អាល់-រ៉ាវឌុល មួរពៀក (ពន្យល់ហ្ស៉ាត អាល់-មុស្តាកនិក)

(ជំពូកស្តីពីលក្ខណ៖នៃពិធីបុណ្យហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)) សេចក្តីលម្អិតស្តីពីរបៀបនៃការបំពេញកិច្ចពិធីបុណ្យហាជជីនិងអ៊ុមរ៉ោះ៖ «ការចេញទៅកាន់មីណានៅថ្ងៃទី ៨ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (យោមុតតារ់វីយ៉ះ)»៖ • ស៊ុនន៉ះចំពោះអ្នកដែលមានវត្តមាននៅទីក្រុងម៉ាកកះនិងអ្នកដែលបានបញ្ចប់អ៊ុមរ៉ោះរួច (តេម៉ាតូអ៍) ឱ្យចូលពាក់អ៊ីហរ៉មសម្រាប់ហាជជីនៅថ្ងៃទី ៨ ឌុលហ៊ីជ្ជះមុនពេលព្រះអាទិត្យជ្រេ (ហ្សាវ៉ាល់)។ ពួកគេត្រូវងូតទឹកសម្អាតកាយលាបគ្រឿងក្រអូបលើរាងកាយពាក់សម្លៀកបំពាក់អ៊ីហរ៉មនិងពោលពាក្យតាល់ប៊ីយ៉ះ៖ «ឡាបពៃកាអល់ឡាហុម្ម៉ាឡាបពៃក...»។ • បន្ទាប់មកធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់មីណា (Mina) ដើម្បីថ្វាយបង្គំហ្ស៊ូហួរអាសើរម៉ាហ្ហ្រិបអ៊ីស្សានិងស៊ូប៊ុហ៍ដោយកាត់បន្ថយការថ្វាយបង្គំមកត្រឹម ២ រ៉ាកអាត់ (ក័សរ៍) ដោយមិនរួមបញ្ចូលគ្នាឡើយហើយស្នាក់នៅទីនោះមួយយប់។ «ការឈរនៅវាលអារ៉ាហ្វះ (វូគូហ្វ - Wuquf) នៅថ្ងៃទី ៩ ឌុលហ៊ីជ្ជះ»៖ • នៅពេលព្រះអាទិត្យរះឡើងនៅថ្ងៃទី ៩ ឌុលហ៊ីជ្ជះត្រូវធ្វើដំណើរទៅកាន់វាលអារ៉ាហ្វះ (Arafah)។ ស៊ុនន៉ះឱ្យចុះឈប់សម្រាកនៅណាមីរ៉ោះ (Namirah) រហូតដល់ថ្ងៃជ្រេ។ • បន្ទាប់ពីថ្ងៃជ្រេអ៊ីម៉ާމថ្លែងឃុតពះរួចហើយពួកគេថ្វាយបង្គំហ្ស៊ូហួរនិងអាសើររួមគ្នា (ចាមអ៍តាកឌីម) ដោយកាត់បន្ថយមកត្រឹម ២ រ៉ាកអាត់ម្នាក់ៗ ជាមួយនឹងអាហ្សានមួយនិងអ៊ីកមះពីរ។ • បន្ទាប់មកចូលទៅកាន់វាលអារ៉ាហ្វះ។ ទីកន្លែងទាំងអស់នៅអារ៉ាហ្វះសុទ្ធតែជាទីតាំងវូគូហ្វ (លើកលែងតែជ្រលងអ៊ូរ៉ូណះ - Batn 'Uranah)។ ស៊ុនន៉ះឱ្យឈរក្បែរថ្មធំៗនៅជើងភ្នំរ៉ោះម៉ះ (Jabal អាល់-Rahmah) បែរមុខទៅទិសគីបឡាតលើកដៃបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ហ្ស៊ីគៀរនិងអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានដោយចិត្តស្មោះសររហូតដល់ថ្ងៃលិច។ • ការឈរនៅអារ៉ាហ្វះគឺជាសសរទ្រូងដ៏ធំបំផុតនៃហាជជី (រូកុន) ស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ហាជជីគឺអារ៉ាហ្វះ»។ ពេលវេលានៃវូគូហ្វចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃជ្រេនៃថ្ងៃទី ៩ រហូតដល់ទាបភ្លឺនៃថ្ងៃទី ១០ (យោមុនណាហើរ)។ «ការធ្វើដំណើរទៅកាន់មុហ្សដាលីហ្វះ (Muzdalifah)»៖ • នៅពេលថ្ងៃលិចត្រូវធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ាហ្វះទៅកាន់មុហ្សដាលីហ្វះដោយភាពស្ងប់ស្ងៀមនិងថ្លៃថ្នូរ។ • ពេលទៅដល់មុហ្សដាលីហ្វះត្រូវថ្វាយបង្គំម៉ាហ្ហ្រិប ៣ រ៉ាកអាត់និងអ៊ីស្សា ២ រ៉ាកអាត់រួមគ្នា (ចាមអ៍តាឃៀរ) ជាមួយនឹងអាហ្សានមួយនិងអ៊ីកមះពីរមុននឹងទម្លាក់សម្ភារ៖ចុះ។ • ការស្នាក់នៅមួយយប់នៅមុហ្សដាលីហ្វះ (ម៉ាប៊ីត - Mabit) គឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ បន្ទាប់ពីថ្វាយបង្គំស៊ូប៊ុហ៍នៅពេលទាបភ្លឺស៊ុនន៉ះឱ្យឈរបួងសួងឌុអានិងពោលតាក់បៀរនៅម៉ាសអារ៉ិលហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (អាល់-Mash'ar អាល់-Haram) រហូតដល់មេឃភ្លឺច្បាស់មុនពេលព្រះអាទិត្យរះទើបបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់មីណា។

(វគ្គស្តីពីតាវ៉ាហ្វអាល់អ៊ីហ្វាឌោះការចោលគ្រួសនិងការបំពេញកិច្ចពិធីនៅមីណានិងតាវ៉ាហ្វលា) កិច្ចពិធីនៅថ្ងៃទី ១០ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (យោមុនណាហើរ) និងថ្ងៃតាសរីក (Ayyam អាល់-Tashriq)៖ «កិច្ចពិធីនៅថ្ងៃទី ១០ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (ថ្ងៃបុណ្យអ៊ីឌុលអាឌហា)»៖ ១. «ការចោលគ្រួសជុម្ម៉ារ៉ោះអាល់អាក្វាបះ (Jamrat អាល់-'Aqabah)»៖ នៅពេលទៅដល់មីណាត្រូវចោលគ្រួសចំនួន ៧ គ្រាប់នៅជុម្ម៉ារ៉ោះធំដោយពោល «អល់ឡាហុអាកបា» រាល់ពេលចោលមួយគ្រាប់ៗ ហើយត្រូវបញ្ឈប់ការសូត្រតាល់ប៊ីយ៉ះនៅពេលចាប់ផ្តើមចោលគ្រួសគ្រាប់ដំបូង។ ២. «ការកាប់សត្វពលី (ហាត់យី - Hady)»៖ សម្រាប់អ្នកបំពេញហាជជីបែបតេម៉ាតូអ៍និងគីរ៉ន។ ៣. «ការកោរសក់ឬកាត់សក់ខ្លី»៖ បុរសស៊ុនន៉ះឱ្យកោរត្រងោល (ល្អប្រសើរជាង) ឬកាត់ឱ្យខ្លីទូទាំងក្បាលរីឯស្ត្រីត្រូវកាត់ចុងសក់ប្រវែងមួយថ្នាំងដៃ។ នៅពេលនេះសម្រេចបាននូវ «ការរួចផុតដំណាក់កាលទីមួយ (តាហាល់លុលអាល់អាវ៉ាល់ - Tahallul អាល់-Awwal)» ដែលអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើរាល់អ្វីៗដែលធ្លាប់ហាមឃាត់ក្នុងអ៊ីហរ៉មទាំងអស់លើកលែងតែការរួមដំណេកជាមួយភរិយា។ ៤. «តាវ៉ាហ្វអាល់អ៊ីហ្វាឌោះ (Tawaf អាល់-Ifadah / Ziyarah)»៖ ចុះទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះដើម្បីធ្វើតាវ៉ាហ្វ ៧ ជុំជុំវិញកាកពះ (ជាសសរទ្រូងរូកុននៃហាជជី) និងដើរសាអ៊ី (Sa'i) រវាងភ្នំសាហ្វានិងម៉ាវ៉ា (សម្រាប់អ្នកធ្វើតេម៉ាតូអ៍ឬអ្នកធ្វើគីរ៉ន/អ៊ីហ្វ្រ៉ាដដែលមិនទាន់បានសាអ៊ី)។ នៅពេលបំពេញតាវ៉ាហ្វនិងសាអ៊ីរួចរាល់សម្រេចបាន «តាហាល់លុលអាល់អាខៀរ (Tahallul អាល់-Thani)» ដែលអនុញ្ញាតរាល់អ្វីៗទាំងអស់រួមទាំងការរួមដំណេក។ «ការស្នាក់នៅមីណាក្នុងថ្ងៃតាសរីក (ថ្ងៃទី ១១, ១២, ១៣ ឌុលហ៊ីជ្ជះ)»៖ • ការស្នាក់នៅមីណាក្នុងរាត្រីនៃថ្ងៃតាសរីកគឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ • ការចោលគ្រួសជុម្ម៉ារ៉ោះទាំងបីជារៀងរាល់ថ្ងៃបន្ទាប់ពីព្រះអាទិត្យជ្រេ (ហ្សាវ៉ាល់)៖ ចាប់ផ្តើមពីជុម្ម៉ារ៉ោះតូច (៧ គ្រាប់រួចឈរបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)វែង) បន្តទៅជុម្ម៉ារ៉ោះកណ្តាល (៧ គ្រាប់រួចឈរបួងសួងឌុអាវែង) និងបញ្ចប់នៅជុម្ម៉ារ៉ោះធំ/អាក្វាបះ (៧ គ្រាប់ដោយមិនឈរបួងសួងឡើយ)។ • អ្នកដែលមានបំណងប្រញាប់ត្រឡប់ទៅវិញ (តាក់អាប់ជុល) អាចចាកចេញពីមីណានៅថ្ងៃទី ១២ មុនពេលព្រះអាទិត្យលិច។ បើព្រះអាទិត្យលិចនៅមីណាត្រូវស្នាក់នៅបន្តដល់ថ្ងៃទី ១៣។ «តាវ៉ាហ្វលា (តាវ៉ាហ្វអាល់វ៉ាដាអ៍ - Tawaf អាល់-Wada')»៖ • ជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) មុនពេលចាកចេញពីទីក្រុងម៉ាកកះ។ ស្ត្រីមានរដូវនិងឈាមសម្រាលកូនត្រូវបានលើកលែងមិនបាច់ធ្វើតាវ៉ាហ្វលាឡើយ។ • ស៊ុនន៉ះឱ្យធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណះដើម្បីសួរសុខទុក្ខ (ហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះ) វិហាររបស់ព្យាការី ﷺ និងផ្ញើសឡាវ៉ាត់ស៊ឡាមជូនចំពោះព្យាការី ﷺ និងសហការីទាំងពីររបស់លោកគឺលោកអាប៊ូបាក្រនិងលោកអ៊ូមើរ ﵄។

(ជំពូកស្តីពីការផុតពេលហាជជីនិងការត្រូវរារាំង) ច្បាប់វិន័យស្តីពីការខកខានមិនបានបំពេញហាជជីនិងការត្រូវរារាំងមិនអាចបន្តកិច្ចពិធីបាន៖ «ការផុតពេលហាជជី (អាល់ហ្វាវ៉ាត - អាល់-Fawat)»៖ • ជនណាដែលខកខានមិនបានឈរនៅវាលអារ៉ាហ្វះរហូតដល់ទាបភ្លឺនៃថ្ងៃទី ១០ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (ថ្ងៃបុណ្យណាហើរ) នោះហាជជីរបស់គេត្រូវបានចាត់ទុកជាមោឃ៖ (ផុតពេល)។ • កាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដែលផុតពេលហាជជី៖ គេត្រូវបង្វែរចេតនាអ៊ីហរ៉មរបស់គេទៅជា «អ៊ុមរ៉ោះ (ការដើរយាងតូច)» ដោយត្រូវធ្វើតាវ៉ាហ្វជុំវិញកាកពះដើរសាអ៊ីរវាងសាហ្វានិងម៉ាវ៉ាកោរឬកាត់សក់ហើយរួចផុតពីអ៊ីហរ៉ម។ លើសពីនេះគេត្រូវកាប់សត្វពលី (ហាត់យី) មួយក្បាលហើយត្រូវសង (កាឌ័រ) ហាជជីឡើងវិញនៅឆ្នាំបន្ទាប់ជាដាច់ខាតទោះបីជាហាជជីនោះជាកាតព្វកិច្ចឬជាហាជជីស្ម័គ្រចិត្តក៏ដោយ។ «ការត្រូវរារាំងមិនអាចបន្តកិច្ចពិធី (អាល់អ៊ីហ៍ស័រ - អាល់-Ihsar)»៖ • ប្រសិនបើអ្នកពាក់អ៊ីហរ៉មត្រូវបានសត្រូវជំងឺធ្ងន់ធ្ងរឬឧបសគ្គរារាំងមិនអាចចូលទៅដល់ម៉ាស្ជិឌុលហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ឬវាលអារ៉ាហ្វះបាន៖ គេត្រូវកាប់សត្វពលីមួយក្បាលនៅទីតាំងដែលគេត្រូវបានរារាំងនោះកោរឬកាត់សក់រួចរួចផុតពីអ៊ីហរ៉ម (តាហាល់លុល) ស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ៖ {ប្រសិនបើពួកអ្នកត្រូវបានរារាំងចូរពួកអ្នកធ្វើពលីសត្វណាដែលងាយស្រួល} [អាល់-បាក្វារ៉ោះ: ១៩៦]។ • ប្រសិនបើគេគ្មានលទ្ធភាពកាប់សត្វពលីគេត្រូវកាន់បួសចំនួន ១០ ថ្ងៃមុននឹងរួចផុតពីអ៊ីហរ៉ម។ • «ការដាក់លក្ខខណ្ឌនៅពេលចូលអ៊ីហរ៉ម»៖ ប្រសិនបើគេបានដាក់លក្ខខណ្ឌតាំងពីដំបូងថា៖ «ប្រសិនបើមានឧបសគ្គណាមួយមករារាំងទូលបង្គំនោះទីកន្លែងរួចផុតពីអ៊ីហរ៉មរបស់ទូលបង្គំគឺនៅកន្លែងដែលទ្រង់បានរារាំងទូលបង្គំ» នោះគេអាចរួចផុតពីអ៊ីហរ៉មបានភ្លាមៗ ដោយមិនតម្រូវឱ្យកាប់សត្វពលីឬកាន់បួសសងអ្វីឡើយ។

(ជំពូកស្តីពីសត្វពលីហាត់យីឧទហ៊ីយ៉ះនិងអាគីកោះ) និយមន័យនិងច្បាប់វិន័យស្តីពីសត្វពលីក្នុងសាសនាឥស្លាម៖ «និយមន័យ»៖ • «ហាត់យី (Hady)»៖ សត្វពាហន៖ដែលត្រូវនាំយកទៅកាប់ពលីនៅដែនដីពិសិដ្ឋហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យហាជជីដើម្បីខិតជិតចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ • «ឧទហ៊ីយ៉ះ (Udhiyah)»៖ សត្វពាហន៖ដែលត្រូវកាប់ពលីនៅថ្ងៃបុណ្យអ៊ីឌុលអាឌហានិងថ្ងៃតាសរីកដើម្បីខិតជិតចំពោះអល់ឡោះ ﷻ។ វាជាស៊ុនន៉ះមូអាកកាដាស់ (ស៊ុនន៉ះសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំង)។ • «អាគីកោះ ('Aqiqah)»៖ សត្វពាហន៖ដែលត្រូវកាប់ពលីដើម្បីជាការអរព្រះគុណអល់ឡោះ ﷻ ចំពោះទារកដែលទើបនឹងកើត។ «ប្រភេទសត្វដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាប់ពលីនិងលំដាប់ភាពល្អប្រសើរ»៖ • សត្វដែលត្រូវយកមកកាប់ពលីត្រូវតែជាសត្វពាហន៖ ៤ ប្រភេទ (បាហ៊ីម៉ាតុលអាន់អាម)៖ អូដ្ឋគោចៀមនិងពពែ។ • លំដាប់ភាពល្អប្រសើរ៖ អូដ្ឋមានភាពល្អប្រសើរបំផុតបន្ទាប់មកគោបន្ទាប់មកចៀមបន្ទាប់មកពពែ។ សត្វអូដ្ឋមួយក្បាលឬគោមួយក្បាលអាចចូលរួមចំណែកបាន ៧ នាក់ (៧ ភាគហ៊ុន)។ រីឯចៀមមួយក្បាលឬពពែមួយក្បាលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សម្នាក់និងក្រុមគ្រួសាររបស់គេ។ «លក្ខខណ្ឌអាយុនៃសត្វពលី»៖ ១. ចៀម៖ ត្រូវមានអាយុយ៉ាងតិច ៦ ខែឡើងទៅ (ចាឌ៉ាហ៍ - Jadha')។ ២. ពពែ៖ ត្រូវមានអាយុពេញ ១ ឆ្នាំឡើងទៅ (សានីយ - Thaniyy)។ ៣. គោ៖ ត្រូវមានអាយុពេញ ២ ឆ្នាំឡើងទៅ។ ៤. អូដ្ឋ៖ ត្រូវមានអាយុពេញ ៥ ឆ្នាំឡើងទៅ។ «ពិការភាព ៤ យ៉ាងដែលមិនអនុញ្ញាតយកមកកាប់ពលី»៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មានសត្វ ៤ ប្រភេទដែលមិនត្រឹមត្រូវយកមកធ្វើពលីឡើយ៖ សត្វខ្វាក់ភ្នែកដែលមើលឃើញពិការភាពយ៉ាងច្បាស់សត្វឈឺដែលមើលឃើញជំងឺយ៉ាងច្បាស់សត្វខ្វិនជើងដែលមើលឃើញពិការភាពយ៉ាងច្បាស់និងសត្វស្គមរីងរៃដែលគ្មានខួរក្នុងឆ្អឹង»។ លើសពីនេះការជ្រើសរើសសត្វធាត់សាច់ច្រើនស្អាតនិងគ្មានស្លាកស្នាមពិការភាពផ្សេងៗ គឺជាការល្អប្រសើរបំផុត។

(វគ្គស្តីពីច្បាប់វិន័យពេលវេលានិងការបែងចែកសាច់សត្វពលីឧទហ៊ីយ៉ះ) ពេលវេលានៃការកាប់សត្វពលីនិងរបៀបបែងចែកសាច់៖ «ពេលវេលានៃការកាប់សត្វពលី»៖ • ពេលវេលាចាប់ផ្តើម៖ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីអ៊ីឌុលអាឌហានិងការថ្លែងឃុតពះចប់សព្វគ្រប់នៅថ្ងៃទី ១០ ឌុលហ៊ីជ្ជះ។ ជនណាដែលកាប់សត្វមុនពេលថ្វាយបង្គំអ៊ីដនោះមិនរាប់ជាសត្វពលីឧទហ៊ីយ៉ះឡើយតែរាប់ជាសាច់ធម្មតាសម្រាប់បរិភោគប៉ុណ្ណោះ។ • ពេលវេលាបញ្ចប់៖ រហូតដល់ថ្ងៃលិចនៃថ្ងៃទី ១៣ ឌុលហ៊ីជ្ជះ (ថ្ងៃចុងក្រោយនៃថ្ងៃតាសរីក)។ ដូច្នេះរយ៖ពេលកាប់សត្វពលីមានចំនួន ៤ ថ្ងៃពេញ (ថ្ងៃទី ១០, ១១, ១២, និង ១៣)។ • ការកាប់សត្វនៅពេលថ្ងៃមានភាពល្អប្រសើរជាងនៅពេលយប់ហើយការកាប់នៅថ្ងៃទីមួយល្អប្រសើរបំផុត។ «ការបែងចែកសាច់សត្វពលី»៖ • ស៊ុនន៉ះឱ្យបែងចែកសាច់ជា ៣ ភាគស្មើគ្នា៖ ១ ភាគទុកសម្រាប់ខ្លួនឯងនិងគ្រួសារបរិភោគ, ១ ភាគយកទៅជូនជាកាដូដល់ញាតិមិត្តនិងអ្នកជិតខាង, និង ១ ភាគបរិច្ចាគទាន (ស្វ៉ាដាកក់) ដល់ជនក្រីក្រនិងទុរគតជន។ • មិនអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដូរសាច់ស្បែកឬរោមសត្វពលីជាដាច់ខាត។ • មិនអនុញ្ញាតឱ្យយកសាច់ឬស្បែកសត្វពលីទៅបើកជាថ្លៃឈ្នួលពលកម្មដល់អ្នកកាប់សត្វឡើយ (តែអាចផ្តល់ថ្លៃឈ្នួលពីទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងឬជូនសាច់ជាទានដល់គាត់បានបើគាត់ជាអ្នកក្រ)។ «វិន័យសម្រាប់អ្នកដែលមានបំណងកាប់សត្វពលី»៖ • នៅពេលដែលខែឌុលហ៊ីជ្ជះចូលមកដល់ (ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ ឌុលហ៊ីជ្ជះ) ជនណាដែលមានបំណងកាប់សត្វពលីត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាត់សក់កោររោមកាត់ក្រចកឬបកស្បែករបស់ខ្លួនឡើយរហូតដល់គេបានកាប់សត្វពលីរួចរាល់ស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ។

(វគ្គស្តីពីសត្វពលីអាគីកោះសម្រាប់ទារកនិងការដាក់ឈ្មោះកូន) ច្បាប់វិន័យស្តីពីអាគីកោះ (Aqiqah) ការកោរសក់និងការដាក់ឈ្មោះកូនទើបកើត៖ «ច្បាប់វិន័យស្តីពីអាគីកោះ»៖ • អាគីកោះគឺជាស៊ុនន៉ះមូអាកកាដាស់ចំពោះឪពុករបស់ទារក។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុមារគ្រប់រូបត្រូវបានធានាដោយអាគីកោះរបស់គេដែលត្រូវកាប់ពលីជំនួសគេនៅថ្ងៃទី ៧ នៃកំណើតរបស់គេព្រមទាំងត្រូវកោរសក់និងដាក់ឈ្មោះឱ្យគេ»។ • ចំនួនសត្វពលី៖ ចំពោះកូនប្រុសត្រូវកាប់ចៀមឬពពែចំនួន ២ ក្បាលដែលមានលក្ខណ៖ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ រីឯកូនស្រីត្រូវកាប់ចំនួន ១ ក្បាល។ • ពេលវេលាកាប់៖ ល្អប្រសើរបំផុតនៅថ្ងៃទី ៧ នៃកំណើត។ ប្រសិនបើខកខានអាចកាប់នៅថ្ងៃទី ១៤ ឬថ្ងៃទី ២១ ឬនៅពេលវេលាណាមួយបន្ទាប់ពីនោះ។ «ស៊ុនន៉ះផ្សេងៗនៅថ្ងៃទី ៧»៖ ១. «ការកោរសក់ក្បាល»៖ ស៊ុនន៉ះឱ្យកោរសក់ទារក (ជាពិសេសកូនប្រុស) នៅថ្ងៃទី ៧ ហើយយកទម្ងន់នៃសក់នោះទៅថ្លឹងជាប្រាក់សុទ្ធ (ឬតម្លៃស្មើ) ដើម្បីបរិច្ចាគទានដល់ជនក្រីក្រ។ ២. «ការដាក់ឈ្មោះដ៏ល្អ»៖ ស៊ុនន៉ះឱ្យដាក់ឈ្មោះកូននៅថ្ងៃទី ៧ (ឬនៅថ្ងៃកើត) ដោយជ្រើសរើសឈ្មោះដ៏ល្អប្រពៃនិងមានអត្ថន័យថ្លៃថ្នូរ។ ឈ្មោះដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ គឺ «អាប់ឌុលឡោះ» និង «អាប់ឌុររ៉ោះម៉ាន» ព្រមទាំងឈ្មោះរបស់បណ្តាព្យាការី។ ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យដាក់ឈ្មោះដែលបញ្ជាក់ពីការបម្រើចំពោះអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ (ដូចជាអាប់ឌូកាកពះអាប់ឌូនណាពី) ឬឈ្មោះអាក្រក់នានា។ ៣. «ការធ្វើតះហ៍នីក (Tahnik)»៖ ស៊ុនន៉ះឱ្យយកផ្លែរ៉ាម៉ាត់ទំពារឱ្យទន់រួចយកទៅលាបក្នុងក្រអូមមាត់របស់ទារកទើបកើតនិងបួងសួងសុំពរជ័យ (បារ៉កាត់) ជូនទារក។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការតស៊ូក្នុងមាគ៌ាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) - គីតាបអាល់ជីហាត) និយមន័យច្បាប់វិន័យនិងលក្ខខណ្ឌនៃជីហាតក្នុងសាសនាឥស្លាម៖ «និយមន័យនិងសារ៖សំខាន់»៖ • «ជីហាត (Jihad)» ក្នុងន័យភាសាមានន័យថាការខិតខំប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាព។ ក្នុងន័យច្បាប់ឥស្លាមសំដៅលើការតស៊ូប្រយុទ្ធដើម្បីការពារសាសនាការពារមាតុភូមិនិងលើកតម្កើងព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់ខ្ពexamine។ • ជីហាតគឺជាកាតព្វកិច្ចរួម (ហ្វ័រឌូគីហ្វាយ៉ះ - Fard Kifayah)៖ ប្រសិនបើមានក្រុមមនុស្សមួយចំនួនគ្រប់គ្រាន់ក្រោកឈរឡើងបំពេញកិច្ចការនេះនោះកាតព្វកិច្ចនឹងធ្លាក់ចុះពីលើមនុស្សដទៃទៀត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគ្មាននរណាម្នាក់បំពេញទេនោះអ្នកដែលមានសមត្ថភាពទាំងអស់នឹងត្រូវទទួលបាប។ «ករណី ៣ យ៉ាងដែលជីហាតក្លាយជាកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន (ហ្វ័រឌូអាយិន - Fard 'Ayn)»៖ ១. នៅពេលដែលកងទ័ពទាំងសងខាងបានប្រឈមមុខដាក់គ្នាក្នុងសមរភូមិ (ហាមឃាត់មិនឱ្យរត់គេចឡើយ)។ ២. នៅពេលដែលសត្រូវចូលមកឈ្លានពានឬឡោមព័ទ្ធទីក្រុង/ទឹកដីរបស់ប្រជាមូស្លីម (កាតព្វកិច្ចលើអ្នកស្រុកទាំងអស់ត្រូវក្រោកឡើងការពារ)។ ៣. នៅពេលដែលមេដឹកនាំឥស្លាម (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) បានប្រកាសកេណ្ឌទ័ពទូទៅ។ «លក្ខខណ្ឌ ៧ យ៉ាងសម្រាប់កាតព្វកិច្ចជីហាត»៖ ភាពជាមូស្លីម, ភាពពេញវ័យ (បាលីគ), មានស្មារតីពេញលេញ (មិនឆ្កួត), ភេទប្រុស, សេរីភាព (មិនមែនជាទាសករ), មានកាយសម្បទារឹងមាំ (មិនពិការឬឈឺធ្ងន់), និងមានលទ្ធភាពទ្រព្យសម្បត្តិ/ស្បៀងអាហារ។ • «ការអនុញ្ញាតពីឪពុកម្តាយ»៖ សម្រាប់ជីហាតស្ម័គ្រចិត្តចាំបាច់ត្រូវតែមានការយល់ព្រមអនុញ្ញាតពីឪពុកម្តាយជាមូស្លីមជាមុនសិន។ «ក្រមសីលធម៌នៃការប្រយុទ្ធក្នុងឥស្លាម»៖ • ត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងដាច់ខាតមិនឱ្យសម្លាប់ស្ត្រីកុមារបព្វជិត/អ្នកបួសក្នុងវត្តអារាមមនុស្សចាស់ជរានិងជនស៊ីវិលដែលមិនចូលរួមប្រយុទ្ធឬមិនផ្តល់ការគាំទ្រដល់ការប្រយុទ្ធឡើយ។

(វគ្គស្តីពីការធានាសុវត្ថិភាពអាម៉ាននិងការបែងចែកផលសង្គ្រាមហ្គូនីម៉ះនិងហ្វាយ) ច្បាប់ស្តីពីការផ្តល់សិទ្ធិជ្រកកោន (អាម៉ាន) និងការចាត់ចែងផលសង្គ្រាម៖ «ការធានាសុវត្ថិភាពនិងការផ្តល់សិទ្ធិជ្រកកោន (អាម៉ាន - អាល់-Aman)»៖ • ការផ្តល់អាម៉ាន (ការធានាការពារអាយុជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិដល់សត្រូវ) គឺត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ប្រសិនបើចេញពីប្រជាមូស្លីមគ្រប់រូបដែលមានស្មារតីពេញលេញមានជម្រើសដោយស្ម័គ្រចិត្តទោះបីជាបុរសស្ត្រីឬទាសករក៏ដោយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ការសន្យារបស់ប្រជាមូស្លីមគឺតែមួយដែលជនសាមញ្ញបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេអាចធានាបាន»។ • នៅពេលដែលសត្រូវទទួលបានអាម៉ានហើយត្រូវបានហាមឃាត់ជាដាច់ខាតមិនឱ្យនរណាម្នាក់ធ្វើបាបសម្លាប់ឬរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេឡើយរហូតដល់គេវិលត្រឡប់ទៅដល់ទីតាំងសុវត្ថិភាពរបស់គេវិញ។ «ការបែងចែកផលសង្គ្រាម (ហ្គូនីម៉ះនិងហ្វាយ)»៖ ១. «ហ្គូនីម៉ះ (Ghanimah)»៖ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលរឹបអូសបានពីសត្រូវតាមរយ៖ការប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិ៖ • ដកចេញ ៤ ភាគ ៥ (៨០%) ដើម្បីបែងចែកជូនដល់កងទ័ពដែលបានចូលរួមប្រយុទ្ធ៖ ទាហានថ្មើរជើងទទួលបាន ១ ចំណែករីឯទាហានជិះសេះទទួលបាន ៣ ចំណែក (១ ចំណែកសម្រាប់ខ្លួនគេនិង ២ ចំណែកសម្រាប់សេះរបស់គេ)។ • ដកចេញ ១ ភាគ ៥ (២០% - ហ៊ីគូម៉ូស) សម្រាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ដើម្បីចាត់ចែងផលប្រយោជន៍សាធារណ៖របស់ប្រជាមូស្លីមក្រុមគ្រួសារញាតិវង្សព្យាការី (បានូហាស៊ីមនិងបានូមុតត្វ៉ាលីប) ក្មេងកំព្រាជនទុរគតនិងអ្នកដំណើរដែលដាច់ស្បៀង។ ២. «ហ្វាយ (Fay')»៖ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីសត្រូវដោយមិនមានការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាម (ដូចជាការចុះចាញ់ដោយសន្តិវិធី)៖ ទ្រព្យនេះមិនបែងចែកជូនកងទ័ពឡើយតែត្រូវប្រគល់ជូនមេដឹកនាំឥស្លាម (បៃតុលម៉ាល់) ដើម្បីចាត់ចែងបម្រើផលប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាមូស្លីមដូចជាការជួសជុលទំនប់ទឹកផ្លូវថ្នល់ស្ពាននិងប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់ចៅក្រមនិងអ្នកបម្រើការងារសាធារណ៖។

(ជំពូកស្តីពីកិច្ចសន្យាគាំពារហ្ស៊ីមមីនិងសួយសារអាករជីហ្សយ៉ះ - បាប់អាកទិសហ្ស៊ីមម៉ះ) ច្បាប់ស្តីពីការចុះកិច្ចសន្យាគាំពារជនមិនមែនមូស្លីមក្នុងរដ្ឋឥស្លាម៖ «និយមន័យនិងមូលដ្ឋានច្បាប់»៖ • «ហ្ស៊ីមម៉ះ (Dhimmah)» ក្នុងន័យភាសាមានន័យថាកិច្ចសន្យាការធានានិងសន្តិសុខ។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលស្គាល់ជនមិនមែនមូស្លីម (ជាពិសេសអ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្តយូដានិងម៉ាហ្ស៊ូស៊ី) ឱ្យរស់នៅក្នុងទឹកដីរដ្ឋឥស្លាមដោយសន្តិភាពនិងសុវត្ថិភាពក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃការបង់សួយសារអាករ (ជីហ្សយ៉ះ) និងការគោរពតាមច្បាប់សាធារណ៖របស់រដ្ឋឥស្លាមស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ៖ {រហូតដល់ពួកគេបង់ជីហ្សយ៉ះដោយផ្ទាល់ដៃក្នុងភាពចុះចូល} [អាត់-តាវបះ: ២៩]។ • សិទ្ធិអំណាចក្នុងការចុះកិច្ចសន្យាហ្ស៊ីមម៉ះ៖ ស្ថិតក្រោមសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់មេដឹកនាំកំពូល (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) ឬតំណាងស្របច្បាប់របស់លោកប៉ុណ្ណោះ។ «កម្រិតនៃការបង់ជីហ្សយ៉ះ (Jizyah)»៖ • ជីហ្សយ៉ះត្រូវកំណត់ជារៀងរាល់ឆ្នាំទៅតាមកម្រិតជីវភាពនៃបុរសពេញវ័យ៖ ១. អ្នកមានស្តុកស្តម្ភ៖ កំណត់ ៤៨ ទៀរហាំ (ឬសមមូល) ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ២. អ្នកមានជីវភាពមធ្យម៖ កំណត់ ២៤ ទៀរហាំក្នុងមួយឆ្នាំ។ ៣. អ្នកមានជីវភាពទន់ខ្សោយដែលប្រកបរបររកស៊ីបាន៖ កំណត់ ១២ ទៀរហាំក្នុងមួយឆ្នាំ។ «អ្នកដែលត្រូវបានលើកលែងមិនបាច់បង់ជីហ្សយ៉ះ»៖ ស្ត្រីកុមារមនុស្សឆ្កួតទាសករមនុស្សចាស់ជរាដែលគ្មានសមត្ថភាពរកប្រាក់ចំណូលជនពិការរ៉ាំរ៉ៃមនុស្សក្រីក្រទុរគតដែលរស់នៅដោយការពឹងផ្អែកលើទាននិងអ្នកបួសដែលរស់នៅដាច់ដោយឡែកក្នុងអាស្រមដោយមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រយុទ្ធ។ ប្រសិនបើជនហ្ស៊ីមមីណាម្នាក់ចូលកាន់សាសនាឥស្លាមនោះកាតព្វកិច្ចជីហ្សយ៉ះរបស់គេត្រូវបានលុបចោលជាស្វ័យប្រវត្តិ។

(វគ្គស្តីពីច្បាប់វិន័យនិងសិទ្ធិរបស់ជនហ្ស៊ីមមីក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឥស្លាម) សិទ្ធិការការពារនិងកាតព្វកិច្ចរបស់ជនហ្ស៊ីមមីក្នុងសង្គមឥស្លាម៖ «ការការពារនិងកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋឥស្លាម»៖ • នៅពេលដែលជនហ្ស៊ីមមីបានបង់ជីហ្សយ៉ះនិងគោរពច្បាប់រដ្ឋឥស្លាមមានកាតព្វកិច្ចការពារអាយុជីវិតទ្រព្យសម្បត្តិនិងកិត្តិយសរបស់ពួកគេព្រមទាំងហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យនរណាម្នាក់ឈ្លានពានឬធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពួកគេឡើយ។ ប្រសិនបើមានសត្រូវខាងក្រៅមកយាយីរដ្ឋត្រូវតែចេញមុខការពារពួកគេ។ «កាតព្វកិច្ចនិងវិន័យសាធារណ៖របស់ជនហ្ស៊ីមមី»៖ • ពួកគេត្រូវគោរពតាមច្បាប់សាធារណ៖របស់ឥស្លាមក្នុងបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មកិច្ចសន្យានិងទណ្ឌកម្មព្រហ្មទណ្ឌ។ • ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យបង្ហាញជាចំហនៅទីសាធារណ៖នូវរាល់អ្វីដែលសាសនាឥស្លាមហាមឃាត់ដូចជា៖ ការផឹកស្រាការលក់សាច់ជ្រូកការបង្ហាញឈើឆ្កាងការទូងជួងឮខ្លាំងៗនៅពេលដែលប្រជាមូស្លីមថ្វាយបង្គំឬការអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ពួកគេឮខ្លាំងៗនៅទីសាធារណ៖។ • «ការសាងសង់ទីសក្ការ៖»៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យសាងសង់ព្រះវិហារឬអាស្រមថ្មីនៅក្នុងទីក្រុងដែលកកើតឡើងដោយប្រជាមូស្លីមឡើយ។ ប៉ុន្តែចំពោះព្រះវិហារចាស់ៗដែលមានស្រាប់តាំងពីមុននៅក្នុងទីក្រុងដែលបានចុះសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យរក្សាទុកនិងជួសជុលឡើងវិញបាន។ • ពួកគេត្រូវស្លៀកពាក់ឱ្យមានលក្ខណ៖សម្គាល់ផ្ទាល់ខ្លួន (ហ្គីយ៉ារ - Ghiyar) ដើម្បីកុំឱ្យច្រឡំជាមួយប្រជាមូស្លីមនិងមិនត្រូវបង្ហាញអាកប្បកិរិយាមើលងាយឬលើកតម្កើងខ្លួនលើប្រជាមូស្លីមនៅតាមទីសាធារណ៖ឡើយ។

(វគ្គស្តីពីកត្តាដែលធ្វើឱ្យមោឃ៖នូវកិច្ចសន្យាគាំពារហ្ស៊ីមមី) លក្ខខណ្ឌដែលនាំឱ្យដាច់កិច្ចសន្យាហ្ស៊ីមម៉ះនិងបាត់បង់ការធានាសុវត្ថិភាព៖ «កត្តាដែលធ្វើឱ្យមោឃ៖នូវកិច្ចសន្យា»៖ កិច្ចសន្យាហ្ស៊ីមម៉ះនឹងត្រូវខូចខាតនិងមោឃ៖ជាស្វ័យប្រវត្តិចំពោះបុគ្គលណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើណាមួយដូចខាងក្រោម៖ ១. ការបដិសេធមិនព្រមបង់សួយសារអាករជីហ្សយ៉ះឬបដិសេធមិនគោរពតាមច្បាប់នៃសាសនាឥស្លាម។ ២. ការក្រោកឡើងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងប្រជាមូស្លីមឬការចូលដៃគប់គិតជាមួយសត្រូវដើម្បីធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងរដ្ឋឥស្លាម។ ៣. ការធ្វើចារកម្ម (លួចផ្ញើដំណឹងសម្ងាត់ឬក្បត់) ផ្តល់ការសម្ងាត់របស់ប្រជាមូស្លីមទៅឱ្យសត្រូវ។ ៤. ការប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា) ជាមួយស្ត្រីមូស្លីមឬការរំលោភសេពសន្ថវ៖លើនាង។ ៥. ការពពាក់ពពូនឬបង្ខិតបង្ខំប្រជាមូស្លីមឱ្យចាកចេញពីសាសនាឥស្លាម។ ៦. ការប្រមាថមាក់ងាយឬជេរប្រមាថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ឬសាសនាឥស្លាមជាចំហ។ «ផលវិបាកនៃការដាច់កិច្ចសន្យា»៖ បុគ្គលណាដែលបានបំបាក់កិច្ចសន្យាហ្ស៊ីមម៉ះនឹងត្រូវបាត់បង់សិទ្ធិទទួលបានការការពារសុវត្ថិភាពលើអាយុជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិភ្លាមៗ។ ក្នុងករណីនេះមេដឹកនាំឥស្លាម (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) មានសិទ្ធិអំណាចក្នុងការសម្រេចចាត់ការលើរូបគេទៅតាមយុត្តិធម៌និងផលប្រយោជន៍រួមរបស់សង្គម។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការទិញលក់និងពាណិជ្ជកម្ម - គីតាបអាល់បៃអ៍) និយមន័យភាពស្របច្បាប់សសរទ្រូងនិងលក្ខខណ្ឌទាំង ៧ នៃសុពលភាពនៃការទិញលក់៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «ការទិញលក់ (អាល់បៃអ៍ - អាល់-Bay')» ក្នុងន័យភាសាគឺការដោះដូរវត្ថុមួយយកវត្ថុមួយទៀត។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការដោះដូរទ្រព្យសម្បត្តិជាមួយទ្រព្យសម្បត្តិមួយទៀតដើម្បីផ្ទេរកម្មសិទ្ធិជាអចិន្ត្រៃយ៍ដោយការព្រមព្រៀងគ្នារវាងភាគីទាំងសងខាង។ • ភាពស្របច្បាប់៖ ការទិញលក់គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយឯកច្ឆន្ទ (អ៊ីជម៉ាអ៍) ផ្អែកលើបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ៖ {ហើយអល់ឡោះបានអនុញ្ញាតការទិញលក់និងបានហាមឃាត់ការស៊ីការប្រាក់ (រីបា)} [អាល់-បាក្វារ៉ោះ: ២៧៥]។ «សសរទ្រូងនៃការទិញលក់»៖ • សសរទ្រូងចម្បងគឺ «ទម្រង់នៃកិច្ចសន្យា (ស៊ហ្កោះ - Sighah)» ដែលមាន «សំណើ (អ៊ីចាប - Ijab)» ពីអ្នកលក់និង «ការទទួលយក (កាប៊ូល - Qabul)» ពីអ្នកទិញដោយពាក្យសម្តីច្បាស់លាស់ឬតាមរយ៖ទង្វើជាក់ស្តែងជាទម្លាប់ (មូអាត្វ៉ោះ - Mu'atah) ដូចជាការយកទំនិញនិងហុចលុយឱ្យគ្នាដោយមិនចាំបាច់និយាយ។ «លក្ខខណ្ឌទាំង ៧ យ៉ាងសម្រាប់សុពលភាពនៃការទិញលក់»៖ ១. «ការពេញចិត្តនិងព្រមព្រៀងគ្នាដោយស្ម័គ្រចិត្ត (តារ៉ាឌី - Taradi)»៖ គ្មានការបង្ខិតបង្ខំដោយអយុត្តិធម៌ឡើយស្របតាមបន្ទូល៖ {លើកលែងតែវាជាជំនួញដែលកើតចេញពីការពេញចិត្តពីសំណាក់ពួកអ្នក} [អាន់-នីសា: ២៩]។ ២. «ភាគីទាំងពីរត្រូវមានសមត្ថភាពស្របច្បាប់ក្នុងការចាត់ចែង (ចាអ៊ីហ៊្សុលតាស័ររុហ្វ)»៖ ត្រូវតែជាបុគ្គលដែលមានសេរីភាពពេញវ័យមានស្មារតីពេញលេញនិងមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ (រ៉ាស៊ីដ)។ ការទិញលក់របស់កុមារតូចនិងមនុស្សឆ្កួតគឺមោឃ៖ (លើកលែងតែទំនិញតូចតាចដែលកុមារដឹងក្តីអាចទិញបាន)។ ៣. «ទំនិញត្រូវតែជាកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់អ្នកលក់ឬជាតំណាងស្របច្បាប់»៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យលក់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាតឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «កុំលក់អ្វីដែលមិនមែនជារបស់អ្នក»។ ៤. «ទំនិញត្រូវតែជាវត្ថុដែលសាសនាអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ជាទូទៅ»៖ ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យលក់ស្រាជ្រូកសាកសពសត្វរូបបដិមាឧបករណ៍ភ្លេងនិងសត្វឆ្កែឡើយ។ ៥. «ទំនិញត្រូវតែជាវត្ថុដែលអាចប្រគល់ជូនបាន»៖ មិនត្រឹមត្រូវឡើយក្នុងការលក់សត្វអូដ្ឋដែលវង្វេងបាត់សត្វស្លាបនៅលើមេឃឬត្រីក្នុងទឹកជ្រៅដែលមិនទាន់ចាប់បានពីព្រោះវាជាការប្រថុយប្រថាន (ហ្គារ៉រ)។ ៦. «ទំនិញត្រូវតែស្គាល់ច្បាស់លាស់ដោយភាគីទាំងពីរ»៖ តាមរយ៖ការមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែកឬការពណ៌នាពីលក្ខណ៖សម្បត្តិយ៉ាងលម្អិតដែលមិននាំឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំ។ ៧. «តម្លៃត្រូវតែដឹងច្បាស់លាស់»៖ ត្រូវកំណត់ចំនួនទឹកប្រាក់ឬរូបិយប័ណ្ណឱ្យបានច្បាស់លាស់នៅពេលចុះកិច្ចសន្យា។

(វគ្គស្តីពីការទិញលក់ដែលត្រូវហាមឃាត់និងការលក់មោឃ៖) ប្រភេទនៃការទិញលក់ដែលត្រូវហាមឃាត់ក្នុងច្បាប់ឥស្លាម៖ «ការទិញលក់ដែលមោឃ៖ និងបាប»៖ ១. «ការទិញលក់នៅពេលអាហ្សានលើកទីពីរនៃថ្ងៃសុក្រ (ជុម៉ូអាហ៍)»៖ ជនណាដែលមានកាតព្វកិច្ចត្រូវថ្វាយបង្គំថ្ងៃសុក្រការទិញលក់របស់គេបន្ទាប់ពីអាហ្សានលើកទីពីរ (នៅពេលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ឡើងលើមីនបារ) គឺត្រូវហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) និងចាត់ទុកជាមោឃ៖ (បាទីល) ស្របតាមបន្ទូល៖ {នៅពេលដែលមានការបន្លឺអាហ្សានសម្រាប់ថ្វាយបង្គំនៅថ្ងៃសុក្រចូរពួកអ្នកប្រញាប់ប្រញាល់ទៅកាន់ការរំលឹកដល់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ហើយចូរពួកអ្នកផ្អាកការទិញលក់} [អាល់-ជុម៉ូអាហ៍: ៩]។ ២. «ការលក់អាវុធក្នុងគ្រាមានចលាចលផ្ទៃក្នុង (ហ្វីតណាស់)»៖ ឬការលក់អាវុធទៅឱ្យក្រុមចោរប្លន់ឬសត្រូវដែលយកទៅធ្វើបាបប្រជាមូស្លីម។ ៣. «ការលក់ទំនិញដែលដឹងថាគេយកទៅប្រព្រឹត្តអំពើបាប»៖ ដូចជាការលក់ផ្លែទំពាំងបាយជូរទៅឱ្យអ្នកផលិតស្រាឬការលក់ឧបករណ៍សម្រាប់លេងល្បែងស៊ីសង។ ៤. «ការលក់លើការលក់របស់បងប្អូនមូស្លីម»៖ ដូចជាការដែលមនុស្សម្នាក់ទៅនិយាយប្រាប់អ្នកទិញដែលកំពុងព្រមព្រៀងទិញទំនិញពីគេក្នុងតម្លៃ ១០ ដុល្លារថា៖ «កុំទិញពីគាត់ចូរមកទិញពីខ្ញុំខ្ញុំលក់ឱ្យត្រឹមតែ ៩ ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ» ឬការទិញលើការទិញរបស់បងប្អូនមូស្លីមដើម្បីបំបែកកិច្ចសន្យាស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «អ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកកុំលក់លើការលក់របស់បងប្អូនខ្លួនឡើយ»។ កិច្ចសន្យាបែបនេះគឺមោឃ៖។ ៥. «ការដេញថ្លៃក្លែងបន្លំ (ណាចាស - Najash)»៖ ការដែលជនណាម្នាក់ចូលទៅដេញថ្លៃទំនិញឱ្យឡើងថ្លៃខ្ពស់ដោយខ្លួនគ្មានបំណងទិញពិតប្រាកដឡើយគឺគ្រាន់តែចង់បោកប្រាស់អ្នកដទៃឱ្យទិញថ្លៃ។ ៦. «ការលក់បែបអ៊ីណះ (បៃអ៊ុលអ៊ីណះ - Bay' អាល់-'Inah)»៖ ការលក់ទំនិញមួយឱ្យគេដោយជំពាក់ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍ ១០០០ ដុល្លារ) រួចទិញទំនិញដដែលនោះត្រឡប់មកវិញជាលុយសុទ្ធក្នុងតម្លៃទាបជាង (ឧទាហរណ៍ ៨០០ ដុល្លារ) ដើម្បីគេចវេះយកការប្រាក់ (រីបា)។ ការធ្វើបែបនេះគឺហារ៉ាមដាច់ខាត។ ៧. «ការស្តុកទុកទំនិញដើម្បីឡើងថ្លៃ (អ៊ីហ៍តិការ - Ihtikar)»៖ ការទិញស្បៀងអាហារចាំបាច់មកស្តុកទុកក្នុងគ្រាដែលប្រជាជនកំពុងខ្វះខាតដើម្បីរង់ចាំឱ្យទំនិញឡើងថ្លៃកប់ពពកទើបបញ្ចេញលក់។ ការធ្វើបែបនេះត្រូវហាមឃាត់និងត្រូវបង្ខំឱ្យបញ្ចេញលក់តាមតម្លៃទីផ្សារធម្មតាវិញ។

(ជំពូកស្តីពីលក្ខខណ្ឌនានាក្នុងកិច្ចសន្យាទិញលក់) ច្បាប់ស្តីពីការកំណត់លក្ខខណ្ឌក្នុងកិច្ចសន្យាទិញលក់និងការបែងចែកលក្ខខណ្ឌ៖ «និយមន័យ»៖ លក្ខខណ្ឌក្នុងកិច្ចសន្យាទិញលក់គឺការដែលភាគីម្ខាងដាក់កាតព្វកិច្ចលើភាគីម្ខាងទៀតនៅក្នុងកិច្ចសន្យាដើម្បីផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់ណាមួយរបស់ខ្លួន។ លក្ខខណ្ឌទាំងនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទធំៗ៖ «ប្រភេទទី ១៖ លក្ខខណ្ឌត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ (ស៊ូរូតសាហ៊ីហះ - Shurut Sahihah)»៖ ចែកចេញជា ៣ យ៉ាង៖ ១. «លក្ខខណ្ឌស្របតាមតម្រូវការធម្មជាតិនៃកិច្ចសន្យា»៖ ដូចជាការកំណត់ឱ្យបង់ប្រាក់ភ្លាមៗ ឬការប្រគល់ទំនិញភ្លាមៗ។ ២. «លក្ខខណ្ឌដើម្បីផលប្រយោជន៍នៃកិច្ចសន្យា»៖ ដូចជាការទាមទារឱ្យមានទ្រព្យបញ្ចាំធានាមានអ្នកធានា (កាហ្វីល) ឬការកំណត់កាលបរិច្ឆេទសងប្រាក់ពន្យារពេលជាក់លាក់។ ៣. «លក្ខខណ្ឌទាមទារផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់លើទំនិញ»៖ ដូចជាអ្នកទិញកំណត់ឱ្យអ្នកលក់ដឹកជញ្ជូនទំនិញទៅដល់ផ្ទះរបស់ខ្លួនឬអ្នកលក់កំណត់សិទ្ធិបន្តស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះដែលលក់នោះរយ៖ពេលមួយខែមុននឹងប្រគល់ឱ្យអ្នកទិញ។ លក្ខខណ្ឌទាំងនេះគឺត្រឹមត្រូវនិងមានកាតព្វកិច្ចត្រូវតែគោរពតាមស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ប្រជាមូស្លីមត្រូវតែគោរពតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ពួកគេលើកលែងតែលក្ខខណ្ឌណាដែលអនុញ្ញាតរបស់ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) ឬហាមឃាត់របស់ហាឡាល់»។ «ប្រភេទទី ២៖ លក្ខខណ្ឌខូចខាតមិនស្របច្បាប់ (ស៊ូរូតហ្វាស៊ីដះ - Shurut Fasidah)»៖ ចែកចេញជា ៣ យ៉ាង៖ ១. «លក្ខខណ្ឌដែលធ្វើឱ្យខូចកិច្ចសន្យាទាំងមូល»៖ ដូចជាការដាក់លក្ខខណ្ឌភ្ជាប់កិច្ចសន្យាមួយទៅក្នុងកិច្ចសន្យាមួយទៀត (លក់ផងនិងឱ្យខ្ចីលុយផង) ដែលព្យាការី ﷺ បានហាមឃាត់ដាច់ខាតនូវ «ការឱ្យខ្ចីរួមជាមួយការលក់»។ ២. «លក្ខខណ្ឌដែលផ្ទុយនឹងខ្លឹមសារនៃកិច្ចសន្យា»៖ ដូចជាការលក់ទំនិញដោយដាក់លក្ខខណ្ឌហាមមិនឱ្យអ្នកទិញលក់បន្តឬហាមមិនឱ្យយកទៅប្រើប្រាស់។ ក្នុងករណីនេះលក្ខខណ្ឌត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖ ប៉ុន្តែកិច្ចសន្យាទិញលក់នៅតែមានសុពលភាព។ ៣. «លក្ខខណ្ឌព្យួរលើព្រឹត្តិការណ៍អនាគតដែលមិនប្រាកដប្រជា»៖ ដូចជាការនិយាយថា «ប្រសិនបើរឿងនោះកើតឡើងខ្ញុំនឹងលក់ផ្ទះនេះឱ្យអ្នក» ដែលធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យាមិនទាន់ដាច់ស្រេច។

(ជំពូកស្តីពីសិទ្ធិជ្រើសរើសក្នុងការលុបចោលកិច្ចសន្យាការទទួលទំនិញនិងការព្រមព្រៀងលុបចោល) ប្រភេទនៃសិទ្ធិជ្រើសរើស (ឃីយ៉ារ - Khiyar) ទាំង ៨ យ៉ាងក្នុងច្បាប់ឥស្លាម៖ «និយមន័យ»៖ «ឃីយ៉ារ (Khiyar)» គឺជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ភាគីក្នុងកិច្ចសន្យាក្នុងការសម្រេចចិត្តបន្តកិច្ចសន្យាឬលុបចោលកិច្ចសន្យាដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។ ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលីមាន ៨ ប្រភេទ៖ ១. «សិទ្ធិជ្រើសរើសក្នុងអង្គប្រជុំចុះកិច្ចសន្យា (ឃីយ៉ារ៉ុលម៉ាជ្លីស - Khiyar អាល់-Majlis)»៖ ភាគីទាំងពីរមានសិទ្ធិលុបចោលកិច្ចសន្យាដរាបណាពួកគេនៅមិនទាន់បែកចេញពីគ្នាដោយរូបកាយនៅឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «អ្នកទិញនិងអ្នកលក់មានសិទ្ធិជ្រើសរើសដរាបណាពួកគេមិនទាន់បែកចេញពីគ្នា»។ ២. «សិទ្ធិជ្រើសរើសតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់ (ឃីយ៉ារ៉ុសស៊័រត - Khiyar អាល់-Shart)»៖ ការដែលភាគីទាំងពីរឬម្ខាងព្រមព្រៀងគ្នាកំណត់រយ៖ពេលជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ៣ ថ្ងៃឬ ១ ខែ) ដើម្បីពិចារណាលុបចោលកិច្ចសន្យា។ ៣. «សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយសារការកេងបន្លំតម្លៃហួសហេតុ (ឃីយ៉ារ៉ុលហ្កាប់ន - Khiyar អាល់-Ghabn)»៖ នៅពេលដែលតម្លៃខុសគ្នាឆ្ងាយពីតម្លៃទីផ្សារធម្មតាដូចជាការស្ទាក់ទិញទំនិញពីឈ្មួញកណ្តាលមុនចូលដល់ផ្សារឬការដេញថ្លៃក្លែងបន្លំ (ណាចាស)។ ៤. «សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយសារការបន្លំលាក់បាំង (ឃីយ៉ារ៉ុតតាឌ្លីស - Khiyar អាល់-Tadlis)»៖ នៅពេលដែលអ្នកលក់លាក់បាំងការពិតឬតុបតែងទំនិញឱ្យមើលទៅល្អខុសពីការពិត (ដូចជាការទុកសត្វមិនច្របាច់ទឹកដោះប៉ុន្មានថ្ងៃដើម្បីឱ្យមើលទៅឃើញដោះធំ)។ ៥. «សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយសារពិការភាពឬគុណវិបត្តិទំនិញ (ឃីយ៉ារ៉ុលអាយិប - Khiyar អាល់-'Ayb)»៖ នៅពេលរកឃើញគុណវិបត្តិកំបាំងដែលមានតាំងពីមុនទិញដែលនាំឱ្យធ្លាក់ចុះតម្លៃទំនិញ។ អ្នកទិញមានសិទ្ធិប្រគល់ទំនិញវិញយកប្រាក់ពេញឬទុកទំនិញហើយទាមទារប្រាក់សំណងនៃភាពខូចខាត (អើរស្វ - Arsh)។ ៦. «សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយសារទំនិញខុសពីការពណ៌នាឬគំរូ (ឃីយ៉ារ៉ុលឃុលហ្វិហ្វីសស៊ីហ្វះ)»។ ៧. «សិទ្ធិជ្រើសរើសដោយសារការភូតកុហកលើថ្លៃដើម (ឃីយ៉ារ៉ុលឃុលហ្វិហ្វីលខាបារិប៊ីសសាម៉ាន់)»៖ ក្នុងកិច្ចសន្យាដែលលក់ដោយប្រាប់ថ្លៃដើម (ដូចជាមូរ៉ាបាហះឬតាវ៉ាលីយ៉ះ)។ ៨. «សិទ្ធិជ្រើសរើសនៅពេលមានជម្លោះលើតម្លៃឬទំនិញ»៖ នៅពេលដែលភាគីទាំងពីរប្រកែកគ្នាលើតម្លៃហើយគ្មានភស្តុតាងពួកគេត្រូវស្បថហើយមានសិទ្ធិលុបចោលកិច្ចសន្យាទាំងសងខាង។ «ការព្រមព្រៀងលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយស្ម័គ្រចិត្ត (អាល់អ៊ីក្វ៉ាឡះ - អាល់-Iqalah)»៖ ជាការស៊ុនន៉ះដែលគួរលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលភាគីម្ខាងសុំលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយសារការស្តាយក្រោយហើយភាគីម្ខាងទៀតយល់ព្រមទទួលយកទំនិញវិញស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ជនណាដែលយល់ព្រមលុបចោលកិច្ចសន្យាដល់មូស្លីមម្នាក់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងលើកលែងទោសកំហុសរបស់គេនៅថ្ងៃបរលោក»។

(វគ្គស្តីពីការចាត់ចែងទំនិញមុនពេលទទួលនិងការខូចខាតទំនិញ) ច្បាប់ស្តីពីការកាន់កាប់ទំនិញ (កាប់ឌ៍ - Qabd) និងការទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាត៖ «ការលក់ទំនិញបន្តមុនពេលកាន់កាប់»៖ • ទំនិញណាដែលទិញដោយការវាល់ការថ្លឹងការរាប់ឬការវាស់ប្រវែងមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទិញយកទៅលក់បន្តឬចាត់ចែងផ្ទេរកម្មសិទ្ធិឡើយដរាបណាគេមិនទាន់បានទទួលកាន់កាប់ (កាប់ឌ៍) ជាក់ស្តែងនៅក្នុងដៃនៅឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ជនណាដែលទិញស្បៀងអាហារកុំលក់វាបន្តឱ្យសោះរហូតដល់គេបានវាល់ទទួលវារួចរាល់»។ «របៀបនៃការទទួលកាន់កាប់តាមប្រភេទទំនិញ»៖ ១. ទំនិញវាល់ថ្លឹងរាប់និងវាស់៖ សម្រេចការកាន់កាប់តាមរយ៖ការវាល់ការថ្លឹងការរាប់និងការវាស់ប្រវែងជាក់ស្តែង។ ២. ទំនិញចល័តផ្សេងៗ (ដូចជាសម្លៀកបំពាក់សត្វពាហន៖ រថយន្ត)៖ សម្រេចការកាន់កាប់តាមរយ៖ការដឹកជញ្ជូនឬការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងចេញពីកន្លែងលក់។ ៣. អចលនទ្រព្យ (ផ្ទះដីធ្លីចម្ការ)៖ សម្រេចការកាន់កាប់តាមរយ៖ការប្រគល់សោការជម្លៀសសម្ភារ៖ចេញនិងការប្រគល់សិទ្ធិចាត់ចែងពេញលេញ។ «ការទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាតទំនិញ»៖ • ប្រសិនបើទំនិញដែលបានលក់ត្រូវបានបំផ្លាញឬខូចខាតដោយសារគ្រោះធម្មជាតិមុនពេលប្រគល់ជូនអ្នកទិញ៖ កិច្ចសន្យាទិញលក់ត្រូវរលាយជាមោឃ៖ ហើយការខាតបង់ធ្លាក់លើអ្នកលក់ដោយអ្នកលក់ត្រូវសងប្រាក់ទៅអ្នកទិញវិញពេញចំនួន។ • ប៉ុន្តែប្រសិនបើទំនិញត្រូវបានបំផ្លាញដោយសារទង្វើរបស់អ្នកទិញផ្ទាល់នោះកិច្ចសន្យានៅតែមានសុពលភាពហើយអ្នកទិញត្រូវទទួលខុសត្រូវលើការខាតបង់នោះ។ • ប្រសិនបើអ្នកទិញធ្លាក់ខ្លួនក្ស័យធន (មូហ្វ្លីស) មុនពេលបង់ប្រាក់នោះអ្នកលក់មានសិទ្ធិដកយកទំនិញរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញភ្លាមៗ។

(ជំពូកស្តីពីការប្រាក់និងការប្តូរប្រាក់ - បាប់អាល់រីបាវ៉ាស់ស័រហ្វ) និយមន័យការហាមឃាត់និងប្រភេទនៃការប្រាក់ (រីបា) ក្នុងសាសនាឥស្លាម៖ «និយមន័យនិងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបាប»៖ • «រីបា (Riba)» ក្នុងន័យភាសាគឺការកើនឡើង។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការបន្ថែមបរិមាណលើសលើទ្រព្យជាក់លាក់ណាមួយដោយគ្មានសំណងសមមូលស្របច្បាប់។ • រីបាគឺជាបាបកម្មធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងសាសនាឥស្លាមដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានប្រកាសសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ្នកស៊ីការប្រាក់ស្របតាមបន្ទូល៖ {ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿចូរពួកអ្នកកោតខ្លាចអល់ឡោះហើយចូរពួកអ្នកបោះបង់ចោលនូវការប្រាក់ដែលនៅសេសសល់... ប្រសិនបើពួកអ្នកមិនធ្វើតាមទេចូរពួកអ្នកដឹងចុះពីសង្គ្រាមពីអល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់} [អាល់-បាក្វារ៉ោះ: ២៧៨-២៧៩]។ «ប្រភេទធំៗទាំងពីរនៃរីបា»៖ ១. «រីបាអាល់ហ្វាឌល់ (Riba អាល់-Fadl - ការប្រាក់លើសបរិមាណ)»៖ ការដោះដូរទំនិញជាប់ការប្រាក់ប្រភេទដូចគ្នាដោយមានបរិមាណមិនស្មើគ្នា (ដូចជាការយកមាស ១០ ក្រាមដូរយកមាស ១២ ក្រាមឬស្រូវសាលី ១ គីឡូដូរយកស្រូវសាលី ១.៥ គីឡូ)។ ២. «រីបាអាល់ណាស៊ីអាហ៍ (Riba អាល់-Nasi'ah - ការប្រាក់ពន្យារពេល)»៖ ការដោះដូរទំនិញជាប់ការប្រាក់ប្រភេទដូចគ្នាឬចែករំលែកមូលហេតុច្បាប់ដូចគ្នាដោយការពន្យារពេលប្រគល់ឬមិនបានប្រគល់ទំនិញឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកភ្លាមៗនៅក្នុងអង្គប្រជុំចុះកិច្ចសន្យា។ «ទំនិញជាប់ការប្រាក់ទាំង ៦ ប្រភេទក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)»៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មាសដូរនឹងមាសប្រាក់ដូរនឹងប្រាក់ស្រូវសាលីដូរនឹងស្រូវសាលីបាឡេដូរនឹងបាឡេផ្លែរ៉ាម៉ាត់ដូរនឹងផ្លែរ៉ាម៉ាត់និងអំបិលដូរនឹងអំបិល៖ ត្រូវតែមានបរិមាណស្មើគ្នាដូចគ្នានិងប្រគល់ឱ្យគ្នាដោយផ្ទាល់ដៃភ្លាមៗ។ ប្រសិនបើប្រភេទទាំងនេះខុសគ្នាចូរពួកអ្នកលក់ដូរតាមតែពួកអ្នកចង់បានដរាបណាវាជាការប្រគល់ឱ្យគ្នាផ្ទាល់ដៃភ្លាមៗ» (កត់ត្រាដោយមូស្លីម)។ «មូលហេតុច្បាប់ (អ៊ិលឡះ - 'Illah) ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលី»៖ • ចំពោះមាសនិងប្រាក់៖ គឺដោយសារវាជាទំនិញដែលថ្លឹងដោយទម្ងន់ (វ៉ាហ្សន់) និងជារូបិយប័ណ្ណតំណាងតម្លៃ។ • ចំពោះចំណីអាហារ ៤ មុខទៀត៖ គឺដោយសារវាជាចំណីអាហារដែលគេវាល់ដោយមាឌ (កៃល់) ឬថ្លឹងដោយទម្ងន់ (វ៉ាហ្សន់)។ ដូច្នេះរាល់អាហារណាដែលអាចវាល់ឬថ្លឹងបាន (ដូចជាអង្ករពោតសណ្តែកសាច់ប្រេង) សុទ្ធតែជាប់ច្បាប់រីបាដូចគ្នា។

(វគ្គស្តីពីខ្នាតរង្វាស់រង្វាល់និងលក្ខខណ្ឌនៃការដោះដូរទំនិញជាប់ការប្រាក់) វិធានទូទៅស្តីពីការដោះដូរទំនិញជាប់ការប្រាក់និងខ្នាតរង្វាស់រង្វាល់៖ «ស្តង់ដារនៃខ្នាតរង្វាស់រង្វាល់»៖ • រាល់ទំនិញណាដែលត្រូវបានវាល់ដោយមាឌ (កៃល់) នៅសម័យព្យាការី ﷺ គឺត្រូវយកខ្នាតរបស់ប្រជាជនទីក្រុងម៉ាឌីណះជាគោល (ដូចជាសွာអ៍និងមូដ)។ • រាល់ទំនិញណាដែលត្រូវបានថ្លឹងដោយទម្ងន់ (វ៉ាហ្សន់) គឺត្រូវយកខ្នាតរបស់ប្រជាជនទីក្រុងម៉ាកកះជាគោល (ដូចជាឌីណារនិងឌៀរហាំ)។ • ចំពោះទំនិញដែលគ្មានទំនៀមទម្លាប់ពីសម័យមុនត្រូវយកទំនៀមទម្លាប់ទូទៅនៃតំបន់ជាក់ស្តែង (អ៊ុរហ្វ - 'Urf) មកអនុវត្ត។ «វិធានច្បាប់ទាំង ៣ ក្នុងការដោះដូរទំនិញ»៖ ១. «ការដោះដូរទំនិញប្រភេទដូចគ្នានិងមូលហេតុច្បាប់ដូចគ្នា» (ដូចជាមាសដូរមាសប្រាក់ដូរប្រាក់ឬអង្ករដូរអង្ករ)៖ ចាំបាច់ត្រូវតែមាន «សមភាពស្មើគ្នានៃបរិមាណ (តាម៉ាស៊ុល - Tamathul)» និង «ការប្រគល់ឱ្យគ្នាផ្ទាល់ដៃភ្លាមៗក្នុងអង្គប្រជុំ (តាក្វ៉ាប៊ុត - Taqabud)» ដោយហាមឃាត់ការលើសនិងការជំពាក់ជាដាច់ខាត។ ២. «ការដោះដូរទំនិញខុសប្រភេទតែមានមូលហេតុច្បាប់ដូចគ្នា» (ដូចជាមាសដូរប្រាក់ឬស្រូវសាលីដូរសណ្តែក)៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យមានបរិមាណលើសខ្វះគ្នាបានប៉ុន្តែចាំបាច់ដាច់ខាតត្រូវតែ «ប្រគល់ឱ្យគ្នាផ្ទាល់ដៃភ្លាមៗក្នុងអង្គប្រជុំ (តាក្វ៉ាប៊ុត)» ដោយហាមឃាត់ការពន្យារពេលឬជំពាក់ជាដាច់ខាត។ ៣. «ការដោះដូរទំនិញខុសប្រភេទនិងខុសមូលហេតុច្បាប់» (ដូចជាមាសដូរអង្ករឬប្រាក់ដូរសម្លៀកបំពាក់)៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យមានភាពខុសគ្នានៃបរិមាណនិងអនុញ្ញាតឱ្យមានការពន្យារពេលឬជំពាក់បានដោយគ្មានការហាមឃាត់ឡើយ។

(វគ្គស្តីពីលក្ខខណ្ឌនៃការដោះដូររូបិយប័ណ្ណនិងការទូទាត់បំណុល) ច្បាប់ស្តីពីការដោះដូររូបិយប័ណ្ណ (ស័រហ្វ - Sarf) និងការសងបំណុលឆ្លងរូបិយប័ណ្ណ៖ «លក្ខខណ្ឌនៃការដោះដូររូបិយប័ណ្ណ (ស័រហ្វ)»៖ • «ស័រហ្វ (Sarf)» គឺជាការដោះដូររូបិយប័ណ្ណឬតម្លៃប្រាក់ (ដូចជាមាសដូរប្រាក់រៀលដូរដុល្លារ)។ • លក្ខខណ្ឌចម្បងដាច់ខាត៖ ភាគីទាំងពីរត្រូវតែប្រគល់ប្រាក់ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកពេញចំនួនភ្លាមៗនៅក្នុងកន្លែងចុះកិច្ចសន្យាមុនពេលបែកចេញពីគ្នា។ • ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរបែកចេញពីគ្នាមុនពេលប្រគល់ប្រាក់ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកកិច្ចសន្យានោះត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖ទាំងស្រុង។ ប្រសិនបើប្រគល់បានមួយចំណែកនោះមានសុពលភាពតែលើចំណែកដែលបានប្រគល់ប៉ុណ្ណោះ។ «ការទូទាត់បំណុលឆ្លងរូបិយប័ណ្ណ (កាឌ៉ាអ៊ុលដាយិន)»៖ • ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ជំពាក់បំណុលគេជារូបិយប័ណ្ណមួយ (ឧទាហរណ៍ជំពាក់ជាមាសឬដុល្លារ) ហើយចង់សងជាប្រាក់ឬលុយរៀលវិញគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតក្រោមលក្ខខណ្ឌ ២ យ៉ាង៖ ១. ត្រូវគិតតាមអត្រាប្តូរប្រាក់ជាក់ស្តែងនៃទីផ្សារនៅថ្ងៃដែលធ្វើការសងបំណុលនោះ។ ២. ត្រូវទូទាត់ប្រគល់ឱ្យគ្នារួចរាល់ភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែងដោយមិនត្រូវបន្សល់ទុកនូវបំណុលសេសសល់រវាងគ្នានិងគ្នាឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ចំពោះលោកអ៊ីព្នូអ៊ូមើរ ﵁៖ «មិនអីទេឱ្យតែអ្នកយកវាតាមតម្លៃនៃថ្ងៃនោះដរាបណាពួកអ្នកទាំងពីរមិនបែកចេញពីគ្នាដោយមានអ្វីមួយនៅជំពាក់រវាងគ្នាឡើយ»។

(ជំពូកស្តីពីការលក់អចលនទ្រព្យដីធ្លីដើមឈើនិងផលដំណាំ) ច្បាប់ស្តីពីការលក់ផ្ទះសម្បែងដីធ្លីនិងដើមឈើ (បៃអ៊ិលអ៊ូស៊ូល - Bay' អាល់-Usul)៖ «ការលក់ផ្ទះសម្បែង»៖ • នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់លក់ផ្ទះសម្បែងមួយខ្នងអ្វីដែលត្រូវរាប់បញ្ចូលក្នុងកិច្ចសន្យាដោយស្វ័យប្រវត្តិ (ដោយមិនបាច់បញ្ជាក់ឈ្មោះ) រួមមាន៖ ជញ្ជាំងពិដានដំបូលទ្វារដែលបំពាក់ជាប់ធ្នើរបង្កប់ក្នុងជញ្ជាំងជណ្តើរភ្ជាប់ជាប់ប្រព័ន្ធទុយោទឹកបង្កប់និងដើមឈើដែលដាំជាប់ក្នុងទីធ្លាផ្ទះ។ • អ្វីដែលមិនរាប់បញ្ចូលក្នុងកិច្ចសន្យា (លើកលែងតែមានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់)៖ គ្រឿងសង្ហារិមចល័តសោទ្វារដែលដោះចេញបានកន្ទេលព្រំនិងកូនឈើដែលដាំក្នុងផើងចល័ត។ «ការលក់ដីធ្លី»៖ • ការលក់ដីធ្លីរួមបញ្ចូលនូវ៖ ផ្ទៃដីដីស្រទាប់ក្រោមថ្មដែលកប់ជាប់ក្នុងដីអណ្តូងទឹកដែលមានស្រាប់និងដើមឈើធំៗដែលដាំដុះជាប់នឹងដី។ • ដំណាំកសិកម្មដែលសាបព្រោះនៅលើដី (ដូចជាស្រូវសាលីបន្លែស្រូវ) ដែលត្រូវច្រូតកាត់ប្រមូលផលតែម្តងគឺនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកលក់រហូតដល់ពេលច្រូតកាត់លើកលែងតែអ្នកទិញបានដាក់លក្ខខណ្ឌទិញទាំងដំណាំនោះដែរ។