សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

[សេចក្តីបញ្ចប់ពីលេខ ៩០០]៖...និងជាទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)។ ចំណែកទស្សន៖ទីពីរ៖ វ៉ាហ្កាហ្វនោះមានសុពលភាពជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតហើយនេះជាទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាស-ស៊ហ្វាអ៊ី, ជារាយការណ៍មួយទៀតពីអ៊ីម៉ាមអាហ្ម័ទ, ជាទស្សន៖មួយរបស់អាប៊ូហាណីហ្វះនិងជាទស្សន៖របស់អាប៊ូយូសុហ្វ។ ប្រសិនបើអ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វបានកំណត់លក្ខខណ្ឌឱ្យបែងចែកចំណូលតាមសមាមាត្រ (មុហាស្វាស្វះ) រវាងអ្នកទទួលផលទាំងអស់តើបុគ្គលិកដែលបម្រើការងារត្រូវទទួលបានកម្រៃពេញលេញដែរឬទេ? ចម្លើយគឺ៖ ប្រសិនបើចំណែកដែលទទួលបានតាមសមាមាត្រនោះគ្រប់គ្រាន់ស្មើនឹងថ្លៃឈ្នួលទីផ្សារសមរម្យសម្រាប់មុខតំណែងដែលត្រូវជួល (ដូចជាឆ្មាំទ្វារអ្នកថែទាំវិហារអ្នកដឹកទឹកនិងអ្នកដទៃទៀត) នោះត្រូវប្រគល់ឱ្យពួកគេប៉ុណ្ណឹង។ ប្រសិនបើចំណែកនោះទាបជាងថ្លៃឈ្នួលទីផ្សារសមរម្យប៉ុន្តែមានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តមកធ្វើការក្នុងតម្លៃនោះនោះមិនចាំបាច់បន្ថែមឱ្យពួកគេឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចំណែកនោះទាបជាងថ្លៃឈ្នួលទីផ្សារហើយគ្មាននរណាម្នាក់ព្រមមកធ្វើការក្នុងតម្លៃទាបជាងទីផ្សារនោះទេខណ៖ដែលកិច្ចការវ៉ាហ្កាហ្វមិនអាចដំណើរការទៅបានបើគ្មានពួកគេនោះចាំបាច់ត្រូវតែបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្រប់ថ្លៃឈ្នួលទីផ្សារសមរម្យសម្រាប់ពួកគេ។ ហើយប្រសិនបើអាចរួមបញ្ចូលតួនាទីជាច្រើនឱ្យមនុស្សតែម្នាក់ធ្វើបាននោះគប្បីធ្វើបែបនោះហើយមិនត្រូវបង្កើនចំនួនបុគ្គលិកដែលមិនចាំបាច់ឡើយ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ អត្ថន័យនៃពាក្យ៖ អត្ថបទរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វគឺដូចជាអត្ថបទនៃច្បាប់សាសនា - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩០៣]

ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលពោលថា៖ «អត្ថបទរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វគឺដូចជាអត្ថបទនៃច្បាប់សាសនា» មានន័យថា៖ គឺដូចគ្នាក្នុងការយល់ដឹងនិងអត្ថន័យនៃពាក្យពេចន៍ពោលគឺគោលបំណងរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវបានយល់ចេញពីទិដ្ឋភាពជាច្រើនដូចដែលគោលបំណងនៃច្បាប់សាសនាត្រូវបានយល់ដូច្នោះដែរ។ ជាគោលការណ៍គ្រឹះ៖ រាល់ការងារដែលត្រូវបានកំណត់ជាលក្ខខណ្ឌក្នុងវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវតែជាអំពើបុណ្យកុសលខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ក៊ុរប៉ះ) មិនថាជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) ឬជាការស្ម័គ្រចិត្តដែលគួរប្រតិបត្តិ (មូស្តាហាប់)។ រីឯការដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យធ្វើអំពើហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) គឺមិនត្រឹមត្រូវជាដាច់ខាតតាមការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមទាំងអស់ហើយដូចគ្នាដែរក៏មិនត្រឹមត្រូវចំពោះអំពើមិនពេញចិត្ត (ម៉ាក្រូហ៍) និងអំពើអនុញ្ញាតទូទៅ (មុបាហ៊) ដែលគ្មានផលបុណ្យយោងតាមទស្សន៖ត្រឹមត្រូវ។ មូស្លីមទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាថាលក្ខខណ្ឌរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវបែងចែកជាពីរ៖ លក្ខខណ្ឌត្រឹមត្រូវនិងលក្ខខណ្ឌខូចដូចគ្នានឹងកិច្ចសន្យាដទៃទៀតដែរ។ ហើយបុគ្គលណាដែលនិយាយថា "លក្ខខណ្ឌរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វដូចជាអត្ថបទនៃច្បាប់សាសនា" បំណងរបស់គាត់គឺចង់សំដៅថាវាប្រៀបដូចជាអត្ថបទច្បាប់ក្នុងការចង្អុលបង្ហាញនូវគោលបំណងរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វមិនមែនមានន័យថាវាជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតដែលត្រូវតែអនុវត្តតាមគ្រប់រឿងនោះឡើយ។ ពោលគឺយើងស្វែងយល់ពីគោលបំណងរបស់គាត់តាមរយ៖ពាក្យពេចន៍ជាក់លាក់ដូចដែលយើងស្វែងយល់ពីគោលបំណងនៃច្បាប់សាសនាដូច្នោះដែរដូចជាការបែងចែករវាងន័យទូទៅន័យចង្អៀតន័យទូលាយនិងន័យមានលក្ខខណ្ឌជាដើម។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានអ្នកណាម្នាក់យល់ថាអត្ថបទរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វឬអត្ថបទរបស់ភាគីកិច្ចសន្យាគឺដូចជាអត្ថបទរបស់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ក្នុងកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវតែគោរពប្រតិបត្តិតាមគ្រប់កាល៖ទេស៖ នោះគឺជាការប្រឆាំងសាសនា (ក៊ុហ្វ្រ) តាមការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមទាំងអស់! ពីព្រោះគ្មានមនុស្សលោកណាម្នាក់ដែលត្រូវគេគោរពតាមរាល់បទបញ្ជារបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នោះឡើយ។ លក្ខខណ្ឌទាំងឡាយប្រសិនបើស្របតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះគឺត្រឹមត្រូវប៉ុន្តែប្រសិនបើផ្ទុយនឹងគម្ពីររបស់អល់ឡោះគឺទុកជាមោឃ៖ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បុគ្គលណាដែលដាក់លក្ខខណ្ឌដែលគ្មានចែងក្នុងគម្ពីររបស់អល់ឡោះនោះលក្ខខណ្ឌនោះទុកជាមោឃ៖ ទោះបីជាមានមួយរយលក្ខខណ្ឌក៏ដោយ»។ នៅពេលបានយល់ដឹងពីចំណុចនេះហើយការសូត្រគម្ពីរគួរអានដោយម្នាក់ៗសូត្ររៀងៗខ្លួនគឺប្រសើរជាងការជួបជុំគ្នាសូត្រព្រមគ្នាក្នុងសំឡេងតែមួយ (ដែលគេហៅថាគីរ៉ាអាតអាល់-អ៊ីដារ៉ោះ)។ ពីព្រោះអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនដូចជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលិកនិងអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមក្នុងចំណោមសហការីរបស់អ៊ីម៉ាមអាហ្ម័ទមិនពេញចិត្តឡើយ។ ហើយអ្នកដែលអនុញ្ញាតក៏មិនដែលអះអាងថាការសូត្រព្រមគ្នាប្រសើរជាងការសូត្រម្នាក់ៗឯករាជ្យនោះដែរ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ពេលវេលានៃការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានក្នុងវ៉ាហ្កាហ្វ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩០៦]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ធ្វើការថ្វាយបង្គំនៅទីកន្លែងជាក់លាក់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩០៦]

ពីព្រោះការសូត្រព្រមគ្នាក្នុងសំឡេងតែមួយមនុស្សម្នាក់ៗមិនអាចសូត្របានចប់សព្វគ្រប់ទាំងអស់ដោយខ្លួនឯងឡើយប៉ុន្តែអ្នកនេះសូត្របន្តអ្នកនោះហើយអ្នកនោះសូត្របន្តអ្នកនេះ។ គ្មានភស្តុតាងសាសនាណាមួយបញ្ជាក់ថាការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានក្រោយពេលម៉ាហ្ហ្រិបមានភាពប្រសើរលើសការសូត្រនៅពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រឬក្រោយពេលហ្វាហ្សើរនោះឡើយ។ ដូច្នេះការកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់បែបនេះក្នុងវ៉ាហ្កាហ្វមិនមែនជាការខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ឡើយ។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) (ណាហ្សើរ) ថ្វាយបង្គំបួសសូត្រគម្ពីរគួរអានឬសមាធិ (អៀកទីកាហ្វ) នៅទីកន្លែងជាក់លាក់ណាមួយ៖ ប្រសិនបើទីកន្លែងនោះមានភាពប្រសើរថ្លៃថ្លាពិសេសក្នុងច្បាប់សាសនាដូចជាវិហារបរិសុទ្ធទាំងបី (វិហារម៉ាក្កះម៉ាឌីណះនិងអាល់-អាកស្វា) នោះចាំបាច់ត្រូវតែបំពេញតាមបណ្តាំឌូអានោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើទីកន្លែងនោះគ្មានភាពប្រសើរពិសេសក្នុងសាសនាទេនោះមិនចាំបាច់ត្រូវតែទៅបំពេញនៅទីនោះឡើយ។ ព្រោះការឌូអាដែលអល់ឡោះបង្គាប់ឱ្យបំពេញគឺមានតែចំពោះអំពើគោរពប្រតិបត្តិល្អប៉ុណ្ណោះមិនមែនចំពោះអំពើអនុញ្ញាតទូទៅឬអំពើហាមឃាត់ឡើយ។ រីឯការដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យឧទ្ទិសផលបុណ្យនៃការសូត្រគម្ពីរគួរអានទៅឱ្យអ្នកស្លាប់៖ បញ្ហានេះផ្អែកលើបញ្ហាការឧទ្ទិសផលបុណ្យនៃការគោរពសក្ការ៖ខាងរូបកាយដូចជាការថ្វាយបង្គំជាដើមដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ៖ អ្នកប្រាជ្ញដែលយល់ថាមិនអនុញ្ញាតឱ្យឧទ្ទិសផលបុណ្យ (ដូចជាសហការីភាគច្រើនរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ម៉ាលិកនិងស៊ហ្វាអ៊ី) ពួកគេចាត់ទុកលក្ខខណ្ឌនេះជាមោឃ៖ ដូចគ្នានឹងលក្ខខណ្ឌដែលទាមទារឱ្យអ្នកដទៃទទួលរែកពន្ធបាបជំនួសខ្លួនដែរព្រោះ ﴿គ្មានអ្នកផ្ទុកបាបណាត្រូវរែកពន្ធបាបរបស់អ្នកដទៃឡើយ﴾។ ចំណែកអ្នកប្រាជ្ញដែលយល់ថាអនុញ្ញាតឱ្យឧទ្ទិសផលបុណ្យបាន (ដូចជាអ៊ីម៉ាមអាហ្ម័ទ, សហការីរបស់អាប៊ូហាណីហ្វះនិងអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនរបស់ម៉ាលិកនិងស៊ហ្វាអ៊ី) ពួកគេបានពិចារណាលើទិដ្ឋភាពមួយទៀតគឺថាការសូត្រគម្ពីរគួរអានដើម្បីផលបុណ្យត្រូវតែធ្វើឡើងដោយស្មោះស្ម័គ្រដើម្បីអល់ឡោះមិនមែនធ្វើឡើងដើម្បីស៊ីឈ្នួលកិច្ចសន្យាយកប្រាក់កម្រៃនោះឡើយ។

រីឯអ្នកបដិបត្តិធម៌ (ស៊ូហ្វ៊ី) ដែលមានសិទ្ធិចូលទទួលផលពីវ៉ាហ្កាហ្វដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់ពួកស៊ូហ្វ៊ីគឺត្រូវមានលក្ខខណ្ឌបីយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ ត្រូវតែជាមនុស្សយុត្តិធម៌ស្មោះត្រង់ក្នុងសាសនារបស់ខ្លួន (អាដិល)។ ទីពីរ៖ ត្រូវតែជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសុជីវធម៌ស្របតាមច្បាប់សាសនា (អាដាប់សារអីយ៉ះ) ក្នុងពេលវេលាភាគច្រើនទោះបីជាសុជីវធម៌ទាំងនោះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចក៏ដោយដូចជាសុជីវធម៌ក្នុងការទទួលទានអាហារផឹកទឹកស្លៀកពាក់គេងធ្វើដំណើរការជិះសត្វជំនិះនិងការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយមនុស្សលោក។ ហើយមិនត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុជីវធម៌ប្រឌិតថ្មីដែលគ្មានប្រភពក្នុងសាសនាដូចជាការកំណត់ទម្រង់សំលៀកបំពាក់ពិសេសដែលគ្មានចែងក្នុងច្បាប់សាសនានោះឡើយពីព្រោះគ្រឹះនៃសុជីវធម៌គឺការដើរតាមស៊ុណ្ណះរបស់ព្យាការី ﷺ។ ទីបី៖ ត្រូវតែជាអ្នកមានសន្តោសប្រណី (កាណាហ្អាះ) ដោយរស់នៅត្រឹមតែកម្រិតគ្រប់គ្រាន់មិនប្រមូលទុកទ្រព្យលោកីយ៍លើសពីសេចក្តីត្រូវការរបស់ខ្លួនឡើយ។ បុគ្គលណាដែលប្រមូលសន្សំទ្រព្យលោកីយ៍ច្រើនលើសលុបមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមពួកស៊ូហ្វ៊ីដែលជាគោលដៅនៃវ៉ាហ្កាហ្វឡើយ។ បុគ្គលណាដែលមានលក្ខខណ្ឌទាំងបីនេះគឺជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិស្នាក់នៅនិងទទួលប្រយោជន៍ពីវ៉ាហ្កាហ្វ។ ចំណែកអ្នកដែលមានត្រឹមតែរូបភាពខាងក្រៅដូចជាគ្រាន់តែស្លៀកសំលៀកបំពាក់ឬដើរតម្រាប់តាមរបៀបជាក់លាក់គឺមិនមានសិទ្ធិទទួលផលពីវ៉ាហ្កាហ្វឡើយ។ ការចំណាយទ្រព្យវ៉ាហ្កាហ្វលើរូបភាពសំបកក្រៅបែបនេះគឺជាការលេងសើចនឹងសាសនានិងការស៊ីទ្រព្យអ្នកដទៃដោយអយុត្តិធម៌។ ហើយសិស្សនិស្សិតដែលស្វែងរកចំណេះដឹងសាសនាដ៏ស្មោះត្រង់ (ត្វាលីប៊ុលអ៊ីលម៍) ដែលខ្វះខាតគឺមានអាទិភាពទទួលផលវ៉ាហ្កាហ្វលើសជនដែលគ្មានចំណេះដឹងនិងគ្មានសុជីវធម៌សាសនាឆ្ងាយណាស់។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ដែនអំណាចរបស់ចៅក្រមលើអ្នកមើលការខុសត្រូវវ៉ាហ្កាហ្វ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១១]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ចៅក្រមមិនអាចជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការរបស់អ្នកមើលការខុសត្រូវវ៉ាហ្កាហ្វ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១១]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ សាច់ញាតិរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វមានអាទិភាពជាងអ្នកដទៃ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១១]

ផ្នែក៖ ចៅក្រម (ហាគីម) គ្មានសិទ្ធិតែងតាំងឬចាត់ចែងក្នុងកិច្ចការវ៉ាហ្កាហ្វដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអ្នកមើលការខុសត្រូវស្របច្បាប់ជាក់លាក់ (ណាហ៊្សីរខាស) នោះឡើយលើកលែងតែអ្នកមើលការខុសត្រូវនោះបានប្រព្រឹត្តល្មើសក្នុងកិច្ចការរបស់ខ្លួន។ ចៅក្រមមានសិទ្ធិជំទាស់និងកែតម្រូវនៅពេលអ្នកមើលការខុសត្រូវដើរចេញពីកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ហើយប្រសិនបើមានវិវាទរវាងចៅក្រមនិងអ្នកមើលការខុសត្រូវត្រូវឱ្យចៅក្រមផ្សេងទៀតកាត់ក្តីរវាងពួកគេទាំងពីរដោយផ្អែកលើច្បាប់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ សាច់ញាតិរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វគឺមានអាទិភាពទទួលផលវ៉ាហ្កាហ្វជាងជនក្រីក្រដទៃដែលមានស្ថានភាពស្មើគ្នា។ រីឯចំណូលដែលនៅសល់ពីវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវយកទៅចំណាយក្នុងផលប្រយោជន៍ស្រដៀងគ្នានេះដូចជាវិហារឥស្លាមមួយផ្សេងទៀតឬជួយជនក្រីក្រដែលនៅជិតខាងជាដើមដែលនេះគឺប្រសើរជាងការស្តុកទុកប្រាក់នោះទុកសម្រាប់ជួសជុលសំណង់ពីព្រោះការស្តុកទុកប្រាក់លើសលុបច្រើនពេកគ្មានប្រយោជន៍អ្វីក្រៅតែពីការបើកផ្លូវឱ្យមន្ត្រីអយុត្តិធម៌កិបកេងយកប៉ុណ្ណោះ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការហាមឃាត់មិនឱ្យជនទុច្ចរិតស្នាក់នៅក្នុងគ្រឹះស្ថានសាសនា - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១៣]

លោកអូមើរ ﵁ ធ្លាប់បានយកក្រណាត់គ្របកាអ៍បះ (គីស្វ៉ះ) ធ្វើទានជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយលោកបានបែងចែកវាដល់បណ្តាអ្នកធ្វើធម្មយាត្រា (ហាជ្ជី)។ ហើយការចំណាយប្រាក់ចំណូលវ៉ាហ្កាហ្វដែលនៅសល់ទៅឱ្យអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) និងមុអាហ្ស៊ីននៃវិហារនោះដែលមានភាពក្រីក្រគឺមានអាទិភាពជាងអ្នកដទៃ។ ត្រូវដឹងថាគ្រឹះស្ថានសាសនាដូចជាអាស្រមបដិបត្តិធម៌ (ខាន់ក្វាហ៍) និងសាលាសាសនា (ម៉ាដ្រាស៉ះ) មិនអនុញ្ញាតដាច់ខាតឱ្យជនទុច្ចរិត (ហ្វាស៊ីក) ចូលទៅស្នាក់នៅឡើយមិនថាភាពទុច្ចរិតរបស់គេកើតឡើងដោយសារការជិះជាន់មនុស្សលោកការបំពានដោយពាក្យសម្តីនិងទង្វើឬដោយសារការបំពានព្រំដែនរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នោះឡើយ។ ប៉ុន្តែបុគ្គលណាដែលបានស្នាក់នៅស្របតាមលក្ខខណ្ឌរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យបណ្តេញគាត់ចេញឡើយហើយជនណាដែលជួយជ្រោមជ្រែងក្នុងការបណ្តេញគឺបានជួយក្នុងអំពើបាបនិងការបំពាន។ ប្រសិនបើអ្នកមើលការខុសត្រូវវ៉ាហ្កាហ្វយល់ឃើញថាគួរផ្តល់អាទិភាពបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍ដល់អ្នកបំពេញមុខតំណែងសាសនាជាក់លាក់ដូចជាអ៊ីម៉ាមនិងមុអាហ្ស៊ីននោះការសម្រេចរបស់គាត់គឺត្រឹមត្រូវហើយប្រសិនបើប្រាក់កម្រៃដែលពួកគេទទួលបានមិនលើសពីកម្រៃទីផ្សារសមរម្យ។ ដូចគ្នាដែរចាំបាច់ត្រូវតែផ្តល់អាទិភាពបើកប្រាក់ឈ្នួលដល់អ្នកទារប្រាក់ចំណូលកម្មករជាងសំណង់និងអ្នកសាងសង់ដែលបានបំពេញការងាររកចំណូលឬជួសជុលកែលម្អទីកន្លែងវ៉ាហ្កាហ្វ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ វ៉ាហ្កាហ្វដែលកំណត់លើបុគ្គលជាក់លាក់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១៥]

តួនាទីដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ (អ៊ីម៉ាម៉ះ) និងការបន្លឺអាហ្សានគឺជានិមិត្តរូបសាសនាដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមដែលមិនអាចលុបបំបាត់ឬបន្ថយបានឡើយដូច្នេះប្រាក់បៀវត្សរ៍សម្រាប់តួនាទីទាំងពីរនេះត្រូវតែផ្តល់អាទិភាពលើសអ្នកច្បាប់សាសនា (ហ្វូក្វាហា) ពីព្រោះគ្រូបង្រៀននិងសិស្សនិស្សិតច្បាប់គឺជាប្រភេទតែមួយ។ ប្រសិនបើវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវបានកំណត់ប្រគល់ឱ្យបុគ្គលជាក់លាក់ណាម្នាក់រួចបុគ្គលនោះមិនព្រមទទួលយកនោះការស្រាវជ្រាវត្រឹមត្រូវបញ្ជាក់ថាវាមិនមែនជាវ៉ាហ្កាហ្វដាច់រលត់នោះឡើយប៉ុន្តែវ៉ាហ្កាហ្វនោះនៅតែមានសុពលភាពដដែលហើយសិទ្ធិទទួលផលត្រូវផ្ទេរទៅឱ្យអ្នកទទួលផលជំនាន់បន្ទាប់ដូចករណីដែលបុគ្គលនោះស្លាប់ឬបាត់បង់លក្ខខណ្ឌ (ដូចជាលក្ខខណ្ឌភាពក្រីក្រឬភាពយុត្តិធម៌) នោះសិទ្ធិត្រូវធ្លាក់ទៅជំនាន់បន្ទាប់ភ្លាម។ ពីព្រោះជំនាន់ទីពីរទទួលបានសិទ្ធិវ៉ាហ្កាហ្វដោយផ្ទាល់ពីអ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វមិនមែនទទួលពីអ្នកទទួលផលជំនាន់ទីមួយនោះឡើយ។ ការយល់ព្រមទទួលយកគឺជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់បុគ្គលជាក់លាក់ក្នុងការទទួលបានផល។ ប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនទទួលយកគឺប្រៀបដូចជាករណីដែលអ្នកទទួលមរតកបណ្តាំម្នាក់បានបដិសេធមិនទទួលយកបណ្តាំមរតកដែលវាមិនប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិរបស់អ្នកទទួលផលដទៃទៀតឡើយ។ ដូច្នេះទោះបីជាបុគ្គលជាក់លាក់នោះបដិសេធមិនទទួលយកក៏ដោយក៏វ៉ាហ្កាហ្វមិនរលាយដែរគឺត្រូវផ្ទេរផលប្រយោជន៍នោះទៅឱ្យអ្នកបន្ទាប់។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ភាពជាមោឃ៖នៃលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យអ្នកសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៅលីវ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១៨]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ តើជាកាតព្វកិច្ចត្រូវធ្វើបណ្តាំដល់សាច់ញាតិដែលមិនជាប់កាតព្វកិច្ចមរតកឬទេ? - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩១៨]

បុគ្គលណាដែលបានដាក់លក្ខខណ្ឌកំណត់ថាអ្នកសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានត្រូវតែនៅលីវ (មិនទាន់រៀបការ) នោះវាជាលក្ខខណ្ឌខូចទុកជាមោឃ៖។ អ្នកដែលមានប្រពន្ធកូនគឺមានអាទិភាពក្នុងតួនាទីនេះជាងអ្នកនៅលីវពីព្រោះការនៅលីវគ្មានគោលដៅបុណ្យកុសលណាមួយក្នុងច្បាប់សាសនាឡើយ។ តើជាកាតព្វកិច្ចត្រូវធ្វើបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ៉ាត់) ដល់សាច់ញាតិដែលគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកដែរឬទេ? ក្នុងបញ្ហានេះមានទស្សន៖ពីរក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញដែលជារាយការណ៍ពីរពីអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាហ្ម័ទ។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វរួចបានថ្លែងថា៖ "សិទ្ធិមើលការខុសត្រូវវ៉ាហ្កាហ្វនេះត្រូវប្រគល់ជូនចៅក្រមរបស់មូស្លីមនៅទីក្រុងដាម៉ាស" នោះវាមិនត្រូវបានចងភ្ជាប់ទៅនឹងមជ្ឈដ្ឋានច្បាប់ (ម៉ាហ្សហាប់) ណាមួយជាក់លាក់ឡើយ។ ពីព្រោះប្រសិនបើចងភ្ជាប់នោះមានន័យថាប្រសិនបើក្នុងទីក្រុងគ្មានចៅក្រមដែលកាន់ម៉ាហ្សហាប់ដូចចៅក្រមសម័យអ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វទេនោះគ្មាននរណាមានសិទ្ធិមើលការខុសត្រូវឡើយដែលនេះជារឿងខុសឆ្គងតាមការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមទាំងអស់។ ប្រសិនបើមេដឹកនាំកំពូលបានដាក់លក្ខខណ្ឌលើចៅក្រមឬចៅក្រមបានដាក់លក្ខខណ្ឌលើជំនួយការរបស់ខ្លួនថាត្រូវកាត់ក្តីតែតាមម៉ាហ្សហាប់មួយជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះនោះលក្ខខណ្ឌនោះទុកជាមោឃ៖។ ដូច្នេះអ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វមិនអាចកំណត់ថាអ្នកមើលការខុសត្រូវត្រូវតែកាន់ម៉ាហ្សហាប់មួយរហូតនោះឡើយ។

ចៅក្រមទោះបីជាកាន់មជ្ឈដ្ឋានច្បាប់ (ម៉ាហ្សហាប់) ណាក៏ដោយប្រសិនបើអំណាចតុលាការរបស់គាត់គ្របដណ្តប់លើការមើលការខុសត្រូវវ៉ាហ្កាហ្វនោះការចាត់តាំងរបស់គាត់គឺត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ហើយចៅក្រមផ្សេងទៀតគ្មានសិទ្ធិមកលុបចោលការសម្រេចនោះឡើយ។ ហើយប្រសិនបើចៅក្រមម្នាក់ៗបានតែងតាំងមនុស្សផ្សេងគ្នានោះមេដឹកនាំកំពូលត្រូវជ្រើសរើសយកបុគ្គលណាដែលមានសមត្ថភាពនិងស័ក្តិសមបំផុត។ បុគ្គលណាដែលបានបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វដល់កូនប្រុសទាំងពីររបស់ខ្លួនគឺអូមើរនិងអាប់ឌុលឡោះដោយបែងចែកស្មើគ្នាដរាបណាពួកគេនៅរស់បន្ទាប់មកដល់កូនៗរបស់ពួកគេនិងកូនចៅជំនាន់ក្រោយៗជាបន្តបន្ទាប់។ ក្រោយមកអាប់ឌុលឡោះបានស្លាប់ដោយបន្សល់ទុកកូនៗ។ អូមើរបានប្តឹងកូនៗរបស់អាប់ឌុលឡោះទៅកាន់ចៅក្រមដែលយល់ឃើញថាវ៉ាហ្កាហ្វត្រូវផ្ទេរទាំងស្រុងតាមលំដាប់ជំនាន់ទាំងមូល (តារទៀបអាល់-ហ្ចាំអ៍) ហើយបានស្នើឱ្យដកហូតចំណែកកូនៗរបស់អាប់ឌុលឡោះមកប្រគល់ឱ្យគាត់ទាំងអស់រួចចៅក្រមបានសម្រេចតាមនោះ៖ ការសម្រេចក្តីនេះមិនមានអានុភាពគ្របដណ្តប់លើគ្រប់ជំនាន់ខាងមុខនោះឡើយ។ ពីព្រោះពាក្យរបស់អ្នកបង្កើតវ៉ាហ្កាហ្វដែលថា "បន្ទាប់មកដល់កូនៗរបស់ពួកគេ" តើមានន័យថាផ្ទេរពីជំនាន់ទាំងមូលទៅជំនាន់ទាំងមូលឬផ្ទេរតាមបុគ្គលម្នាក់ៗទៅកូនៗរបស់គេ? ក្នុងបញ្ហានេះមានទស្សន៖ពីរហើយទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺចំណែករបស់អ្នកស្លាប់ត្រូវផ្ទេរទៅកូនៗរបស់គាត់ភ្លាមៗ។ ដូច្នេះប្រសិនបើមានចៅក្រមទីពីរបានកាត់ក្តីលើបញ្ហាដែលចៅក្រមទីមួយមិនទាន់បានកាត់សេចក្តីនោះមិនចាត់ទុកជាការលុបចោលសេចក្តីសម្រេចរបស់ចៅក្រមទីមួយឡើយដរាបណាមិនផ្ទុយនឹងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) ឬការឯកភាពគ្នា។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការហាមឃាត់មិនឱ្យជួលវ៉ាហ្កាហ្វដល់ជនដែលបង្កការខូចខាត - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៩២១]