អាល់-រ៉ាវឌុល មួរពៀក (ពន្យល់ហ្ស៉ាត អាល់-មុស្តាកនិក)

(វគ្គស្តីពីបរិមាណនិងប្រភេទអាហារនៃហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ហ្វ៊ីត្រី) បរិមាណនិងប្រភេទស្បៀងអាហារនៃហ្សាកាត់ហ្វ៊ីត្រី៖ «បរិមាណដែលត្រូវដក»៖ គឺចំនួន «១ សាអ៍ (Sa') នៃស្បៀងអាហារ» សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ។ ១ សាអ៍ស្មើនឹង ៤ មុដ (Mudd - បាតដៃពីរប្រណម្យចូលគ្នាពេញចំនួន ៤ ដង) ដែលស្មើនឹងទម្ងន់ប្រមាណ ២.១ ដល់ ៣ គីឡូក្រាម (អាស្រ័យលើដង់ស៊ីតេនៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិដូចជាអង្ករប្រហែល ២.៥ គីឡូក្រាម)។ «ប្រភេទស្បៀងអាហារដែលត្រូវដក»៖ • តាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដើម៖ ផ្លែរ៉ាម៉ាត់ (Dates) ស្រូវសាលីបាឡេផ្លែទំពាំងបាយជូរក្រៀមឬឈីសក្រៀម (អាកិត)។ • ឬ «អាហារមូលដ្ឋានប្រចាំតំបន់» ដែលប្រជាជនទូទៅបរិភោគជាប្រចាំដូចជាអង្ករនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានិងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ស្របតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន។ «ការដកជាសាច់ប្រាក់»៖ តាមមជ្ឈដ្ឋានហាន់បាលីសាហ្វ៊ីអ៊ីនិងម៉ាលីគីគឺត្រូវដកជាស្បៀងអាហារសុទ្ធសាធមិនអនុញ្ញាតឱ្យដកជាប្រាក់ឡើយដើម្បីរក្សាទម្រង់ដើមនៃស៊ុនន៉ះ។ ប៉ុន្តែតាមមជ្ឈដ្ឋានហាណាហ្វីនិងទស្សន៖មួយចំនួនការដកជាតម្លៃប្រាក់ស្មើនឹងតម្លៃស្បៀងអាហារត្រូវបានអនុញ្ញាតប្រសិនបើវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងដល់ជនក្រីក្រ។

(ជំពូកស្តីពីការដកនិងបែងចែកហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) - បាប់អ៊ីខរ៉ាជិហ្សាកាត) ច្បាប់វិន័យស្តីពីការដកនិងការបែងចែកហ្សាកាត់៖ «ចេតនា (នីយ៉ាត់) គឺជាកាតព្វកិច្ចមិនអាចខ្វះបាន» នៅពេលដកហ្សាកាត់ដោយត្រូវមានបំណងក្នុងចិត្តថាជាការបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់។ «កាតព្វកិច្ចដកហ្សាកាត់ភ្លាមៗ (ហ្វូរ៉ន់)»៖ នៅពេលដែលទ្រព្យសម្បត្តិបានគ្រប់ខួបមួយឆ្នាំពេញម្ចាស់ទ្រព្យត្រូវតែដកហ្សាកាត់ភ្លាមៗ ដោយមិនត្រូវពន្យារពេលដោយគ្មានហេតុផលសមស្របឡើយ។ «ការដកហ្សាកាត់មុនកាលកំណត់ (តាក់ឌីម)»៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យដកហ្សាកាត់មុនកាលកំណត់ ១ ឆ្នាំឬ ២ ឆ្នាំប្រសិនបើទ្រព្យនោះបានដល់កម្រិតនីស៊បរួចហើយដូចដែលព្យាការី ﷺ បានអនុញ្ញាតដល់លោកអាប់ពាស ﵁។ «ការផ្ទេរហ្សាកាត់ទៅកាន់តំបន់ផ្សេង»៖ • ស៊ុនន៉ះដ៏ប្រសើរបំផុតគឺត្រូវបែងចែកហ្សាកាត់ដល់ជនក្រីក្រនៅក្នុងតំបន់ដែលទ្រព្យសម្បត្តិនោះស្ថិតនៅស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ទៅកាន់លោកមូអាហ្ស ﵁៖ «ត្រូវយកពីអ្នកមានក្នុងចំណោមពួកគេហើយប្រគល់ជូនដល់អ្នកក្រក្នុងចំណោមពួកគេ»។ • ការផ្ទេរហ្សាកាត់ទៅកាន់ទីក្រុងឬប្រទេសផ្សេងត្រូវបានអនុញ្ញាតប្រសិនបើទីនោះមានតម្រូវការបន្ទាន់ជាងមានសាច់ញាតិក្រីក្រជាងឬគ្មានអ្នកសមស្របទទួលនៅក្នុងតំបន់ដើម។

(ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ទាំង ៨ ក្រុម - បាប់អាហ៍លិហ្សាកាត) អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់នូវក្រុមមនុស្សទាំង ៨ ដែលមានសិទ្ធិទទួលហ្សាកាត់ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់តាវព៉ះអាយ៉ាត់ទី ៦០៖ ១. «ជនទុគ៌ត (អាល់ហ្វ៊ូការ៉ - Fuqara)»៖ គឺអ្នកដែលគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិនិងគ្មានប្រាក់ចំណូលទាល់តែសោះឬមានតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃសេចក្តីត្រូវការចាំបាច់។ ២. «ជនក្រីក្រ (អាល់ម៉ាសាគីន - Masakin)»៖ គឺអ្នកដែលមានទ្រព្យឬប្រាក់ចំណូលខ្លះប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សេចក្តីត្រូវការចាំបាច់ប្រចាំថ្ងៃ (រកបានពាក់កណ្តាលឬលើសពាក់កណ្តាលតែមិនគ្រប់)។ ៣. «អ្នកប្រមូលនិងចាត់ចែងហ្សាកាត់ (អាល់អាមីលីនអាឡៃហា - 'Amilin)»៖ គឺបុគ្គលិកដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយមេដឹកនាំឱ្យទៅប្រមូលរក្សាទុកនិងបែងចែកហ្សាកាត់ (ពួកគេទទួលបានចំណែកតាមកម្លាំងពលកម្មទោះបីជាអ្នកមានក្តី)។ ៤. «អ្នកដែលត្រូវសម្រាលនិងទាក់ទាញចិត្ត (អាល់មូអាលឡាហ្វាតុលគូលូប៊ូហ៊ុម - Mu'allafah)»៖ ដូចជាអ្នកទើបចូលឥស្លាមថ្មីថ្មោងដើម្បីពង្រឹងជំនឿរបស់ពួកគេឬមេកុលសម្ព័ន្ធដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់។ ៥. «ការរំដោះទាសករ (ហ្វីលរីកកប - Riqab)»៖ សម្រាប់ជួយទិញសេរីភាពឱ្យទាសករមូស្លីមឬរំដោះឈ្លើយសឹកមូស្លីម។ ៦. «អ្នកជាប់បំណុលវ័ណ្ឌក (អាល់ហ្គរីមីន - Gharimin)»៖ ទាំងអ្នកជំពាក់បំណុលគេដោយសារការផ្សះផ្សាទំនាស់ក្នុងសង្គមឬអ្នកជំពាក់បំណុលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពផ្ទាល់ខ្លួនដោយគ្មានលទ្ធភាពសង។ ៧. «ក្នុងបុព្វហេតុរបស់អល់ឡោះ (ហ្វីសាប៊ីលីលឡោះ - Fi Sabilillah)»៖ សម្រាប់យុទ្ធជនស្ម័គ្រចិត្តដែលប្រយុទ្ធការពារឥស្លាម។ ៨. «អ្នកធ្វើដំណើរដាច់សោហ៊ុយ (អ៊ីព្នុសសាប៊ីល - Ibn អាល់-Sabil)»៖ គឺអ្នកដំណើរដែលជាប់គាំងគ្មានប្រាក់ត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ។ «ការបែងចែក»៖ អាចប្រគល់ជូនដល់ក្រុមទាំងអស់ឬប្រគល់ជូនដល់ក្រុមណាមួយក្នុងចំណោមពួកគេក៏បាន។

(វគ្គស្តីពីក្រុមមនុស្សដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)) ក្រុមមនុស្សដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យប្រគល់ហ្សាកាត់ជូនជាដាច់ខាត៖ ១. «ខ្សែស្រឡាយត្រកូលរបស់ព្យាការី ﷺ (អាល់ហាស្ហ៊ីម - Banu Hashim)» រួមមានត្រកូលរបស់អាលីត្រកូលចាហ្វារត្រកូលអាគីលត្រកូលអាប់ពាសនិងត្រកូលហារីសស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ពិតប្រាកដណាស់ហ្សាកាត់មិនសមស្របសម្រាប់គ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ឡើយពីព្រោះវាគឺជាកាកសំណល់ជម្រះចេញពីមនុស្សលោក» (កត់ត្រាដោយមូស្លីម)។ ២. «ទាសកររំដោះរបស់ត្រកូលហាស្ហ៊ីម (ម៉ាវ៉ាលីហាស្ហ៊ីម)» ពីព្រោះទាសកររំដោះនៃកុលសម្ព័ន្ធមួយមានឋាន៖ដូចជាកុលសម្ព័ន្ធនោះដែរ។ ៣. «អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ (អាល់ហ្កានី)» ឬអ្នកដែលមានកម្លាំងពលកម្មពេញលេញដែលអាចរកប្រាក់ចំណូលបានគ្រប់គ្រាន់។ ៤. «ជនមិនមែនមូស្លីម (កាហ្វៀរ)» លើកលែងតែស្ថិតក្នុងក្រុមអ្នកដែលត្រូវទាក់ទាញចិត្ត (មូអាលឡាហ្វះ)។ ៥. «អ្នកដែលស្ថិតក្រោមបន្ទុកចិញ្ចឹមបីបាច់ស្របច្បាប់» ដូចជាឪពុកម្តាយជីដូនជីតាកូនៗ ចៅៗ និងភរិយាដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកហ្សាកាត់ទៅផ្គត់ផ្គង់ពួកគេដើម្បីរួចខ្លួនពីកាតព្វកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់ឡើយ។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការកាន់បួស - គីតាបអាល់ស៊យាម) សោម (ការបួស) ឬស៊យាមតាមភាសាមានន័យថាការទប់ស្កាត់និងការតម។ តាមក្បួនច្បាប់គឺការតមពីអ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចបួស (ការបរិភោគផឹកនិងការរួមដំណេក) ចាប់ពីពេលទាបភ្លឺ (ហ្វាហ្សើរ) រហូតដល់ថ្ងៃលិចដោយមានចេតនា (នីយ៉ាត់) ស្មោះស្ម័គ្រដើម្បីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ «កាតព្វកិច្ចនៃការកាន់បួសខែរ៉ម៉ាឌន» គឺជាសសរទ្រូងទីបួននៃសសរទ្រូងទាំងប្រាំនៃសាសនាឥស្លាមស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់ពាកូរ៉ោះអាយ៉ាត់ទី ១៨៣៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយ! ការកាន់បួសត្រូវបានបញ្ញត្តិជាកាតព្វកិច្ចលើពួកអ្នកដូចដែលធ្លាប់បានបញ្ញត្តិលើបណ្តាអ្នកជំនាន់មុនពួកអ្នកដែរដើម្បីឱ្យពួកអ្នកមានការកោតខ្លាច﴾។ «ការបញ្ជាក់ពីការចូលដល់ខែរ៉ម៉ាឌន»៖ ១. «ការមើលឃើញព្រះចន្ទខែថ្មី (ហ៊ីឡាល់ - Hilal)» ដោយសាក្សីមូស្លីមសេរីជនគួរឱ្យទុកចិត្តតែម្នាក់គត់ស្របតាមទង្វើរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលបានទទួលយកការមើលឃើញរបស់លោកអ៊ីព្នអ៊ូម៉ើរ ﵄។ ២. «ការបំពេញខែស្ហះបានឱ្យគ្រប់ ៣០ ថ្ងៃ» ប្រសិនបើផ្ទៃមេឃមានពពកបាំងមើលមិនឃើញព្រះចន្ទស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ចូរពួកអ្នកកាន់បួសនៅពេលឃើញព្រះចន្ទហើយចូរពួកអ្នកចេញបួសនៅពេលឃើញព្រះចន្ទប៉ុន្តែប្រសិនបើមានពពកបាំងចូរពួកអ្នករាប់ខែស្ហះបានឱ្យគ្រប់ ៣០ ថ្ងៃ» (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)។ «ចេតនា (នីយ៉ាត់) ពេលយប់»៖ ចំពោះការកាន់បួសហ្វ័រដ៍គឺត្រូវតែតាំងចិត្តចេតនាក្នុងចិត្តនៅពេលយប់មុនពេលទាបភ្លឺ (ហ្វាហ្សើរ) ជារៀងរាល់យប់ស្របតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)៖ «អ្នកណាដែលមិនបានតាំងចិត្តបួសតាំងពីយប់មុនទាបភ្លឺគឺគ្មានបួសឡើយសម្រាប់គេ»។

(ជំពូកស្តីពីអ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចបួសនិងកាតព្វកិច្ចសងកាហ្វារ៉ោះ - បាប់ម៉ាយុហ្វស៊ីឌុសសោម) ចំណុចដែលធ្វើឱ្យខូចបួសមានដូចខាងក្រោម៖ ១. «ការបរិភោគនិងការផឹកដោយចេតនា»។ ប្រសិនបើបរិភោគឬផឹកដោយភ្លេចភ្លាំងនោះមិនខូចបួសឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «អ្នកណាដែលភ្លេចខណ៖ដែលគេកំពុងបួសរួចគេបានបរិភោគឬផឹកចូរឱ្យគេបន្តបួសរបស់គេឱ្យចប់ចុះពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានផ្តល់អាហារនិងទឹកឱ្យគេផឹក» (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)។ ២. «អ្វីៗដែលចូលទៅក្នុងក្រពះតាមមាត់ច្រមុះឬការចាក់ថ្នាំបំប៉នកម្លាំង» ដែលមានអត្ថន័យស្មើនឹងអាហារ។ រីឯការចាក់ថ្នាំព្យាបាលធម្មតាមិនបំប៉នមិនធ្វើឱ្យខូចបួសឡើយ។ ៣. «ការក្អួតដោយចេតនា»។ ប្រសិនបើក្អួតមកដោយអចេតនាមិនខូចបួសឡើយ។ ៤. «ការបញ្ចេញទឹកកាម (ម៉ានី) ដោយចេតនា» តាមរយ៖ការថើបការស្ទាបអង្អែលឬការសម្រេចកាមដោយខ្លួនឯង។ រីឯការដេកលក់យល់សប្តិបញ្ចេញទឹកកាមមិនធ្វើឱ្យខូចបួសឡើយ។ ៥. «ការធ្លាក់ឈាមរដូវ (ហាយដ៍) ឬឈាមសម្រាលកូន (នីហ្វាស)» ទោះបីជាកើតឡើងមួយវិនាទីមុនថ្ងៃលិចក្តីបួសត្រូវខូចភ្លាមៗ ហើយត្រូវសងវិញ។ ៦. «ការជប់ឈាម (ហ៊ីចាម៉ះ)» តាមមជ្ឈដ្ឋានហាន់បាលីទាំងអ្នកជប់និងអ្នកដែលត្រូវគេជប់គឺខូចបួសស្របតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)៖ «អ្នកជប់ឈាមនិងអ្នកដែលត្រូវគេជប់បានខូចបួសហើយ»។ ៧. «ការក្បត់សាសនា (រីដដោះ)»។

(វគ្គស្តីពីការរួមដំណេកក្នុងពេលថ្ងៃនៃខែរ៉ម៉ាឌននិងកាហ្វារ៉ោះធ្ងន់ធ្ងរ) សេចក្តីសម្រេចលើការរួមដំណេកក្នុងពេលថ្ងៃនៃខែរ៉ម៉ាឌន៖ «ការរួមដំណេកដោយចេតនាក្នុងពេលថ្ងៃនៃខែរ៉ម៉ាឌនគឺជាអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ» ដែលធ្វើឱ្យខូចបួសជាឯកច្ឆន្ទរបស់អ្នកប្រាជ្ញហើយបុគ្គលនោះត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ច៖ ១. ត្រូវទប់មិនបរិភោគអ្វីទាំងអស់រហូតដល់ថ្ងៃលិច (អ៊ីមសាក)។ ២. ត្រូវកាន់បួសសងថ្ងៃនោះឡើងវិញ ១ ថ្ងៃ (កាដា)។ ៣. «ត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចសងទោសធ្ងន់ធ្ងរ (កាហ្វារ៉ោះម៊ូហ្កាល់ឡាហ្សាះ - Kaffarah Mughallazah)» តាមលំដាប់លំដោយផ្អែកតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)សហ៊ីហ៍របស់លោកអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ ﵁៖ • «ទីមួយ»៖ ដោះលែងទាសករមូស្លីម ១ នាក់ឱ្យមានសេរីភាព។ • «ប្រសិនបើគ្មានសមត្ថភាព»៖ ត្រូវកាន់បួស ២ ខែជាប់ៗគ្នាដោយមិនដាច់ (៦០ ថ្ងៃ)។ • «ប្រសិនបើគ្មានសមត្ថភាពទៀត»៖ ត្រូវផ្តល់អាហារដល់ជនទុគ៌តចំនួន ៦០ នាក់ (ដោយម្នាក់ៗទទួលបានស្បៀងអាហារកន្លះសាអ៍ឬ ១ មុដ)។ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះក្រីក្រខ្លាំងគ្មានលទ្ធភាពសូម្បីតែផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រនោះទោសកាហ្វារ៉ោះត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយរហូតដល់គាត់មានលទ្ធភាព។

(ជំពូកស្តីពីចំណុចដែលត្រូវស្អប់ខ្ពើមនិងស៊ុនន៉ះក្នុងការកាន់បួសនិងច្បាប់ស្តីពីការសងបួស) ស៊ុនន៉ះនិងការស្អប់ខ្ពើមក្នុងការកាន់បួស៖ «ស៊ុនន៉ះក្នុងការកាន់បួស»៖ ១. «ការបរិភោគអាហារស៊ូហ៊ួរ (Suhur) មុនទាបភ្លឺ» និងការពន្យារពេលអាហារស៊ូហ៊ួរឱ្យជិតទាបភ្លឺស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ចូរពួកអ្នកបរិភោគស៊ូហ៊ួរពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់នៅក្នុងអាហារស៊ូហ៊ួរមានពរជ័យ (បារ៉កាត់)» (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)។ ២. «ការប្រញាប់ប្រញាល់ចេញបួស (អ៊ីហ្វតារ - Iftar) ភ្លាមៗនៅពេលថ្ងៃលិច» ដោយផ្លែរ៉ាម៉ាត់ទុំស្រស់ឬផ្លែរ៉ាម៉ាត់ក្រៀមឬទឹកស្អាតស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «មនុស្សលោកនឹងស្ថិតក្នុងភាពល្អប្រសើរជានិច្ចដរាបណាពួកគេប្រញាប់ប្រញាល់ចេញបួស»។ ៣. «ការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ពេលចេញបួស»៖ «ហ្សាហ៊៉ាប៉ាដឌ៉ាម៉ាអ៊ូវ៉ាប៊ូតាល់ឡាទីល់អ៊ូរ៉ូកវ៉ាសាបាតាល់អរូអ៊ិនស្ហាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)» (ការស្រេកទឹកបានរលាយបាត់សរសៃឈាមបានទទឹកជោគហើយផលបុណ្យត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំប្រសិនបើអល់ឡោះសព្វព្រះទ័យ)។ «ចំណុចដែលត្រូវស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍)»៖ • ការប្រមូលផ្តុំទឹកមាត់ក្នុងមាត់រួចលេបឬការលេបស្លេសដែលឡើងមកដល់មាត់។ • ការភ្លក្សរសជាតិម្ហូបអាហារដោយគ្មានការចាំបាច់ (បើចាំបាច់សម្រាប់អ្នកចម្អិនអាចភ្លក្សចុងអណ្តាតរួចខ្ជាក់ចេញបាន)។ • ការទំពារស្ករកៅស៊ូឬការថើបភរិយាសម្រាប់អ្នកដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍តណ្ហារបស់ខ្លួនបាន។ «ច្បាប់ស្តីពីការសងបួស (កាដា)»៖ អ្នកដែលមានបំណុលបួសខែរ៉ម៉ាឌនគប្បីប្រញាប់ប្រញាល់សងឱ្យបានឆាប់រហ័សមុនពេលចូលដល់ខែរ៉ម៉ាឌនបន្ទាប់។ ប្រសិនការពន្យារពេលរហូតដល់ចូលរ៉ម៉ាឌនបន្ទាប់ដោយគ្មានហេតុផលសមស្របគេត្រូវសងបួសផងនិងត្រូវផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រ ១ នាក់សម្រាប់ ១ ថ្ងៃផង (ហ្វីឌយ៉ះ)។

(ជំពូកស្តីពីការកាន់បួសស្ម័គ្រចិត្ត - បាប់សៅមិតាតាវ្វុអ៍) ការកាន់បួសស្ម័គ្រចិត្ត (ស៊ុនន៉ះ) នាំមកនូវផលបុណ្យដ៏ធំធេងនិងជាមធ្យោបាយខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ «ការកាន់បួសស៊ុនន៉ះដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់»៖ ១. «ការកាន់បួស ៦ ថ្ងៃក្នុងខែស្ហាវ៉ាល់ (Shawwal)»៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលបានកាន់បួសខែរ៉ម៉ាឌនរួចបន្តដោយការកាន់បួស ៦ ថ្ងៃក្នុងខែស្ហាវ៉ាល់នោះប្រៀបដូចជាគេបានកាន់បួសពេញមួយឆ្នាំទាំងមូលដូច្នោះដែរ» (កត់ត្រាដោយមូស្លីម)។ ២. «ការកាន់បួសថ្ងៃអារ៉ាហ្វះ (៩ ឌុលហ៊ីជ្ជះ)» សម្រាប់អ្នកដែលមិនបានធ្វើហាជជី៖ ជម្រះបាបកម្មរយ៖ពេល ២ ឆ្នាំ (ឆ្នាំមុននិងឆ្នាំក្រោយ)។ ៣. «ការកាន់បួសថ្ងៃអាស្ហ៊ូរ៉ (១០ មុហារ៉ម)» និងថ្ងៃទី ៩ (តាស៊ូអា)៖ ជម្រះបាបកម្ម ១ ឆ្នាំកន្លងផុតទៅ។ ៤. «ការកាន់បួស ៩ ថ្ងៃដំបូងនៃខែឌុលហ៊ីជ្ជះ»។ ៥. «ការកាន់បួសថ្ងៃច័ន្ទនិងថ្ងៃព្រហស្បតិ៍» ជារៀងរាល់សប្តាហ៍ជាថ្ងៃដែលរាល់សកម្មភាពត្រូវលើកបង្ហាញចំពោះអល់ឡោះ។ ៦. «ការកាន់បួស ៣ ថ្ងៃស (អៃយ៉ាម៉ុលប៊ីដ - ថ្ងៃទី ១៣, ១៤, ១៥ នៃខែចន្ទគតិ)»។ ៧. «ការកាន់បួសដ៏ប្រសើរបំផុតគឺបួសរបស់ណាពីដាវូដ ﵇» គឺបួសមួយថ្ងៃនិងសម្រាកមួយថ្ងៃ។ «ថ្ងៃដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាន់បួសដាច់ខាត (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))»៖ • ថ្ងៃបុណ្យអ៊ីឌុលហ្វ៊ីត្រីនិងថ្ងៃបុណ្យអ៊ីឌុលអ័ដហា។ • ថ្ងៃទាំង ៣ នៃតាសស្ហរ៉ីក (ថ្ងៃទី ១១, ១២, ១៣ នៃខែឌុលហ៊ីជ្ជះ) លើកលែងតែអ្នកធ្វើហាជជីដែលគ្មានលទ្ធភាពរកសត្វគួរពាន។

(ជំពូកស្តីពីការស្នាក់ធម៌នៅក្នុងវិហារ - បាប់អាល់អ៊ីកទីកាហ្វ) អ៊ីកទីកាហ្វ (I'tikaf) តាមភាសាមានន័យថាការស្នាក់នៅនិងការប្រកាន់ខ្ជាប់។ តាមក្បួនច្បាប់គឺការស្នាក់នៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិទដើម្បីគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដោយបុគ្គលជាក់លាក់តាមលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់។ «ការស្នាក់ធម៌អ៊ីកទីកាហ្វគឺជាស៊ុនន៉ះដ៏រឹងមាំ» នៅគ្រប់ពេលវេលាហើយពេលវេលាដ៏ប្រសើរបំផុតគឺក្នុងអំឡុង «១០ ថ្ងៃចុងក្រោយនៃខែរ៉ម៉ាឌន» ដើម្បីស្វែងរកយប់ដ៏វិសេសវិសាលឡៃឡាតុលកាឌើរ (Laylat អាល់-Qadr) ដូចដែលព្យាការី ﷺ តែងតែអនុវត្តរហូតដល់លោកទទួលមរណភាព។ «លក្ខខណ្ឌតម្រូវនៃអ៊ីកទីកាហ្វ»៖ ១. ភាពជាមូស្លីមមានសតិគ្រប់គ្រងនិងការតាំងចិត្តចេតនា (នីយ៉ាត់)។ ២. ត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុង «វិហារម៉ាស្ជិទដែលមានការថ្វាយបង្គំជាក្រុមជាប្រចាំ» ហើយប្រសើរបំផុតគឺវិហារដែលមានការថ្វាយបង្គំថ្ងៃសុក្រ។ ៣. ភាពស្អាតបរិសុទ្ធពីហាដាសធំ (ជូណុបហាយដ៍នីហ្វាស)។ «ចំណុចដែលធ្វើឱ្យខូចអ៊ីកទីកាហ្វ»៖ ១. ការចាកចេញពីវិហារដោយគ្មានការចាំបាច់ (ដូចជាការចេញទៅបន្ទោបង់ឬការញ៉ាំអាហារពេលគ្មានអ្នកយកមកឱ្យគឺត្រូវបានអនុញ្ញាត)។ ២. ការរួមដំណេកដោយចេតនា (ធ្វើឱ្យអ៊ីកទីកាហ្វត្រូវទុកជាមោឃ៖ដាច់ខាត) ស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់ពាកូរ៉ោះអាយ៉ាត់ទី ១៨៧។ ៣. ការបាត់បង់សតិឬការក្បត់សាសនា។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីពិធីបុណ្យហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច) - គីតាបអាល់ម៉ាណាស៊ិក) ហាជជី (ហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)) តាមក្បួនច្បាប់គឺការធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះដ៏ពិសិដ្ឋដើម្បីបំពេញកិច្ចពិធីជាក់លាក់ក្នុងពេលវេលាជាក់លាក់។ រីឯអ៊ុមរ៉ោះ ('អ៊ុមរ៉ោះ) គឺការទៅសួរសុខទុក្ខកាកពះដ៏ពិសិដ្ឋតាមរបៀបជាក់លាក់។ ពិធីបុណ្យហាជជីត្រូវបានបញ្ញត្តិឡើងជាកាតព្វកិច្ចនៅឆ្នាំទី ៩ នៃហ៊ីជរ៉ោះ។ «កាតព្វកិច្ចនៃហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះ»៖ ទាំងហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះគឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រដ៍) «ម្តងក្នុងមួយជីវិត» លើគ្រប់មូស្លីមទាំងអស់ដែលមានលក្ខខណ្ឌពេញលេញស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីមរ៉នអាយ៉ាត់ទី ៩៧ និងស៊ូរ៉ាត់អាល់ពាកូរ៉ោះអាយ៉ាត់ទី ១៩៦។ «លក្ខខណ្ឌតម្រូវនៃកាតព្វកិច្ចហាជជីមាន ៥ យ៉ាង»៖ ១. ភាពជាមូស្លីម (ឥស្លាម)។ ២. សតិបញ្ញាគ្រប់គ្រាន់ (អាគល់)។ ៣. ភាពពេញវ័យ (ពូឡូក)។ ៤. ភាពជាសេរីជន (ហ៊ុររីយ៉ះ)។ ៥. «សមត្ថភាពនិងលទ្ធភាព (អ៊ីស្ទិតាអាហ៍)»៖ ទាំងលទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុ (មានប្រាក់សោហ៊ុយធ្វើដំណើរនិងមានប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារដែលនៅផ្ទះគ្រប់គ្រាន់) លទ្ធភាពសុខភាពរាងកាយនិងសុវត្ថិភាពលើផ្លូវធ្វើដំណើរ។ «លក្ខខណ្ឌបន្ថែមសម្រាប់ស្ត្រី»៖ ត្រូវតែមាន «ម៉ះរ៉ម (Mahram)» អមដំណើរជាមួយនាង (ដូចជាប្តីឪពុកកូនប្រុសឬបងប្អូនប្រុស) ពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើដំណើរដោយគ្មានម៉ះរ៉មឡើយ»។ «កាតព្វកិច្ចប្រញាប់ប្រញាល់ (អាល់ហ្វាវរ៍)»៖ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់មានលក្ខខណ្ឌពេញលេញគេត្រូវតែប្រញាប់ប្រញាល់បំពេញកាតព្វកិច្ចហាជជីភ្លាមៗ ដោយមិនត្រូវពន្យារពេលឡើយ។

(ជំពូកស្តីពីព្រំប្រទល់កំណត់នៃអ៊ីហរ៉ម - បាប់អាល់ម៉ាវ៉ាគីត) ព្រំប្រទល់កំណត់នៃអ៊ីហរ៉ម (មីកាត - Mawaqit) គឺជាទីកន្លែងដែលអ្នកមានបំណងធ្វើហាជជីឬអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច) ត្រូវតែចូលពាក់អ៊ីហរ៉មជាដាច់ខាតដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យដើរកាត់រំលងទីនោះដោយគ្មានអ៊ីហរ៉មឡើយ។ «ព្រំប្រទល់កំណត់ទាំង ៥ ទីតាំង (មីកាតម៉ាកានី)» ស្របតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់លោកអ៊ីព្នអាព្ពាស ﵄ (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)៖ ១. «ហ្ស៊ុលហ៊ូឡៃហ្វះ (Dhul Hulayfah - បៀរអាលី)»៖ ជាមីកាតសម្រាប់ប្រជាជនម៉ាឌីណះនិងអ្នកដែលធ្វើដំណើរមកពីទិសនោះ (ចម្ងាយប្រមាណ ៤៥០ គ.មពីម៉ាកកះ)។ ២. «អាល់ជុហ៍ហ្វះ (អាល់-Juhfah - ក្បែររ៉ាប៊ីគ)»៖ ជាមីកាតសម្រាប់ប្រជាជនមកពីតំបន់ស្ហាម (ស៊ីរីលីបង់ប៉ាឡេស្ទីន) អេហ្ស៊ីបនិងប្រទេសម៉ាហ្ហ្រិប (អាហ្វ្រិកខាងជើង)។ ៣. «យ៉ាឡាំឡាំ (Yalamlam)»៖ ជាមីកាតសម្រាប់ប្រជាជនយេម៉ែននិងអ្នកដែលមកពីទិសខាងត្បូង (រួមទាំងប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលមកតាមផ្លូវទឹក/អាកាស)។ ៤. «ក័រនុលម៉ាណាហ្ស៊ីល (Qarn អាល់-Manazil - អាល់សៃលុលកាបៀរ)»៖ ជាមីកាតសម្រាប់ប្រជាជនតំបន់ណាចដ៍ (រីយ៉ាដ) និងតំបន់ឈូងសមុទ្រ។ ៥. «ហ្សាទូអ៊ីរ់ក (Dhat 'Irq)»៖ ជាមីកាតសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់និងអ្នកមកពីទិសខាងកើត។ «អ្នកដែលរស់នៅក្នុងរង្វង់ព្រំប្រទល់» (ដូចជាអ្នកនៅជិតម៉ាកកះនិងទីក្រុងជេដដា) គឺចូលអ៊ីហរ៉មពីផ្ទះរបស់ខ្លួន។ រីឯអ្នកនៅទីក្រុងម៉ាកកះសម្រាប់ហាជជីគឺចូលអ៊ីហរ៉មពីម៉ាកកះផ្ទាល់រីឯសម្រាប់អ៊ុមរ៉ោះត្រូវចេញទៅក្រៅដែនដីហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ដូចជាតានអ៊ីម - Tan'im) ដើម្បីចូលអ៊ីហរ៉ម។

(ជំពូកស្តីពីការចូលអ៊ីហរ៉មនិងប្រភេទនៃពីធីបុណ្យ - បាប់អាល់អ៊ីហរ៉ម) អ៊ីហរ៉ម (Ihram) គឺជាការតាំងចិត្តចេតនាចូលទៅក្នុងកិច្ចពិធីបុណ្យហាជជីឬអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)។ «ស៊ុនន៉ះនានាមុនពេលចូលអ៊ីហរ៉ម»៖ ១. ការកាត់ក្រចកដៃក្រចកជើងកាត់តម្រឹមពុកមាត់និងកោររោមក្លៀករោមក្រោមផ្ចិត។ ២. ការងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ឃុសល់) សូម្បីតែចំពោះស្ត្រីមានឈាមរដូវឬឈាមសម្រាលកូនក៏ដោយ។ ៣. ការលាបទឹកអប់លើរាងកាយ (ក្បាលនិងពុកចង្កា) មុនពេលតាំងចេតនាអ៊ីហរ៉ម។ ៤. ការស្លៀកពាក់សំពត់អ៊ីហរ៉មពណ៌សស្អាតចំនួន ២ ផ្ទាំងសម្រាប់បុរស (សំពត់ស្លៀកអ៊ីហ្សារនិងសំពត់ពាក់វីដា) ដោយដោះសម្លៀកបំពាក់កាត់ដេរទាំងអស់ចេញ។ រីឯស្ត្រីគឺពាក់សម្លៀកបំពាក់ស្របច្បាប់ធម្មតាដោយមិនបិទបាំងមុខ (នីកាប់) និងមិនពាក់ស្រោមដៃឡើយ។ ៥. ការថ្វាយបង្គំ ២ រ៉ាកអាត់។ «ប្រភេទទាំង ៣ នៃពិធីបុណ្យហាជជី (អ៊ាន់វ៉ាអ៊ុននូស៊ុក)»៖ ១. «តាម៉ាត់ទូអ៍ (Tamattu')»៖ គឺការចូលអ៊ីហរ៉មធ្វើអ៊ុមរ៉ោះក្នុងខែហាជជីរួចដោះអ៊ីហរ៉មចេញហើយចូលអ៊ីហរ៉មធ្វើហាជជីវិញនៅថ្ងៃទី ៨ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (នេះជាប្រភេទដ៏ប្រសើរបំផុត)។ ត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចអារសត្វគួរពាន (ហ៉ាដយី)។ ២. «គីរ៉ន (Qiran)»៖ គឺការចូលអ៊ីហរ៉មធ្វើហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះរួមគ្នាដោយមិនដោះអ៊ីហរ៉មឡើយរហូតដល់ចប់ហាជជី។ ត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ចអារសត្វគួរពាន។ ៣. «អ៊ីហ្វរ៉ដ (Ifrad)»៖ គឺការចូលអ៊ីហរ៉មធ្វើតែហាជជីសុទ្ធសាធ។ មិនជាប់កាតព្វកិច្ចអារសត្វគួរពានឡើយ។ «ការបន្លឺសំឡេងតាល់ប៊ីយ៉ះ (Talbiyah)»៖ «ឡាបព៉ៃកាល់ឡអ៊ូហុម្ម៉ាឡាបព៉ៃក, ឡាបព៉ៃកាឡាស្ហារីកាឡាកាឡាបព៉ៃក, អ៊ិនណាល់ហាំដាវ៉ាន់នីអ៍ម៉ាតាឡាកាវ៉ាល់ម៊ុលក, ឡាស្ហារីកាឡាក»។

(ជំពូកស្តីពីការហាមឃាត់នានាក្នុងពេលពាក់អ៊ីហរ៉ម - បាប់ម៉ាហ៍ហ៊្ស៊ូរ៉ាត់តិលអ៊ីហរ៉ម) ការហាមឃាត់នៅក្នុងពេលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហរ៉មមាន ៩ យ៉ាង៖ ១. «ការកោរឬកាត់ឬដកសក់ក្បាលនិងរោមកាយទាំងអស់» (លើកលែងតែមានជំងឺតម្រូវឱ្យកោរដោយត្រូវសងហ្វីឌយ៉ះ)។ ២. «ការកាត់ក្រចកដៃនិងក្រចកជើង»។ ៣. «ការបិទបាំងក្បាលសម្រាប់បុរស» ដោយវត្ថុដែលភ្ជាប់ផ្ទាល់នឹងក្បាល (ដូចជាមួកកន្សែង)។ រីឯការបាំងឆ័ត្រឬការជ្រកម្លប់តង់រថយន្តគឺត្រូវបានអនុញ្ញាត។ ៤. «ការពាក់សម្លៀកបំពាក់កាត់ដេរតាមទម្រង់រាងកាយសម្រាប់បុរស» ដូចជាអាវខោអាវយឺតអាវធំស្រោមជើង។ ៥. «ការប្រើប្រាស់ទឹកអប់ឬគ្រឿងក្រអូប» លើរាងកាយឬសម្លៀកបំពាក់បន្ទាប់ពីចូលអ៊ីហរ៉មរួច។ ៦. «ការសម្លាប់ឬការបរបាញ់សត្វព្រៃគោក» ដែលអាចបរិភោគសាច់បាន។ ៧. «ការចងភ្ជាប់កិច្ចសន្យានរក (នីកាស់ - Nikah)» ទាំងសម្រាប់ខ្លួនឯងឬតំណាងឱ្យអ្នកដទៃ (កិច្ចសន្យាត្រូវទុកជាមោឃ៖)។ ៨. «ការស្ទាបអង្អែលឬការប៉ះពាល់ដោយតណ្ហាផ្លូវភេទ»។ ៩. «ការរួមដំណេក (ជីម៉ាអ៍ - Jima')» គឺជាការហាមឃាត់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដែលធ្វើឱ្យពិធីបុណ្យហាជជីត្រូវខូចខាតទាំងស្រុង។

(ជំពូកស្តីពីសំណងទោសហ្វីឌយ៉ះ - បាប់អាល់ហ្វីឌយ៉ះ) សំណងទោស (ហ្វីឌយ៉ះ - Fidyah) ចំពោះការប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងការហាមឃាត់នៃអ៊ីហរ៉ម៖ «ហ្វីឌយ៉ះនៃការជ្រើសរើស (ហ្វីឌយ៉ាតុលអាហ្សា)»៖ ចំពោះការប្រព្រឹត្តល្មើសដូចជា៖ ការកោរសក់ការកាត់ក្រចកការបិទបាំងក្បាលការពាក់សម្លៀកបំពាក់កាត់ដេរឬការលាបទឹកអប់ (ដោយសារមានជំងឺឬការចាំបាច់) គឺបុគ្គលនោះមានសិទ្ធិជ្រើសរើសមួយក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងបីស្របតាមស៊ូរ៉ាត់អាល់ពាកូរ៉ោះអាយ៉ាត់ទី ១៩៦ និងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់កាអាប់ប៊ីនអ៊ុចរ៉ោះ ﵁៖ ១. «កាន់បួស ៣ ថ្ងៃ» (នៅទីណាក៏បាន)។ ២. «ឬផ្តល់អាហារដល់ជនទុគ៌តចំនួន ៦ នាក់» នៅក្នុងដែនដីពិសិដ្ឋហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ម៉ាកកះ (ដោយម្នាក់ៗទទួលបានស្បៀងអាហារកន្លះសាអ៍)។ ៣. «ឬអារសត្វចៀម/ពពែ ១ ក្បាល» ជាគួរពានចែកជូនជនក្រីក្រក្នុងដែនដីហារ៉ាម។

(វគ្គស្តីពីសំណងទោសនៃការរួមដំណេកក្នុងពេលធ្វើហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)) សេចក្តីសម្រេចលើការរួមដំណេកក្នុងពេលពាក់អ៊ីហរ៉ម៖ «ការរួមដំណេកមុនពេលរួចផុតអ៊ីហរ៉មលើកទីមួយ (តាហាល់លុលទីមួយ) ក្នុងពិធីបុណ្យហាជជី»៖ ១. ពិធីបុណ្យហាជជីរបស់គេត្រូវ «ខូចខាតជាមោឃ៖ទាំងស្រុង (ហ្វាសាដ)»។ ២. គេត្រូវតែ «បន្តបំពេញកិច្ចពិធីហាជជីដែលនៅសេសសល់ទាំងអស់ឱ្យចប់» ទោះបីជាខូចហើយក្តី។ ៣. គេត្រូវតែ «សងការធ្វើហាជជីឡើងវិញនៅឆ្នាំបន្ទាប់ជាដាច់ខាត» (កាដា)។ ៤. គេត្រូវជាប់កាតព្វកិច្ច «អារសត្វអូដ្ឋញី ១ ក្បាល (ព៉ាដាណ៉ះ - Badanahl)» ជាសំណងទោសចែកជូនជនក្រីក្រក្នុងដែនដីហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ម៉ាកកះផ្អែកតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់សហការី ﵃។ «ការរួមដំណេកក្នុងពេលធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ (មុនពេលតាវ៉ាហ្វនិងសាអ៊ី)»៖ ធ្វើឱ្យអ៊ុមរ៉ោះខូចត្រូវបន្តធ្វើឱ្យចប់រួចសងអ៊ុមរ៉ោះឡើងវិញនិងត្រូវអារសត្វចៀម ១ ក្បាលជាសំណងទោស។

(ជំពូកស្តីពីសំណងទោសនៃការបរបាញ់សត្វព្រៃ - បាប់ហ្សាស្សាអ៊ីសសយដ៍) អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរពួកអ្នកកុំសម្លាប់សត្វព្រៃក្នុងពេលដែលពួកអ្នកកំពុងស្ថិតក្នុងអ៊ីហរ៉មឡើយហើយអ្នកណាដែលសម្លាប់វាដោយចេតនានោះសំណងទោសគឺសត្វពាហន៖ស្រដៀងគ្នានឹងសត្វដែលគេបានសម្លាប់...﴾ [អាល់ម៉ាអ៊ីដះ: ៩៥]។ «សំណងទោសសត្វព្រៃ (ជេហ្សា)»៖ • សត្វអូដ្ឋព្រៃឬសត្វកវែង៖ សំណងស្មើនឹងសត្វអូដ្ឋស្រុក។ • សត្វលាព្រៃគោព្រៃ៖ សំណងស្មើនឹងសត្វគោស្រុក។ • សត្វក្តាន់ប្រើស៖ សំណងស្មើនឹងសត្វពពែឬចៀម។ • សត្វព្រាបទទា៖ សំណងស្មើនឹងសត្វចៀម ១ ក្បាល (ស្របតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់លោកអ៊ូម៉ើរនិងលោកអូស្មាន ﵄)។ «ជម្រើសនៃសំណង»៖ អ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសអាចជ្រើសរើសរវាង៖ ការអារសត្វពាហន៖ដែលស្រដៀងគ្នាចែកជូនជនក្រីក្រក្នុងហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ឬការវាយតម្លៃសត្វនោះជាប្រាក់ដើម្បីទិញស្បៀងអាហារចែកជូនជនក្រីក្រឬការកាន់បួស (ដោយស្បៀងអាហារកន្លះសាអ៍ស្មើនឹងការបួស ១ ថ្ងៃ)។

(ជំពូកស្តីពីច្បាប់វិន័យនៃដែនដីពិសិដ្ឋហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) - បាប់សយឌិលហារ៉ាម) ដែនដីពិសិដ្ឋម៉ាកកះ (ហារ៉ាមម៉ាកកះ) ត្រូវបានអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ធ្វើឱ្យពិសិដ្ឋតាំងពីថ្ងៃដែលទ្រង់បានបង្កើតផ្ទៃមេឃនិងផែនដីស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ នៅថ្ងៃរំដោះទីក្រុងម៉ាកកះ (ហ្វាតហ៊ូម៉ាកកះ)។ «ការហាមឃាត់នៅក្នុងដែនដីហារ៉ាមម៉ាកកះ (ទាំងសម្រាប់អ្នកពាក់អ៊ីហរ៉មនិងអ្នកមិនពាក់អ៊ីហរ៉ម)»៖ ១. ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតនូវការបរបាញ់ការដេញចាប់ឬការសម្លាប់សត្វព្រៃក្នុងដែនដីហារ៉ាម។ ២. ត្រូវបានហាមឃាត់ការកាប់រំលំដើមឈើឬការកាច់មែកឈើនិងការច្រូតកាត់ស្មៅស្រស់ដែលដុះក្នុងដែនដីហារ៉ាម (លើកលែងតែស្មៅក្រអូបអ៊ីហ្ស៍ឃៀរ - Idhkhir សម្រាប់ជាងទងនិងធ្វើដំបូលផ្ទះស្របតាមការសុំអនុញ្ញាតរបស់លោកអាប់ពាស ﵁)។ ៣. ត្រូវបានហាមឃាត់ការរើសទ្រព្យសម្បត្តិដែលជ្រុះបាត់ (លូកាតោះ) លើកលែងតែសម្រាប់អ្នកដែលរើសដើម្បីប្រកាសស្វែងរកម្ចាស់ពិតប្រាកដជារៀងរហូត។ «ដែនដីហារ៉ាមម៉ាឌីណះ»៖ ព្យាការី ﷺ បានធ្វើឱ្យដែនដីម៉ាឌីណះជាដែនដីពិសិដ្ឋរវាងភ្នំទាំងពីរហាមឃាត់ការកាប់ដើមឈើនិងការបរបាញ់សត្វប៉ុន្តែគ្មានការផាកពិន័យសំណងទោសសត្វដូចជាម៉ាកកះឡើយ។

(ជំពូកស្តីពីការចូលទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះនិងការធ្វើតាវ៉ាហ្វ - បាប់ទូឃូលិម៉ាកកះ) ស៊ុនន៉ះនានានៃការចូលទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះនិងកាកពះដ៏ពិសិដ្ឋ៖ «ការចូលទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះ»៖ ស៊ុនន៉ះឱ្យងូតទឹកសម្អាតខ្លួនមុនពេលចូលក្រុងម៉ាកកះចូលតាមទ្វារខាងលើ (បាប់អាល់សានីយ៉ះអាល់អ៊ូលយ៉ា / កាដា) ឆ្ពោះទៅកាន់វិហារម៉ាស្ជិឌុលហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ដោយបោះជំហានដោយជើងស្តាំនិងបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ចូលវិហារ។ នៅពេលក្រឡេកឃើញកាកពះស៊ុនន៉ះឱ្យលើកដៃឡើងនិងពោលសរសើរអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ «ការធ្វើតាវ៉ាហ្វមកដល់ (តាវ៉ាហ្វុលគូឌូម - Tawaf អាល់-Qudum)»៖ មាន ៧ ជុំដោយចាប់ផ្តើមពីជ្រុងថ្មខ្មៅ (អាល់ហាជើរុលអាស្វ៉ាដ)៖ • «ការបញ្ចេញស្មាខាងស្តាំ (អ៊ីដតិព៉ាអ៍ - Idtiba')» សម្រាប់បុរសដោយយកជាយសំពត់អ៊ីហរ៉មខាងលើសៀតក្រោមឃ្លៀកស្តាំហើយទម្លាក់លើស្មាឆ្វេងនៅក្នុងរាល់ ៧ ជុំនៃតាវ៉ាហ្វ។ • «ការបោះជំហានញាប់ៗ (រ៉ាម៉ាល់ - Ramal)» នៅក្នុង ៣ ជុំដំបូងសម្រាប់បុរសនិងដើរជាធម្មតានៅក្នុង ៤ ជុំចុងក្រោយ។ • ការប៉ះឬថើបថ្មខ្មៅនៅរៀងរាល់ជុំប្រសិនបើអាចធ្វើបានដោយមិនប្រជ្រៀតគ្នាបើមិនអាចទេគ្រាន់តែលើកដៃចង្អុលពីចម្ងាយដោយពោល «អល់ឡអ៊ូអ اکبر»។ • ការប៉ះជ្រុងយេម៉ែន (អាល់រុកនុលយ៉ាម៉ានី) ដោយដៃស្តាំដោយមិនបាច់ថើបឡើយ។ • ការសូត្រនៅចន្លោះជ្រុងយេម៉ែននិងថ្មខ្មៅ៖ «រ៉ាប់ព៉ាណាអាទីណាហ្វីដឌុនយ៉ាហាសាណ៉ះវ៉ាហ្វីលអាឃីរ៉តិហាសាណ៉ះវ៉ាគីណាអាហ្សាព៉ាន់ណារ»។ «ការថ្វាយបង្គំ ២ រ៉ាកអាត់នៅក្រោយម៉ាកកមអ៊ីប្រាហ៊ីម» បន្ទាប់ពីចប់តាវ៉ាហ្វ ៧ ជុំ។

(វគ្គស្តីពីការថើបថ្មខ្មៅការផឹកទឹកហ្សាំមហ្សាំមនិងការចេញទៅកាន់មីណា) សេចក្តីសម្រេចបន្តស្តីពីកិច្ចពិធីបុណ្យ៖ «ការផឹកទឹកហ្សាំមហ្សាំម (Zamzam)»៖ បន្ទាប់ពីថ្វាយបង្គំ ២ រ៉ាកអាត់នៅក្រោយម៉ាកកមអ៊ីប្រាហ៊ីមស៊ុនន៉ះឱ្យត្រឡប់ទៅប៉ះថ្មខ្មៅម្តងទៀតរួចទៅកាន់អណ្តូងទឹកហ្សាំមហ្សាំមផឹកទឹកហ្សាំមហ្សាំមឱ្យឆ្អែតនិងស្រោចលើក្បាលព្រមទាំងបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទឹកហ្សាំមហ្សាំមគឺសម្រេចតាមបំណងនៃអ្វីដែលគេបានផឹកវា»។ «ការធ្វើដំណើររវាងភ្នំសាហ្វានិងម៉ាវ៉ា (សាអ៊ី - Sa'i)»៖ មាន ៧ ជុំ៖ • ចាប់ផ្តើមឡើងលើភ្នំសាហ្វា (Safa) បែរមុខទៅកាកពះពោលតាក់បៀរហាំដាលឡោះនិងបួងសួងឌុអា។ • ដើរឆ្ពោះទៅកាន់ភ្នំម៉ាវ៉ា (Marwah) ដោយរត់ត្រដ (រត់ញាប់) នៅចន្លោះបង្គោលភ្លើងពណ៌បៃតងទាំងពីរសម្រាប់បុរស។ • ការដើរពីសាហ្វាទៅម៉ាវ៉ារាប់ជា ១ ជុំនិងពីម៉ាវ៉ាត្រឡប់មកសាហ្វារាប់ជា ១ ជុំ (បញ្ចប់ជុំទី ៧ នៅលើភ្នំម៉ាវ៉ា)។ «ការចេញទៅកាន់មីណា (Mina) នៅថ្ងៃទី ៨ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (យោមុតតារ់វីយ៉ះ)»៖ អ្នកធ្វើហាជជីទាំងអស់ត្រូវចូលពាក់អ៊ីហរ៉ម (ប្រសិនបើធ្វើតាម៉ាត់ទូអ៍) ហើយធ្វើដំណើរចេញទៅកាន់មីណានៅពេលព្រឹកព្រលឹមថ្វាយបង្គំហ្ស៊ូហួរអាសើរម៉ាហ្ហ្រិបអ៊ីស្សានិងស៊ូប៊ុហ៍នៅមីណាដោយកាត់បន្ថយការថ្វាយបង្គំមកត្រឹម ២ រ៉ាកអាត់ (ក័សរ៍) ដោយមិនរួមបញ្ចូលគ្នាឡើយរួចស្នាក់នៅទីនោះរហូតដល់ព្រឹកថ្ងៃទី ៩ ឌុលហ៊ីជ្ជះទើបបន្តដំណើរទៅកាន់វាលអារ៉ាហ្វះ។