណោមអ្នកដឹកនាំផ្លូវវិញ្ញាណឡើយ—រួមទាំងអាប៊ូអាល់កាស៊ីមអាល់ជូណៃដផងដែរ។ គេបាននាំខ្លួនគាត់មកកាន់ក្រុងបាកដាដដោយជិះលើខ្នងសត្វអូដ្ឋខណ៖ដែលអ្នកស្រែកប្រកាសបានស្រែកថា៖ "នេះគឺជាអ្នកអំពាវនាវរបស់ពួកការ៉ាមីតោះហ៍!"។ នៅក្នុងពន្ធនាគារគេបានរកឃើញឯកសារក្បត់សាសនារបស់គាត់ហើយគាត់បានសារភាពទទួលស្គាល់វាដូចជាសំណេររបស់គាត់ដែលថា៖ "ជនណាដែលខកខានមិនបានទៅធ្វើបុណ្យហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) គេអាចសាងសង់បន្ទប់មួយនៅក្នុងទីធ្លាផ្ទះរបស់គេហើយដើរព័ទ្ធជុំវិញវាដូចជាការដើរព័ទ្ធជុំវិញកាកពះហ៍រួចបរិច្ចាគទានដល់ក្មេងកំព្រាចំនួនសាមសិបនាក់នោះវាគ្រប់គ្រាន់ជំនួសឱ្យការធ្វើបុណ្យហាជ្ជហើយ!"។ គេបានសួរគាត់ថា៖ "តើអ្នកពិតជាបាននិយាយបែបនេះមែនទេ?" គាត់ឆ្លើយថា៖ "បាទពិតមែនគឺដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅថ្វាយបង្គំរបស់អាល់ហាសានអាល់បាស្រ៊ី"។ ចៅក្រមអាប៊ូអូមើរក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ឯងកុហកហើយអាមនុស្សក្បត់សាសនា! យើងធ្លាប់អានសៀវភៅនោះហើយគ្មានរឿងនេះនៅក្នុងនោះទាល់តែសោះ!"។ រដ្ឋមន្ត្រីក៏បានស្នើសុំឱ្យបណ្តាអ្នកច្បាប់ឥស្លាមចេញសេចក្តីសម្រេចហើយពួកគេបានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទលើកាតព្វកិច្ចនៃការប្រហារជីវិតគាត់។ រីឯរឿងព្រេងប្រឌិតដែលពួកក្បត់សាសនាជំនាន់ក្រោយបានប្រឌិតឡើង—ដែលថាឈាមរបស់គាត់បានហូរចេញមកសរសេរព្រះនាមអល់ឡោះនៅលើដីឬទឹកទន្លេទីហ្គ្រីសត្រូវរីងស្ងួត—គឺជារឿងកុហកប្រឌិតសុទ្ធសាធ! ឈាមគឺជាវត្ថុកខ្វក់ (ណាជិស) ដូច្នេះគេមិនអាចយកព្រះនាមដ៏ពិសិដ្ឋរបស់អល់ឡោះទៅសរសេរដោយឈាមកខ្វក់បានឡើយ! សូម្បីតែបណ្តាព្យាការីនិងបណ្តាសាហាវ៉ាហ្កោះដ៏ឧត្តមដែលត្រូវបានពួកទុច្ចរិតកាប់សម្លាប់ក៏ឈាមរបស់លោកមិនដែលសរសេរព្រះនាមអល់ឡោះនៅលើដីផងចុះតើអាល់ហាល់ឡាចល្អជាងបណ្តាព្យាការីហើយឈាមរបស់គេស្អាតជាងឈាមរបស់បណ្តាព្យាការីទៅទៀតឬ?! នៅពេលដែលត្រូវគេយកទៅប្រហារជីវិតគាត់ភ័យតក់ស្លុតយ៉ាងខ្លាំងហើយបានបង្ហាញការតައព្វាត់ក្លែងក្លាយប៉ុន្តែគេមិនទទួលយកឡើយដោយសារតែប្រវត្តិនៃការបោកបញ្ឆោតនិងមន្តអាគមរបស់គាត់។

អាល់ហាល់ឡាចតែងតែបង្ហាញខ្លួនទៅកាន់ក្រុមមនុស្សនីមួយៗនូវអ្វីដែលទាក់ទាញពួកគេ៖ បង្ហាញខ្លួនចំពោះពួកស៊ុននីថាខ្លួនជាស៊ុននីបង្ហាញខ្លួនចំពោះពួកស្ហ៊ីអះថាខ្លួនជាស្ហ៊ីអះស្លៀកពាក់ដូចអ្នកបួសពេលខ្លះនិងស្លៀកពាក់ដូចទាហានពេលខ្លះ! គាត់បានឱ្យបក្ខពួកយកផ្លែឈើនិងនំផ្អែមទៅលាក់ទុកក្នុងព្រៃបន្ទាប់មកគាត់នាំមនុស្សលោកិយទៅក្បែរទីនោះហើយសួរថាតើពួកគេឃ្លានផ្លែឈើអ្វីរួចគាត់ដើរទៅយករបស់ដែលលាក់នោះមក—ធ្វើឱ្យមនុស្សល្ងង់ខ្លៅគិតស្មានថាជាអព្ភូតហេតុ (ការ៉ាម៉ាត់)! គាត់ថែមទាំងបានប្រើប្រាស់មន្តអាគមបោកបញ្ឆោត (ស៊ីមយ៉ា) ដោយមានអារក្សព្រាយបម្រើគាត់ដូចជានៅពេលដែលអារក្សបានទៅលួចថាសនំផ្អែមពីហាងនំមួយនៅប្រទេសយេម៉ែនយកមកឱ្យគាត់។ ដំណើររឿងដទៃទៀតអំពីពួកអ្នកដែលមានសភាពផ្លូវងងឹតនៃអារក្សស្ហៃតន៖ រឿងរ៉ាវរបស់អារក្សស្ហៃតនបែបនេះតែងតែកើតមានឡើងជាញឹកញាប់ចំពោះមនុស្សដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអារក្ស។ យើងស្គាល់មនុស្សបែបនេះជាច្រើន៖ ម្នាក់នៅក្រុងដាម៉ាស់ដែលអារក្សបានបីពរគេហោះលើអាកាសពីលើភ្នំកាស៊ីយូនចូលទៅក្នុងបន្ទប់ផ្ទះរបស់អ្នកដទៃ; ម្នាក់ទៀតនៅស្ហាវបាកដែលហោះលើអាកាសដោយសារអារក្សលើកខណ៖ដែលខ្លួនឯងជាចោរប្លន់កាត់ផ្លូវ; ម្នាក់ទៀតប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា (កាមគុណខុសច្បាប់) និងស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នាខណ៖ដែលមានសត្វឆ្កែខ្មៅមានចំណុចសពីរនៅចន្លោះភ្នែក (អារក្ស) មកប្រាប់ព័ត៌មានដល់គេ; ម្នាក់ទៀតបានបញ្ជាឱ្យអារក្សចូលសណ្ឋិតក្នុងខ្លួនមនុស្សរួចទារលុយយ៉ាងច្រើនដើម្បីព្យាបាលគេ! ជនណាដែលចាកចេញពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណាះហ៍ហើយមានការមើលឃើញរឿងអាថ៌កំបាំងឬមានអានុភាពចម្លែកនោះគេគ្រាន់តែជាអ្នកមានសភាពខាងអារក្សស្ហៃតនឬការស្រមើស្រមៃនៃចិត្តប៉ុណ្ណោះហើយអ្នកដែលយកតម្រាប់តាមពួកគេគឺជាអ្នកភូតកុហក។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ {តើឱ្យយើងប្រាប់ពួកអ្នកទេថាតើពួកស្ហៃតនតែងតែចុះមកលើនរណា? ពួកវាចុះមកលើរាល់មនុស្សភូតកុហកនិងមានបាបកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ} [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ស្ហូអារ៉ា 26:221-222]។ អាល់ហាល់ឡាចគឺស្ថិតក្នុងចំណោមមេដឹកនាំនៃពួកបោកបញ្ឆោតខាងអារក្សស្ហៃតនទាំងនេះ។ មេដឹកនាំនៃពួកទាំងនេះគឺជាពួកគ្រូទាយនិងគ្រូមន្តអាគមរបស់ពួកពហុទេវនិយម—ដូចជាពួកគ្រូទាយអារ៉ាប់សម័យបុរាណគ្រូទាយឥណ្ឌានិងទួរគី។ នៅពេលដែលមានមនុស្សស្លាប់អារក្សតែងតែប្រែក្លាយខ្លួនជារូបរាងរបស់អ្នកស្លាប់នោះមកនិយាយជាមួយក្រុមគ្រួសារសងបំណុលនិងផ្តាំផ្ញើពាក្យពេចន៍ធ្វើឱ្យពួកគេយល់ច្រឡំថាអ្នកស្លាប់បានវិលត្រឡប់មកវិញ! ដូចគ្នាដែរជនណាដែលស្រែកសុំជំនួយពីបណ្តាស្ហៃដែលបានស្លាប់ទៅហើយ—ដោយពោលថា "ឱលោកម្ចាស់ស្ហៃឈ្មោះនេះសូមជួយបំពេញបំណងរបស់ខ្ញុំផង!"—អារក្សស្ហៃតននឹងប្រែក្លាយរូបរាងជាស្ហៃនោះភ្លាមដើម្បីមកបំភាន់គេដោយសារតែគេបានប្រព្រឹត្តស្ហ៊ីរើក (សន្មតដៃគូ) ជាមួយអល់ឡោះ! អ៊ីប៊ិនតៃមីយ៉ាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ខ្ញុំផ្ទាល់បានដឹងអំពីរឿងរ៉ាវបែបនេះជាច្រើនករណី៖ សិស្សរបស់ខ្ញុំមួយចំនួនបាននិយាយប្រាប់ខ្ញុំថាពួកគេធ្លាប់ស្រែកសុំជំនួយពីខ្ញុំនៅក្នុងគ្រោះអាសន្ននៅពេលដែលពួកអាមេនីឬពួកតាតា (ម៉ុងហ្គោល) វាយប្រហារដោយពួកគេអះអាងថាបានឃើញខ្ញុំហោះលើអាកាសមកជួយរារាំងសត្រូវឱ្យពួកគេ! ខ្ញុំបានប្រាប់ពួកគេថា៖ ខ្ញុំមិនដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះឡើយហើយខ្ញុំក៏មិនបានទៅរារាំងអ្វីឱ្យពួកអ្នកដែរ; ផ្ទុយទៅវិញនោះគឺជាអារក្សស្ហៃតនដែលបានប្រែក្លាយរូបរាងដូចខ្ញុំដើម្បីមកបំភាន់ពួកអ្នកនៅពេលដែលពួកអ្នកបានប្រព្រឹត្តស្ហ៊ីរើកដោយការស្រែកហៅអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះ!"។ ហេតុដូច្នេះហើយនៅពេលណាដែលមនុស្សលោកចាកចេញឆ្ងាយពីអល់ឡោះពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ ﷺ និងពីមាគ៌ារបស់បណ្តាអ្នកមានជំនឿពួកអារក្សស្ហៃតននឹងចូលមកកៀកជិតពួកគេដោយល្បិចហោះហើរនិងការបំភាន់ភ្នែកដែលមនុស្សល្ងង់ខ្លៅតែងតែយល់ច្រឡំថាជាអព្ភូតហេតុ (ការ៉ាម៉ាត់) របស់បណ្តាវ៉ាលីដ៏កោតខ្លាច!

បុគ្គលណាដែលមិនអាចបែងចែករវាងសច្ចភាពវិញ្ញាណបរិសុទ្ធពីព្រះនិងការបំភាន់ផ្លូវចិត្តរបស់អារក្សស្ហៃតន (អារក្ស)ទេនោះគេនឹងយល់ច្រឡំរវាងសច្ចធម៌និងភាពមិនពិតជាមិនខាន! បុគ្គលណាដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនបានបំភ្លឺបេះដូងរបស់គេដោយសច្ចភាពនៃជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) និងការដើរតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានគេនឹងមិនស្គាល់ផ្លូវរបស់អ្នកកាន់សច្ចធម៌និងអ្នកកាន់ភាពមិនពិតឡើយហើយគេនឹងត្រូវភ័ន្តច្រឡំដូចដែលមនុស្សធ្លាប់ភ័ន្តច្រឡំនឹងមូសៃលីម៉ាស់ជាមនុស្សកុហកនិងពួកបោកបញ្ឆោតដទៃទៀតដែលបានអះអាងថាសម្ដែងខ្លួនជាព្យាការី។ ការប្រាប់ឱ្យដឹងជាមុនរបស់ព្យាការី ﷺ អំពីពួកដាចចាល់និងមហាដាចចាល់៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ថ្ងៃបរលោកនឹងមិនកើតឡើងឡើយរហូតទាល់តែមានពួកដាចចាល់ (ពួកបោកបញ្ឆោត) កុហកចំនួនសាមសិបនាក់លេចមុខឡើងក្នុងចំណោមពួកអ្នកដែលម្នាក់ៗសុទ្ធតែអះអាងថាខ្លួនជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ!"។ ហើយការល្បួងបោកបញ្ឆោតដ៏ធំធេងបំផុតក្នុងចំណោមពួកដាចចាល់ទាំងអស់គឺមហាដាចចាល់ (អាល់ម៉ាស៊ីហ៍អាល់ដាចចាល់) ដែលព្យាការីអ៊ីសាកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំនឹងប្រហារជីវិតវា! ពីព្រោះចាប់តាំងពីការបង្កើតអាដាំរហូតដល់ថ្ងៃបរលោកគឺគ្មានការសាកល្បងណាមួយធំជាងការសាកល្បងរបស់វាឡើយហេតុដូច្នេះហើយបានជាព្យាការី ﷺ បានបង្គាប់ឱ្យប្រជាមូស្លីមទាំងអស់បួងសួងសុំការការពារឱ្យរួចផុតពីការល្បួងរបស់វានៅក្នុងរាល់ការថ្វាយបង្គំ។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដថាវានឹងបញ្ជាឱ្យមេឃបង្អុរភ្លៀងនោះមេឃក៏បង្អុរភ្លៀងបញ្ជាឱ្យដីដុះរុក្ខជាតិនោះដីក៏ដុះរុក្ខជាតិ; វានឹងសម្លាប់យុវជនមានជំនឿម្នាក់កាត់ជាពីររួចនិយាយថា "ចូរក្រោកឡើង!" នោះយុវជននោះក៏ក្រោកឡើង! ដាចចាល់នឹងនិយាយថា "យើងជាម្ចាស់របស់អ្នក!" ប៉ុន្តែយុវជននោះនឹងឆ្លើយតបថា៖ "ឯងកុហកហើយ! ឯងគឺជាអាមនុស្សខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងកុហកបោកប្រាស់ដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានប្រាប់យើងឱ្យដឹងជាមុនអល់ឡោះជាសាក្សីខ្ញុំរឹតតែមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់អំពីការកុហករបស់ឯង!"។ ដាចចាល់ព្យាយាមសម្លាប់គាត់ជាលើកទីបីប៉ុន្តែវានឹងគ្មានអំណាចលើគាត់ឡើយខណ៖ដែលវាបានតាំងខ្លួនជាព្រះ! ព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នូវសញ្ញាសម្គាល់បីយ៉ាងដែលបដិសេធការតាំងខ្លួនជាព្រះរបស់វា៖ ១. "វាគឺជាមនុស្សខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងហើយពិតប្រាកដណាស់ម្ចាស់របស់ពួកអ្នកមិនមែនខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងឡើយ!" ២. "មានកត់ត្រានៅចន្លោះភ្នែកទាំងពីររបស់វាថា 'កាហ្វៀរ' (អ្នកក្បត់ជំនឿ) ដែលរាល់អ្នកមានជំនឿទាំងអស់អាចអានដឹងមិនថាអ្នកចេះអក្សរឬមិនចេះអក្សរឡើយ!" ៣. "ចូរពួកអ្នកដឹងថាគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកអាចមើលឃើញម្ចាស់របស់ខ្លួនឡើយរហូតទាល់តែគេស្លាប់!"។ នេះគឺជាមហាដាចចាល់ហើយនៅក្រោមវាគឺមានពួកដាចចាល់តូចៗជាច្រើន៖ អ្នកខ្លះតាំងខ្លួនជាព្យាការីនិងអ្នកខ្លះទៀតកុហកបោកប្រាស់ដោយមិនតាំងខ្លួនជាព្យាការីដូចដែលព្យាការី ﷺ បានប្រាប់ឱ្យដឹងជាមុន។